🔰 پرونده نقشه راه؛ نقشه راه و دولت چهاردهم
✍️ شهرام رامشت
🔹نقشه راه با همه ویژگیهایی که از آن در یادداشتهای قبل یاد شد، میتواند #بالقوه راهنمای خوبی برای اجرای #نظاممند سند تحول باشد. اما #بالفعلشدن این نقشه به چیزی فراتر از #تصویب چند سطر روی کاغذ نیاز دارد؛ اراده! در واقع برای #اجرای هرگونه #سندی از قانون اساسی گرفته تا #سند_تحول ، #نقشه_راه یا حتی سند 2030 (!) آنچه بیش از هر چیز نیاز است، اراده است و بس.
🔸آنچه #دولت_چهاردهم از آغاز شروع بهکار در #اجرای_سند تحول با آن مواجه است، نقشه راهی است که مسیر #اجرای_سند تحول را ریلگذاری کرده است. همانطور که در یادداشتهای قبل به تفصیل اشاره شد، در این نقشه مشخص شده است که هر یک از پروژهها را باید چه واحدی، با چه ملاحظاتی، با چه شاخصی، در چه سالی اجرا و در چه سالی به اتمام برساند. علاوه بر این، مشخص شده است که فرآیندهای راهبری، ارزیابی و نظارت در بازههای زمانی مختلف، چگونه و توسط چه واحدهایی صورت پذیرد.
🔹از طرف دیگر، برای #پشتیبانی از #اجرای #نقشه_راه ، ماده واحدهای در شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوب و در تاریخ 1403/04/10 توسط سرپرست #ریاست_جمهوری ابلاغ شد. از مفاد این ماده واحده میتوان به #تکلیف کلیه دستگاههای اجرایی به #همکاری با وزارت آموزش و پرورش در راستای #تحقق اهداف شاخصهای نقشه راه، #تأمین_اعتبار پروژههای نقشه راه توسط #سازمان_برنامه و بودجه در زمان مقرر، #ارزیابی میزان همکاری سایر دستگاهها توسط سازمان اداری و استخدامی، #مبنا قرارگرفتن این نقشه برای #پاسخگویی به نهادهای بالادستی در موضوع #سند_تحول و لزوم بازنگری #نقشه_راه در صورت #ترمیم سند تحول، اشاره کرد.
🔺به نظر میرسد همه چیز برای #اجرای_سند تحول مبتنی بر #نقشه_راه مصوب، آماده است. تنها کافی است #رئیس_جمهور به اجرای قوانین بالادستی #بومی معتقد باشند - که الحمدلله هستند - و البته #وزیری انتخاب کنند که علاوه بر اینکه #اجرای_قوانین بالادستی بومی را #وظیفه خود میداند، به #تحول در آموزش و پرورش از طریق #سند_تحول بنیادین نیز باور داشته باشد. اگر چنین باشد، #وزیر آموزش و پرورش میتواند با ایجاد #گفتمان #اجرای_سند تحول از طریق نقشه راه، با #فعالکردن توان استانها، مناطق و مدارس در اجرای این سند، #ارادهها را در آموزش و پرورش به این #سند معطوف کند تا إنشاءاالله از این طریق، #تحول مورد نظر #سند اتفاق بیفتد. در پایان برای کلیه عوامل #سهیم و #مؤثر در اجرای این سند آرزوی توفیق دارم. امید که تلاش ما مرضی درگاه حقتعالی قرار گیرد. إن شاءالله.
🌱 #پرونده_نقشه_راه #سند_تحول #دولت_چهاردهم #ریل_گذاری
🧭 @education_policy
🔰 پرونده نقشه راه؛ ابلاغ
✍️ شهرام رامشت
🔹سرانجام پس از حدود یک سال تلاش برای تدوین #نقشه_راه اجرای سند تحول بنیادین و #تصویب آن در شورای عالی انقلاب فرهنگی، این نقشه در تاریخ 15/05/1403 توسط #وزیر آموزش و پرورش به کلیه اعضای شورای معاونین، رؤسای دانشگاههای #فرهنگیان و #شهید_رجایی، و مدیران کل استانها برای #اجرا، #ابلاغ شد.
🔸علاوه بر این #ابلاغ کلی که تمامی واحدهای آموزشی (شهرستان/نواحی و مناطق) و ادارات را شامل میشد، #ابلاغ دیگری توسط سرپرست دفتر وزارتی به معاونت برنامهریزی و توسعه منابع – بهعنوان #مسئول #برنامهریزی دستگاه- در تاریخ 14/05/1403 داده شده است که بر اساس آن این معاونت #مکلف است تمهیدات لازم برای اجرای هر چه بهتر #نقشه_راه اجرای سند تحول را فراهم نماید. برخی از این موارد عبارت است از: تعیین #گامهای_اجرایی پروژهها و تعیین #میزان_هدف شاخص #سالانه تا حدکثر 06/07/1403، تعیین فعالیتهای #تجزیه_پروژه با همکاری کلیه واحدها تا حداکثر سه هفته پس از تعیین گامهای اجرایی، همکاری جهت تشکیل جلسات بررسی #میزان_پیشرفت کمی و کیفی پروژهها توسط کمیسیون راهبری تحول شورای عالی آموزش و پرورش، و شورای هماهنگی و اجرایی سند تحول وزارت آموزش و پرورش، ارائه #گزارش_سالانه با همکاری اداره کل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات، و ارائه سالانه #لایحه_بودجه پیشنهادی بر اساس #نیاز_مالی اجرای پروژهها.
