🔻آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟
✍اریکا کرامپتون
✔️یک بار یکی از کهنه‌کاران عرصۀ بهداشت روان به من گفت: "اگر حضرت عیسی امروز بیاید، احتمالاً (به خاطر ادعای نبوّت) او را به بیمارستان روان‌پزشکی می‌فرستند." این جمله مرا دربارۀ این که امروز مردم چه دیدگاهی راجع به دین دارند به فکر فرو برد. ممکن است بیمارانی که مثل من مبتلا به بیماری‌های حادّ روانی هستند (من شیزوفرنی دارم)، دچار این توهّم شوند که مسیحای قرن بیست و یکم هستند، خودِ مسیح هستند که دوباره متولّد شده است یا تصوّر کنند که از صاحبان علوم غریبۀ دودمان چینیِ مینگ هستند!
آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟
توهّماتی از این دست در میان بیماران روانی شایع است. علاقۀ بیش از حدّ این افراد به شخصیت‌های مذهبی و ابتلا به توهّم خودبزرگ‌بینی می‌تواند علامت هشداردهنده‌ای باشد که نشان می‌دهد اوضاع‌شان دارد وخیم می‌شود.
مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که ممکن است در مرحلۀ مقدّماتیِ بعضی از بیماری‌های روانی، فرد اعتقادات خود را تغییر دهد تا بدین ترتیب بر هویتِ خودساختۀ خود مهر تأیید بزند.
مسلّماً میان دین و بیماری‌های روانی ارتباطات جدّی‌ای وجود دارد. اما آیا نقش دین در مواجهه با این قبیل بیماری‌ها درمان است یا مانع‌تراشی؟ طبق نظر کارشناسان، گاهی اوقات دین می‌تواند از طریق قرار دادن افراد در جمع، و هدف و معنا بخشیدن به زندگیِ آنها، به مبتلایان به بیماری‌های روانی کمک کند.
📎پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین آنلاین
http://www.dinonline.com/doc/note/fa/7586/
🆔 @dinonline
🔻مسجدجامعی: مسیحیت صهیونیستی پیش از صهیونیسم یهودی متولد شد / حمامی لاله‌زار: صهیونیسم از یهودیت استفاده ابزاری می‌کند
(گزارش تحلیلی – خبری نشست «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز»)
✔️در نشست تخصصی «جریان‌شناسی مسیحیت صهیونیستی و یهودیت امروز» که با حضور دکتر محمد مسجدجامعی، سفیر اسبق ایران در واتیکان، و دکتر یونس حمامی لاله‌زار، رئیس کلیمیان ایران برگزار شد، ابعاد تازه‌ای از پیوندهای تاریخی، اعتقادی و سیاسی میان مسیحیت اونجلیکال و صهیونیسم، همچنین تفاوت‌های بنیادین یهودیت اصیل با ایدئولوژی صهیونیستی مورد واکاوی قرار گرفت. دکتر مسجدجامعی با تشریح خاستگاه کلیسای اونجلیکال در آمریکا و تفسیر خاص آن از کتاب مقدس، از تقدم تاریخی مسیحیت صهیونیستی بر صهیونیسم یهودی خبر داد و با بیان اینکه «اونجلیکال‌ها اهمیت را نه به آیین یهود، بلکه به قوم یهود می‌دهند»، تأکید کرد که این جریان دینی با وجود ریشه‌های اعتقادی، امروزه به شبکه‌ای قدرتمند سیاسی-رسانهای تبدیل شده و فضای حاکم بر آمریکا در قبال اسرائیل را می‌توان به دوران مک کارتیزم تشبیه کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گرایش اونجلیکالی شخصیت‌هایی مانند جو بایدن (علیرغم کاتولیک بودن) و حمایت بی‌چون‌وچرای