عدالت آموزشی از طریق راهکارهای فنی و بودجهای
پرونده اسرائیل - قسمت هجدهم
✍️ شهرام رامشت
❃ در جستوجوی عدالت آموزشی، نخستین گام اساسی که باید مورد بازنگری قرار گیرد، نظام بودجهبندی است. تقریباً تمامی پژوهشهای معتبر حوزه خطمشیگذاری آموزشی بر این نکته تأکید دارند که بودجه، به عنوان ورودی مرکزی، نقشی تعیینکننده در تحقق یا ناکامی عدالت ایفا میکند. با این حال، افزایش صرف بودجه هنوز نتوانسته است اثر مستقیمی بر ارتقاء دستاوردهای تحصیلی بگذارد و اینجاست که بحث بودجهبندی تفاضلی اهمیت مییابد؛ یعنی بودجهای که متناسب با نیاز واقعی دانشآموزان، به خصوص کسانی که با محرومیتهای اجتماعی-اقتصادی روبرو هستند، طراحی و تخصیص داده میشود.
❃ بر اساس یافته پژوهشها، حداقل نسبت کارآمد این تخصیص، ۲۵ درصد بیشتر برای دانشآموز محروم نسبت به دانشآموز عادی است و نسبت بهینه آن، افزایش ۵۰ درصدی محسوب میشود؛ تنها در چنین شرایطی میتوان به همترازی و جبران واقعی فرصتها امید داشت. تجربه #اسرائیل ، به ویژه پس از سال ۲۰۰۸ و با وارد شدن مؤلفههای تفاضلی در فرمولهای بودجه، نشان داد که چنین اصلاحی میتواند تا حدودی به کاهش فاصلهها منجر شود.
❃ با این حال، برخی خطمشیگذاران در #اسرائیل برای مقابله با نابرابری، به جای بازتوزیع اساسی منابع، مسیر سادهتر و به ظاهر کمهزینهتری را برگزیدهاند: راهکارهای فنی و تکنیکی برای تسهیل مسیر پیشرفت تحصیلی. نمونه بارز آن، تغییر پیدرپی در الزامات امتحانات پایان دوره متوسطه بود؛ از جمله حذف الزامی چند درس از طریق قرعهکشی رایانهای در دهه ۹۰ میلادی، محدود ساختن حجم مطالب امتحانی و تمرکز ویژه روی دروس ریاضی و زبان. هدف از این تغییرات، بالا بردن نرخ اخذ دیپلم و دسترسی رسمی به تحصیلات عالی بود، اما در عمل، این اصلاحات صرفاً به رشد آماری فارغالتحصیلان انجامید، بیآنکه تأثیر محسوسی در کاهش واقعی فاصله فرصتها برجای بگذارد.
❃ پژوهشهای میدانی روشن ساختهاند که هرچند در مناطق پیرامونی #اسرائیل نرخ دریافت دیپلم تا ۲۰ درصد رشد کرد -در مقابل رشد ۱۲ درصدی در مناطق مرکزی مانند #تلآویو - اما نسبت ورود موفق به دانشگاه در همان مناطق محروم همچنان بر رقم ۷۸ درصد ثابت ماند و تنها در #تلآویو بهبود یافت (از ۸۷ تا ۹۰ درصد). این دادهها نشان میدهند دستکاری فنی در معیارها و استانداردها، هرچند تصویر آماری را بزک میکند، اما به آثار تبعیضآمیز عمیقتر و بازتولید مدارک بیکیفیت در طبقات فرودست میانجامد؛ بیآنکه راهی به سوی عدالت واقعی بگشاید.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ آنچه بیش از پیش برجسته میشود، ناکارآمدی رویکردهای فنی سطحی در برابر سیاستهای ساختاری مبتنی بر توزیع هدفمند منابع است. عدالت آموزشی نه با اصلاح آییننامهها یا سادهسازی عبور از سدهای رسمی، بلکه تنها با بازتوزیع مؤثر و متناسب بودجه و طراحی نظامی که نیازهای دانشآموزان محروم را در اولویت قرار دهد، ممکن میشود. در غیر این صورت، خروجی نظام آموزشی چیزی جز بازتولید موقعیتهای نابرابر با پوشش آماری و روایتهای ظاهری از پیشرفت نخواهد بود.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #عدالت_آموزشی #نظام_بودجه #بازتولید_بیعدالتی
🧭 @education_policy
〽️ فراخوان دریافت نقد و نظرات درباره نسخه ترمیم یافته سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
#فراخوان | #سند_تحول
♨️ با توجه به بررسی مجدد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در شورای عالی انقلاب فرهنگی، اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی از صاحبنظران، پژوهشگران و فعالان حوزه تعلیم و تربیت دعوت مینماید تا در فرآیند بازخوانی، نقد و ارتقای این سند مشارکت نمایند.
🔹 این فراخوان فرصتی است برای *گفتوگوی علمی و هماندیشی در جهت تعمیق مبانی نظری، اصلاح ساختارها و ارتقای کارآمدی نظام تربیتی کشور.*
🔸 از علاقهمندان دعوت میشود آثار خود را در قالب مقاله، یادداشت، جستار، صوت، نقد، گزارش تجربهمحور، مصاحبه مکتوب یا صوتی و سایر قالبهای علمی و رسانهای ارسال فرمایند.
