پیش از آنکه روانشناسی سراغ آزمون و دادهبرداری برود، باید تصمیم بگیرد چه چیزی را «مسئله» بداند، چه رفتاری را «اختلال» تلقی کند، کدام ویژگیها را مطلوب بشمارد، و چه تصویری از «انسان» را پیشفرض بگیرد.
اینجاست که پای پیشفرضهای پنهان باز میشود؛ دربارهی انسان، اخلاق، اختیار، معنا و هدف زندگی.
مثلاً:
در نگاه رفتارگرایانه، انسان موجودی شرطیشونده است؛
در روانشناسی مثبتگرا، در پی شکوفایی فردی؛
در اگزیستانسیالیسم، جویندهی معنا.
این نگاهها از دل دادهها نیامدهاند؛ از دل فلسفهها و روح زمانه برخاستهاند.
توماس کوهن در ساختار انقلابهای علمی نشان داد حتی علوم طبیعی هم بر پایهی پارادایمهایی عمل میکنند که با تغییرشان، خود «واقعیت علمی» دگرگون میشود.
🔍 شاید پرسش مهمتر این باشد:
آیا تا به حال به پیشفرضهایی که علم بیصدا بر آنها تکیه میزند، دقت کردهایم؟
اینکه «هنجار» یا «انسان سالم» چگونه و بر چه مبنایی تعریف شدهاند؟
و آیا در فرهنگها و پارادایمهای دیگر هم همینگونهاند؟
#فکر_دوباره
#انتقال_دغدغه
@fum_sadad
در علوم انسانی، هیچ مشاهدهای خالص نیست. حتی قبل از آنکه دادهای ثبت شود، ذهن پژوهشگر در حال دستهبندی، معنا دادن و تفسیر است. انتخاب سؤال، طراحی آزمون، و تحلیل نتایج، همه تحت تأثیر انگارههایی هستند که دربارهی انسان، رفتار، و ارزشها داریم.
برای مثال، وقتی یک پژوهشگر از واژههایی مثل «اختلال»، «نرمال»، یا «موفقیت» استفاده میکند، در واقع در حال بیان داوریهایی است که از نظامهای فکری یا فرهنگی خاصی آمدهاند.
حتی مشاهدهی «خام» نیز بیواسطه نیست.
آیا یک خمیازه نشانهی خستگی است یا بیعلاقگی؟
آیا سکوت، نشانهی آرامش است یا اضطراب فروخورده؟
این معناها را نه دادهها، که دستگاههای مفهومی ما شکل میدهند.
ریچارد رورتی میگوید: «هیچ نگاهی بیواسطه به واقعیت وجود ندارد. هر ادعایی، بازتاب نوعی تفسیر است.»
🔍حالا میتوان پرسید:
آیا روانشناسیِ متعارف، تنها یکی از تفسیرهای ممکن از انسان نیست؟
آیا تفسیر های دیگری از انسان ممکن نیست؟
تفسیرهایی که از دل فرهنگها، جهانبینیها و پرسشهای دیگر برآمده باشند؟
#فکر_دوباره
#انتقال_دغدغه
@fum_sadad
علوم انسانی هوای تنفسی مجموعه های نخبه کشور است.
#از_ناحیه_تدبیر
@fum_sadad
آیا علم، میتواند از غایت صرفنظر کند؟
علم مدرن کوشیده است خود را از ارزش و غایت بپیراید؛ گویی تنها وظیفهاش «توصیف آنچه هست» است، نه داوری دربارهی آنچه «باید باشد». اما آیا چنین چیزی ممکن است؟
در علوم انسانی، حتی بیطرفترین پژوهش نیز از پیش بر تصور خاصی از انسان و زندگی خوب تکیه دارد.
وقتی از «درمان اضطراب» سخن میگوییم، پیشفرض گرفتهایم که آرامش ارزشمندتر از اضطراب است.
وقتی «سنجش هوش» میکنیم، مفروض گرفتهایم که توانایی شناختی، شاخص رشد انسان است.
پس علم، در عمل، بیغایت نیست حتی اگر وانمود کند چنین است.
🔍 شاید پرسش دقیقتر این باشد:
اگر علم همواره متکی به پیشفرضهای ارزشی و غایتمند است،
۱. این پیشفرضها چگونه در فرایند مشاهده، تبیین و نظریهپردازی دخالت میکنند؟
۲. و آیا میتوان از «علوم انسانی بدیل» سخن گفت که بر مبانی هستیشناختی و انسانشناختی متفاوتی استوار باشند؟
#فکر_دوباره
#انتقال_دغدغه
@fum_sadad
بسیاری از حوادث دنیا حتی در زمینه های اقتصادی ، سیاسی و غیره محکوم نظرات صاحبنظران درعلوم انسانی است.