اونجلیکال‌ها از اسرائیل، این پدیده را ناشی از «حب شیء یعمی و یصم» (دوستی کور و کرکننده) دانست و تصریح کرد که برای آنان خوب یا بد بودن یهودیان اهمیتی ندارد و حتی ترامپ که عضو هیچ کلیسایی نیست، از نگاه آنان فرستاده خدا برای تحقق اهدافشان تلقی می‌شود. در مقابل، دکتر حمامی لاله‌زار با تفکیک قاطع میان یهودیت به عنوان دینی توحیدی با قدمت بیش از ۳۳۰۰ سال و صهیونیسم به عنوان جنبشی سیاسی-ملی‌گرا که در اواخر قرن نوزدهم در اروپا شکل گرفت، تأکید کرد که نخستین مخالفان صهیونیسم، یهودیان متدین بودند و بسیاری از آنان تا امروز تابعیت اسرائیل را نپذیرفته‌اند. وی با اشاره به استفاده ابزاری صهیونیسم از باورهای دینی یهود، از جمله وعده سرزمین موعود، و نیز توجیهات خاخام‌های صهیونیست برای جنایات علیه فلسطینیان (با استناد به اقوامی مانند عمالقه یا دفاع پیشگیرانه)، این اقدامات را در تضاد آشکار با آموزه‌های تورات در زمینه عدل، انصاف و ظلم‌ستیزی دانست. رئیس کلیمیان ایران همچنین با ارج نهادن به همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان در ایران و اشاره به اینکه یکی از بزرگ‌ترین اقلیت‌های دینی در ایران و منطقه، جمعیت یهودیان ایران هستند تأکید کرد که «ما خود را یک ملت می‌دانیم و این سرمایه بزرگ ملی است». در پایان این نشست، دکتر مسجدجامعی با پیشنهاد تدوین یک سیاست منسجم بین‌الادیانی در دستگاه دیپلماسی کشور و استفاده از ظرفیت شخصیت‌های یهودی ایران برای روشن‌سازی افکار عمومی جهان مبنی بر عدم آنتی‌سمیتیسم ایرانیان، بر ضرورت ارتباط هم‌زمان با رهبران ادیان مختلف برای تأثیرگذاری بیشتر تأکید کرد.
📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45933/
🆔 @dinonline
🔻ردایِ خونینِ نجات؛ واکاویِ یک فریب در پسِ نقابِ «مداخله بشردوستانه»
✔️احمد سواری در نوشتار پرچالش خود با عنوان «ردایِ خونینِ نجات» به واکاوی یکی از بحث‌برانگیزترین مفاهیم سیاست جهانی، یعنی «مداخله بشردوستانه»، می‌پردازد؛ مفهومی که گاه به نام آزادی و نجات ملت‌ها، اما در عمل با خون و ویرانی همراه بوده است. او با نگاهی آسیب‌شناسانه، از مرز باریک میان اعتراض مدنی مشروع و فروپاشی ملی سخن می‌گوید و هشدار می‌دهد که فراخوان به تحریم یا دخالت نظامی، اگرچه در ظاهر پاسخی به بی‌عدالتی‌ها و فساد داخلی جلوه می‌کند، در حقیقت ابزاری است برای تضعیف بنیادهای استقلال و تمامیت سرزمینی ایران.
سواری با استناد به نظریات حقوق‌دانان و تجربه‌ی مداخلات گذشته، نشان می‌دهد که هیچ «نجات خونین»ی بدون هزینه‌های ویرانگر ممکن نیست؛ و آنچه به نام آزادی وعده داده می‌شود، می‌تواند به هرج‌ومرج، جنگ داخلی و مرگ امید جمعی بدل گردد. این نوشته تأملی است بر مسئولیت تاریخی کنشگران مدنی و سیاسی در حفظ مرز میان مطالبه‌گری و هم‌صدایی با پروژه‌های مداخله‌گرانه؛ هشداری جدی به نسل جوان که نجات واقعی در هوشیاری و بازسازی درونی جامعه است، نه در آغوش ناامن قدرت‌های خارجی.
📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45943/
اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤ آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤
🆔 @dinonline
🔻شهید علی لاریجانی؛ نقطه عطفی که شورای نگهبان «مدیر و مدبر» ندانست / از مدیرپروری بدون نوچه‌پروری تا عقل سرد و مسئله‌گشایی
✔️دکتر حسین انتظامی در یادداشتی مفصل که در واقع بیانیه‌ای تحلیلی-تاریخی است، با توسل به مؤلفه‌های مدیریت راهبردی، جامعه‌شناسی نخبگان و تحلیل سیرهٔ سیاسی، شخصیت شهید دکتر علی لاریجانی را در تراز شخصیت‌های استثنایی انقلاب اسلامی نظیر شهید بهشتی ارزیابی کرده است. او با ارائهٔ ۳۹ بند مستند از کارنامهٔ لاریجانی—از نخبگی علمی و مدیریت تحولگرا تا ساده‌زیستی، عقلانیت سرد و مقبولیت نزد نهادهای نظامی و رهبری—استدلال می‌کند که حذف فیزیکی چنین شخصیتی، تکرار تلخ سناریوی ترور مدیران مسئله‌حل‌کن (از جمله شهیدان بهشتی و مطهری) توسط جریان‌های افراطی و ضد انقلاب است. انتظامی با تأکید بر «مظلومیت تاریخی» لاریجانی در مواجهه با هجمه‌های سیاسی و رسانهای، این شهادت را نقطۀ عطفی برای افول اعتبار جریان‌های «خالص‌ساز» و «کاسب‌کار سیاسی» و فرصتی برای بازخوانی میراث مدیریتیِ مبتنی بر «توسعهٔ ملی» و «مردم‌محوری» در نظام جمهوری اسلامی می‌داند.
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45950/
اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤ آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤
🆔 @dinonline
🔻مهندسی جنگ رمضان از نگاه پرنده بلندپرواز: ده آیت حکمت و عنایت پروردگار
✔️حمیدرضا شریعتمداری، در یادداشتی با عنوان «مهندسی جنگ رمضان از نگاه پرنده بلندپرواز» که در آستانه سال جدید منتشر شده، با فرارفتن از تحلیل‌های مرسوم میدانی و سیاسی، به واکاوی ابعاد متافیزیکی و حکمیانه معرکه‌ی اخیر پرداخته است. او که حضور در صحنه‌های انقلابی را با تأملات فکری پیوند می‌زند، با تأکید بر ضرورت «دفاع همه‌جانبه و هوشمندانه» و پرهیز از یکسان‌انگاریِ اندیشه‌ها، از منظر «پرنده‌ی بلندپرواز» ده نشانه‌ی عینی از «تدبیر و عنایت الهی» را در این مقطع حساس فهرست کرده است. از ترورِ وحشیانه‌ی رهبر مقاومت در آستانه توافق دیپلماتیک تا حضور پرشور مردم در خیابان‌ها، نظمِ شگفت‌انگیز امور کشور باوجود تحریم‌های سنگین، و درنهایت کنترل راهبردی تنگه‌ی هرمز، بخشی از مصادیقی هستند که شریعتمداری آنها را نشانه‌های «شایستگی امت مقاومت برای تجلی مشیت الهی» می‌داند.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45958/
🆔 @dinonline
🔻اخلاق اظهارنظر و مطالعهٔ موردی آن در جنگ اسرائیل علیه ایران
✍میثم مولایی (دکترای فلسفهٔ اخلاق)
✔️در روزگار ما، اظهار نظر به یک کنش روزمره بدل شده است؛ از گفت‌وگوهای خانوادگی گرفته تا شبکه‌های اجتماعی، ما تقریباً دائماً در حال گفتن «نظر» هستیم. اما آیا تا به حال از خود پرسیده‌ایم که آیا این «اظهارنظر»ها هم مشمول اخلاق می‌شوند؟ آیا می‌توان گفت که برخی از اظهارنظرها اخلاقاً نادرست هستند؟ یا ما در این زمینه آزادی مطلق داریم؟
من در تأملی که در پی یک رخداد تلخ – جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران – انجام دادم، با این پرسش مواجه شدم که آیا بیان برخی باورها، حتی اگر ناظر به یک واقعیت باشند، می‌تواند اخلاقاً ناروا تلقی شود؟ مثلاً وقتی کسی می‌گوید: «حملۀ اسرائیل به غیرنظامیان اجتناب‌ناپذیر بود»، آیا صرفِ این اظهارنظر، بدون در نظر گرفتن انگیزه یا واقع‌نمایی‌اش، می‌تواند اخلاقاً زیر سؤال برود؟
به باور من، پاسخ مثبت است. اظهارنظر یک «فعل» است، نه صرفاً انتقال اطلاعات. وقتی فردی چنین جمله‌ای را به زبان می‌آورد، نه‌فقط باوری را بیان می‌کند، بلکه نوعی جهت‌گیری نسبت به رنج دیگران از خود نشان می‌دهد. اگر این گفتار با بی‌توجهی کامل به درد و مصیبت قربانیان همراه باشد، می‌توان آن را از منظر اخلاقی، مورد پرسش قرار داد.