✍️ همراه شویم در مسیر تحولخواهی آگاهانه و مبتنی بر خرد جمعی.
⌛مهلت ارسال لغایت ۲۰ شهریور ماه
🔗 اطلاعات بیشتر و ارسال آثار از طریق پیام به
⭕ @ebno_turab
♨️ آثار منتخب توسط اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی حمایت و منتشر میشوند.
🌱 [اخبار بیشتر را در درگاه اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی دنبال فرمایید.](https://ble.ir/farhang_tarbiat)
✅ محفلی برای فعالان فرهنگ و تربیت
نابرابری در تربیت اوان کودکی
پرونده اسرائیل - قسمت نوزدهم
✍️ شهرام رامشت
❃ یکی از ریشههای بنیادین نابرابری آموزشی در #اسرائیل ، به آموزش و مراقبت دوران کودکی بازمیگردد؛ مرحلهای که شانس اولیه برای موفقیت تحصیلی و اجتماعی را میان کودکان از طبقات و گروههای مختلف توزیع میکند. مطالعات بینالمللی نشان میدهد شرکت در آموزش پیشدبستانی دستکم به مدت یک سال، بر دستاوردهای بعدی دانشآموزان مؤثر بوده و منجر به بهبود چشمگیر عملکرد خواندن تا سن پانزده سالگی میشود. این بهبود در کشورهای OECD حدود ۳۰ امتیاز و در #اسرائیل حتی تا ۹۰ امتیاز بوده است، که خود گواه اهمیت و تأثیرگذاری این سطح آموزشی است.
❃ اما درست در همینجا، زنجیره نابرابری آغاز میشود؛ عدم برابری در دسترسی به آموزش پیشدبستانی میان گروههای قومی و بهویژه دانشآموزان عرب در #اسرائیل به شکل محسوسی مشاهده میشود. کمبود چارچوبهای پیشدبستانی در بخش عربی، کودکان را از این فرصت کلیدی محروم میکند و اثر این کمبود، در آزمونهای ملی مدارس ابتدایی و راهنمایی نیز قابل مشاهده است؛ دانشآموزان عرب با فاصله ۱۵ تا ۳۰ امتیاز پایینتر نسبت به همتایان #یهودی خود ارزیابی میشوند.
❃ نتیجه چنین نابرابریهایی فقط در سالهای اولیه باقی نمیماند بلکه در طول مسیر تحصیلی تعمیق میشود؛ پژوهشهای طولی نشان میدهد که شکاف دستاورد تحصیلی از دوره راهنمایی آغاز شده، با گذر زمان افزایش مییابد و اثر آن، نهایتاً در شانس ورود به آموزش عالی خود را چندبرابر میکند. واقعیت آماری این است که احتمال ورود به تحصیلات عالی در میان ممتازترین گروهها، سه تا هشت برابر بیش از گروههای ضعیفتر است؛ این یعنی آموزش ابتدایی و پیشدبستانی عملاً به ابزاری برای تسهیل یا مسدود کردن مسیر صعود اجتماعی بدل میشود.
❃ اگرچه قانون آموزش رایگان اجباری برای کودکان ۳ تا ۴ ساله در سال ۲۰۱۱، قدمی مهم بود و ۹۰ درصد این گروه سنی را تحت پوشش قرار داد، اما کمبود نیروی انسانی و نسبت نامتعارف کارکنان به کودکان (دو مربی برای ۳۵ کودک) به شدت کیفیت آموزش را با چالش مواجه ساخته و تردیدهایی جدی درباره اثربخشی این سیاست برانگیخته است.
❃ در مجموع، اگر قرار است آموزش به ابزار عدالت و نه بازتولید نابرابری بدل شود، لازم است خطمشیگذاران، سرمایهگذاری و بازتوزیع جدیتری را بر آموزش پیشدبستانی در مناطق محروم (بهویژه بخش عربی) در دستور کار قرار دهند؛ چراکه نقطه عزیمت هر نابرابری یا برابری، نه در آزمونهای نهایی، که در همان سالهای نخست شکل میگیرد.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ با توجه به نقش تأثیرگذار کودکستان در دورههای تحصیلی افراد، #اسرائیل خطمشی پوشش آموزش کودکان ۳ تا ۶ ساله را اجباری و رایگان کرده است. تنها چالشهای موجود برای آنها عدالت در دسترسی تمام افراد جامعه اعم از اعراب به این امکانات، و همچنین کیفیت ارائه خدمات است؛ جایی که به ازای هر ۳۵ کودک تنها ۲ مربی وجود دارد.
در این حوزه به نظر میرسد آموزش و پرورش #ایران فاصله زیادی با وضع موجود در #رژیم_صهیونی دارد. در #ایران آموزش اجباری از پایان ۶ سالگی آغاز شده و دوره اوان کودکی با وجود اضافهشدن سازمان تعلیم و تربیت کودک به آموزش و پرورش، هیچگونه الزامی را برای پوشش تحصیلی دوره اوان کودکی ندارد.
