برای تحلیل پیام مکتوب رهبر معظم انقلاب اسلامی، #حضرت_آیت_الله_امام_سید_مجتبی_خامنه_ای، بر اساس ذهنیت نگارنده، باید به سه چارچوب نظری توجه کرد:
الف) چارچوب هویتی: بازتعریف نقش رهبری در یک نظام ایمانی است.
در اندیشه اجتماعیِ اسلامی، رهبران الهی وظایف خطیری در قبال جامعه دارند که مهم ترین آنها:
- تولید هویت جمعی؛
- ترسیم افق و غایت حرکت اجتماعی؛
- ایجاد احساس امتداد تاریخی از گذشته تا آینده.
«بازتولید هویت جمعی» کارکرد بسیار زیادی در پیشبرد یک نظام سیاسی دارد. اساسا هویت یک امر قراردادی نیست، بلکه ریشه در فطرت دارد، با وحی هدایت میشود، و در تاریخ تحقق مییابد.
از همین رو، پیام آغازین رهبر انقلاب اسلامی، هویت جمعی را بر اساس ایمان تعریف کرد و نسبت میان فرد و امت را تبیین نمود و از همه مهم تر، یک «ما»ی اخلاقی ـ تاریخی را طراحی کرد. بنابراین چنین پیامی هویت را نهتنها توصیف، بلکه ایجاد میکند. مانند نقطه شروعی که جهتگیری یک جمع را از «مردمِ پراکنده» به «امتِ صاحبرسالت» تبدیل میکند.
ب) چارچوب جامعهشناسی انقلاب با رویکرد اسلامی
در الگوی اسلامی، انقلاب صرفاً یک واقعه سیاسی نیست؛ بلکه تحول در ارزشها و جهتگیریهای زندگی جمعی تعریف میشود. بنابراین این پیام «نقشه مسیر ارزشهای جمهوری اسلامی ایران» را تعیین کرده است. تثبیت این نکته که انقلاب یک حرکت ارزشی- اخلاقی-معنوی است، نه صرفاً تغییر پارادایم قدرت از یک رهبر به رهبر دیگر. بیانگر معیارهایی است که نشان میدهد جامعه در کدام مرحله از سیر تکامل انقلابی خود از بدو تاسیس قرار دارد. به عبارت دیگر، تغییر رهبران در این انقلاب، به معنای تغییر ماهوی پارادایم های شکل گرفته نخواهد بود. رهبر شهید ادامه دهنده همان مسیر رهبر کبیر و موسس بوده است و رهبر جدید هم پیش برنده همه مبانی، اهداف و مولفه های رهبر شهید.
«نقش ارزشها» در جامعه ایمانی بسیار زیاد است؛ جامعه تنها زمانی جامعه ایمانی است که ارزشها در آن اصالت داشته باشد، کنشهای جمعی براساس خیر، حق و عدالت شکل گیرد و غایت اجتماعی رضای الهی باشد. بنابراین نظام ارزشها تعریف شده است، اولویتها معین شده است، خطوط انحراف را گوشزد کرده است. بنابراین پیام آغازین یک «منشور ارزشی» است.
ج) چارچوب تمدن و تاریخ در علوم انسانی اسلامی
پیام آغازین رهبر را در امتداد نظریهای دید که تاریخ را دارای غایت و مقصد الهی میداند.
پس این پیام، نقطهی اتصال «واقعیت موجود» به «آینده مطلوب» باید باشد. کارکرد آن، تعریف مسیر تمدنی از اصلاح فرد به اصلاح جامعه، سپس ساخت نظام و در ادامه، تحقق جامعه الهی خواهد بود. بنابراین این پیام، بهمثابه «نقطه عزیمت حرکت تمدنی» است. در نگاه تاریخباورِ اسلامی، جامعه موجودی ایستا نیست؛ بلکه موجودی «در مسیر» است؛ موجودی که آغاز دارد، راه دارد و غایت. پس پیام آغازین رهبر انقلاب اسلامی، نقش «تعیین مقصد»، «پیوند گذشته و آینده» و «جهتدهی به حرکت تاریخی» را بر عهده دارد. این چارچوب، پیام را به سطح تمدنی ارتقا میدهد، و از یک پیام صرفا سیاسی خارج میکند.
#استمرار_انقلاب_اسلامی در گفتمان #امام_خامنه_ای:
این گزاره را در چهار سطح می توان معنا کرد:
الف. پویاییِ دائمی جامعه ایمانی؛ در قرآن، جامعه مؤمنان موجودی پویا معرفی میشود: «لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ». حرکت رو به جلو متوقف نمیشود. در نتیجه، انقلاب یک فرآیند است، نه واقعه یا رخداد. در اندیشه اسلامی، انقلاب برای تغییر در جهتگیری اخلاقی جامعه، بازگشت به فطرت و حرکت به سوی تحقق ارزشهای توحیدی شکل میگیرد. بخلاف جامعهشناسی مدرن که انقلاب اغلب به تغییر قدرت، جابهجایی نخبگان یا تحول ساختارهای سیاسی تعریف میشود.
