🔻شب قدر و سرنوشت انسان؛ آیا سرنوشت امری قطعی است یا تغییرپذیر؟ ✍محمدتقی سهرابی‌فر ✔️انسان‌ها به ویژه دین‌داران کم‌وبیش به داشتنِ سرنوشتی از پیش تعیین شده باور دارند. آیات و احادیث بسیاری نیز بر این مهم دلالت دارد. اما پرسش مهم آن است که آیا سرنوشت‌ها قابل تغییرند؟ یا اینکه انسان‌ها با سرنوشتی از پیش قطعیّت یافته مواجه هستند؟ 📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/42930/ 🆔 @dinonline

🔻عقلانیتِ قرآنی و پیامدِ آن ✔️محمدتقی سهرابی فر(استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم) در مقاله «عقلانیت قرآنی و پیامد آن» به واکاوی مفهوم «تعقّل» در قرآن می‌پردازد و از تفاوت بنیادین آن با عقلانیت رایج در سایر دانش‌ها پرده برمی‌دارد. به باور نویسنده، قرآن کریم به‌کارگیری واژه «عقل» را برای ابزار فهم کافی نمی‌داند و در عوض «قلب» را به‌عنوان کانون اندیشه معرفی می‌کند؛ قلبی که می‌اندیشد، اما هم‌زمان عرصه تزاحم میل‌ها، انگیزه‌ها و رذایل یا فضایل اخلاقی است. این مقاله با نگاهی نو به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که چرا در منطق قرآن، تهذیب نفس و پالایش قلب، پیش‌شرطی ضروری برای دستیابی به فهمی استوار و پرهیز از استدلال‌های خطرناک و گمراه‌کننده است. 📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45913/ 🆔 @dinonline

🔻نگاه اجتماعی و پویای امام موسی صدر به رمضان و شب قدر ✍سیدعلی بطحایی : : به باور امام موسی صدر معنای شب قدر، به‌شدت با مفهوم روزه در ماه رمضان مرتبط است… ماه رمضان، دوره آموزشی است که سرنوشت انسان را مشخص می‌کند و معنایش این است که سرنوشت او طی سال آینده بر اساس چارچوبی که در ماه رمضان طراحی می‌شود… و در نتیجه، ایام قدر آن هنگام که آدمی به این دوره آموزشی می‌رسد، به درجه کاملی رسیده است. ایشان معتقد است این درجه به طبیعت حال در دهه آخر ماه رمضان قرار دارد و بنابراین بسیاری از روایات تأکید دارد که شب قدر یکی از شب‌های دهه آخر ماه رمضان است. در برخی از روایات آمده است که هر انسانی شب قدری دارد که با شب قدر انسان دیگر تفاوت دارد و این معنا کاملاً بر مفهومی که از ارتباط میان شب قدر و روزه برگرفتیم، منطبق است. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/32394/ 🆔 @dinonline

🔻نگاه اجتماعی و پویای امام موسی صدر به رمضان و شب قدر ✍سیدعلی بطحایی : : به باور امام موسی صدر معنای شب قدر، به‌شدت با مفهوم روزه در ماه رمضان مرتبط است… ماه رمضان، دوره آموزشی است که سرنوشت انسان را مشخص می‌کند و معنایش این است که سرنوشت او طی سال آینده بر اساس چارچوبی که در ماه رمضان طراحی می‌شود… و در نتیجه، ایام قدر آن هنگام که آدمی به این دوره آموزشی می‌رسد، به درجه کاملی رسیده است. ایشان معتقد است این درجه به طبیعت حال در دهه آخر ماه رمضان قرار دارد و بنابراین بسیاری از روایات تأکید دارد که شب قدر یکی از شب‌های دهه آخر ماه رمضان است. در برخی از روایات آمده است که هر انسانی شب قدری دارد که با شب قدر انسان دیگر تفاوت دارد و این معنا کاملاً بر مفهومی که از ارتباط میان شب قدر و روزه برگرفتیم، منطبق است. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/32394/ 🆔 @dinonline