نه فقط در مقام عمل، بلکه در اسناد بالادستی هم اشاره چندانی به این موضوع نشده است؛ یک دلیل آن عدم پوشش اوان کودکی در زمان نگارش اسناد توسط آموزش و پرورش است، و دلیل دیگر آن، بحثهای مربوط به تأمین اعتبار مالی اجباری کردن یک یا دوسال پیش از دبستان است. البته دلایل و توجیهاتی هم وجود دارد، اما هر چه هست، باعث لوکسشدن این دوره از تحصیل و دور ماندن خیل عظیمی از کودکان بهخصوص مناطق لازم التوجه از آن شده است. در این حوزه با فاصله زیادی از دشمن عقب هستیم...
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #اوان_کودکی #آموزش_رایگان_اجباری
🧭 @education_policy
دانشآموزان با نیازهای ویژه
پرونده اسرائیل - قسمت بیستم
✍️ شهرام رامشت
❃ یکی از اشکال نامرئی اما عمیق جدایی در نظامهای آموزشی، تفکیک دانشآموزان با نیازهای ویژه از سایر دانشآموزان است؛ تمایزی که پیامدهایش نه فقط بر سرنوشت فردی، بلکه بر کلیت عدالت آموزشی سایه میاندازد. سالها رویکرد غالب حرفهای، ارجاع این کودکان به مدارس و چارچوبهای ویژه را توصیه میکرد؛ اما تحولات دهههای اخیر، جریان #آموزش_فراگیر را شکل داد و شواهد متعدد نشان داد که بسیاری از این کودکان، با حمایت و انطباق لازم، میتوانند در مدارس عادی رشد بیشتری داشته باشند و از تعامل با سایر دانشآموزان بهرهمند شوند.
❃ #اسرائیل در سال ۲۰۱۲ نزدیک به ۱۶۰ هزار دانشآموز با نیازهای ویژه را در خود جای داده بود؛ اما تنها کمی بیش از نیمی از آنان در چارچوب مدارس عادی ادغام شده بودند. این سیاست ظاهراً گام مهمی به سوی آموزش فراگیر بود، اما بررسی دقیقتر نشان میدهد که منابع و خدمات حمایتی اختصاصیافته به این دانشآموزان در مدارس عادی، به مراتب کمتر از بودجه و حمایتهایی است که دانشآموزان مشابه در مدارس استثنایی دریافت میکنند. همین کمبود منابع و نبود پشتیبانی کافی، نقش سیاست فراگیری را عملاً به سطحی نمادین و گاه حتی آسیبزا فروکاسته است.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ در سطح سیاستگذاری، پیشبرد آموزش فراگیر تنها با شعار یا تغییر آییننامه محقق نمیشود؛ باید معلمان مهارتهای لازم برای تدریس به طیف متنوعی از دانشآموزان را داشته باشند، کتابهای درسی بهگونهای توسعه یابند که نیازهای گوناگون را پوشش دهند، زیرساختهای فیزیکی مدارس متناسبسازی شود و خدمات پشتیبانی کافی با بودجهگزاری هدفمند فراهم شود. این ضرورتها اگرچه در بسیاری از اسناد رسمی ذکر میشود، اما در عمل، کمتوجهی به این ابعاد، دستانداز جدی بر سر راه عدالت آموزشی است.
در #ایران عزیز هم خطمشی مدارس پذیرا و ادغام برخی از دانشآموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی وجود دارد. اما اجرایی شدن این خطمشی، پیچیدگیهای بسیاری دارد. از جمله اینکه بسیاری از والدین دانشآموزان عادی نسبت به حضور کودکان با نیازهای ویژه در کلاسها مقاومت نشان میدهند. کادر مدرسه بعضاً با نگرانی از دشواری تدریس، افت نمرات کلاس یا مشکلات انضباطی، از پذیرش دانشآموزان با نیازهای ویژه استقبال نمیکنند. معلمان تخصص کافی درباره مواجهه با دانشآموزان با نیازهای ویژه را در دورههای تربیت معلم یا دورههای ضمن خدمت کسب نمیکنند، و البته اینکه مدارس عادی معمولاً تمام شرایط دسترسپذیر بودن (مثلاً آسانسور، سرویس بهداشتی مناسب یا تجهیزات کمکآموزشی) را ندارند.
اگر آموزش فراگیر قرار است از شعار به واقعیت بدل شود، نیازمند بازنگری جدی در نظام تأمین منابع، آموزش حرفهای معلمان و تغییر در نگاه به توانمندی همه دانشآموزان است. در غیر این صورت، شبح جدایی، هرچند با ظاهری متفاوت، همچنان بر مدارس سایه خواهد انداخت و عدالت آموزشی تنها در کلمات باقی خواهد ماند. سیاست ادغام، در نبود پشتیبانی حرفهای و منابع بسترساز، در واقع بخشی از فشار و آسیب را از مدارس ویژه به دانشآموزان، والدین و معلمان مدارس عادی منتقل میکند؛ نتیجه، تکرار تجربه ناکامی، انزوا و حتی بازگشت دانشآموزان به مدارس خاص یا خروج از تحصیل است.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #ثبات_سیاستگذاری #آموزش_فراگیر #عدالت_آموزشی #مدرسه_استثنایی
🧭 @education_policy
نابرابری در توزیع معلمان
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و یکم
✍️ شهرام رامشت
❃ یکی از جنبههای مهم نابرابری ورودیها در نظام آموزشی #اسرائیل ، تفاوت در دسترسی به معلمان با کیفیت است. مطالعات جامع ویژگیهای جمعیتی نیروی معلم در #اسرائیل و توزیع آن در سراسر نظام آموزشی، نشان میدهند که درصد معلمان دارای مدرک کارشناسی در مدارس دولتی یهودی بیشتر از مدارس دولتی عربی است (۳۳ درصد در مقابل ۲۳ درصد). همچنین، در هر دو بخش آموزشی، مدارس قویتر تعداد کمتری معلم بدون مدرک دانشگاهی جذب میکنند و به طور متوسط شاخصهایی چون تجربه و سطح تحصیلات معلمان در مدارس با دانشآموزان قوی، اندکی بالاتر است.