از این منظر، انقلاب نمیتواند پایان یابد؛ زیرا اخلاق، عدالت، معنویت و تربیت پایانپذیر نیستند.
ب. انقلاب یک تحول ارزشمحور است؛ در نگاه اسلامی، انقلاب زمانی پایان مییابد که:
- ظلم کاملاً ریشهکن شود ؛
- جامعه به عدالت کامل برسد ؛
- ارزشهای توحیدی در سطح ساختارهای اجتماعی نهادینه شود.
از آنجا که این اهداف همواره در حال تحقق و نیازمند تکامل مستمر هستند، پس انقلاب ذاتاً پایانپذیر نیست.
ج. استمرار انقلاب، یعنی استمرار جهاد اجتماعی.
بر اساس مبانی معرفتی، هر جامعه برای رشد اخلاقی، ایمانی و تمدنی نیازمند «جهاد اجتماعی» است. جهاد یعنی کار، تلاش، اصلاح، ساختن و استقامت که این فرآیند بهطور ذاتی پایانی ندارد. این تلاش برای تحقق حق، عدالت و تقوا همیشه ادامه دارد. به دیگر عبارت، در منظومه اسلامی، جهاد یک مفهوم نظامی صرف نیست؛ بلکه فرایند دائمی ساخت، اصلاح و پاکسازی جامعه از ظلم و فساد است. پس استمرار انقلاب یعنی استمرار این جهاد:
• جهاد علمی برای تولید علوم انسانی؛
• جهاد فرهنگی برای ساخت انسان مؤمن؛
• جهاد اجتماعی برای عدل؛
• جهاد تمدنی برای ساخت ساختارهای حقمدار.
بنابراین از آنجا که ساخت انسان و جامعه هیچگاه پایان نمییابد، انقلاب نیز پایانپذیر نیست.
د. استمرار انقلاب به معنای گذار تمدنی؛ انقلاب مراحل زیر را طی میکند:
1. بیداری و آگاهی. 2. اقامه قسط و نفی ظلم با ایجاد دولت. 3. تأسیس ساختارها و ایجاد نظام ارزشی. 4. تحقق جامعه ایمانی با جامعه سازی. 5. حرکت به سمت تمدن الهی
از این منظر، مسیر انقلاب، روند تدریجی عبور جامعه از مرحله ای به مرحله بالاتر است و این روند نمیتواند یکباره یا کوتاهمدت باشد. بنابراین انقلاب زمانی پایان مییابد که تمدن الهی برپا شود و این یک فرایند چندنسلی است.
در پایان، اولا این پیام، سندی برای بازتعریف هویت و ترسیم افق تمدنی است. و ثایا انقلاب، نه یک واقعه پایانپذیر، بلکه فرایند دائمیِ رشد معنوی، اخلاقی، اجتماعی و تمدنی جامعه است. به همین دلیل، مفهوم «استمرار انقلاب»، یک اصطلاح سیاسی نیست؛ بلکه در انسانشناسی دینی ریشه دارد. این نگاه، انقلاب را نه لحظهای گذرا، بلکه مسیری طولانی و پیوسته میداند.
محمد سلطانیه
عضو هیات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی. مشهد مقدس
https://eitaa.com/MohammadSoltanieh
https://Ble.ir/MohammadSoltanieh
درسهایی در تحلیل گفتمان؛ دیدگاه استادان ایرانی (12)
گفتمان، تحلیل گفتمان و روش نشانه شناسی گفتمانی از دیدگاه دکتر سید علی اصغر سلطانی استاد دانشگاه باقرالعلوم (ص)
توضیح دیدگاه با مراحل روش دکتر سلطانی در تحلیل نشانه شناسی گفتمانی و فایل مقالات علمی ایشان در این زمینه را می توانید در لینک زیر مطالعه فرمایید.
https://bashirwebnama.ir
جنگ علیه ایران: هزینه تشدید تنش و خطرات انفجار منطقهای
مقالهای که در روزنامه القدس العربی لندن به قلم دکتر سعید الشهابی و به زبان عربی منتشر شد)
دوشنبه 16 مارس 2026
https://www.alquds.co.uk/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%b1%d8%a8-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%a5%d9%8a%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d9%83%d9%84%d9%81%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d8%b9%d9%8a%d8%af-%d9%88%d9%85%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%b1-%d8%a7%d9%84 /
دکتر سعید الشهابی
علیرغم سکوت بینالمللی پیرامون جنگ ایالات متحده علیه ایران، صداهای آزاد بیشماری، از سوی نویسندگان و سخنوران در سراسر جهان، برای محکوم کردن این تجاوز و درخواست توقف فوری آن برخاسته است. .