‍ 🔻آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟ ✍اریکا کرامپتون ✔️یک بار یکی از کهنه‌کاران عرصۀ بهداشت روان به من گفت: "اگر حضرت عیسی امروز بیاید، احتمالاً (به خاطر ادعای نبوّت) او را به بیمارستان روان‌پزشکی می‌فرستند." این جمله مرا دربارۀ این که امروز مردم چه دیدگاهی راجع به دین دارند به فکر فرو برد. ممکن است بیمارانی که مثل من مبتلا به بیماری‌های حادّ روانی هستند (من شیزوفرنی دارم)، دچار این توهّم شوند که مسیحای قرن بیست و یکم هستند، خودِ مسیح هستند که دوباره متولّد شده است یا تصوّر کنند که از صاحبان علوم غریبۀ دودمان چینیِ مینگ هستند! آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟ توهّماتی از این دست در میان بیماران روانی شایع است. علاقۀ بیش از حدّ این افراد به شخصیت‌های مذهبی و ابتلا به توهّم خودبزرگ‌بینی می‌تواند علامت هشداردهنده‌ای باشد که نشان می‌دهد اوضاع‌شان دارد وخیم می‌شود. مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که ممکن است در مرحلۀ مقدّماتیِ بعضی از بیماری‌های روانی، فرد اعتقادات خود را تغییر دهد تا بدین ترتیب بر هویتِ خودساختۀ خود مهر تأیید بزند. مسلّماً میان دین و بیماری‌های روانی ارتباطات جدّی‌ای وجود دارد. اما آیا نقش دین در مواجهه با این قبیل بیماری‌ها درمان است یا مانع‌تراشی؟ طبق نظر کارشناسان، گاهی اوقات دین می‌تواند از طریق قرار دادن افراد در جمع، و هدف و معنا بخشیدن به زندگیِ آنها، به مبتلایان به بیماری‌های روانی کمک کند. 📎پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین آنلاین http://www.dinonline.com/doc/note/fa/7586/ 🆔 @dinonline

🔻مسجدجامعی: مسیحیت صهیونیستی پیش از صهیونیسم یهودی متولد شد / حمامی لاله‌زار: صهیونیسم از یهودیت استفاده ابزاری می‌کند (گزارش تحلیلی – خبری نشست «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز») ✔️در نشست تخصصی «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز» که با حضور دکتر محمد مسجدجامعی، سفیر اسبق ایران در واتیکان، و دکتر یونس حمامی لاله‌زار، رئیس کلیمیان ایران برگزار شد، ابعاد تازه‌ای از پیوندهای تاریخی، اعتقادی و سیاسی میان مسیحیت اونجلیکال و صهیونیسم، همچنین تفاوت‌های بنیادین یهودیت اصیل با ایدئولوژی صهیونیستی مورد واکاوی قرار گرفت. دکتر مسجدجامعی با تشریح خاستگاه کلیسای اونجلیکال در آمریکا و تفسیر خاص آن از کتاب مقدس، از تقدم تاریخی مسیحیت صهیونیستی بر صهیونیسم یهودی خبر داد و با بیان این‌که «اونجلیکال‌ها اهمیت را نه به آیین یهود، بلکه به قوم یهود می‌دهند»، تأکید کرد که این جریان دینی با وجود ریشه‌های اعتقادی، امروزه به شبکه‌ای قدرتمند سیاسی-رسانه‌ای تبدیل شده و فضای حاکم بر آمریکا در قبال اسرائیل را می‌توان به دوران مک کارتیزم تشبیه کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گرایش اونجلیکالی شخصیت‌هایی مانند جو بایدن (علی‌رغم کاتولیک بودن) و حمایت بی‌چون‌وچرای اونجلیکال‌ها از اسرائیل، این پدیده را ناشی از «حب شیء یعمی و یصم» (دوستی کور و کرکننده) دانست و تصریح کرد که برای آنان خوب یا بد بودن یهودیان اهمیتی ندارد و حتی ترامپ که عضو هیچ کلیسایی نیست، از نگاه آنان فرستاده خدا برای تحقق اهدافشان تلقی می‌شود. در مقابل، دکتر حمامی لاله‌زار با تفکیک قاطع میان یهودیت به عنوان دینی توحیدی با قدمت بیش از ۳۳۰۰ سال و صهیونیسم به عنوان جنبشی سیاسی-ملی‌گرا که در اواخر قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفت، تأکید کرد که نخستین مخالفان صهیونیسم، یهودیان متدین بودند و بسیاری از آنان تا امروز تابعیت اسرائیل را نپذیرفته‌اند. وی با اشاره به استفاده ابزاری صهیونیسم از باورهای دینی یهود، از جمله وعده سرزمین موعود، و نیز توجیهات خاخام‌های صهیونیست برای جنایات علیه فلسطینیان (با استناد به اقوامی مانند عمالقه یا دفاع پیشگیرانه)، این اقدامات را در تضاد آشکار با آموزه‌های تورات در زمینه عدل، انصاف و ظلم‌ستیزی دانست. رئیس کلیمیان ایران همچنین با ارج نهادن به همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در ایران و اشاره به این‌که یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی در ایران و منطقه، جمعیت یهودیان ایران هستند تأکید کرد که «ما خود را یک ملت می‌دانیم و این سرمایه بزرگ ملی است». در پایان این نشست، دکتر مسجدجامعی با پیشنهاد تدوین یک سیاست منسجم بین‌الادیانی در دستگاه دیپلماسی کشور و استفاده از ظرفیت شخصیت‌های یهودی ایران برای روشن‌سازی افکار عمومی جهان مبنی بر عدم آنتی‌سمیتیسم ایرانیان، بر ضرورت ارتباط هم‌زمان با رهبران ادیان مختلف برای تأثیرگذاری بیشتر تأکید کرد. 📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45933/ 🆔 @dinonline