🔺حال که #نقشه_راه ابلاغ شده، تقریباً همه چیز برای حرکت بر روی ریل آن آماده است. تنها نیازمند #ارادهایم که از یکطرف #مجریان در کلیه سطوح ستادی، استانی، منطقهای و مدرسهای، و طرف دیگر #ناظران در کلیه سطوح فراسازمانی، سازمانی و مردمی، نقش خود را در ایجاد تحول در آموزش و پرورش مبتنی بر سند تحول، ایفا کنند. إن شاءالله.
پینوشت:
(1) فایل نقشه راه اجرای سند تحول بنیادین ابلاغشده، ضمیمه شده است.
#پرونده_نقشه_راه #سند_تحول #دولت_چهاردهم #ریل_گذاری #ابلاغ #اجرا
🧭 @education_policy
🔰 بندی برای اجرا نشدن؛
بند الف ماده 92 برنامه هفتم پیشرفت
✍️ شهرام رامشت
🔹برنامههای پنجساله #پیشرفت یکی از راههای برنامهریزی میان مدت است که سابقه استفاده از آن در کشور ما به سال 1328 بر میگردد. پس از انقلاب اسلامی 7 برنامه پیشرفت به نگارش در آمده که آخرین آنها، یعنی برنامه هفتم، پس از کش و قوسهای بسیاری که برنامه ششم داشت و بهجای 5 سالهبودن (1396-1400) در هفت سال اجرا نشد (!)، در 2 تیرماه 1403 #ابلاغ شد (1).
🔸از مهمترین مادههای بخش #آموزشوپرورش این برنامه در فصل 19، ماده 92 است که ناظر به #آسیبشناسی دقیقی تدوین شده است. این ماده قصد دارد با توجه به فصل هشتم سند تحول بنیادین، مسائل #آموزشوپرورش را از یک امر بخشی به یک #امر_ملی تبدیل کند. در راستای این امر، شاید مهمترین بند آن، بند الف باشد. در این بند آمده:
«ماده (92) الف- بهاستناد بند «د» فصل هشتم #سند_تحول بنیادین آموزشوپرورش، دستگاههای اجرائی مکلفند بر اساس برنامه تقسیم #کار_ملی و #نقشه_راه اجرای سند تحول بنیادین آموزشوپرورش و #الگوی_نظارت و نظام شاخصها و استانداردهای ارزشیابی این سند که ظرف سهماه از لازمالاجرا شدن این قانون توسط وزارت آموزشوپرورش و تأیید کارگروه (کمیته) برنامهریزی شهرستان تهیه میشود و به #تصویب هیأت وزیران میرسد، نسبت به دراختیار گذاشتن #امکانات و #منابع خود بر اساس اعلام نیاز واحدهای آموزشی، پرورشی و ورزشی وزارت آموزشوپرورش اقدام نمایند.»
🔹در واقع این بند اشاره به آن دارد که کلیه دستگاههای اجرایی میبایست متناسب با تقسیم کار ملی و نقشه راه اجرای سند تحول، امکانات خود را در اختیار آموزشوپرورش قرار دهند. هر چند در نگاه اول به نظر میرسد این بند #گرهگشای بسیاری از #مشکلات آموزشوپرورش در پنج سال آینده است، اما متأسفانه خطایی در نگارش این بند رخ داده که میتواند مسیر اجرای آن را #پرپیچوخم یا #غیرممکن کند.
🔸در نسخه ابلاغشده #برنامه_هفتم پیشرفت، جمله «تأیید کارگروه (کمیته) برنامهریزی شهرستان تهیه میشود» به این بند از ماده 92 اضافه شده که نه در نسخه پیشنهادی وزارت آموزشوپرورش به #دولت، نه در نسخه پیشنهادی #دولت به #مجلس شورای اسلامی، و نه در نسخه پیشنهادی #مجلس شورای اسلامی به #شورای_نگهبان، اثری از آن وجود نداشته است!
🔹اما اضافهشدن چنین جملهای چه معنایی در اجرای این حکم ایجاد میکند؟ در واقع این جمله شرطی پیشینی به تصویب «برنامه تقسیم کار ملی»، «نقشه راه اجرای سند تحول» و «الگوی نظارت و نظام شاخصها و استانداردهای ارزشیابی» اضافه میکند و آن این است که پیش از تصویب آنها در هیأت وزیران، آموزشوپرورش #مکلف است تأیید کارگروه (کمیته) برنامهریزی شهرستان را نیز برای هر یک از این اسناد دریافت کند، سپس این اسناد را به تصویب هیأت وزیران برساند.
🔸کار وقتی گره میخورد که بدانیم ذیل #سازمان_برنامه و بودجه در هر #شهرستان (سازمان مدیریت و برنامهریزی)، یک #کارگروه_برنامهریزی وجود دارد. بهعبارت دیگر، 483 کارگروه برنامهریزی شهرستان در ایران وجود دارد و آموزشوپرورش #مکلف است ظرف مدت سه ماه، ضمن #تدوین این اسناد، #موافقت و #تأیید 483 کارگروه شهرستان را نیز پیش از تصویب در هیأت دولت بگیرد!
🔹این جمله اگر پس از #تصویب هیأت دولت اضافه شده بود، شرایط #اجرا بسیار تغییر مییافت. در این صورت، میشد اینطور برداشت کرد که #آموزشوپرورش هر ساله برای استفاده از #ظرفیتها و #امکانات دستگاههای اجرایی در شهرستانهای مختلف، نیازمند به #همکاری با کارگروه برنامهریزی شهرستان است که نهتنها امری #ناممکن و #نامطلوب نیست، بلکه در همراهی و ایجاد #گفتمان درون استانی-شهرستانی نیز بسیار مؤثر است.