❃ اما یافته مهم دیگر برخی پژوهشها، وجود شباهت در ویژگیهای معلمان مدارس مختلف، بر خلاف فرضیه رایج مبنی بر نقش پررنگ کیفیت معلم در موفقیت دانشآموزان است. برخی از پژوهشگران بر این باورند که تفاوت در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان در #اسرائیل ، برخلاف برخی باورها، مستقیماً ناشی از سطح تجربه یا تحصیلات معلمان نیست و لازم است عوامل دیگر، فراتر از کیفیت منابع انسانی معلمان، برای توضیح شکافهای آموزشی مورد توجه قرار گیرد.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ مسأله توزیع معلمان یکی از چالشیترین مسائل حوزه منابع انسانی #ایران در سالهای اخیر بوده که وزن بسیاری در بهم زدن تعادل و توازن استخدامهای گذشته داشته است. یکی از جنبههای توزیع عادلانه، توزیع نیروی انسانی به مناطق محروم است. در این حوزه با دو سؤال عمده مواجه هستیم، اول اینکه نیروی انسانی برای برطرفساختن حداقل نیازها در مناطق محروم را در اختیار داریم؟ (کمیت)؛ دوم اینکه این نیروها تا چه اندازه دارای کیفیت لازم هستند؟ ظاهر امر مشخص میکند که مسأله کمیت در #اسرائیل حل شده و تنها مقوله کیفیت باقی مانده است.
پژوهشهای انجامشده نشان میدهد که تبعیضی که بارها بدان اشاره کردیم در توزیع معلمان برای دانشآموزان عرب و غیر آن وجود دارد. نکته جالب یکی از این پژوهشها، نقش سایر عوامل در شکاف آموزشی است به نحوی که معلمان نیز نتوانستهاند خلاءهای ایجادشده فرهنگی-اجتماعی در #اسرائیل را جبران کند.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #نیروی_انسانی #توزیع_معلمان #شکاف_آموزشی #عدالت_آموزشی
🧭 @education_policy
تربیت معلم (۱)
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و دوم
✍️ شهرام رامشت
❃ در حال حاضر، تربیت معلم در #اسرائیل در مقیاسی وسیعی متناسب با جمعیت ادامه دارد و حدود ۶۲۰۰ معلم در فرآیند آموزش هستند که اکثر آنها در ۲۵ کالج دانشگاهی و تنها ۱۶ درصد در هشت دانشگاه آموزش میبینند. نارضایتی گسترده از کارآمدی و کیفیت نظام آموزشی، زمینهساز تمرکز سیاستگذاران بر اصلاح تربیت معلمان شده است. از شروع سده بیست و یکم، چندین کارگروه برای بررسی و اصلاح این حوزه فعالیت داشتهاند و سرانجام در سال ۲۰۰۶، شورای آموزش عالی (CHE) یک طرح جدید با اهداف مشخص برای ارتقای تربیت معلم تصویب کرد.
❃ بر اساس سند CHE، معلمان آینده باید بر پایه دانش عمیق تخصصی و مهارتهای پداگوژیک، رویکردی نظاممند و مبتنی بر شواهد را دنبال کنند؛ همچنین لازم است تجربه کافی و مهارت استفاده از روشهای متنوع آموزشی را داشته باشند و بتوانند متناسب با نیازهای دانشآموزان و شرایط برنامهدرسی، آموزش خود را هوشمندانه تطبیق دهند. جنبههای اخلاقی-اجتماعی و خلاقیت تدریس، از عناصر کلیدی این چشمانداز تعریف شدهاند.
❃ مطالعات میدانی نشان میدهد که در عمل، دانشکدههای تربیت معلم عمدتاً با حداکثر کردن ساعات تدریس و اختصاص زمان اندک به مطالعه روشهای تحقیق، مقاومت معناداری در برابر مفاد اصلاحی برنامهدرسی جدید داشتهاند. این تجربه ثابت میکند که کالجهای تربیت معلم تمایل دارند ساختار سنتی خود را، با تأکید بر آموزش پداگوژیک و تجربه عملی، حتی در مواجهه با رویکردهای اصلاحی حفظ کنند.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ بزرگی آموزش و پرورش #ایران را در مقایسه با #رژیم_صهیونی دقت کنید. در #اسرائیل ۶۲۰۰ معلم در حال تربیت هستند و این عدد در #ایران حدود ۱۰۰ هزار نفر است! البته به شرطی که جذب از طریق آزمون استخدامی را لحاظ نکنیم.😊 این تفاوت مقیاسها در مطالعات تطبیقی یا مقایسهای بسیار حائز اهمیت است. چراکه برخی راهکارها به همین دلیل در برخی کشورها جواب میدهد و در برخی نه.