🔻ردایِ خونینِ نجات؛ واکاویِ یک فریب در پسِ نقابِ «مداخله بشردوستانه» ✔️احمد سواری در نوشتار پرچالش خود با عنوان «ردایِ خونینِ نجات» به واکاوی یکی از بحث‌برانگیزترین مفاهیم سیاست جهانی، یعنی «مداخله بشردوستانه»، می‌پردازد؛ مفهومی که گاه به نام آزادی و نجات ملت‌ها، اما در عمل با خون و ویرانی همراه بوده است. او با نگاهی آسیب‌شناسانه، از مرز باریک میان اعتراض مدنی مشروع و فروپاشی ملی سخن می‌گوید و هشدار می‌دهد که فراخوان به تحریم یا دخالت نظامی، اگرچه در ظاهر پاسخی به بی‌عدالتی‌ها و فساد داخلی جلوه می‌کند، در حقیقت ابزاری است برای تضعیف بنیادهای استقلال و تمامیت سرزمینی ایران. سواری با استناد به نظریات حقوق‌دانان و تجربه‌ی مداخلات گذشته، نشان می‌دهد که هیچ «نجات خونین»ی بدون هزینه‌های ویرانگر ممکن نیست؛ و آنچه به نام آزادی وعده داده می‌شود، می‌تواند به هرج‌ومرج، جنگ داخلی و مرگ امید جمعی بدل گردد. این نوشته تأملی است بر مسئولیت تاریخی کنشگران مدنی و سیاسی در حفظ مرز میان مطالبه‌گری و هم‌صدایی با پروژه‌های مداخله‌گرانه؛ هشداری جدی به نسل جوان که نجات واقعی در هوشیاری و بازسازی درونی جامعه است، نه در آغوش ناامن قدرت‌های خارجی. 📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45943/ اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤  آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤ 🆔 @dinonline

سال نو خورشیدی و عید سعید فطر را به خوانندگان و دنبال‌کنندگان فرهیخته دین‌آنلاین تبریک می‌گوییم.

🔻شهید علی لاریجانی؛ نقطه عطفی که شورای نگهبان «مدیر و مدبر» ندانست / از مدیرپروری بدون نوچه‌پروری تا عقل سرد و مسئله‌گشایی ✔️دکتر حسین انتظامی در یادداشتی مفصل که در واقع بیانیه‌ای تحلیلی-تاریخی است، با توسل به مؤلفه‌های مدیریت راهبردی، جامعه‌شناسی نخبگان و تحلیل سیرهٔ سیاسی، شخصیت شهید دکتر علی لاریجانی را در تراز شخصیت‌های استثنایی انقلاب اسلامی نظیر شهید بهشتی ارزیابی کرده است. او با ارائهٔ ۳۹ بند مستند از کارنامهٔ لاریجانی—از نخبگی علمی و مدیریت تحولگرا تا ساده‌زیستی، عقلانیت سرد و مقبولیت نزد نهادهای نظامی و رهبری—استدلال می‌کند که حذف فیزیکی چنین شخصیتی، تکرار تلخ سناریوی ترور مدیران مسئله‌حل‌کن (از جمله شهیدان بهشتی و مطهری) توسط جریان‌های افراطی و ضد انقلاب است. انتظامی با تأکید بر «مظلومیت تاریخی» لاریجانی در مواجهه با هجمه‌های سیاسی و رسانهای، این شهادت را نقطۀ عطفی برای افول اعتبار جریان‌های «خالص‌ساز» و «کاسب‌کار سیاسی» و فرصتی برای بازخوانی میراث مدیریتیِ مبتنی بر «توسعهٔ ملی» و «مردم‌محوری» در نظام جمهوری اسلامی می‌داند. 📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45950/ اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤  آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤ 🆔 @dinonline