بنا بر این دیدگاه، اظهارنظر صرفاً یک حق بی‌قید و شرط نیست. همان‌طور که زمان، مکان و لحن در گفتار اهمیت دارند، محتوا و زمینه نیز تعیین‌کننده هستند. در شرایطی که جامعه‌ای دچار بحران است، یا در موقعیتی که گفتار ما می‌تواند به رنج دیگران دامن بزند، سکوت یا بازنگری در نحوه اظهارنظر، نه نشانه ترس، بلکه نشانه بلوغ اخلاقی ماست.
آنچه آمد چکیده ای از یک بررسی گسترده‌تر دربارۀ «اخلاق اظهارنظر» است که در ادامه خواهد آمد.
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45270//
🆔 @dinonline
🔻مقاومت هم‌افزا؛ دیگری‌پذیری در خیابان ایران
✍ علی الهی خراسانی
✔️تحول مفهوم مقاومت در فضای اجتماعی ایران از تقابل صرف به سوی «مقاومت هم‌افزا» پیش رفته است؛ جایی که دیگری‌پذیری نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه ضرورتی اجتماعی برای افزایش قدرت جمعی محسوب می‌شود. علی الهی خراسانی( عضو هیئت علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی)، در تحلیلی از کنش‌های خیابانی ایران نشان می‌دهد چگونه تفاوت‌های هویتی در سایه افق مشترکی همچون «وطن» به منبعی برای اتحاد و همکاری موقعیتی تبدیل می‌شوند و مقاومت را از حالت دفاعی به فرآیندی پویا و هم‌افزا تغییر می‌دهند.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45966/
اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤ آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤
🆔 @dinonline
◾️ در چهلمین روز شهادت
✍سیدمحمدعلی ابطحی
▪️برای ما که در قبل انقلاب جوان و نوجوان بودیم و در مشهد روشنفکری دینی و مبارزه با ستم و انقلابیگری را از آقای خامنه ای آن روز یاد گرفتیم ادای دین به محضر آن استاد فرزانه یک واجب اخلاقی است و به چند نکته در اربعین آن شهید بزرگوار اشاره میکنم:
۱- یک بخش مغفول زندگی آیت الله، که در دهه های اخیر به دلایل سیاسی. جناحی به عمد کمتر مورد توجه قرار گرفت، نوگرایی، آشنا بودن با فضای روشنفکری دوران خودش، توجه به ادبیات و در یک کلام متفاوت بودن با بدنه روحانیت آن روزها که در کنار دیواره های تحجر و انجماد گام بر می داشتند. خامنه ای به حق استثنای حوزه بود. ما حتی شریعتی را در اوج اجماع مخالفت روحانیت آن روزها با او، از مسیر وی پیدا کردیم. رنج بسیاری از افرادی که آن خامنه ای را میشناختند و اثری از آن در رسانه ها به توصیه نزدیکان کاری ایشان نمی دیدند و می دانستند که همان جوهر در وجود آیه الله شهید هست همین بود.