🔺اضافهشدن یک جمله در جای نامناسب، آنهم پیش از #ابلاغ برنامه و #عدم_اجماع نخبگانی بر سر آن، اجرای یکی از #مهمترین بندهای برنامه هفتم پیشرفت را برای آموزشوپرورش دچار #حاشیه و #ابهام کرده است. حال باید دید با توجه به تأکیید #رئیس_جمهور بر اجرای احکام برنامه هفتم پیشرفت، #وزیر آموزشوپرورش و همکاران ایشان نسبت به #اجرای این بند چه تصمیمی گرفته و چگونه ابهامات آنرا #مرتفع میکنند.
پینوشت:
(1) بررسی تفصیلی کلیه بندهای برنامه هفتم پیشرفت در حوزه آموزشوپرورش نیازمند مجال دیگری است که إنشاءالله در قالب #پرونده_برنامه_هفتم_پیشرفت به آن خواهم پرداخت.
🌱 #برنامه_هفتم_پیشرفت #سند_تحول #نقشه_راه #آموزش_و_پرورش #امر_ملی #اجرا #خطمشیگذاری #برنامهریزی
🧭 @education_policy
🔰 آخرین تیر ترکش نگاشت نهادی سند تحول بنیادین
✍️شهرام رامشت
🔹عبارت #چارچوب_نهادی #سند_تحول یا موارد مشابه آن مانند #نگاشت_نهادی از جمله عباراتی بودند که با تأکید فصل هشتم سند تحول بنیادین از همان سالهای اول #تصویب ، مورد توجه قرار گرفتند. در بند د بخش دوم از فصل هشتم سند تحول آماده است:
«تمام دستگاهها و نهادها، بهویژه رسانه ملی، موظفند در چارچوب این سند، همکاری لازم با نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی را برای #تحقق_اهداف تحول بنیادین آموزش و پرورش معمول دارند. گزارش نحوه و میزان همکاری دستگاهها به صورت سالانه توسط وزیر آموزش و پرورش به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد شد.»
🔸همانطور که در این بند اشاره شده است، منظور از چارچوب نهادی یا نگاشت نهادی، همکاری کلیه دستگاهها و نهادها در راستای اجرای سند تحول است. عبارت مشابه دیگر، یعنی تقسیم کار ملی، در بند الف ماده 92 برنامه هفتم پیشرفت است که از آن هم میشود همان مفهوم نگاشت نهادی را برداشت کرد (1). مفهوم نگاشت نهادی و تقسیم کار ملی با کمی تفاوت در پروژه 36 نقشه راه اجرای سند تحول بنیادین نیز آمده که مسئول اجرای آن شورای عالی آموزش و پرورش است.
🔹متأسفانه یکی از بخشهای بسیار مهم #مغفول_مانده در #اجرای سند تحول، همین مسئله #نگاشت_نهادی است که خود میتواند علت اجرا نشدن بخشهای دیگر #سند_تحول بنیادین باشد. شاهد اجرا نشدن این بند آن است که پس از 13 سال از تصویب، در #برنامه_هفتم_پیشرفت مجدداً به آن اشاره شده است! البته این بدان معنا نیست که در این سالها سندی به اسم #نگاشت_نهادی سند تحول نگارش نشده است. نگاشت نهادی در سالهای اخیر مورد توجه ویژهای قرار گرفته و نسخ مختلفی از آن تدوین شده که هر یک دارای ویژگیهایی هستند. برخی دستگاهها و نهادهای همکار اجرای راهکارهای سند تحول، برخی اجرای برنامههای زیرنظام و برخی برنامههای منتخب تحول آفرین را مورد توجه قرار دادهاند. اما متأسفانه بنا به دلایل مختلف، تقریباً #هیچیک از این نسخهها نتوانسته همکاری مطلوب میان آموزش و پرورش و سایر دستگاهها را ایجاد نماید.
🔸در حال حاضر شورای عالی آموزش و پرورش با توجه به #سررسید سهماهه برای تدوین #تقسیم_کار_ملی اجرای سند تحول در برنامه هفتم پیشرفت و الزام اجرای #پروژه 36 در سال جاری، در صدد تدوین تقسیم کار ملی برای اجرای #سند_تحول مبتنی بر #نقشه_راه اجرای سند تحول است (2). برای انجام این کار، تجربههای گذشته پیش روی شورا قرار گرفته و پیشنهادهایی ناظر به آینده نیز به آن داده شده است. اما با توجه به اینکه به نظر میرسد این آخرین تیر ترکش همکاری بین دستگاهی برای اجرای سند تحول بنیادین باشد، بیش از این باید در محافل #نخبگانی تعلیم و تربیت از آن یاد شود تا إنشاءالله با #همافزایی کلیه افراد صاحب نظر در این حوزه، #ارتباط_مطلوب بیندستگاهی برای اجرای سند تحول بنیادین شکل گیرد.
🔺پس، اگر تمایل به #ایدهپردازی یا #همکاری در تدوین «تقسیم کار ملی اجرای سند تحول بنیادین» دارید، بیش از پیش پذیرای شما هستیم. فقط کافی است در قسمت نظرات این یادداشت یا در شخصی بنده نظرتان را بفرستید؛ بسم الله! این گوی این میدان ...
پینوشت:
(1) البته با نگاه دقیقتر، #نگاشت_نهادی اعم از #تقسیم_کار_ملی بوده و شامل مجموعه روابط حاکم، فرایندها و سازکارهای میان دستگاههای مختلف هم میشود. لیکن در فضای فعلی آموزش و پرورش، همه این عبارات تقریباً #معادل یکدیگر بهکار میروند.
(2) یعنی برای #اجرای هر #پروژه در نقشه راه اجرای سند تحول، نیاز به همکاری چه دستگاهها و نهادهایی است.
🌱 #نگاشت_نهادی #تقسیم_کار_ملی #چارچوب_نهادی #امر_ملی #آموزش_و_پرورش #سند_تحول #نقشه_راه
🧭 @education_policy
🔰 سیاستگذاری دولا دولا نمیشود!
