📙گوبینو و میهندوستی ایرانیها
▪️به اعتقاد اکثر جهانگردانان خارجی یکی از صـفات تـحسین برانگیز ایرانیان اصیل علاقه صمیمانهای است که نسبت به وطن خود دارند.
▪️ژوزف آرتور گوبینو جهانگرد فرانسوی می نویسد: ایرانیان از نوعی میهنپرستی برخوردارند که جاودانی است. یکدیگر را در داخل کشورشان دوست دارند و کشورشان را در وجود خودشان مـجسم مـیبینند اما با بیتفاوتی شاهد گذار حکومتهای گوناگون از فراز سرشان میباشند بیآنکه فریفته هیچکدام از آنان بشوند و از این نظر میتوان گفت به کلی عاری از میهنپرستی سیاسی هستند. سلطنتها، فتوحات، تسخیر سـرزمینها بـه تدریج قدرتشان را از دست میدهند و از بین میروند بیآنکه به شخصیت فردی ایرانی لطمه زده باشد.
▪️گوبینو میگوید: ایرانیان کشورشان را به شدت دوست دارند و آن را دلپذیرترین، حاصلخیزترین و سالمترین کشور روی زمین مـیدانند. «ایـران خـوب مملکتی است» این شعاری اسـت کـه هـر روز بر زبانشان جاری می شود و بیاختیار شنونده را تحت تاثیر قرار میدهد.
🆔 @cafetarikh
📙بیکفایتی جانشینان امیرکبیر
▪️«جان فوران» در کتاب مقاومت شکننده مـینویسد: در دو دهـه پس از امیر کبیر تقریبا همه طرحهای امیر کبیر بر هم زده شد. ارتش از هم گیسخت؛کارخانهها تعطیل شدند و کسری بودجه مجددا پدیدار گردید. قحطی سال ۷۰-۱۸۶۹ م/۴۹-۱۲۴۸ ش بر بیلیاقتی شاه و سرکوب محافظه کارانه دولت سرپوش نـهاد. حتی در هـمین قحطی و کمبود کالاها در دوره بعد نیز تبدیل زمینها از تولید مواد غذایی به خشخاش، که معمولا کار سود آوری بود، نقش مهمی داشت.
▪️ ایران در این مقطع هر چه بـیشر بـه واردات کالاهای غـربی وابسته شده بود و صادرات کشاورزی آن نیز تابع نوسانات بازار جهانی شد که غیر قابل اعتماد بود و جـامعه هر چه بیشتر به سمت طبقاتی شدن(که معمولا به طبقات فـقیرتر لطـمه مـیزند)پیش میرفت و فواصل درآمدهای طبقاتی رو به افزایش بود. به چند کشور معدود غربی وابستگی خطرناکی وجود داشت و دولت نیز قـدمهای مـؤثری در جهت تقویت اقتصاد ایران در مقابل اقتصاد غرب برنمیداشت.
🆔 @cafetarikh
📙مخالفت احمدشاه با راه آهن انگلیسی
▪️«حسین مکی» در کتاب مختصری از زندگی احمد شاه با اشاره به راه آهن ایران می نویسد: پس از جنگ بین المللی اول و تصرف بین النهرین به دست دولت انگلیس آن دولت در نظر گرفت راه آهن بغداد-بصره را به پایان رسانده و آن را تا نقطه مرزی ایران و عراق امتداد دهد و میل داشت که دولت ایران را وادار سازد که این رشته راه آهن را تا تهران و از آنجا تا دریای خزر ادامه دهد.