🔻مهندسی جنگ رمضان از نگاه پرنده‌ بلندپرواز: ده آیت حکمت و عنایت پروردگار ✔️حمیدرضا شریعتمداری، در یادداشتی با عنوان «مهندسی جنگ رمضان از نگاه پرنده‌ بلندپرواز» که در آستانه سال جدید منتشر شده، با فرارفتن از تحلیل‌های مرسوم میدانی و سیاسی، به واکاوی ابعاد متافیزیکی و حکمیانه معرکه‌ی اخیر پرداخته است. او که حضور در صحنه‌های انقلابی را با تأملات فکری پیوند می‌زند، با تأکید بر ضرورت «دفاع همه‌جانبه و هوشمندانه» و پرهیز از یکسان‌انگاریِ اندیشه‌ها، از منظر «پرنده‌ی بلندپرواز» ده نشانه‌ی عینی از «تدبیر و عنایت الهی» را در این مقطع حساس فهرست کرده است. از ترورِ وحشیانه‌ی رهبر مقاومت در آستانه توافق دیپلماتیک تا حضور پرشور مردم در خیابان‌ها، نظمِ شگفت‌انگیز امور کشور باوجود تحریم‌های سنگین، و درنهایت کنترل راهبردی تنگه‌ی هرمز، بخشی از مصادیقی هستند که شریعتمداری آنها را نشانه‌های «شایستگی امت مقاومت برای تجلی مشیت الهی» می‌داند. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45958/ 🆔 @dinonline

🔻اخلاق اظهارنظر و مطالعهٔ موردی آن در جنگ اسرائیل علیه ایران ✍میثم مولایی (دکترای فلسفهٔ اخلاق) ✔️در روزگار ما، اظهار نظر به یک کنش روزمره بدل شده است؛ از گفت‌وگوهای خانوادگی گرفته تا شبکه‌های اجتماعی، ما تقریباً دائماً در حال گفتن «نظر» هستیم. اما آیا تا به حال از خود پرسیده‌ایم که آیا این «اظهارنظر»‌ها هم مشمول اخلاق می‌شوند؟ آیا می‌توان گفت که برخی از اظهارنظرها اخلاقاً نادرست هستند؟ یا ما در این زمینه آزادی مطلق داریم؟ من در تأملی که در پی یک رخداد تلخ – جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران – انجام دادم، با این پرسش مواجه شدم که آیا بیان برخی باورها، حتی اگر ناظر به یک واقعیت باشند، می‌تواند اخلاقاً ناروا تلقی شود؟ مثلاً وقتی کسی می‌گوید: «حملۀ اسرائیل به غیرنظامیان اجتناب‌ناپذیر بود»، آیا صرفِ این اظهارنظر، بدون در نظر گرفتن انگیزه یا واقع‌نمایی‌اش، می‌تواند اخلاقاً زیر سؤال برود؟ به باور من، پاسخ مثبت است. اظهارنظر یک «فعل» است، نه صرفاً انتقال اطلاعات. وقتی فردی چنین جمله‌ای را به زبان می‌آورد، نه‌فقط باوری را بیان می‌کند، بلکه نوعی جهت‌گیری نسبت به رنج دیگران از خود نشان می‌دهد. اگر این گفتار با بی‌توجهی کامل به درد و مصیبت قربانیان همراه باشد، می‌توان آن را از منظر اخلاقی، مورد پرسش قرار داد. بنا بر این دیدگاه، اظهارنظر صرفاً یک حق بی‌قید و شرط نیست. همان‌طور که زمان، مکان و لحن در گفتار اهمیت دارند، محتوا و زمینه نیز تعیین‌کننده هستند. در شرایطی که جامعه‌ای دچار بحران است، یا در موقعیتی که گفتار ما می‌تواند به رنج دیگران دامن بزند، سکوت یا بازنگری در نحوه اظهارنظر، نه نشانه ترس، بلکه نشانه بلوغ اخلاقی ماست. آنچه آمد چکیده ای از یک بررسی گسترده‌تر دربارۀ «اخلاق اظهارنظر» است که در ادامه خواهد آمد. 📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45270// 🆔 @dinonline

🔻مقاومت هم‌افزا؛ دیگری‌پذیری در خیابان ایران ✍ علی الهی خراسانی ✔️تحول مفهوم مقاومت در فضای اجتماعی ایران از تقابل صرف به سوی «مقاومت هم‌افزا» پیش رفته است؛ جایی که دیگری‌پذیری نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه ضرورتی اجتماعی برای افزایش قدرت جمعی محسوب می‌شود. علی الهی خراسانی( عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی)، در تحلیلی از کنش‌های خیابانی ایران نشان می‌دهد چگونه تفاوت‌های هویتی در سایه افق مشترکی همچون «وطن» به منبعی برای اتحاد و همکاری موقعیتی تبدیل می‌شوند و مقاومت را از حالت دفاعی به فرآیندی پویا و هم‌افزا تغییر می‌دهند. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45966/ اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤  آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤ 🆔 @dinonline