🔰 کدام هنرمند؟ با کدام اهداف؟
✍️ شهرام رامشت
🔹چند وقتی است که میخواهم بنویسم چرا بچههای ما، بهخصوص متوسطه دومیها، به خون #اسرائیل تشنه نیستند؟ طرحی برای نگارش چند یادداشت منسجم با بررسی عناصر برنامهدرسی رسمی و البته غیررسمی نوشتم، اما خب، مانند برخی یادداشتهای دیگر به دلیل ضیق وقت، فعلاً از نوشتن آنها منصرف شدم. اما امروز با شندیدن مجدد ترانه «تلک قضیه» (۱) پس از مدتها، دوباره به فکر فرو رفتم که چرا ما چنین هنرمندانی نداریم؟ اساساً چطور میشود چنین هنرمندانی تربیت کرد؟ سنگ بنای چنین تربیتی کجاست؟ که قرعه بهنام اهداف دورههای تحصیلی افتاد!
🔸 اهداف دورههای تحصیلی مصوب سال 1397 (۲)، مجموعهای از اهداف هستند که ذیل ساحتهای ششگانه تربیت، اهدافی را برای هر دوره تحصیلی معین میکند. اهمیت این #سند به این دلیل است که #مرجع بسیاری از فعالیتهای وزارت آموزش و پرورش از جمله محتوای آموزشی و پرورشی است.
🔹برای چندمین بار نگاهی به ساحت زیباییشناسی و #هنری انداختم. به این فکر فرو رفتم که اگر فرانسه #سکولار هم میخواست اهدافی را برای چنین ساحتی بنویسد، شاید جز این نمینوشت! در واقع هر چه نگاه میکردم، اگر از صدر تا ذیل این اهداف، بهخوبی در محتواها و فعالیتهای آموزشی و پرورشی در کلیه پایههای تحصیلی جاری میشد، باز هم خروجی با جملات زیر فرسنگها فاصله داشت.
«تنها #هنری مورد قبول #قرآن است که صیقل دهندۀ اسلام ناب محمدی ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ اسلام ائمۀ هدی ـ علیهم السلام ـ اسلام فقرای دردمند، اسلام پابرهنگان، اسلام تازیانه خوردگانِ تاریخِ تلخ و شرم آور محرومیتها باشد. هنری زیبا و پاک است که کوبندۀ سرمایه داری مدرن و کمونیسم خون آشام و نابود کنندۀ اسلام رفاه و تجمل، اسلام التقاط، اسلام سازش و فرومایگی، اسلام مرفهین بی درد، و در یک کلمه «اسلام آمریکایی» باشد.
#هنر در مدرسۀ عشق، نشان دهندۀ نقاط کور و مبهم معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، نظامی است. هنر در عرفان اسلامی ترسیمِ روشن عدالت و شرافت و انصاف، و تجسم تلخکامی گرسنگانِ مغضوبِ قدرت و پول است.» (۳)
🔸ممکن است این سؤال در ذهن شما پیش بیاید که در #مبانی_نظری تصریح شده است که ساحت غالب بر کلیه ساحات، ساحت تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی است. پس اصل فرض این یادداشت غلط است و باید بگوییم همه چیز در اهداف ساحتها بر اساس نظام معیار #اسلامی است. در پاسخ باید گفت: اولاً چگونگی تأثیر این ساحت در اهدافی که ردپایی از اعتقادات ندارند، #محل_تأمل است، ثانیاً با فرض امکان جاریسازی نظام معیار اسلامی در استفاده از اهداف (۴) نظام معیار #اسلامی ذکر شده در اسناد نیز فرسنگها با ادبیات فوق فاصله دارد! (۵)
🔺به نظر میرسد از اهداف دورههای تحصیلی، آن #هنرمند_ترازی که باید، در نمیآید. حال یا باید #اهداف این #ساحت را اصلاح کنیم، یا بیتوجه به سلسلهمراتبها، با #عاملیت معلمان متعهد و در نظر نگرفتن #اهداف_ساحت_هنری ، چنین هنرمندان مجاهدی (۶) تربیت کنیم. که اگر چنین فرضی را بپذیریم، باید فکری به حال عاملیت معلمان غیرمتعهد کنیم!
پینوشت:
۱. نماهنگ «تلک قضیه» با شعری از «مصطفی ابراهیم» و خوانندگی «امیر عید» به موضوع فلسطین و برخورد دوگانه غربیها در قبال این موضوع پرداخته است.
۲. متن اهداف دورههای تحصیلی مصوب 1397
۳. متن پیام به هنرمندان و خانواده شهدا (تجلیل از هنر و هنرمندان متعهد)، 30 شهریور 1367
۴. چنین فرضی از نظر نویسنده تقریباً محال است!
۵. نقد نظام معیار اسلامی در مبانی نظری بماند برای فرصت دیگری؛ ان شاءالله.
۶. جهاد یعنی تلاش در مقابلهی با دشمن؛ هر تلاشی جهاد نیست. خیلیها تلاش میکنند، تلاشهای علمی زیادی میکنند، تلاشهای اقتصادی میکنند که خوب و بهجا است، امّا جهاد نیست. جهاد یعنی تلاشی که هدفگیری در مقابل دشمن در آن وجود داشته باشد؛ این جهاد است. (دیدار با مداحان، ۱۴۰۰/۱۱/۰۳)
۷. نویسنده این سطور بر این باور است که برای تحقق اهداف، عوامل سهیم و مؤثری نقش دارند که اختیار همه آنها در دست وزارت آموزش و پرورش نیست. آنچه این یادداشت مراد کرده، بیان ایرادات اهداف دورهها در بهترین حالت خود است. بدین معنا که در بهترین مفروضات، آیا این اهداف ما را به سرمنزل مقصود میرساند یا خیر.