۲- اطلاعات عمومی و ذهن هوشمند و فعال ایشان قابل توجه است. اگر مقایسه ای با بیشتر رهبران و روسای جهان صورت گیرد، اهمیت کسی که ۳۷ سال سخنرانی کرد و تپق نزد و با ادبیات فاخر خارج از اعتقادش حرف نزد روشن می شود.
۳- در مقام فقاهت هم با اینکه مورد بی مهری پنهان اولیه حوزه ها قرار داشت، در مقام ثبوت و اثبات در ردیف اول یا دوم مرجعیت شیعه از نظر تعداد مقلد قرار گرفت.
۴- خیلی ها از دلسوزان کشور که از منتقدان بنام و جدی ایشان در دهه های اخیر بودند، و حتی سیاستهای استراتژیک ایشان را قبول نداشتند در این اصل شکی ندارند که وی مرد خدا و و مرد وظیفه دینی و به دور از هوی و هوس دنیایی بود. این شهادت ها را من بارها شاهد بوده ام.
۵- مخالفان آیت الله هم می دانند مدال افتخار قدرت نظامی و موشکی امروز ایران را باید به آیت الله شهید داد که رزمندگان امروز در جنگ با قوی ترین ارتش دنیا و نیز در رویارویی با خونخوارترین رژیم می توانند مقاومت کنند و تعجب همگان را جلب کنند.
▪️نظم آهنین نیروهای نظامی در فقدان فرمانده کل قوا و در برابر دشمن تروریست و علیرغم شهادت فرماندهان رده های بالا در ادامه مقاومت و اداره هوشمندانه دفاع از این آب وخاک از هنرهای آیت الله شهید بود.
۶- جدای از اظهارات احساسی و جناحی، انتخاب آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای تنها راه جلوگیری از جنگ داخلی بود.
▪️سالهاست که خالص سازان، مدیریت و بدنه قدرت را در دست دارند. رهبری باید بتواند این مجموعه را مدیریت کند. تجربه نشان داده که آنها به سختی به خلاف نظرات خود تن می‌دهند.
▪️اصلاحات، توسعه، تنظیم روابط متعادل با جهان و حتی رفع تحریم‌های ظالمانه و پایان آبرومند جنگ جاری با اجماع داخلی امکان پذیر است.
۷- رهبران اول و دوم جمهوری اسلامی به اصل توجه به دو عنصر زمان و مکان معتقد بودند و تا حدود زیادی به تناسب نیازهای زمان خود رهبری کردند. یقینا رهبر سوم هم بر همین اساس عمل خواهد کرد. جوانان دوران پس از انقلاب ارتباطات کاملا متفاوتند. آشنایی رهبر سوم با این نسل، فرصت خوبی برای مردم ایران است.
▪️همچنانکه همه باید باور کنیم وی رهبر همه مردم ایران است و باید همه آنها را مورد توجه قرار دهد. توجه به خواستهای افراطیون مذهبی، سیاسی و نیز جماعت دلخور و قهر کرده ای که در نتیجه سیاست بی توجهی به نقش مردم در عرصه سیاسی در انتخابات های اخیر شرکت نکردند کار دشواری است و زمان نیاز دارد.
▪️در چهلمین روز شهادت رهبر دوم ایران حضرت آیت الله العظمی خامنه ای یادش را گرامی می داریم. ایشان میراث دار مبارزه با آمریکا بود.
در تاریخ خواهد ماند که پر رنگترین بخش سیاسی زندگی آیت الله شهید خامنه ای مبارزه و دشمنی با آمریکا و اسراییل بود. و همیشه اعلام می کرد این را به نمایندگی از طرف مردم مسلمان و ستم دیده جهان انجام می دهد.
▪️شهادت هم آرزویش بود. یکبار در چند سال پیش توصیه مردان امنیت ایشان بر این بود که در مراسم سالگرد امام راحل شرکت نکنند. گفته بود چه اشکالی دارد افتخار شهادت در کنار مرقد امام نصیبم شود.