به عنوان جمعبندی میتوان گفت اصلاحات آموزشی در تربیت معلم #اسرائیل اگرچه از لحاظ خطمشیگذاری ساختاری، به دنبال ایجاد تحول و حرفهایسازی واقعی هستند، اما در مواجهه با مقاومت ساختاری نهادهای دخیل، با چالشهای اجرایی جدی و کندی در تحقق اهداف خود روبهرو شدهاند. اگر بخاطر داشته باشید در برخی اصلاحات پیشین نیز چنین مقاومتی از سوی گروههای ذینفع مشاهده کرده بودیم. همین امر نشاندهندهی شکاف میان چشماندازهای کلان و واقعیت میدانی تربیت معلم است که در ادامه بیشتر به آنها خواهیم پرداخت؛ إنشاءالله.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #تربیت_معلم #اصلاحات_آموزشی
🧭 @education_policy
هدایت شده از مبدأ
وقتی صهیونسم در پس آموزش دموکراتیک پنهان می_شود نسخه وب.pdf
حجم:
663.3K
💠 پشت پرده «آموزش دموکراتیک»؛ بازتولید روایت صهیونیسم در مدارس غرب
📋 این گزارش به بیان نمونههایی از سیاستگذاری آموزشی صهیونیستی در قلب نظامهای آموزشی دموکراتیک میپردازد.
✔️ مبدأ | قرارگاه برنامهریزی آموزشی
🆔 @mabdaa1
تربیت معلم (۲)
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و سوم
✍️ شهرام رامشت
❃ در #اسرائیل ، فرآیند آموزش معلمان به شکل خودکار منجر به صدور گواهی تدریس نمیشود، بلکه فارغالتحصیلان موظفاند یک دوره کارآموزی عملی را، مشابه با الگوهای اجرایی در کانادا و بریتانیا، با موفقیت پشت سر بگذارند. این الزام #اسرائیل را از کشورهایی مانند فرانسه، که تأکید بر آزمون دولتی برای اخذ مجوز تدریس دارند، یا فنلاند، که صرف اتمام تحصیلات دانشگاهی بدون نیاز به مجوز رسمی کافی است، متمایز میکند.
❃ در سالهای اخیر، دو اصلاح اساسی در نظام آموزش معلمان #اسرائیل صورت گرفته است: «افق جدید» در آموزش ابتدایی و «شجاعت برای تغییر» در آموزش متوسطه. این دو اصلاح، ساختار شغلی و استخدامی معلمان را متحول و الزامات تازهای برای توسعه حرفهای تعیین کرده است. بر اساس این تغییرات، زمان کاری معلمان افزایش یافته و افزون بر تدریس در کلاس، ساعات ویژهای به آمادهسازی مواد آموزشی، برگزاری جلسات با والدین، بررسی کار دانشآموزان و تدریس فردی یا گروههای کوچک در نظر گرفته شده است. همچنین محدودیت و تمرکز جدیدی برای توسعه دانش معلمان ایجاد شده، بهگونهای که هر معلم تنها باید، با نظر مدیر مدرسه، در حوزههای مرتبط با مأموریت حرفهای خود آموزش ببیند.
❃ پس از اعمال اصلاحات، توسعه حرفهای معلمان به دو مرحله اصلی تقسیم شده است:
۱. مرحله نخست، آموزشی است برای معلمان تازهوارد (سالهای اول تا سیزدهم دورۀ کاری) تا دانش تخصصی شغلی خود را تثبیت کنند.
۲. مرحله دوم، دستیابی به مدرک کارشناسی ارشد یا تخصص حرفهای است (سالهای چهاردهم تا بیست و سوم خدمت)، که در آن معلمان وارد حوزههای برنامهریزی، تحقیق و مربیگری نیز میشوند.
❃ بررسیهای انجامشده نشان میدهد پس از اصلاحات «افق جدید»، مشارکت معلمان در برنامههای توسعه حرفهای به طور معناداری افزایش یافته (۸۸ درصد در سال ۲۰۰۹ در مقابل ۷۴ درصد در سال ۲۰۰۸). با این وجود، تنها نیمی از معلمان علاقهمند به توسعه حرفهای خود در زمینه آموزش فردی، شناخت و برخورد با مشکلات عاطفی و حمایت از دانشآموزان بودند.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ تجارب کانادا و دیدگاههای انتقادی نشان میدهد که تلاش برای نهادینهسازی سیاستهای حرفهایسازی تدریس، در کنار ابعاد فنی، تأثیری عمیقتر و گاه مسألهساز بر هویت شغلی معلم دارد؛ نظام آموزشی سعی دارد معلم «خوب» را با تأکید بر کنترل و خودانضباطی فردی، بازتولید کند.