🌱 #سیاست_گذاری #اهداف #ساحتهای_تربیت #هنرمند #مجاهد
🧭 @education_policy
🔰 *تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی*
بخش اول؛ منطق حکمرانی تربیتی (۱ از ۲)
✍️ شهرام رامشت
🔹چند روزی است که طرحی در #مجلس_شورای_اسلامی توسط برخی از نمایندگان محترم با عنوان «تقویت نظام آموزش و پرورش» در ۱۰ ماده مطرح و کلیات آن در #کمیسیون_آموزش و تحقیقات تصویب شده است (۱). این طرح بهدنبال تمرکز بر اصلیترین گلوگاههای مشکلآفرین در آموزش و پرورش است که با توجه به اسناد بالادستی، مسیرهای اصلاحی، #تحولی و تقویتی را بهنحوی دنبال نماید که موجب گرهگشایی از مسائل آموزش و پرورش شود (۲). مهمترین حوزههایی که در این طرح مورد توجه قرار گرفتهاند عبارتاند از: ۱) شکلگیری واحد عملیاتی برای توزیع امکانات و منابع؛ ۲) #پوشش تحصیلی #پیشدبستانی و اصلاح محتوای مقطع ابتدایی؛ ۳) افزایش #مشارکت_اولیاء و مربیان؛ ۴) تقویم آموزشی؛ ۵) #تمرکززدایی ازطریق تشکیل سازمانهای استانی؛ ۶) تنوعبخشی به منابع تأمین مالی؛ ۷) #تغییر_ساختار وزارتخانه، و ۸) ساماندهی نیروی انسانی.
🔸در روزهای اخیر برخی از #دغدغهمندان آموزش و پرورش به بررسی #محتوا و برگزاری نشستهایی پیرامون این طرح پرداختهاند، اما به نظر میرسد پیش از بررسی محتوایی، بهتر است در اصل #ضرورت چنین طرحی در #حکمرانی_تربیتی کشور، قدری تأمل کنیم. در ادامه با توجه به منطق #حکمرانی_تربیتی در نظام تربیت رسمی و عمومی، در هشت بند به تأملاتی درباره این طرح خواهم پرداخت.
1️⃣ مهمترین #سند_بالادستی وزارت آموزش و پرورش، #سند_تحول بنیادین مصوب ۱۳۹۰ است که اجرای آن اصلیترین مطالبه رهبری از این وزارتخانه است. در تأکید بر این سند باید به سخنرانی سال ۱۴۰۲ ایشان با معلمان توجه داشت. در این دیدار به این نکته اشاره شد که سندی موازی با #سند_تحول برای وزارت آموزش و پرورش تولید نشود که منجر به #سردرگمی دستگاه در اجرای آنها شود. این طرح با توجه به اینکه از طرف مجلس #مصوب میشود، رقیب قدرتمندی برای سند تحول در اجرا به حساب میآید، چرا که این قانون است و سند نه! آیا انجام چنین کاری باعث ایجاد #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
2️⃣ برای اجرای #سند_تحول بنیادین، اخیراً (تیر ماه ۱۴۰۳) نقشه راهی توسط #شورای_عالی_انقلاب_فرهنگی مصوب و ابلاغ شده که بر اساس #ماده_واحده آن (۳)، مبنای #پاسخگویی وزارت آموزش و پرورش در حوزه #سند_تحول به نهادهای نظارتی از جمله سازمان بازرسی و مجلس شورای اسلامی است. حال اگر این طرح (با توجه به ادعای نویسندگان طرح)، در حوزه #سند_تحول است، قانوناً آموزش و پرورش ملزم به پاسخگویی در قبال آن نیست و پاسخگوکردن آن از طریق مصوبکردن این طرح در مجلس، باعث #سردرگمی دستگاه در اجرای راههای مختلف برای حصول یک نتیجه میشود. آیا این کار باعث ایجاد #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
3️⃣ سند بالادستی دیگری که به تازگی ابلاغ شده، #برنامه_هفتم_پیشرفت است که فصل ۱۹ آن به امر آموزش اختصاص دارد. این طرح به لحاظ شکلی و نحوه ورود به مسائل، بسیار به برنامههای پنجساله پیشرفت، بهخصوص برنامه پیشرفت هفتم شبیه است. به نظر میرسد حال که فرصت #تغییر برنامه هفتم که مدت زیادی در مجلس چکشکاری شد از دست رفته، نمایندگان به دنبال ارائه طرح بدیلی برای آن هستند. این طرح بهلحاظ منطقی، یک برنامه در عرض برنامه هفتم است که میتواند پاسخگویی آموزش و پرورش در قبال برنامه هفتم را دچار #سردرگمی کند. آیا تصویب برنامه دیگری #موازی با برنامه پیشرفت هفتم، منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
ادامه یادداشت 👇
4️⃣ به زعم نویسندگان این طرح، برخی از مادههای آن به دنبال ارائه روشهایی برای اجرای راهکارهای #سند_تحول هستند. لیکن نگارندگان بهتر میدانند که برای #اجرای راهکارهای سند تحول، ۴۵۸ برنامه اجرایی در ۶ زیرنظام به #تصویب شورای عالی آموزش و پرورش (از سال ۹۴ تا ۹۹) رسیده است. حال پرسش این است که این روشهایی که برای اجرای راهکارها در #طرح به آنها اشاره شده است، چه نسبتی با برنامههای زیرنظام دارند که دقیقاً همین #هدف را دنبال میکنند؟ وزارت آموزش و پرورش باید #پاسخگوی اجرای کدامیک از این روشهای اجرایی برای راهکارها باشد؟ ایجاد روشهای متکثر و متباین قانونی برای حصول یک نتیجه منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
5️⃣ برخی از مواد و تبصرههای این طرح قابلیت #جایگزینشدن یا #اضافهشدن به #سند_تحول آموزش و پرورش را دارند. با توجه به اینکه نسخه #ترمیمیافته این سند ۳۰ مهر ماه در شورای عالی آموزش و پرورش به تصویب رسیده و راهی شورای عالی انقلاب فرهنگی شده، نمایندگان میتوانستند با #تعامل با شورای عالی آموزش و پرورش طی یک سال اخیر که فرایند #ترمیم_سند با قوت پیگیری شده، موارد خود را در مسیر درست #ترمیم_سند تحول پیشنهاد داده و وارد سند تحول کنند. البته این امکان همچنان فراهم است که این موارد از مسیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به سند تحول وارد شوند. عدم دنبالکردن روالهای صحیح و ایجاد #اسناد_موازی بهجای ترمیم و تقویت اسناد موجود، باعث #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
ادامه دارد، إنشاءالله...