▪️نهایتا هم چنانکه می خواست هم شهید شد و هم به دست اشقی الاشقیای زمان خودش، آمریکا و اسراییل به شهادت رسید./ جماران
🇮🇷◼️ @dinonline
🔻حافظه‌کُشی رسم غارتگری غرب: نابودی حافظه جمعی و میراث فرهنگی ما در آتش جنگ
✍ فاطمه‌السادات شاه‌حسینی
✔️آسیب به میراث فرهنگی ایران در جریان حملات نظامی مارس ۲۰۲۶، فراتر از تخریب بناهای تاریخی، «حافظه‌کشی» تمدنی چندین‌هزارساله را رقم زده است. فاطمه‌السادات شاه‌حسینی، دانش‌آموخته دکتری ادیان شرق، در این یادداشت نشان می‌دهد که چگونه موج انفجارها و خرده‌ریزه‌های حملات، زنجیره هویت جمعی ایران را ترک‌انداز کرده و شکاف‌هایی در پیوند نسلی ایجاد نموده که با سرمایه‌گذاری مادی قابل ترمیم نیستند. او با اشاره به غارت موزه ملی بغداد (۲۰۰۳) و نظامی‌سازی بابل، و نیز تهدیدهای صریح اخیر دونالد ترامپ برای «بازگرداندن ایران به عصر حجر»، ناکارآمدی قوانین بین‌المللی چون کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه را آشکار می‌سازد و بر ضرورت ارتقای حفاظت از میراث فرهنگی به سطح دکترین امنیت ملی ایران تأکید می‌کند.
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45985/
اینستاگرام ♤ یوتیوپ ♤ تلگرام ♤ آپارات ♤ بله ♤ ایتا ♤
🆔 @dinonline
🔻 الگوی سیاست‌ورزی از قوام و فروغی تا علی لاریجانی
✍محسن برهانی
✔️با توجه به تجربه‌ی ۱۵۰ ساله‌ی اخیر ایران و الگوهای سیاست‌ورزی توسط نخبگان سیاسی، می‌توان *دو الگوی مختلف را مدنظر قرار داد:*
🔹در الگوی اول سیاستمدار پس از به‌دست آوردن موقعیت سیاسی، خود را در تقابل با هسته‌ی سخت قدرت و یا رأس هرم نظام سیاسی تعریف کرده و با الگوی فشار-لابی در پی کسب قدرت بیشتر و تحمیل نظرات خود بر هسته‌ی سخت قدرت است*. شاید بتوان *محمد* *مصدق* و *امیرکبیر* -بخصوص در هفته‌های پایانی عمر- را نماینده‌ی این رویکرد در تجربه‌ی ایرانیان معرفی کرد.
🔹رویکرد دوم آن است که سیاستمدار بدون آنکه خود را در تقابل با قدرت حاکم تعریف نماید*، پروژه‌های سیاسی خویش را پیگیری کرده و هرگاه فرصت فراهم شود با محافظه‌کاری و حرکت درون‌ساختاری، به نقش‌آفرینی می‌پردازد و آنگاه که چنین فرصتی از وی سلب گردد بدون تقلّای بی‌فایده، به خلوت فکری خویش فرو می‌رود و زمانی که مردم و کشور و ساختار سیاسی دست نیاز به سوی وی دراز نمایند، بزرگوارانه وارد می‌شود و به نقش‌آفرینی مجدد می‌پردازد و از گله‌گذاری پرهیز می‌کند.
🔹 در تاریخ معاصر ایران احمد قوام و محمدعلی فروغی چنین رویکردی را اتخاذ کردند و علی لاریجانی در راستای چنین الگوی سیاست‌ورزی به فعالیت سیاسی پرداخت *و مقارنه‌ی این سه سیاستمدار تأثیرگذار، می‌تواند حاوی نکات قابل تأملی باشد.