▪️این پیشنهاد انگلیسی ها به احمد شاه گفته شد و وی گفت: راه آهنی که به صلاح و صرفه ایران است راه آهنی است که از دزداب (زاهدان فعلی) شروع بشود و مسیر آن به اصفهان و تهران باشد و از آنجا به اراک و کرمانشاهان متصل بشود، یعنی از شرق به غرب ایران، چنان که از زمان داریوش کبیر هم راه تجارت هندوستان به آسیا و سواحل مدیترانه همین راه بوده است و این راه برای ملت ایران نهایت صرفه را از لحاظ تجارت خواهد داشت . . . ولی راه آهن عراق به سمت بحر خزر فقط جنبه نظامی و سوق الجیشی دارد و من نمی توانم پول ملت را گرفته یا از کشورهای خارج وام گرفته صرف راه آهنی که فقط جنبه نظامی دارد بنمایم.
🆔 @cafetarikh
📙 زنان سیاستباز دوران قاجاریه
▪️آنچه که از مطالعه تاریخ معاصر ایران به دست می آید این است که زنان در عزل و نصب حکّام و اعـطای لقـب و مـقام بی تأثیر نبودند. نقش امین اقدس در عزل میرزا حسین خـان مـشیر الدوله را باید نمونهای از این تأثیر دانست. رجال نیز که در تکاپوی پست و مقام بودند و یا با مشکلاتی رو بـرو مـیشدند، بوسیله انواع واسطهها با زنان پر نفوذ درباری تماس میگرفتند و احتمالا هدایایی نـیز در ایـن بین رد و بدل میشد.
▪️به نظر می رسد در جامعهای که برای زنان ارزش چندانی قائل نمیشدند یکی از علل دخـالت زنـان در امور دستیابی به قدرت، نفوذ، امنیت و ثروت بود و به همین جهت نیز آنـان نـیز چـون مردان به زد و بند و توطئه و اعمال نفوذ در امور سیاسی میپرداختند.
🆔 @cafetarikh
📙روایت نایب کنسول آمریکا از بیگاری ارتش رضاشاه از مردم بوشهر
▪️جرج فولر نایب کنسول آمریکا در گزارشی به وزارت امور خارجه دولت آمریکا درباره چگونگی بیگاری کشیدن نظامیان از مردم بوشهر می گوید:
"ارتشیها قدم به قدم در شهر می گشتند و هر کسی را که می دیدند با عدالت دموکراتیک! می گرفتند و با وعده لقمهای نان و آب روزانه وادار به کار در زیر آفتاب سوزان می کردند. این افراد سعی میکردند از شهر بگریزند و یا در حرمها پنهان می شدند. خیلی از چادرنشینانی که در خارج از شهر چادر زده بودند، به این کنسولگری پناهنده می شدند."
منبع: استفانی کرونین، ارتش و حکومت پهلوی، ترجمه علی بابایی، ص ۳۷۷
🆔 @cafetarikh
📙عروسی در دورهای که مرد حق نداشت سراغ همسرش برود
▪️اکثر ازدواجها در دوران قاجاریه به خصوص در خاندانهای اشرافی به دلیل قابل اعتماد بودن اشخاص و به منظور استحکام بخشیدن به علایق فامیلی و حفظ اصالت خانوادگی در محدودهی خویشاوندان صورت می گرفت.
▪️نقل است: دختران و پسران تقریبا هیچگونه اختیاری در برگزیدن همسر آیندهی خود نداشتند. در خانوادههای ثروتمند عروسی با جلال و شکوه بسیار برگزار میشد و اغلب هفت تا هشت روز طول میکشید. در تمام این مدت، هم در خانه داماد و هم در منزل پدر و مادر عروس میهمانیها و سور و سرورها برپا میشد. در خانههای ثروتمندان و اعیان معمولاً عروس را با داماد شب هفتم یا هشتم بعد از عقد دست به دست میدادند. تا مدتی که این جشن و سرور برپا بود، مرد حق نداشت به سراغ زن خود برود و حتی نمیتوانست او را ببیند.