پینوشت:
(۱) طرح تقویت نظام آموزش و پرورش
(۲) بنا بر دلایل توجیهی طرح
(۳) ماده واحده نقشه راه
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #تقویت_آموزش_و_پرورش #حکمرانی_تربیتی #مسیر_درست
🧭 @education_policy
🔰 تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی
بخش اول؛ منطق حکمرانی تربیتی (۲ از ۲)
✍️ شهرام رامشت
🔹 در یادداشت گذشته به پنج مورد از تأملاتی که پیرامون طرح تقویت نظام آموزش و پرورش از منظر منطق #حکمرانی_تربیتی قابل طرح بود، اشاره کردم. در ادامه به سایر بندها و جمعبندی این بخش خواهم پرداخت.
6️⃣ بالادستیترین #نهاد_تخصصی آموزش و پرورش در کشور، شورای عالی آموزش و پرورش است. با توجه به بند ۴ #وظایف این شورا، بررسی #طرحها و #لوایح_قانونی مربوط به آموزش و پرورش، قبل از طرح در #مجلس شورای اسلامی، از #تکالیف شورای عالی آموزش و پرورش بهحساب میآید. اما متأسفانه این طرح، در شورای عالی آموزش و پرورش بررسی نشده است. در نتیجه ممکن است اولاً بهلحاظ #فنی دارای نقصان باشد و ثانیاً با سایر مقررات و آییننامههای شورا همخوان نباشد. عدم اطلاع شورای تخصصی تربیت از طرحها و لوایح، منجر به #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
7️⃣ در #ماده_واحده ابلاغ #نقشه_راه اجرای سند تحول تصریح شده است که #سازمان_برنامه و بودجه مکلف است #بودجه وزارت آموزش و پرورش را متناسب با #پروژههای نقشه راه در همان سال و در زمان مقرر تأمین نماید. طبیعتاً این سازمان مکلف است اعتبار لازم برای اجرای #برنامه_هفتم را نیز تأمین نماید. علاوه بر اینها، واحدهای مختلف وزارت آموزش و پرورش فعالیتهای متنوع دیگری دارند که در چارچوب سند تحول و نقشه راه نبوده، لیکن انجام آنها #وظیفه و مأموریتشان است. تأمین اعتبار این بخش نیز در #لایحه_پیشنهادی #بودجه وجود دارد. حال تأمین اعتبار چنین طرحی، چگونه توسط سازمان برنامه تضمین میشود؟ با توجه به بودجه ناکافی فعلی، اضافهکردن #بار_مالی دیگری بر دوش این سازمان، منجر به #اعوجاج در تأمین اعتبارات دستگاه و #نقص در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
8️⃣ هر دستگاهی متناسب با #منابعی که در اختیار دارد، #توان_عملیاتی محدودی در هر سال دارد. متناسب با این توان، دستگاهها تصمیم میگیرند در هر سال، چطور و به چه میزان به #تکالیف اسناد مختلف بالادستی عمل کنند. همانطور که اشاره شد، در حال حاضر سایر اسناد از جمله #نقشه_راه اجرای سند تحول بنیادین با در نظر گرفتن تمام #توان_عملیاتی هر یک از واحدهای وزارت آموزش و پرورش، #حداکثر برنامه را با #اولویتبندی سهسطحی به واحدها #ابلاغ کرده است. علاوه بر آن، #برنامه_هفتم نیز از برنامههای مورد تأکید #رئیس_جمهور محترم بوده که اجرای آن بخش دیگری از #توان_عملیاتی دستگاه را به خود مشغول میکند. حال اضافهشدن #سند دیگری برای اجرا، چه رابطهای با اولویتهای پیشین دستگاه برقرار میکند؟ دستگاه آموزش و پرورش باید چه میزان از #توان_عملیاتی خود را صرف این طرح کند؟ آیا اضافهشدن چنین طرحی، باعث #بهمریختگی در برنامهریزی و #تخصیص_منابع آموزش و پرورش و در نهایت، #اعوجاج در حکمرانی تربیتی کشور نمیشود؟
🔺آنچه بیان شد و سایر مواردی که از بیان آنها در این یادداشت کوتاه خودداری کردم، نشان میدهد که این #طرح ، در #جای_درست خود ننشسته است و این #فرض_غلط را تقویت میکند که #مرکز_پژوهشهای_مجلس در حال امتداد فعالیتهای خود در ادامه #برنامه_هفتم پیشرفت است و آنچه نتوانسته در برنامه وارد کند، به طریق دیگری دنبال میکند. بایسته بود #نمایندگان محترم مجلس و #مرکز_پژوهشها که بهدرستی دغدغه #تقویت نظام آموزش و پرورش کشور را دارند، از #مسیر_درست آن به این مهم کمک کنند. برای نمونه یکی از مواردی که #مجلس میتواند نقش اساسی در #اجرای #سند_تحول و دیگر اسناد تحولی ایفا کند، پیگیری #نگاشت_قانونی سند تحول و دیگر اسناد است. چه بسیار راهکارها، برنامهها، پروژهها و آییننامههای تحولی (مانند آییننامه اجرایی مدارس مصوب ۱۴۰۰ شورای عالی آموزش و پرورش) که به دلیل #قوانین_معارض امکان اجراشدن ندارند و کافی است نمایندگان محترم مجلس همت نمایند و با اصلاح و وضع قوانین، #مسیر_تحول را برای آموزش و پرورش هموار نمایند. مورد دیگر #بودجه است. حال که فصل #تصویب_بودجه رسیده، بهترین فرصت است که #مجلس کمک کند بودجهای مناسب با #پروژههای_نقشه_راه اجرای سند تحول (مطابق با ماده واحده) در راستای #تقویت آموزش و پرورش مصوب کند (۱). این بود آنچه در این مجال کوتاه میتوانستم درباره اصل #ضرورت این طرح بگویم. در فرصت دیگری، به بررسی #محتوایی این طرح میپردازم، إنشاءالله.