اندر احوالات نتایج کنکور
✍️ شهرام رامشت
🔹 تقریباً هر سال بعد از اعلام نتایج #کنکور حرف و حدیثهای بسیاری پیرامون نتیجه #کنکور و #سهم_مدارس مختلف از رتبههای #برتر شکل میگیرد. امسال هم از این قاعده مستثنا نبود و تغییر دولت هم کمک کرده تا این بحثها داغتر شوند. پربسامدترین موضوع در این میان #عدالت_آموزشی و عدم توفیق #مدارس_دولتی در میان رتبههای #برتر است. ادعای غالب این است که فقط 7 درصد از رتبههای برتر در #مدارس_دولتی تحصیلکردهاند. در نتیجه #عدالت_آموزشی در نظام تعلیم و تربیت ایران پایین است. هر چند در نگاه اول این ادعا درست به نظر میرسد، اما نکاتی پیرامون این استدلال وجود دارد.
🔸ما در ایران سیاست #جداسازی را برای برقراری #عدالت پذیرفتیم؛ به این معنا که تصمیم گرفتیم دانشآموزانی که دارای #استعداد در زمینه #علمی هستند را جدا کرده و در مدارس #سمپاد یا #تیزهوشان (1) آموزش متناسب با استعداد علمیشان را ارائه کنیم. با این استدلال که توزیع یکسان امکانات، بهخصوص آموزش سطح بالا، میان همه دانشآموزان با استعدادهای متنوع خلاف عدالت است. لذا برای برقراری عدالت، باید به هر کس متناسب با #استعداد او امکانات داد. از نتایج روشن اتخاذ چنین سیاستی، انحصار موفقیتهای علمی در مدارس #سمپاد خواهد بود (2). چراکه از ابتدا استعدادهای #برتر علمی شناختهشده و وارد این مدارس شدند، و سپس چند سال تحت آموزش ویژه برای این امر قرار گرفتهاند.
🔹از طرفی اگر غیر از این باشد که اکثر رتبههای #برتر کنکور از مدارس #سمپاد باشند، دو ایراد به مدارس سمپاد برمیگردد، یا #استعدادیابی این مدارس معیوب است که نتوانسته بهترینها را بیابد، و یا #آموزش آن دچار مشکل است که با وجود در اختیار داشتن بهترین استعدادهای علمی نتوانستند با سایرین #رقابت کنند. در نتیجه، وضعیت فعلی میتواند تا حد زیادی اجرای صحیح #سیاست_جداسازی را نشان دهد (3)، پس بجای #تقبیح نتایج باید از آن به نیکی یاد کرد.
🔸به عبارتی میتوان اینطور نتیجه گرفت که مقدمه این #استدلال (اکثریت سمپادی رتبههای برتر) ارتباط چندانی به #نتیجه (ضعف #مدارس_دولتی یا #عدالت_آموزشی ) ندارد. هر چند برخی برای نفرت پراکنی علیه نظام تربیت رسمی، برخی برای #سیاهنمایی نتایج دولت قبل یا مستقر، برخی برای مخالفت با مدارس #سمپاد و برخی نیز صرفاً با دغدغه #عدالت_آموزشی هر ساله چنین تحلیلها و صغری-کبریهایی میچینند؛ لیکن تا زمانی که #شواهد کافی در #حمایت از مقدمات برای حصول نتیجه وجود نداشته باشد، نمیتوان آنها را پذیرفت.
🔺توصیه اخلاقی اینکه باید به لوازم سیاستهایی که وضع میکنیم، ملتزم باشیم و چنانچه سیاستی مانند #جداسازی را پذیرفتیم، نتیجه اجرای آن که انحصار نفرات برتر کنکور است را نیز بپذیریم.
پینوشت:
(1) مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان) آن دسته از مدارس دولتی هستند که ثبتنام آنها برای چهار دهک پایین جامعه رایگان است و شهریه آنها برای سایر افراد جامعه حدود نصف مدارس غیردولتی است.
(2) در کنکور امسال 100 درصد رتبههای برتر گروه علوم تجربی از مدارس سمپاد هستند!
(3) چرا میگویم تا حد زیادی؟ چون نقدهایی به نحوه اجرای سیاست جداسازی در ایران دارم که در جای خود، خارج از فضای مسموم و سیاستزده فعلی از آن خواهم گفت. إن شاءالله.
🌱 #سیاست_گذاری #خطمشی_گذاری #جداسازی #کنکور #سمپاد #مدارس_دولتی #عدالت_آموزشی #شارلاتانیسم
🧭 @education_policy
🔰 این عکس چقدر میارزد؟
سیاستگذاری از پایین به بالا در الفتا
✍️ شهرام رامشت
پرده اول
#داوری بخش هنرستانها نزدیک بود.
به خانم #کاویان گفتم: «میخواهم در بخش هنرستانها شما هم در کنار من باشید.» قبول نکردند!
گفتند: «شیوه شما #سنتی است. آن را قبول ندارم.»
گفتم: «چطور باشد خوب است؟»
گفتند: «من یک کارگاه گفتگومحور برای #حلمسأله و کشیدن نقشه ذهنی راهحلها برگزار میکنم. تو هم یک گوشه بشین و افراد را زیر نظر بگیر. افرادی که به نظر خوب هستند را انتخاب کن. بعد از جلسه درباره خروجی عملی آنها هم صحبت میکنیم و به جمعبندی میرسیم.»
هرچند خانم کاویان، این سطح از انعطافپذیری را از من انتظار نداشتند، قبول کردم! قرارمان شد روز آخر نمایشگاه رویداد #الفتا ، ساعت 10 صبح.
➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰
پرده دوم
صبح روز آخر، ساعت 10، وارد فضای اشتراکی نمایشگاه شدم. خیلی بیسروصدا رفتم گوشهای نشستم. تقریباً دور تا دور فضا را مدیران و هنرآموزان پر کرده بودند. چند نفری هم از آموزش ابتدایی که در حوزه #مهارت کار کرده بودند در جمع حضور داشتند.
خانم کاویان وارد شد. توضیحاتی دادند که در دو کارگاه قبل درباره مسائل مهارتآموزی چه گفتیم. و این جلسه میخواهیم بگوییم ایراد دقیقاً کجاست و چه باید کرد. برای این کار روی شیشههای سمت چپ نوشتند «هنرجو/یادگیرنده» و روی شیشههای سمت راست، «فرایند یادگیری». قرار شد من برای هر کسی 2 دقیقه وقت بگیرم تا نظرشان را درباره مسائل مهارتآموزی در هر یک از این دو بخش بگویند و روی شیشهها بنویسند.
چهار پنج نفری آمدند و برخی خیلی نظاممند و کلنگر، و برخی بسیار جزئی و مصداقی نکاتشان را گفتند و نوشتند. برخی حرفها هم خیلی خوب و پخته بود. کمکم من هم که در گوشهای نشسته بودم هم به وجد آمدم. از خانم کاویان وقت خواستم که 2 دقیقه هم من صحبت کنم. اول قبول نکردند! اما خب بعد راضی شدند و من هم مثل بقیه از تجاربم در دوران #هنرجویی و #هنرآموزی گفتم و راهکاری ارائه کردم.
دور اول صحبتها تمام. قرار شد با هم حرفهایی که زدیم و نوشتهشده را جمعبندی و نقشه ذهنی را تکمیل کنیم. همه ایستاده بودیم و به نویسنده کمک میکردیم تا نقشه کامل شود. برخی نکات جدیدی اضافه میکردند. برخی مخالفت میکردند. برخی بر اولویتها تأکید میکردند. و برخی ...
چه فضایی بود؛ پیر و جوان، پرشور، پرحرارت، بانشاط و ... مشارکت داشتند. باز هم نتوانستم جلوی خودم را بگیرم. وارد بحث شدم. با شوق در رأیها و اظهار نظرها شرکت میکردم تا به نقشه نهایی برسیم. وقتی کار تمام شد، خانم کاویان از همه خواستند سه اولویت را در این نظام مسائل به عنوان اولویت انتخاب کنند و روی شیشهها به عنوان جمعبندی بچسبانیم. در کمال تعجب موضوعاتی مانند #اقتصاد و #زیرساخت که در بخش اولیه بسیار مورد تأکید بودند، در بخش دوم که گفتوگو محور بود کمرنگ شدند. و بالاخره سه اولویت آخر استخراج شدند.
➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰➰
پرده سوم
فضایی که در روز داوری #هنرستانها با آن مواجه بودم، سرشار از #سرزندگی بود. بهترینهای کشور در این حوزه دور هم جمعشده بودند و نظرشان را از #کف_میدان بیان میکردند. گویی شکل جدیدی از مواجهه با #سیاستگذاری برای رفع مسائل #مهارتآموزی در کشور را تجربه میکردیم که بجای فضای #نخبگانی سیاسی (مسئولین آن حوزه) یا #دانشگاهی (اساتید بهدور از میدان)، برترینهای میدان، چارچوب سیاستها را با هم استخراج میکردند.
عصر همان روز، آقای مهندس بیات (مدیرکل دفتر آموزشهای فنیوحرفهای و کاردانش) را به آن فضای اشتراکی بردم و برایشان آنچه رخ داده بود را شرح دادم. قرار شد اگر عمری بود و توفیقی (!) کار را بهصورت مکتوب ارائه کنیم و از ظرفیت این مدیران توانمند در خطمشیگذاریها بیشتر استفاده کنیم.
خدا را شاکرم که این فرصت را به من داد تا از ظرفیتی که #الفتا برای گفتوگو و بهاشتراکگذاری تجربیات فراهم آورده بود، استفاده کنم. إنشاءالله توفیق برگزارکنندگان این شکل رویدادها مستدام باشد تا امکان بررسی وجوه مختلف خطمشیها و همچنین تدوین خطمشیهای جدید از این طریق نیز فراهم شود.
🌱 #الفتا #سیاست_گذاری #خطمشی_گذاری #هنرستان
🧭 @education_policy
🔰 کدام هنرمند؟ با کدام اهداف؟
✍️ شهرام رامشت
🔹چند وقتی است که میخواهم بنویسم چرا بچههای ما، بهخصوص متوسطه دومیها، به خون #اسرائیل تشنه نیستند؟ طرحی برای نگارش چند یادداشت منسجم با بررسی عناصر برنامهدرسی رسمی و البته غیررسمی نوشتم، اما خب، مانند برخی یادداشتهای دیگر به دلیل ضیق وقت، فعلاً از نوشتن آنها منصرف شدم. اما امروز با شندیدن مجدد ترانه «تلک قضیه» (۱) پس از مدتها، دوباره به فکر فرو رفتم که چرا ما چنین هنرمندانی نداریم؟ اساساً چطور میشود چنین هنرمندانی تربیت کرد؟ سنگ بنای چنین تربیتی کجاست؟ که قرعه بهنام اهداف دورههای تحصیلی افتاد!
🔸 اهداف دورههای تحصیلی مصوب سال 1397 (۲)، مجموعهای از اهداف هستند که ذیل ساحتهای ششگانه تربیت، اهدافی را برای هر دوره تحصیلی معین میکند. اهمیت این #سند به این دلیل است که #مرجع بسیاری از فعالیتهای وزارت آموزش و پرورش از جمله محتوای آموزشی و پرورشی است.