🆔 @cafetarikh
📙هدیه خونین فرمانده رضاخان به خواننده زن
▪️«قمرالملوک وزیری» آوازهخوان مشهور دوره رضاشاه نقل کرده است: امیراحمدی آقاخان امیرلشگر غرب که از افسران رضاخان بود موقعی که لرستان را فتح کرد، من و مرتضی خان و تمام درباریان و بزرگان وقت را به خانهاش دعوت کرد. پس از آن که خواندم و گل به سرم ریختند امیرلشگر مرا خواند، دستم را بوسید و پیش خود نشاند و روکرد به پیشخدمتها و گفت بروید خورجینی را که از لرستان آورده ام بیاورید.
▪️خورجین را که آوردند دست کرد و یک جفت گوشواره از آن در آورد و اولی را گوش من کرد و دومی را نتوانست و آن را در دست من گذاشت. موقعی که آمدم نشستم دیدم تکهای سیاه و نرم به انتهای گوشواره آویزان است و فهمیدم آن را از غارت آوردهاند و قسمتی از نرمه گوش به آن آویزان است.
منبع: اطلاعات، سه شنبه دهم تیرماه۱۳۵۴، ص۲۰ به نقل از کتاب آوای مهر، یادواره قمرالملوک وزیری۱۳۷۳
🆔 @cafetarikh
📙نفرت شاه از کندی
▪️محمدرضا پهلوی در طول سلطنت ۳۷ساله خود، هشت رئیس جمهور آمریکا را درک کرد؛ روزولت، ترومن، آیزنهاور، کندی، جانسون، نیکسون، جرالد فـورد و کـارتر. پنـج رئیس جمهور دمکرات و سه جمهوریخواه (حدود ۲۵ سال دمکرات و ۱۲ سال جمهوریخواه).
▪️شاه از دو تن از رؤسای جمهوری آمـریکا دل خوشی نداشت (کندی و کارتر). هر دو اینها دمکرات و موجب تضعیف سلطنت شاه شدند و آخرین آن هرچند سـعی در حفظ نظام سلطنتی ایـران داشـت ولی در نهایت با اشتباهات سیاسی خود، سقوط شاه را به تسریع کرد.
▪️هنگامی که یک خبرنگار آمریکایی در مورد محبوب ترین رؤسای جمهور آمریکا نظرش را میپرسد، شاه جوابی میدهد که نشان از نارضایتی وی از برخی سیاستهای آمریکا در گذشته دارد. او مـیگوید «وقتی دربـارهء آمریکای نجیب و نیرومند فکر میکنم نام آیزنهاور، اورل هریمن، ریچارد نیکسون، ترومن و لیندون جانسون به ذهنم خطور میکنند.» چنین به نظر میرسد نام نبردن شاه از کندی در بین سایر رؤسای جمهوری آمریکا ناشی از نـاراحتی وی از کـندی اسـت.
🆔 @cafetarikh
📙سفیر اشغالگران در حال تماشای رژه
▪️سر ریدر بولارد به اتفاق اعضای خانواده خود در جایگاه ویژه میدان جلالیه به هنگام تماشای رژه نیروهای متفقین بعد از شهریور – ۱۳۲۰.
▪️ریدر ویلیام بولارد (زاده ۵ دسامبر ۱۸۸۵ م. درگذشته ۲۴ مه ۱۹۷۶)، از ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۶ سفیر انگلیس در ایران بود. بولارد در کشورهای دیگری مثل عراق، شوروی، یونان و عربستان هم سمتهای دیپلماتیک داشت و نویسنده چندین کتاب میباشد.
🆔 @cafetarikh
📙قانون نویسی به جهت کلاه و تنبان!
▪️ «تورج اتابکی» درکتاب «تجدد آمرانه» مینویسد: در پاییز ١٣٠٧ خـورشیدی شـایع شد که لباس غربی برای همه اجباری خواهد شد. در رشـت به خیاط های محلی یک ماه مهلت داده شد که سفارش های موجود را تمام کننـد و پـس از آن میبایست فقط مطابق مد جدید لبـاس مـیدوختند.