پینوشت:
(۱) مواردی که مجلس میتواند به آموزش و پرورش کمک کند بسیار است و نمایندههای بزرگوار و دوستان مرکز بهتر از نویسنده این سطور آنها را میدانند. این دو مورد از باب نمونه به عرض خوانندگان محترم رسید.
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #حکمرانی_تربیتی
🧭 @education_policy
🔰 تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی
بخش دوم – نگاشت قانونی یا برنامهنویسی، مسأله این است!
✍️ شهرام رامشت
🔹 در بخش اول این مجموعه یادداشت به چالشهایی که این #طرح میتواند در #حکمرانی_تربیتی کشور ایجاد کند اشاره مختصری داشتم که الحمدلله بازخوردهای مثبت و منفی بسیاری هم داشت. هدف چند یادداشت اول، ایجاد سؤال در ذهن مخاطب گرامی و #تأمل درباره برخی وجوه کلانتر این طرح، در روابط #خطمشیگذاری تربیتی بود که به لطف خدا در این راستا بیتوفیق نبود. اما یکی از بازخوردهایی که بزرگواران نویسنده طرح در #مرکز_پژوهشهای_مجلس (۱) در پاسخ به یادداشتهای قبل مطرح کردند این بود که طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش»، بیان #تقنینی سایر اسناد بالادستی است و اساساً #نگاشت_قانونی آن اسناد در اجراست و چیزی بیشتر از آن نیست. این بازخورد، مسیر نگارش این مجموعه یادداشت را تغییر داد، بهنحوی که لازم دیدم بهجای بررسی محتوایی این طرح، در این یادداشت به این مسأله بپردازم که آیا این طرح، صرفاً #نگاشت_قانونی سایر اسناد مانند #سند_تحول بنیادین آموزش و پرورش است یا نه، خود سندی چون اسناد برنامه پیشرفت کشور؟
🔸 برای شفافیت بیشتر، ابتدا باید توضیح دهم که وقتی میگوییم #نگاشت_قانونی یا #پیوست_قانونی اسناد بالادستی، دقیقاً چه چیز را در نظر داریم. بسیاری از بندهای اسناد بالادستی به دلایل مختلف مانند کلانبودن، تحولیبودن، جزئیبودن و... (۲) نیازمند قوانینی هستند که اجرای آنها یا بهعبارت دیگر، تحقق اهداف آنها را پشتیبانی کند. در این مسیر، باتوجه به نوع پشتیبانی، موضوع احکام بالادستی و قوانین موجود، ممکن است برخی #قوانین حذف، برخی اصلاح و برخی وضع شوند. در نتیجه، برای نگارش #نگاشت_قانونی یا #پیوست_قانونی اسناد بالادستی مانند #سند_تحول بنیادین آموزش و پرورش میبایست بند به بند سند، بهخصوص #اهداف_عملیاتی و #راهکارها که جنبه اجرایی بیشتری دارند بررسی شوند و برای هر یک نوشته شود که آیا برای تحقق آن بند، نیاز به وضع، حذف یا اصلاح قوانین موجود داریم یا خیر؟ و در صورت نیاز به هر یک، پیشنهاد وضع، حذف و اصلاح را ارائه کنیم.
🔹 برای نمونه، راهکار ۱۰-۲۱ #سند_تحول «بازطراحی و ساماندهی تقویم سال تحصيلی با رعایت انعطاف و توجه به شرایط اقليمی و با تأکيد بر بهينهسازی تعطيلات» را مورد توجه قرار داده است. معنای اجمالی این راهکار آن است که متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه این امکان وجود داشته باشد تا زمان #آموزش و #تعطیلات تغییر کند. برای مثال در مناطق سردسیر کشور، از میانه تابستان سال تحصیلی آغاز و در عوض، برخی ماههای سرد سال مدرسه تعطیل باشد. برای نگارش #نگاشت_قانونی برای این #راهکار باید کلیه قوانینی که اجازه اجرای آن را نمیدهند را بررسی کرد؛ اگر قانون معارضی نداشته باشد، #اجرای آن با یک بخشنامه داخلی صورت میپذیرد و نیازی به #نگاشت_قانونی ندارد. اما اگر #قانون یا #مقرره پیشینی وجود داشته باشد، باید آن را احصاء و برای رفع آن پیشنهاد ارائه کرد.