🔹برای چندمین بار نگاهی به ساحت زیباییشناسی و #هنری انداختم. به این فکر فرو رفتم که اگر فرانسه #سکولار هم میخواست اهدافی را برای چنین ساحتی بنویسد، شاید جز این نمینوشت! در واقع هر چه نگاه میکردم، اگر از صدر تا ذیل این اهداف، بهخوبی در محتواها و فعالیتهای آموزشی و پرورشی در کلیه پایههای تحصیلی جاری میشد، باز هم خروجی با جملات زیر فرسنگها فاصله داشت.
«تنها #هنری مورد قبول #قرآن است که صیقل دهندۀ اسلام ناب محمدی ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اسلام ائمۀ هدی ـ علیهم السلام ـ اسلام فقرای دردمند، اسلام پابرهنگان، اسلام تازیانه خوردگانِ تاریخِ تلخ و شرم آور محرومیتها باشد. هنری زیبا و پاک است که کوبندۀ سرمایه داری مدرن و کمونیسم خون آشام و نابود کنندۀ اسلام رفاه و تجمل، اسلام التقاط، اسلام سازش و فرومایگی، اسلام مرفهین بی درد، و در یک کلمه «اسلام آمریکایی» باشد.
#هنر در مدرسۀ عشق، نشان دهندۀ نقاط کور و مبهم معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، نظامی است. هنر در عرفان اسلامی ترسیمِ روشن عدالت و شرافت و انصاف، و تجسم تلخکامی گرسنگانِ مغضوبِ قدرت و پول است.» (۳)
🔸ممکن است این سؤال در ذهن شما پیش بیاید که در #مبانی_نظری تصریح شده است که ساحت غالب بر کلیه ساحات، ساحت تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی است. پس اصل فرض این یادداشت غلط است و باید بگوییم همه چیز در اهداف ساحتها بر اساس نظام معیار #اسلامی است. در پاسخ باید گفت: اولاً چگونگی تأثیر این ساحت در اهدافی که ردپایی از اعتقادات ندارند، #محل_تأمل است، ثانیاً با فرض امکان جاریسازی نظام معیار اسلامی در استفاده از اهداف (۴) نظام معیار #اسلامی ذکر شده در اسناد نیز فرسنگها با ادبیات فوق فاصله دارد! (۵)
🔺به نظر میرسد از اهداف دورههای تحصیلی، آن #هنرمند_ترازی که باید، در نمیآید. حال یا باید #اهداف این #ساحت را اصلاح کنیم، یا بیتوجه به سلسلهمراتبها، با #عاملیت معلمان متعهد و در نظر نگرفتن #اهداف_ساحت_هنری ، چنین هنرمندان مجاهدی (۶) تربیت کنیم. که اگر چنین فرضی را بپذیریم، باید فکری به حال عاملیت معلمان غیرمتعهد کنیم!
پینوشت:
۱. نماهنگ «تلک قضیه» با شعری از «مصطفی ابراهیم» و خوانندگی «امیر عید» به موضوع فلسطین و برخورد دوگانه غربیها در قبال این موضوع پرداخته است.
۲. متن اهداف دورههای تحصیلی مصوب 1397
۳. متن پیام به هنرمندان و خانواده شهدا (تجلیل از هنر و هنرمندان متعهد)، 30 شهریور 1367
۴. چنین فرضی از نظر نویسنده تقریباً محال است!
۵. نقد نظام معیار اسلامی در مبانی نظری بماند برای فرصت دیگری؛ ان شاءالله.
۶. جهاد یعنی تلاش در مقابلهی با دشمن؛ هر تلاشی جهاد نیست. خیلیها تلاش میکنند، تلاشهای علمی زیادی میکنند، تلاشهای اقتصادی میکنند که خوب و بهجا است، امّا جهاد نیست. جهاد یعنی تلاشی که هدفگیری در مقابل دشمن در آن وجود داشته باشد؛ این جهاد است. (دیدار با مداحان، ۱۴۰۰/۱۱/۰۳)
۷. نویسنده این سطور بر این باور است که برای تحقق اهداف، عوامل سهیم و مؤثری نقش دارند که اختیار همه آنها در دست وزارت آموزش و پرورش نیست. آنچه این یادداشت مراد کرده، بیان ایرادات اهداف دورهها در بهترین حالت خود است. بدین معنا که در بهترین مفروضات، آیا این اهداف ما را به سرمنزل مقصود میرساند یا خیر.
🌱 #سیاست_گذاری #اهداف #ساحتهای_تربیت #هنرمند #مجاهد
🧭 @education_policy
🔰 *تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی*
بخش اول؛ منطق حکمرانی تربیتی (۱ از ۲)
✍️ شهرام رامشت
🔹چند روزی است که طرحی در #مجلس_شورای_اسلامی توسط برخی از نمایندگان محترم با عنوان «تقویت نظام آموزش و پرورش» در ۱۰ ماده مطرح و کلیات آن در #کمیسیون_آموزش و تحقیقات تصویب شده است (۱). این طرح بهدنبال تمرکز بر اصلیترین گلوگاههای مشکلآفرین در آموزش و پرورش است که با توجه به اسناد بالادستی، مسیرهای اصلاحی، #تحولی و تقویتی را بهنحوی دنبال نماید که موجب گرهگشایی از مسائل آموزش و پرورش شود (۲). مهمترین حوزههایی که در این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند عبارتاند از: ۱) شکلگیری واحد عملیاتی برای توزیع امکانات و منابع؛ ۲) #پوشش تحصیلی #پیشدبستانی و اصلاح محتوای مقطع ابتدایی؛ ۳) افزایش #مشارکت_اولیاء و مربیان؛ ۴) تقویم آموزشی؛ ۵) #تمرکززدایی ازطریق تشکیل سازمانهای استانی؛ ۶) تنوعبخشی به منابع تأمین مالی؛ ۷) #تغییر_ساختار وزارتخانه، و ۸) ساماندهی نیروی انسانی.