▪️مـطبوعات نیـز در ایـن زمینـه فعالیـت هـایی داشـتند و در مـقالاتی بـیان میکردند که کسانی که بـرای یـک شـکل شـدن لبـاس نمـیکوشـند، نمیتوانند ادعای میهن پرستی کنند.
▪️سرانجام در چهاردهم دی ١٣٠٧، نخستین مقـررات لبـاس پوشیدن در مـجلس هـفتم تـصویب شــد. کسانی که از این قانون سرپیچی میکردند، با مجازات های حقوقی مواجه میشدند.
▪️در همان زمـان این طـرح بـا مخالفت جدی برخی نمایندگان مجلس شورای ملی روبه رو شد و یکـی از نمایندگان (فیروزآبادی) هنگام بررسی لایحۀ دولت گفت : اگر ما در کـلاه و تنبـان مـردم در ایـن مجلس صحبت کنیم، این را نمیدانم صحیح است یا نـیست. بـنده هـم نشنیدم که در دنیا در هیچ پارلمانی بنشینند و قانون به جهت کلاه و تـنبان مـردم بنویسند.
🆔 @cafetarikh
📙ضرب سکه ایرانی در روسیه
▪️در زمان احمد شاه روسها در شرایط نا به سامان داخلی شروع به ضرب سکه ایرانی در روسیه کردند. سفیر روسیه در پاسخ به اعتراض ایران طی نامهای به وزارت خارجه، مدعی شد این سکهها بقیه سکههایی است که حکومت تزاری اگرچه با اجازه دولت ایران ضرب نکرده، اما از ضرب آنها بی اطلاع نبوده است و تصور این مسئله مشکل است که دولت ایران خود به حکومت تزاری اجازه این کار را که حقوق ملت ایران را بدون هیچ ملاحظه ای پایمال می کند داده باشد ولی حالا همان موضوع را نسبت به دولت شوروی که خود داوطلبانه از صرافی و ضرب سکه کناره گیری کرده است، خطا تلقی می نماید.
▪️ سفیر روسیه افزود: در حال حاضر در ایران از نظر مسکوکات فلزی کمبود وجود دارد. تجار ایرانی به دلیل فقدان پول مسکوک در بین توده مردم از امکان مبادله جنس با روسیه به کلی ناامید شده اند. انتظار می رفت که ایران از ورود مسکوک نقره به ایران استقبال کند و از خروج آن جلوگیری نماید.
🆔 @cafetarikh
📙وساطت رضاخان نبود، این ازدواج سر نمی گرفت
▪️«خسرو معتضد» در کتاب «سپهبد زاهدی: سیمای بدون روتوش» مینویسد: زاهدی با معرفى رضاشاه به خانواده آقاى حسین پیرنیا مؤتمن الملک مراجعه کرد و خدیجه خانم - دختر آقاى مؤتمن الملک - را خواستگارى کرد. او در این زمان مانند چند تن دیگر از امیران قشون ژنرال آجودان رضاشاه هم شده بود و واکسیل آن را از شانه میآویخت. حسین پیرنیا از رجال سیاسى سرشناس قاجاریه بود که بارها نماینده مجلس و رئیس مجلس شده بود.
▪️اگر نفوذ و قدرت رضاشاه و وابستگى زاهدى به او نبود، بعید به نظر مى آمد مؤتمن الملک پیرنیا، سرتیپ فضل الله خان را که چندان سابقه خوشى نیز در مسائل اخلاقى نداشت و معروف بود دهها معشوقه دارد، به دامادى خود برگزیند. اما بالاخره زاهدى موفق شد با دختر پیرنیا ازدواج کند. این ازدواج در سال ۱۳۰۶ روى داد و بر موقعیت و نفوذ و ثروت شخصى فضل الله زاهدى افزود.
🆔 @cafetarikh