🔸در این مورد خاص، قوانین و مقررات بسیاری وجود دارد (۳) که رسیدن به اهداف این راهکار بدون تغییر یا حذف این قوانین ممکن نیست. در بند ۲ ماده ۴ قانون «تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستانها و مناطق کشور» مصوب ۱۳۷۲ #مجلس شورای اسلامی، #اختیار «تصویب تقویم آموزشی مناطق تابعه با توجه به شرایط اقليمی و جمعيتی هر منطقه» به شورای آموزش و پرورش استانها #تفویض شده است. در نتیجه برای #اجرای این #راهکار سند تحول، قانون حامی وجود دارد. اما در سال ۱۳۷۶، ماده واحدهای در قانون «بازگشایی مدارس در اول مهرماه هر سال» مصوب میشود که زمان بازگشایی مدارس در سراسر کشور را اول مهرماه و پایان آن را انتهای اردیبهشت ماه در نظر میگیرد. بههمین دلیل، قانون ۱۳۷۲ تشکیل شورا امکان اجراکردن بند ۲ ماده ۴ را از دست داد و (اگر اشتباه نکنم) تاکنون مگر در زمان کرونا و با مصوبه موقت ستاد ملی #کرونا ، در آن شرایط خاص، آغاز و پایان سال تحصیلی تغییر نکرده است. پس در #نگاشت_قانونی این راهکار یا باید #نسخ قانون ۱۳۷۶ را مطالبه کرد که به واسطه این نسخ، شوراهای استانی مجدد اختیار چرخش تقویم آموزشی را خواهند یافت یا باید قانونی برای جایگزینی و #اصلاح قانون بازگشایی مدارس پیشنهاد کرد که امکان #اجرای راهکار مذکور را فراهم کند.
جمعبندی و ادامه یادداشت 👇
🔹در نگارش #نگاشت_قانونی ، به ملاحظاتی از جمله رعایت #سلسهمراتب قانونی، #مرجع_تصویب و #شیوه_اجرا باید توجه شود. به این معنا که #نگاشت_قانونی در سطح مجلس تا حد امکان نباید به مواردی که در سطح پایینتر قانونگذاری مانند شوراهای عالی ورود کند. چرا که اولاً تصویب قوانین در #مجلس زمانبر است و به تبع، تغییر قوانین تصویبیافته در #مجلس بسیار دیریاب است. در نتیجه #مجریان نیز ترجیح میدهند تا حد امکان در سایر مراجع قانونگذاری مسائل خود را رفع کنند، و ثانیاً میتواند باعث اعوجاج در #حکمرانی_تربیتی شود(!). چراکه نظم بررسی سطوح مختلف مسائل را بهمزده و بهعبارتی دیگر، برای گرهای که با دست باز میشود، سراغ دندان رفتهایم. از طرف دیگر، توجه به جزئیات #شیوه_اجرا در #نگاشت_قانونی و ارائه مادهها، تبصرهها و بعضاً آییننامهها (!) دست مجری را در اجرا بسته و آنها را به #تکلف میاندازد. چراکه اولاً دستگاه باید در آییننامه و شیوهنامه، لباسی بدوزد که به اندام قانون خوش بیاید (و امان از اندام برخی قوانین مانند رتبهبندی!) اما بعضاً با توجه به #اقتضائات درون دستگاهی این کار بسیار پیچیده است، و ثانیاً حتی اگر در زمان تصویب، روش ارائه شده در قانون، #بهینه باشد (۴)، پس از مدتی ممکن است مسیرهای بهتری برای #اجرا پدید آید اما با توجه به دیریابی تغییرات قوانین در مجلس، تغییر ریل به روش بهینه بسیار زمانبر میشود. حال آنکه اگر در شوراهای عالی یا سایر مراجع چنین جزئیاتی مصوب شوند، بهتر میتوان متناسب با #اقتضائات و مسائل نوپدید، آنها را #بهینهتر اجرا کرد. لذا باید دقت کرد در #نگاشت_قانونی ، تنها موانعی که وجود دارد با حذف، اصلاح یا وضع قوانین کنار رود و جزئیات چگونگی اجرا، آییننامهها و شیوهنامهها، به دستگاهها و شوراهای عالی در موضوع مرتبط سپرده شود. در نمونه مورد بحث - چرخش تقویم آموزشی - انتظار میرود #نگاشت_قانونی ، تنها به #رفع_مانع (قانون بازگشایی سال ۱۳۷۶) بپردازد؛ نه اینکه شیوه اجرایینمودن آن از طریقی مشخص را هم مصوب کند؛ که اگر چون کند، آسیبهایی که اشاره شد، رخ خواهد داد.
🔺در یادداشتهای بعد نظرم را بهطور مشخص درباره هر بند این طرح خواهم گفت که آیا این طرح #نگاشت_قانونی یا #پیوست_قانونی یا #بیان_تقنینی سایر اسناد بالادستی است، یا خود سندی #مستقل است که مجموعه مسائلی و راهحلهایی مانند برنامههای پیشرفت ارائه میکند.
پینوشت:
(۱) برادران گرامی، عبداللهی و شیرازی
(۲) برخی اوقات اسناد بالادستی مفاهیم کلانی را مورد توجه قرار میدهند که باعث میشود قوانین بسیاری تحت تأثیر قرار بگیرد و برخی بهقدری جزئی و مصداقی ورود کردهاند که گو یک قانون خاص را نشانه گرفته و نیت به تغییر آن دارند. به هرروی، معمولاً اسناد بالادستی طیفی از قوانین را از خود متأثر میکنند.
(۳) برای اطلاع بیشتر رجوع شود به گزارش مرکز پژوهشهای مجلس
(۴) به زعم نویسنده بنا به دلایلی که در این یادداشت نمیگنجد، در بیشتر اوقات چنین نیست.
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #حکمرانی_تربیتی #نگاشت_قانونی #بیان_تقنینی #نظام_آموزشی
🧭 @education_policy
🔰 تأملاتی پیرامون طرح «تقویت نظام آموزش و پرورش» مجلس شورای اسلامی
بخش دوم – نگاشت قانونی یا برنامهنویسی، مسأله این است!
قسمت دوم – بررسی مادههای طرح (۱ از ۲)
✍️ شهرام رامشت
🔹در یادداشت قبل، با هدف ایجاد ادبیات مشترک و تحدید دامنه بحث، بهطور مختصر به چیستی، چرایی و چگونگی #نگاشت_قانونی یا #پیوست_قانونی مطلوب برای اسناد بالادستی مانند #سند_تحول اشاره کردم. اجمالاً گفته شد که برخی اسناد بالادستی برای #اجرا نیاز به قانون پشتیبان دارند که موانع اجرا را برداشته یا آن را تسهیل کند؛ هر چند اجرای برخی اسناد یا جزئی از آنها نیاز به تصویب قانون ندارند، چرا که نه معارضی داشته نه ریل جدیدی در سطح قانون نیاز دارند (۱). در واقع دستگاه میتواند صرفاً با تغییر یا تدوین چند #آییننامه و #شیوهنامه درون دستگاهی یا نهایتاً شوراهای عالی، به اهداف اسناد بالادستی دست یابد.