پژوهشها نشان میدهد که تلقین اضطراب و نگرانی نسبت به بقای شغلی و وضعیت اقتصادی، باعث میشود معلمان از اهداف جمعی و اجتماعی آموزش غافل مانده و بر سازگاری فردی تمرکز کنند.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #هویت_معلمی #تربیت_معلم #اصلاحات_آموزشی
🧭 @education_policy
تربیت معلم (۳)
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و چهارم
✍️ شهرام رامشت
❃ برخلاف رویکرد غالبی که با تأکید بر تطبیق ویژگیهای حرفههای کلاسیک مانند پزشکی و حقوق با حرفه معلمی، بهدنبال علمیتر کردن آموزش و استانداردسازی آن است، جنبش دیگری در میدان تربیت معلم شکل گرفته که مدعی ارتقاء این حرفه صرفاً با فرآیندهای پیچیده آموزش فنی نمیشود؛ بلکه انتخاب گزینشی معلمان و بهکارگیری دانش عملی، در آن نقش تعیینکنندهای دارند. این رویکرد در عین تأکید بر ویژگیهای ذاتی معلم خوب و کماهمیت دانستن آموزش طولانیمدت، بر خِرد عملی در تدریس تکیه داشته و حرفه معلمی را بیشتر یک پیشه میداند تا یک حرفه صرفاً دانشگاهی و فناورانه.
❃ بازتاب این رویکرد در سیستم آموزش معلمان #اسرائیل به گونهای است که علیرغم وجود الگوی آموزشی نسبتاً واحد و متمرکز، تنوع در برنامههای آموزشی منحصربهفرد رو به افزایش گذاشته است. مسیرهای جایگزین ورود به حرفه تدریس در #اسرائیل همواره بهویژه در زمان بروز کمبود معلم مورد بحث قرار میگیرد. این گزینهها عمدتاً برای جذب داوطلبان جدید از گروههایی که معمولاً به تدریس گرایش ندارند در نظر گرفته میشود و هدف از آن، بالا رفتن کیفیت نیروی ورودی از نظر بلوغ، تجربه و دانش تخصصی است.
❃ نتایج یک نظرسنجی حاکی از آن است که حدود ۲۰ درصد از معلمان کارآموز در #اسرائیل از مسیر دورههای آموزشی جایگزین وارد حرفه تدریس شدهاند. این روند نشان میدهد اتخاذ رویکردهای انعطافپذیر و مبتنی بر انتخاب، برای پاسخگویی به نیازهای متغیر نظام آموزشی #اسرائیل صورت گرفته و در عین حال تأثیری مستقیم بر افزایش کیفیت و تنوع معلمان داشته است.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️حکایت تربیت معلم از مسیر اصلی و راههای جایگزین سریعتر و مقرون بهصرفهتر نه فقط در #ایران، بلکه در سایر کشورها هم محل بحث است. در ادامه، دو راهکار شاخص برای آموزشهای جایگزین معلمان که وزارت آموزش و پرورش #اسرائیل بر اساس الگوبرداری از تجارب بینالمللی اجرا کرده است، مورد بحث قرار خواهیم داد. انشاءالله
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #تربیت_معلم #اصلاحات_آموزشی
🧭 @education_policy
تربیت معلم (۴)
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و پنجم
✍️ شهرام رامشت
❃ در این بخش به دو راهکار شاخص وزارت آموزش و پرورش #اسرائیل با الهام از تجربیات جهانی در حوزه تربیت معلم میپردازیم:
۱. برنامههای بازآموزی ویژه برای دانشگاهیان
این برنامهها، بهویژه در حوزههایی که با کمبود نیروی انسانی روبهرو هستند (از جمله انگلیسی، ریاضیات، علوم و فناوری)، به جذب دانشگاهیان تخصصی پرداخته و مسیر کوتاهمدت و فشردهای برای ورود آنان به حرفه معلمی ایجاد کردهاند. طرحهایی که از سال ۲۰۰۸ راهاندازی شد، به عنوان راهکاری برای «تزریق خون تازه» به نظام آموزشی تلقی شد. نرخ فارغالتحصیلی از این برنامهها حدود ۷۰ درصد گزارش شده است و حدود ۸۰ درصد از فارغالتحصیلان حداقل سه سال تدریس را ادامه دادهاند (در عمل، تنها ۵۶ درصد از کل داوطلبان اولیه آموزش، به عنوان معلم باقی میمانند). تحقیقات خارجی، درباره نیویورک، نشان داده است که معلمان بازآموزیشده در مقایسه با سایر معلمان جدید، اثربخشی مشابهی دارند و حتی در رشته ریاضیات از اثربخشی پایینتری برخوردارند.
۲. برنامه «ابتدا تدریس #اسرائیل » (TFI)
این برنامه جایگزین، تا حد زیادی از «تدریس برای #آمریکا » (TFA) الگو گرفته است؛ مدلی که دانشآموختگان دانشگاهها را جذب، آموزش، و در مدارس محروم به کار میگیرد. شرکتکنندگان متعهد میشوند حداقل دو سال در مدرسهای که تعیین میشود تدریس کنند. هدف برنامه، تأثیرگذاری مثبت بر کیفیت آموزش و برابری است؛ برخی فارغالتحصیلان در نظام آموزش باقی میمانند و برخی دیگر به حوزههای مدیریتی یا تخصصی آموزش میروند. مطابق یک نظرسنجی آنلاین، ۶۱/۳ درصد از فارغالتحصیلان TFA پس از سه سال حرفه معلمی را ترک میکنند، اگرچه با توجه به اینکه این معلمان اغلب در محیطهای دشوارتر فعالیت دارند، برنامه موفق ارزیابی شده است. مطالعات طولی نشان دادهاند که فارغالتحصیلان TFA در مدارس محروم و با زمینه اجتماعی-اقتصادی پایینتر، تأثیر مثبت قابل توجهی بر پیشرفت تحصیلی دانشآموزان داشتهاند؛ این تأثیر در آموزش علوم بارزتر بوده است.