رئیس جمهور آمریکا و مشاورانش فکر میکردند که جنگ در عرض چند روز پایان مییابد، زیرا آمریکا تسلیحات بسیار بیشتری نسبت به ایران، به ویژه قدرت هوایی آن، در اختیار داشت. با این حال، واضح است که جنگ به این زودیها پایان نخواهد یافت. ایرانیها قبلاً این را گفتهاند: آمریکا تصمیم به شروع جنگ گرفت و ما تصمیم خواهیم گرفت که چه زمانی پایان یابد. با وجود برتری نظامی کیفی و کمی آمریکا، واضح است که جنگ محدود به سلاح نیست و ایرانیها استقامت یک درگیری طولانی را دارند. ترامپ میتوانست تاریخ معاصر را مطالعه کند و کشف کند که آنها در دهه 1980 هشت سال با عراق جنگیدند و از زمان پیروزی انقلابشان در سال 1979 خود را در یک "جنگ آشکار" با آنچه "نیروهای استکبار" مینامند، در نظر گرفتهاند. علیرغم مواجهه با فشارهای سیاسی و اقتصادی و محاصرهای که بیش از چهار دهه به طول انجامید، آنها توانستند صنایع نظامی خود را توسعه دهند و موشکهایی تولید کنند که ارتش آمریکا، با وجود استفاده از قدرتمندترین بمبهای خود، قادر به نابودی آنها نبود. بعید نیست که ترامپ در دامی که بنیامین نتانیاهو برای او پهن کرده بود، افتاد، کسی که میخواست آمریکا به نمایندگی از اسرائیل علیه ایران جنگ کند. «
هفته گذشته، آرونداتی روی، نویسنده و رماننویس مشهور هندی، آمریکا را «یک قدرت امپریالیستیِ اغراقآمیز، فریبکار، حریص، غارتگر منابع، بمبانداز و متحدانش که سعی دارند کل جهان را با زور مطیع خود کنند» توصیف کرد. مقالهی ژرفاندیشانه، هرچند تا حدودی خودانتقادی او ادامه داد: «ما چه نوع مردمی هستیم که دولت منتخب ما نمیتواند در برابر ایالات متحده بایستد و آن را محکوم کند، زمانی که سران کشورهای دیگر را میرباید و ترور میکند؟ آیا ما راضی هستیم که این کار را با ما انجام دهند؟ اینکه نخستوزیر ما به اسرائیل سفر میکند و نتانیاهو را تنها چند روز قبل از حملهاش به ایران در آغوش میگیرد؟» «
استیو سیبولد، نویسنده و اینفلوئنسر آمریکایی، از وضعیت امور در آمریکا انتقاد کرد و گفت که دیگر امن نیست. او افزود: «ترامپ مردی بیاخلاق است که به هوادارانش دروغ میگوید... شرمآور است که این افراد به این راحتی فریب میخورند. او آمد و گفت که جنگ به راحتی پایان مییابد تا بازارهای متزلزل را آرام کند.» «
بعید نیست که جنگ فعلی آمریکا در خلیج فارس به باتلاقی شبیه جنگ ویتنام تبدیل شود. قدرت نظامی به تنهایی مسیر جنگها را تعیین نمیکند. اگر رئیس جمهور آمریکا به دنبال یک "پیروزی" سریع برای بهبود شانس خود در انتخابات ریاست جمهوری که قرار است دو سال دیگر برگزار شود، است، باید نیروهای خود را به میدان بفرستد، زیرا جنگها فقط از طریق هوا به پیروزی نمیرسند. هرگونه شکست نظامی یا تعداد زیادی تلفات آمریکایی بر این شانسها تأثیر منفی خواهد گذاشت و میتواند به شکستی قاطع برای این رئیس جمهور منجر شود، که اغلب از بخت و اقبال خوبی برخوردار بوده است. رسوایی اپستین برای پایین کشیدن او از ریاست جمهوری کافی بود، اما او فرار کرد. این پرونده مشابه ماجرای پروفومو در سال ۱۹۶۳ است، یک رسوایی سیاسی و جنسی بریتانیایی که دولت محافظهکار را به لرزه درآورد. جان پروفومو، وزیر جنگ، با مدل کریستین کیلر، که او نیز با یک وابسته نظامی شوروی مرتبط بود، رابطه داشت. این رسوایی منجر به استعفای پروفومو پس از دروغ گفتن به پارلمان و کمک به سقوط دولت هارولد مکمیلان، در بحبوحه ترس از نقض امنیتی، شد. در هر صورت، جایگاه ترامپ در میان رأیدهندگان متزلزل شده است و این ممکن است او را به سمت حمله به ایران با همکاری اسرائیل سوق داده باشد، به این امید که حمایت لابی صهیونیستی در ایالات متحده را به دست آورد. با این حال، این بعید به نظر میرسد و اگر جنگ به زودی پایان نیابد، آمریکا با دوره سختی روبرو خواهد شد. .