🔸همانطور که پیشتر اشاره شد، #طرح تقویت نظام آموزش و پرورش #مجلس شورای اسلامی دارای ۱۰ ماده است (۲). در ادامه تلاش میکنم هر یک از مادهها و اجزایش را در این راستا بررسی کنم که آیا نگاشت قانونی، در راستای اجرای اسناد بالادستی است یا #برنامه جدیدی برای اجرای ما فی ضمیر برخی #کارشناسان در راستای تقویت نظام آموزش و پرورش؟ (۳)
ماده 1️⃣
این بند بدون استناد به اسناد بالادستی، راهکارهای مبسوطی برای ارتقاء سطح کیفی و ماندگاری معلمان در #مناطق_محروم و تقویت معلمان مدارس دولتی ارائه میکند. پیش از هر چیز عبارت «دولت مجاز است» در متن ماده نشان میدهد اگر در بر همین پاشنه فعلی بگردد و آموزش و پرورش در اولویت دولت نباشد، ادامه بندهای این ماده را سیاستگذاران #نگاه هم نمیکنند، چه برسد به #اجرا...
اما بعد، بند الف، ضریب حق شغل دستهای از معلمان را بهمنظور تأمین هدف این ماده ۱.۳ قرار میدهد. فارغ از اینکه این راهکار درست است یا خیر، این عمل بار مالی بسیاری بر دوش دولت میگذارد که احتمالاً ماده را #هفتادوپنجی (۴) میکند. بند ب نیز ارائه راهکاری برای ایاب و ذهاب معلمان در این مناطق است که #هزینه آن به نظر از مورد قبل بیشتر میآید و به سرنوشت بند الف دچارش میکند. بند ج، راهکاری برای #نهضت سواد آموزی ارائه میکند که اساساً نسبت به موضوع این ماده بیربط است. اجرای بند د نیازی به قانون ندارد و مشابه آن در سالهای گذشته با کمی تغییر اتفاق افتاده است. بند ه نیز ربطی به موضوع ماده ندارد.
ماده 2️⃣
این ماده نیاز به پیوست قانونی دارد؛ چراکه در حال حاضر برخی قوانین مانع اجرای راهکار ۲۰-۵ «طراحی سازوکارهای #تنوع_بخشی به منابع مالی دولتی و غیردولتی از قبیل موقوفات و امورخیریه» هستند. هر چند نویسندگان طرح، این راهکار را به ایجاد درآمد اختصاصی توسط مدیران مدارس تقلیل دادهاند، اما برای این مهم نیز، قوانین مانعی وجود دارد. این مسأله برای برخی هنرستانها در مصوبه اخیر هیأت دولت در رابطه با تقویت هنرستانها برطرف شده است (۵). در حالی که در طرح، بند (الف) به مشوقهایی برای #مدیران درآمدزا، بند (ب) واریز ۱۰۰ درصد #درآمد به واحد درآمدزا توسط خزانه و بند (ج) تذکری به #سازمان_برنامه برای عدم کاهش سهم آموزش و پرورش از #بودجه_عمومی با افزایش درآمدها اشاره دارد. فارغ از درستی یا نادرستی هر یک از اینبندها، به نظر میرسد گرهای که باید توسط این طرح حل میشد، اصل مسأله درآمدزایی برای مدراس دولتی و قوانین بودجه حول آن است که در این ماده و ملحقاتش یافت نمیشود.
ماده 3️⃣
اجرای راهکار ۳-۱۹ که در این بند بدان استناد شده، نیاز به #پیوست(قانونی نداشته و دستگاه بدون قانون هم میتواند آن را اجرا کند.
ماده 4️⃣
راهکار ۵-۱ مورد استناد در این بند، تعمیم #پیشدبستانی در مناطق محروم را با مشارکت حداکثری بخش #غیردولتی مورد مطالبه قرار داده است. فارغ از برخی قیود دیگر مانند برخی جهتدهیها در محتوا که در راهکار به آن اشاره شده است، به نظر میرسد اجرای این بند نیاز به ریلگذاری قانونی جهت #پشتیبانی بخش دولتی دارد. لیکن بندهای این ماده در طرح، بهیکباره #ساختار آموزش و پرورش را متحول و سن لازمالتعلیمی را یکسال پایین آورده و یک پایه به دوره ابتدایی اضافه کردهاند.
این ماده قانون میخواهد، اما نه چنین قانونی. قانون پشتیبانی که اجازه چنین الزامی را بدهد، قانونی که از بخشهای دولتی و غیردولتی برای اجرای آن #حمایت کند، قانونی که بستر #تصدیگری را برای بازیگران مختلف تعریف کند و خود #تنظیمگر و #حامی باشد، نیاز داریم، نه ... . به نظر میرسد آنچه در سال ۹۰ در تغییر به نظام جدید ۳-۳-۳-۳ تجربه کردیم، درسآموز نبوده و قصد تکرار آن در زیستبوم حساس #اوان_کودکی داریم...
ادامه یادداشت 👇
ماده 5️⃣
این ماده در راستای تحقق هدف کلان ۵ #سند_تحول که به افزایش مشارکت و اثربخشی همگانی بهویژه #خانواده اشاره دارد، نوشته شده است. با توجه به این که برای تحقق این هدف کلان، چند راهبرد، هدف عملیاتی، راهکار و برنامه داریم، بهنظر میرسد ارجاع مستقیم به تحقق یک هدف کلان در قانون درست نباشد و خود نشانهای است از اینکه این ماده در صدد ارائه برنامه است تا #نگاشت_قانونی . همچنین توجه این ماده به بخش ویژه این هدف کلان یعنی خانواده است و برای #مشارکت همگانی نکته خاصی ندارد.