🔸در روزهای اخیر برخی از #دغدغهمندان آموزش و پرورش به بررسی #محتوا و برگزاری نشستهایی پیرامون این طرح پرداختهاند، اما به نظر میرسد پیش از بررسی محتوایی، بهتر است در اصل #ضرورت چنین طرحی در #حکمرانی_تربیتی کشور، قدری تأمل کنیم. در ادامه با توجه به منطق #حکمرانی_تربیتی در نظام تربیت رسمی و عمومی، در هشت بند به تأملاتی درباره این طرح خواهم پرداخت.
1️⃣ مهمترین #سند_بالادستی وزارت آموزش و پرورش، #سند_تحول بنیادین مصوب ۱۳۹۰ است که اجرای آن اصلیترین مطالبه رهبری از این وزارتخانه است. در تأکید بر این سند باید به سخنرانی سال ۱۴۰۲ ایشان با معلمان توجه داشت. در این دیدار به این نکته اشاره شد که سندی موازی با #سند_تحول برای وزارت آموزش و پرورش تولید نشود که منجر به #سردرگمی دستگاه در اجرای آنها شود. این طرح با توجه به اینکه از طرف مجلس #مصوب میشود، رقیب قدرتمندی برای سند تحول در اجرا به حساب میآید، چرا که این قانون است و سند نه! آیا انجام چنین کاری باعث ایجاد #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
2️⃣ برای اجرای #سند_تحول بنیادین، اخیراً (تیر ماه ۱۴۰۳) نقشه راهی توسط #شورای_عالی_انقلاب_فرهنگی مصوب و ابلاغ شده که بر اساس #ماده_واحده آن (۳)، مبنای #پاسخگویی وزارت آموزش و پرورش در حوزه #سند_تحول به نهادهای نظارتی از جمله سازمان بازرسی و مجلس شورای اسلامی است. حال اگر این طرح (با توجه به ادعای نویسندگان طرح)، در حوزه #سند_تحول است، قانوناً آموزش و پرورش ملزم به پاسخگویی در قبال آن نیست و پاسخگوکردن آن از طریق مصوبکردن این طرح در مجلس، باعث #سردرگمی دستگاه در اجرای راههای مختلف برای حصول یک نتیجه میشود. آیا این کار باعث ایجاد #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
3️⃣ سند بالادستی دیگری که به تازگی ابلاغ شده، #برنامه_هفتم_پیشرفت است که فصل ۱۹ آن به امر آموزش اختصاص دارد. این طرح به لحاظ شکلی و نحوه ورود به مسائل، بسیار به برنامههای پنجساله پیشرفت، بهخصوص برنامه پیشرفت هفتم شبیه است. به نظر میرسد حال که فرصت #تغییر برنامه هفتم که مدت زیادی در مجلس چکشکاری شد از دست رفته، نمایندگان به دنبال ارائه طرح بدیلی برای آن هستند. این طرح بهلحاظ منطقی، یک برنامه در عرض برنامه هفتم است که میتواند پاسخگویی آموزش و پرورش در قبال برنامه هفتم را دچار #سردرگمی کند. آیا تصویب برنامه دیگری #موازی با برنامه پیشرفت هفتم، منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
ادامه یادداشت 👇
4️⃣ به زعم نویسندگان این طرح، برخی از مادههای آن به دنبال ارائه روشهایی برای اجرای راهکارهای #سند_تحول هستند. لیکن نگارندگان بهتر میدانند که برای #اجرای راهکارهای سند تحول، ۴۵۸ برنامه اجرایی در ۶ زیرنظام به #تصویب شورای عالی آموزش و پرورش (از سال ۹۴ تا ۹۹) رسیده است. حال پرسش این است که این روشهایی که برای اجرای راهکارها در #طرح به آنها اشاره شده است، چه نسبتی با برنامههای زیرنظام دارند که دقیقاً همین #هدف را دنبال میکنند؟ وزارت آموزش و پرورش باید #پاسخگوی اجرای کدامیک از این روشهای اجرایی برای راهکارها باشد؟ ایجاد روشهای متکثر و متباین قانونی برای حصول یک نتیجه منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
5️⃣ برخی از مواد و تبصرههای این طرح قابلیت #جایگزینشدن یا #اضافهشدن به #سند_تحول آموزش و پرورش را دارند. با توجه به اینکه نسخه #ترمیمیافته این سند ۳۰ مهر ماه در شورای عالی آموزش و پرورش به تصویب رسیده و راهی شورای عالی انقلاب فرهنگی شده، نمایندگان میتوانستند با #تعامل با شورای عالی آموزش و پرورش طی یک سال اخیر که فرایند #ترمیم_سند با قوت پیگیری شده، موارد خود را در مسیر درست #ترمیم_سند تحول پیشنهاد داده و وارد سند تحول کنند. البته این امکان همچنان فراهم است که این موارد از مسیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به سند تحول وارد شوند. عدم دنبالکردن روالهای صحیح و ایجاد #اسناد_موازی بهجای ترمیم و تقویت اسناد موجود، باعث #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
ادامه دارد، إنشاءالله...
پینوشت:
(۱) طرح تقویت نظام آموزش و پرورش
(۲) بنا بر دلایل توجیهی طرح
(۳) ماده واحده نقشه راه
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #تقویت_آموزش_و_پرورش #حکمرانی_تربیتی #مسیر_درست
🧭 @education_policy
🔰 تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی
بخش اول؛ منطق حکمرانی تربیتی (۲ از ۲)
✍️ شهرام رامشت
🔹 در یادداشت گذشته به پنج مورد از تأملاتی که پیرامون طرح تقویت نظام آموزش و پرورش از منظر منطق #حکمرانی_تربیتی قابل طرح بود، اشاره کردم. در ادامه به سایر بندها و جمعبندی این بخش خواهم پرداخت.