❃ اجرای الگوی مشابه در #اسرائیل
برنامه معادل در #اسرائیل (TFI) از سال ۲۰۱۱ و با هدف تربیت و جذب معلمان و مدیران باکیفیت برای فعالیت در مناطق حاشیهای کشور ایجاد شد. الگوی اجرا شده در #اسرائیل نیز همچون مدل آمریکایی بر بهرهگیری از نیروهای دانشگاهی، رویکرد فشرده در آمادهسازی و تمرکز بر مناطق محروم اجتماعی-آموزشی تأکید دارد.
❃ هر دو راهکار، بازتاب تلاش نظام آموزشی #اسرائیل برای جذب نیروی کارآمد از مسیرهای جایگزین و انعطافپذیر در مواجهه با کمبود معلم، بهویژه در رشتههای راهبردی و مناطق کمتر برخوردار است. ارزیابیها، نتایجی ترکیبی ارائه میکنند؛ با اینکه بخشی از فارغالتحصیلان این برنامهها در حرفه معلمی ماندگار نیستند، جذب گروههای جدید با تحصیلات عالی و تخصصی، امکان ارتقا کیفیت آموزش در محیطهای چالشبرانگیز را فراهم آورده است.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ نکات فنی بسیاری در شیوه پیادهسازی این دو راهکار در کشورهای مختلف از جمله #فلسطین_اشغالی وجود دارد. اما فارغ از نگاههای فنی، رویکرد حاکم بر این راهکارها آنها را نسبت به راهکارهای انجام شده #ایران متفاوت میکند. معلمان خوبِ تحصیلکرده در دانشکدههای تربیت معلم، میان مدارس برخوردار توزیعشده و برای مناطق کمتربرخوردار یا مناطقی که دارای شکاف اقتصادی-اجتماعی هستند، معلمان موقت از مسیرهای کمهزینهتر تأمین میشود. این معلمان که برای این مناطق به شکل دائمی جذب نمیشوند، خود موجب بازتولید شکاف اجتماعی در #اسرائیل هستند.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #تربیت_معلم #حرفه_معلمی #کمبود_معلم #کیفیت_آموزش
🧭 @education_policy
جبران خدمات معلمان
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و ششم
✍️ شهرام رامشت
❃ در سالهای اخیر، گفتمان پاسخگویی و کارآمدسازی اداری، مسیر تحولات قابلتوجهی را در سیاستهای استخدام و جبران خدمات معلمان در #اسرائیل رقم زده است. از جمله فرآیندهای برجسته، میتوان به دو محور اساسی اشاره کرد: نخست، افزایش سهم پاداش مبتنی بر عملکرد در نظام جبران خدمات و دوم، تغییرات در قراردادهای کار جمعی.
❃ حامیان رویکردهای مدیریتی بخش خصوصی معتقدند در بخش عمومی که ساختار سنتی دستمزد جمعی، با یکسانسازی پرداختها ـ بدون توجه به عملکرد ـ مانع افزایش انگیزه و جذب معلمان اثربخش میشود. از همین رو، پذیرش طرحهای جبرانی متنوعتر و حرکت بهسوی نظامهای مدیریت مبتنی بر عملکرد در آموزش و پرورش مورد تشویق قرار گرفته است.
❃ با اینحال، پژوهشها نشان میدهد که پیادهسازی پاداش عملکرد در آموزش و پرورش #اسرائیل با چالشهای اساسی مواجه است؛ این چالشها شامل نبود شفافیت اهداف بلندمدت، دشواریهای کمیسازی و سنجش اهداف آموزشی، مشکلات جداسازی و ارتباط مستقیم رفتار معلمان با نتایج تحصیلی دانشآموزان و همچنین توزیع غیرتصادفی دانشآموزان و معلمان میان مدارس است. به همین دلیل، تا مدتی تجربه نظام آموزشی #اسرائیل نسبت به پاداش عملکردی ـ چه در سطح فردی و چه گروهی ـ محدود مانده بود.
❃ حقوق معلمان عمدتاً بر اساس ساختارهای سنتی قراردادهای جمعی، سطح تحصیلات و ارشدیت تعیین میشود، و تلاشهای انجامشده برای اصلاح این نظام نیز همواره با مقاومتهایی همراه بوده است. حتی زمانی که اصلاحات جدیدتر منجر به درج عناصر پاداش مبتنی بر ارزیابی در قراردادهای اولیه شد، برخی از این اجزا خیلی زود حذف گردیدند.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ جبران خدمات در عصر حاضر از مهمترین مسائل سرمایه انسانی به حساب میآید که در آن مکاتب مختلف در حیطههای دولتی و غیردولتی حرفهای متناقض و بعضاً متضاد با یکدیگر دارند. جبران خدمات در آموزش و پرورش، بهخصوص معلمان، دارای پیچیدگیهای بسیار زیادی است. کیفی بودن فعالیت معلم، تأثیر کیفیت مخاطب بر بسیاری از سنجههای عملکردی معلم و جمعیت بالای جامعه معلمان از جمله چالشهای جبران خدمات آن به حساب میآید.