اما بعد، متن ماده ۵ که اشاره به تبدیل #انجمن_اولیاء مربیان به «نهادی عمومی غیردولتی» دارد، نیاز به قانون جدیدی ندارد. چراکه در برنامههای #زیرنظام (۴-۳-۱) به آن اشاره و اساسنامه آن با همکاری #سازمان_اداری_استخدامی بر همین اساس نوشته شده است. بهطبع، تبصره ۱ نیز مانند متن ماده نیازی به قانون ندارد. تبصره ۲ به درستی ظرفیتی برای حضور بیشتر و مؤثرتر والدین در سیاستگذاری ایجاد کرده که برای آن قانون سال ۱۳۸۱ را اصلاح میکند. تبصره ۳ نیز تبصرهای به بند د ماده ۸۹ #برنامه_هفتم پیشرفت است که دقیقاً مشخص نیست چرا بهجای درخواست اصلاحیه و درج تبصره در برنامه، در چنین قانون عامی به آن اشاره شده است.
🔺در یادداشت بعد به ۵ ماده پایانی خواهم پرداخت، إنشاءالله (۶).
پینوشت:
(۱) این نکته بسیار حائز اهمیت است که اجرای اسناد را تا جای ممکن نباید به قوانین مجلس گره زد. توضیح بیشتر آن را در یادداشت قبل اشاره کردم.
(۲) متن طرح مجلس
(۳) در این یادداشت فرض را بر صحت برداشت نویسندگان طرح از اسناد بالادستی گرفتم. ان شاءالله در یادداشتهای آتی برخی از این برداشتها را نیز مورد بررسی قرار خواهم داد.
(۴) اصل ۷۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: طرحهای قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان میکنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینههای عمومی میانجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.
(۵) آیین نامه تقویت و توسعه مهارت آموزی دانش آموزان
(۶) موارد ذکرشده بنا به اقتضاء زمان اندک نگارنده و بنا به تکلیف نوشته شده؛ لذا ممکن است در برخی موارد نیازمند تدقیق و در برخی دیگر اصلاح باشد.
🌱 #خطمشیگذاری #مجلس_شورای_اسلامی #مرکز_پژوهشها #طرح #حکمرانی_تربیتی #نگاشت_قانونی #بیان_تقنینی #نظام_آموزشی
🧭 @education_policy
🔰 الفتای مقاومت؛ آغاز یک پایان؟!
✍️ شهرام رامشت
پرده اول
پنجشنبه شب، خسته و بیحال از روز سختی که گذشته بود و کسالتی که رمقم را گرفته بود، دراز کشیده بودم که تلفنم زنگ خورد. ابوالفضل رحیمیان بود. قبلاً صحبت کرده بودیم که اگر میتوانم روزهای پنجشنبه و جمعه در کنار #الفتای_مقاومت باشم و گفته بودم که پنجشنبه را از حدود یکماه قبل پیشفروش کردم! زنگ زده بود که جمعه خودم را برسانم. قبول کردم؛ به این امید که فردا حالم خوب باشد...
پرده دوم
با هر سختی که بود، جمعه خودم را ساعت 8 به محل برگزاری #الفتای_مقاومت رساندم. بعد از خوش و بشی با آقای پارسانیا و رحیمیان، قدری درباره فرآیند امروز پرسیدم و برخی جزئیات کار را باهم مرور کردیم. صبحانه که تمام شد، آقای راستیان را دیدم که از دیروز حسابی برای رهیاری گروهها زحمت کشیده بودند. گپ و گفتی کوتاه داشتیم تا بیشتر در جریان فرآیندها قرار بگیرم. متوجه شدم که از 16 استان کشور در این رویداد حاضرند. اینجا گروهبندی شدند و روی یک ایده یا تجربهای که در حوزه #مقاومت داشتند کار کردند تا پخته و اجرایی شود. برخی افراد گروهها از قبل همدیگر را در الفتا میشناختند، برخی از یک استان بودند، برخی هم از استانهای غیرهمجوار و نامتجانس! آقای راستیان قبل از خداحافظی این را هم گفتند که گروهها برای ایده خودشان یک بوم پُر کردند و وجوه مختلف ایده بررسی شده.
پرده سوم
خانم قربانی، آقای راحمی، آقای ولی و من قرار بود در 5 دقیقه کارهایی که توسط هر گروه انجام شده را بشنویم و اگر نکتهای برای ارتقاء و اجراییشدن آن به نظرمان میآید بگوییم تا کار پختهتر شود. گروهها پشت سر هم میآمدند و برخی واقعاً ایدههای خوبی داشتند، برخی حتی تجربه هم کرده بودند! شنیدن آنها لذت بخش بود؛ دیدن کنش و دغدغهمندی آنها لذتبخشتر.
فارغ از تلاشهایی که همه برای #مقاومت و #فلسطین داشتند، انگار حواسم پرت چیز دیگری شده بود! دور هم نشستن معلمان با پیشزمینههای مختلف در کنار هم و گفتوگو حول یک موضوع و ایده خیلی برایم جذاب بود. برای من شنیدن این عبارات لذتبخشتر بود که برخی میگفتند: «این مطلب را اینجا از افراد یاد گرفتیم.» در همین جمع چند نفرهای که باهم داشتند؛ در همین 24 ساعتی که روی این موضوع متمرکز شدند و سعی کردند باهم به مسأله مقاومت فکر کنند و...