6️⃣ بالادستیترین #نهاد_تخصصی آموزش و پرورش در کشور، شورای عالی آموزش و پرورش است. با توجه به بند ۴ #وظایف این شورا، بررسی #طرحها و #لوایح_قانونی مربوط به آموزش و پرورش، قبل از طرح در #مجلس شورای اسلامی، از #تکالیف شورای عالی آموزش و پرورش بهحساب میآید. اما متأسفانه این طرح، در شورای عالی آموزش و پرورش بررسی نشده است. در نتیجه ممکن است اولاً بهلحاظ #فنی دارای نقصان باشد و ثانیاً با سایر مقررات و آییننامههای شورا همخوان نباشد. عدم اطلاع شورای تخصصی تربیت از طرحها و لوایح، منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
7️⃣ در #ماده_واحده ابلاغ #نقشه_راه اجرای سند تحول تصریح شده است که #سازمان_برنامه و بودجه مکلف است #بودجه وزارت آموزش و پرورش را متناسب با #پروژههای نقشه راه در همان سال و در زمان مقرر تأمین نماید. طبیعتاً این سازمان مکلف است اعتبار لازم برای اجرای #برنامه_هفتم را نیز تأمین نماید. علاوه بر اینها، واحدهای مختلف وزارت آموزش و پرورش فعالیتهای متنوع دیگری دارند که در چارچوب سند تحول و نقشه راه نبوده، لیکن انجام آنها #وظیفه و مأموریتشان است. تأمین اعتبار این بخش نیز در #لایحه_پیشنهادی #بودجه وجود دارد. حال تأمین اعتبار چنین طرحی، چگونه توسط سازمان برنامه تضمین میشود؟ با توجه به بودجه ناکافی فعلی، اضافهکردن #بار_مالی دیگری بر دوش این سازمان، منجر به #اعوجاج در تأمین اعتبارات دستگاه و #نقص در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
8️⃣ هر دستگاهی متناسب با #منابعی که در اختیار دارد، #توان_عملیاتی محدودی در هر سال دارد. متناسب با این توان، دستگاهها تصمیم میگیرند در هر سال، چطور و به چه میزان به #تکالیف اسناد مختلف بالادستی عمل کنند. همانطور که اشاره شد، در حال حاضر سایر اسناد از جمله #نقشه_راه اجرای سند تحول بنیادین با در نظر گرفتن تمام #توان_عملیاتی هر یک از واحدهای وزارت آموزش و پرورش، #حداکثر برنامه را با #اولویتبندی سهسطحی به واحدها #ابلاغ کرده است. علاوه بر آن، #برنامه_هفتم نیز از برنامههای مورد تأکید #رئیس_جمهور محترم بوده که اجرای آن بخش دیگری از #توان_عملیاتی دستگاه را به خود مشغول میکند. حال اضافهشدن #سند دیگری برای اجرا، چه رابطهای با اولویتهای پیشین دستگاه برقرار میکند؟ دستگاه آموزش و پرورش باید چه میزان از #توان_عملیاتی خود را صرف این طرح کند؟ آیا اضافهشدن چنین طرحی، باعث #بهمریختگی در برنامهریزی و #تخصیص_منابع آموزش و پرورش و در نهایت، #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
🔺آنچه بیان شد و سایر مواردی که از بیان آنها در این یادداشت کوتاه خودداری کردم، نشان میدهد که این #طرح ، در #جای_درست خود ننشسته است و این #فرض_غلط را تقویت میکند که #مرکز_پژوهشهای_مجلس در حال امتداد فعالیتهای خود در ادامه #برنامه_هفتم پیشرفت است و آنچه نتوانسته در برنامه وارد کند، به طریق دیگری دنبال میکند. بایسته بود #نمایندگان محترم مجلس و #مرکز_پژوهشها که بهدرستی دغدغه #تقویت نظام آموزش و پرورش کشور را دارند، از #مسیر_درست آن به این مهم کمک کنند. برای نمونه یکی از مواردی که #مجلس میتواند نقش اساسی در #اجرای #سند_تحول و دیگر اسناد تحولی ایفا کند، پیگیری #نگاشت_قانونی سند تحول و دیگر اسناد است. چه بسیار راهکارها، برنامهها، پروژهها و آییننامههای تحولی (مانند آییننامه اجرایی مدارس مصوب ۱۴۰۰ شورای عالی آموزش و پرورش) که به دلیل #قوانین_معارض امکان اجراشدن ندارند و کافی است نمایندگان محترم مجلس همت نمایند و با اصلاح و وضع قوانین، #مسیر_تحول را برای آموزش و پرورش هموار نمایند. مورد دیگر #بودجه است. حال که فصل #تصویب_بودجه رسیده، بهترین فرصت است که #مجلس کمک کند بودجهای مناسب با #پروژههای_نقشه_راه اجرای سند تحول (مطابق با ماده واحده) در راستای #تقویت آموزش و پرورش مصوب کند (۱). این بود آنچه در این مجال کوتاه میتوانستم درباره اصل #ضرورت این طرح بگویم. در فرصت دیگری، به بررسی #محتوایی این طرح میپردازم، إنشاءالله.
پینوشت:
(۱) مواردی که مجلس میتواند به آموزش و پرورش کمک کند بسیار است و نمایندههای بزرگوار و دوستان مرکز بهتر از نویسنده این سطور آنها را میدانند. این دو مورد از باب نمونه به عرض خوانندگان محترم رسید.
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #حکمرانی_تربیتی
🧭 @education_policy