🔹هر سه‌ی این افراد به ساختار سیاسی موجود التزام کامل داشتند؛ احمد قوام -که فرمان مشروطه به قلم وی نگارش یافت- نسبت به نظام مشروطه، ذکاءالملک نسبت به حکومت پهلوی و علی لاریجانی نسبت به جمهوری اسلامی معتقد و ملتزم بودند و هیچ تقابل تندی با ساخت سیاسی موجود از سوی ایشان گزارش نشده است حتی آنگاه که با بی‌مهری و ظلم از عرصه‌ی سیاسی به صورت موقت یا دائم کنار گذاشته شدند. قوام السطلنه از ۱۳۰۲ تا ۱۳۲۱ از قدرت کنار گذاشته شد و در تبعید یا حصر زندگانی گذراند همو که از ۱۳۰۰ تا ۱۳۳۱ یازده بار ردای نخست وزیری را بر تن کرده بود. محمدعلی فروغی هم در سالهای پیش از ۱۳۲۰ از عرصه ی سیاست کنار گذاشته شد. علی لاریجانی نیز با سه دوره ریاست بر مجلس و مناصب مهم سیاسی، از ۱۴۰۰ به بعد اجازه‌ی ورود به عرصه‌ی اثر‌گذاری سیاسی را پیدا نکرد. اما در دوران انعضال نه هیاهویی به خرج دادند و نه طلبکاری خاصی کردند.
🔹هر سه نفر در دوران خویش مصداق عقلانیت و میانه‌روی معرفی می‌شدند و تندروها علیه ایشان آشوب به راه انداختند اما گذر زمان نشان داد که عقلانیت این سه نفر به نفع ملک و مملکت است.
🔹احمد قوام و لاریجانی هدف تهمت‌زنی قرار گرفتند*؛ بعد از بلوای سی تیر، مجلس در اقدامی خلاف قانون اساسی و با مداخله در دستگاه قضا، احمد قوام را مفسد فی الارض اعلام و اموالش را مصادره کرد؛ یادشان رفته بود که اگر قوام نبود آذربایجان و گیلان و بخشی از خراسان از مام میهن جدا شده بود و با قدرنشناسی این خدمات دیده نشد. به لاریجانی هم در حرم حضرت معصومه (س) حمله کردند و در انتخابات ۱۴۰۰ با بی‌تقوایی، تهمتهای مالی زدند و به دروغ تابعیت برخی بستگانش را به میان آوردند تا با این ابزار کثیف، وی را از عرصه رقابت سیاسی کنار گذارند. نامه‌نگاری عالمانه وی با سخنگوی جوان شورای نگهبان سندی است تاریخی بر متانت موضع سیاسی وی و ضعف منطق و استدلال آن بخش از شورای نگهبان که صلاحیت لاریجانی را احراز نکردند!
🔹فروغی و لاریجانی علاوه بر کار سیاسی، در عرصه‌ی اندیشه‌ورزی موفّق و صاحب فکر و قلم بودند.* کارهای سترگ فروغی تاریخ‌ساز و ماندگار است و معلّمیِ لاریجانی در دانشگاه تهران و کتاب اخیر اخیرش به نام «عقل و سکون در حکمرانی» و مقالات علمی ایشان بروشنی نشاندهنده عمق علمی است.
🔹اجل طبیعی پایان کار قوام و فروغی رقم زد*: قوام دو سال پس از وقایع ۳۰ تیر به مرگ طبیعی فوت کرد و فروغی نیز چند ماه پس از پایان نخست‌وزیری سومش. دردآور آنکه لاریجانی را در اوج پختگی و در اوج نیاز ایران به این فرزند رشیدش، شهید کردند و خون پاکش توسط دشمنان ایران بر زمین ریخته شد تا مانع از نقش بی‌بدیلش در این مقطع زمانی و سالهای بعد شوند و این تفاوت میان لاریجانی با قوام و‌فروغی، بسیار سوزناک است چرا که «آواز قویِ» لاریجانی پس از این شنیدنی بود و ایران‌ساز.
🔹پایان شکوهمند لاریجانی، پایانی غبطه‌آور برای هر فعال سیاسی است؛ حتی بسیاری از مخالفان جمهوری اسلامی از رفتن او اظهار تأسف کردند و ایران امروز را نیازمند به چون اویی دانستند و این حقیقت، نشان از وزانت مشی و رویکرد او داشت./ جماران
🆔 @dinonline