در #ایران تجربه رتبهبندی به هوای داشتن ارزیابی از معلمان و پرداخت مبتنی بر طبقه عملکردی انجام شد که سنجش عملکرد آنها به دلیل همین پیچیدگیها با اختلال مواجه شد و عملاً طرح رتبهبندی را به یک طرح افزایش حقوق ثابت تبدیل کرد. آییننامه رتبهبندی باید بهگونهای تغییر یابد که امکان سنجش صحیح عملکرد معلمان را داشته باشد و متناسب با آن جبران خدمات مادی و غیرمادی متناسب ارائه کند. توجه داشته باشیم که این فرایند صرفاً میتواند قدری از دریافتی معلمان؛ حدود 20 درصد را تحت تأثیر قرار دهد و نباید با آن حقوق معلمان را ضایع کرد.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #حقوق_معلم #رتبهبندی_معلمان #جبران_خدمات
🧭 @education_policy
جبران خدمات معلمان (۲)
پرونده اسرائیل - قسمت بیست و هفتم
✍️ شهرام رامشت
❃ زمینهسازی برای ورود پاداش عملکرد به نظام آموزشی #اسرائیل، بیش از هر چیز با روند خصوصیسازی روابط کار، کاهش قدرت اتحادیهها و کالاییشدن نیروی انسانی پیوند خورده است. طی این دوره، نمونه مهمی از این روند، به کارگیری معلمان پیمانکاری است که با واسطه سازمانهای غیردولتی و زیرنظامهای بیرونی، به مدارس راه مییابند. با وجود اینکه این معلمان روابط مستقیم شغلی با مدرسه ندارند، اما حقوق و شرایط استخدامشان بهطور غیرمستقیم توسط وزارت آموزش و پرورش تعیین و تأمین میشود.
❃ در این ساختار جدید، نهادهای خصوصی، شرکتهای تجاری و حتی بنیادهای بشردوستانه، واجد نقشی پررنگ در تدوین و اجرای خطمشیهای آموزشی شدهاند و عملاً چیزی نزدیک به پنجاه درصد بودجه منعطف آموزش دولتی، به خدمات اجرا شده توسط سازمانهای غیردولتی اختصاص یافته است. به زعم بسیاری از منتقدان، این دگرگونی نه فقط واگذاری اجرای سیاستها، بلکه خصوصیسازی خودِ اختیارات اجرایی و نظارتی دولت به شمار میرود.
❃ در چنین شرایطی، وزارت آموزش و پرورش وابستگی فزایندهای به پیمانکاران پیدا کرده و حتی امکان وارونهسازی این وضعیت نیز دشوار شده است؛ چراکه پیمانکاران بیرونی ضمن کنترل منابع اطلاعاتی و ظرفیتهای اجرایی، در تعیین مسیرهای اقدام و توسعه راهبردها نقش پیدا کردهاند. به این ترتیب، فرایندی از واگرایی اقتدار دولت و انتقال قدرت اجرایی و اطلاعاتی به فضای غیردولتی و بازارمحور در بطن اصلاحاتِ پاسخگویی شکل گرفته است.
〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ادبیات جبران خدمات مبتنی بر عملکرد از بخش خصوصی وارد بخش دولتی شده و چالشهایی را ایجاد کرده است. از جمله مهمترین این چالشها، امکان قطع همکاری بر اساس عملکرد نامطلوب است که در بخش غیردولتی به راحتی اتفاق میافتد. لیکن در بخش دولتی به دلیل شیوههای استخدام رایج که معمولاً تمام عمر کاری یک فرد را در بر میگیرد، قطع همکاری به سادگی مقدور نیست. به همین دلیل، دولتها به الزامات چنین روشهایی مانند عقد قراردادهای کاری کوتاه مدت و میان مدت روی آورده تا بتوانند میزان تنظیمگری خود را بر کارمندان افزایش دهند. این تغییرات، خود چالشهای دیگری در نظام قوانین اداری و استخدامی ایجاد میکند و معلولهای معیوب جدیدی خلق میکند که برطرف کردن آنها، چرخهای از قوانین وصله پینه خورده را ایجاد میکند.
تجربه نشان میدهد در بخشهایی مانند آموزش و پرورش که جامعه مخاطبین تعداد زیادی دارند، جبران خدمات مبتنی بر عملکرد، حتی در صورت قراردادهای کوتاهمدت، بیشتر تنبیهی است تا تشویقی! به بیان دیگر، افراد بجای آن که بر اساس عملکرد تشویق شوند، در صورت نامطلوبی عملکرد، در سطوح مختلف تا حد اخراج تنبیه میشوند! بار دیگر سختی کار در مقیاس بزرگ آموزش و پرورش نشان میدهد که لزوماً هر چه در بخش خصوصی با اندازه و توان بسیار متفاوت جواب میدهد، لزوماً در بخش دولتی و بهخصوص آموزش و پرورش جواب نمیدهد.
🌱 #پرونده_اسرائیل #خطمشیگذاری #دشمنشناسی #تربیت_رسمی #حقوق_معلم #جبران_خدمات #پیمانکار #بخش_خصوصی #بخش_دولتی
🧭 @education_policy