بجز این، وقتی افراد در حال ارائه بودند، میدیدم که گروهها انتهای تالار جلسه با دغدغه باهم صحبت میکنند و سعی میکنند کار را کاملتر کنند و... دیدن تعامل افرادی که بعضاً تا پیش از این همدیگر را ندیده بودند و حالا در کنار هم روی یک موضوع متمرکز شده تا ایدهها را با تجربههای متفاوتی که دارند، پخته کنند، حالم را حسابی جا آورده بود!
🔰🔰🔰
رویداد جمع و جور #الفتای_مقاومت ، نوعی رویداد حل مسأله بود که افراد مختلف در سراسر کشور را با دغدغه کنش مدرسهای در حوزه #مقاومت دور هم جمع کرده بود. فارغ از اینکه ایدهها و تجربههایی که در این رویداد دیدیم و شنیدیم، چقدر اجرایی و اثرگذارند، اصل کنار هم جمعشدن معلمان و مربیان پرورشی حول یک موضوع و کنش جمعی آنها موضوعیت داشت.
یک اتفاق خوب دیگر آن بود که معاون محترم پرورشی، آقای پورثانی هم از این رویداد استقبال کرده بودند و افرادی به آن اضافه کردند تا آنها هم در این فرآیندها شریک باشند. شریک در چه؟ شریک در هماندیشی، کنشجمعی، شبکهسازی، اندیشهورزی و... بدون اینکه برد و باخت و برنده و بازندهای در کار باشد.
میدانم که موضوع #مقاومت کشش ویژهای دارد. اما آیا نمیشود در همه موضوعاتی که برایمان کنش واقعی مدارس مهم است، چون کنیم؟ چه خیری در ابلاغ بخشنامههای خشک و بیروح و گزارشسازیهای پس از آن دیدهایم که از آن دل نمیکنیم؟ چه #تحولی از این بهتر که بجای ابلاغ واو به واو رفتار مدارس، بستری فراهم کنیم تا فرهنگیان دغدغهمند در هر حوزه کنار هم جمع شوند و با همافزایی از پایین به بالا، چارچوبها را بچینند و نقش خودشان را در این فرایندهای بیابند و کمک کنند سایر همکاران هم در آن زمینه رشد کند؟
کدام یک برای آموزش و پرورش ما بهتر است؛ داشتن شبکهای از دغدغهمندان و کنشگران پای کار بهتر است یا جماعتی گزارشساز و جشنوارهباز؟
🔺 #الفتا دانسته یا ندانسته، در حال بسترسازی برای شکل جدیدی از کنشگری بازیگران مختلف حوزه تعلیم و تربیت است که در آن بر خلاف جریان حاکم، عاملیت کنشگران و همافزایی آنها در راستای حل مسائل به رسمیت شناخته میشود. حضور معاون پرورشی در این رویداد را به فال نیک میگیرم. شاید آغازی باشد بر پایان بخشنامههای تمامیتخواه، و شروعی برای تشکیل شبکهای از کنشگران دغدغهمند دولتی و غیردولتی در موضوعات و مسائل مختلف آموزش و پرورش. إنشاءالله.
🌱 #الفتا #مقاومت #فلسطین #تحول
🧭 @education_policy
#مقاله
سیاستگذاریهای ناکارآمد در حوزۀ مسجد و مدرسه؛ تأملی بر شکاف میان کارکردهای تربیتی دو نهاد
✍️ شهرام رامشت، مینا فیاضی
چکیده
هدف پژوهش پیشرو، تأملی بر #سیاستگذاریهای ناکارآمد حوزه کارکردهای تربیتی دو نهاد #مسجد و #مدرسه در ایران پس از انقلاب اسلامی است. برای دستیابی به این هدف، دادههای پژوهش به روش اسنادی جمعآوریشده و مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتهاند. جامعه آماری پژوهش شامل برنامههای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اول تا هفتم پس از انقلاب و نقشه مهندسی فرهنگی کشور به عنوان اسناد عمومی و قوانین و #اسناد_بالادستی هر یک از دو نهاد مسجد و مدرسه بهعنوان اسناد اختصاصی میشود. این دادهها به روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که برنامههای توسعه، قوانین و اسناد بالادستی اختصاصی این دو نهاد پس از انقلاب اسلامی ایران، از نقشه جامعی برای تربیت که کارکردهای تربیتی کلیه بازیگران رسمی و غیررسمی را مورد نظر قرار داده باشد و از #تمامیتخواهی و #بخشینگری هر نهاد جلوگیری نماید، برخوردار نیستند. در نتیجه، برخی از #سیاستها منجر به تقویت یکجانبه یکی از دو نهاد مسجد و مدرسه و به تبع آن تضعیف دیگری میشود. همچنین با توجه به عدم التفات کافی به کارکردهای هر دو نهاد در کنار یکدیگر در ایفای نقش، تلاشهای صورتگرفته بهمنظور اتحاد میاد این دو نهاد، به #شکست انجامیده و روز به روز بر عمق #شکاف میان آنها افزودهشده است.
کلیدواژهها: مسجد، مدرسه، سیاستگذاری، فرهنگ، آموزشوپرورش.
منتشرشده در فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ-ارتباطات، دوره ۲۵، شماره ۶۷ (۹۹)، مهر ۱۴۰۳، صص۱۰۳-۱۴۰.
مطالعه متن کامل مقاله | مشاهده در مجله علمی مطالعات فرهنگ-ارتباطات
🧭 @education_policy
💠نشست تخصصی
حکمرانی در نظام تعلیم و تربیت در مختصات زیرنظامهای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
ارائه #مقاله
بررسی انتقادی رابطه میان برنامههای زیرنظام «تربیت معلم و تأمین منابع انسانی» با الگوی نظری آن در «مبانی نظری تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران»
✍️ شهرام رامشت، علیرضا صادقزاده قمصری، محسن ایمانی نائینی، مجید مختاریانپور
🗓️یکشنبه 18 آذر
🕜 13:15 الی 15:30
📌 پردیس نسیبه | دانشگاه فرهنگیان
مشاهده برنامههای همایش
🧭 @education_policy