#از_ناحیه_تدبیر
@fum_sadad
«در این حلقهی مطالعه، کتاب محورهای اساسی در اندیشه اسلامی در قرآن را بهصورت مسئلهمحور و با هدف فهم دوبارهی مبانی علوم انسانی اسلامی میخوانیم. فرض ما ساده است: برای پاسخ به پرسشهای انسان امروز، گاهی باید به ریشهها بازگشت. در این جلسات تلاش میکنیم مفاهیم بنیادین قرآنی را با رویکردی تحلیلی، ناظر به حوزههای تربیت و روانشناسی بررسی کنیم؛ مطالعهای جدی، اما گفتوگومحور و قابل استفاده برای دانشجویانی که دغدغهی اندیشه اسلامی در علوم انسانی دارند.»
زمان:
📅یکشنبه ۹ آذر
🕛ساعت ۱۲ الی ۱۴
مکان:
📍دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی
سالن شورای شماره ۲
آیدی جهت ثبت نام:
@sadad_ac
#هسته_علمیمطالعاتی_سداد
🆔️ @fum_sadad
هسته علمی مطالعاتی سداد
«در این حلقهی مطالعه، کتاب محورهای اساسی در اندیشه اسلامی در قرآن را بهصورت مسئلهمحور و با هدف فه
بسم الله الرحمن الرحیم
در این جلسه _جلسه صفر_ به اتمسفری که کتاب در آن شکل گرفته بود پرداختیم، اتمسفری که ابتدائا متاثر از برخورد و تقابل فضای توسعه غرب به واسطه نتایج و ابزار ها و سپس با رواج فلسفه و جهان بینی متناظر با آن پدید آمده بود.
در مقام مواجهه نیز شاهد چند برخورد متفاوت بودیم، از گروهی که تمام و کمال مسخ این نظام جدید می شوند، گروهی که در فلسفیات متوقف می شوند و نظری در باب ساخت عملی جامعه ندارند، گروهی که به کلی دین را کنار گذاشته و علم مبارزه را در جایی غیر از مفاهیم اسلام می یابند گرفته، تا بالاخره حرکت هایی که با خط فکری اسلام صف آرایی می کنند.
نکته جالب توجه دوره این است که شرایط فعلی ما نیز تفاوت بنیادینی با اتمسفر ذکر شده در نسل های قبلی ندارد. شاید در استفاده از ابزار آلات متفاوت و پیشرفته تر شده باشیم اما زمین بازی هنوز همان است و بازیکنان هم همان.
با خواندن این کتاب ان شاءالله نگاه جدیدتر و نوین تری به نقش خودمان در این زمانه به عنوان عضوی از جامعه دانشجویی خواهیم انداخت.
#جلسه_صفر
#بازخوانی_طرح_کلی
#علوم_انسانی_تحولی
#هسته_علمیمطالعاتی_سداد
🆔️ @fum_sadad
هسته علمی مطالعاتی سداد
«در این حلقهی مطالعه، کتاب محورهای اساسی در اندیشه اسلامی در قرآن را بهصورت مسئلهمحور و با هدف فه
✅ بازخوانی طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن امروز از ساعت ۱۲:۳۰ الی۱۴ برگزار خواهد شد
هسته علمی مطالعاتی سداد
«در این حلقهی مطالعه، کتاب محورهای اساسی در اندیشه اسلامی در قرآن را بهصورت مسئلهمحور و با هدف فه
❗توجه
با عرض پوزش جلسه بازخوانی طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن ؛ امروز برگزار نمیشود
بسم الله الرحمن الرحیم
وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
در این جلسه به بررسی قسمت ابتدایی فصل اول کتاب طرح کلی پرداختیم. با تاملی در فهرست موضوعات، سوالی در ذهن مخاطب هوشمند شکل می گیرد که چرا عنوان فصل اول ایمان است و مثلاً توحید نه؟ چرا ایمان که از اصول دین نیست به این ترتیب اولویت در ابتدا پرداخته شده و سپس به موضوعات بعدی مانند توحید رسیده؟ حدس شما چیست؟
بستری که موضوعات دینی و اصول دین در آن تبیین و ارائه می شود گاهی نادیده گرفته می شود، گمان عموم به این صورت است که مطلب درست و صحیح راه خودش را پیدا می کند، قطعا همینطور است اما نقشی که ما برای خودمان تعریف می کنیم نیز به همان میزان و چه بسا بیشتر دارای اهمیت می باشد. نمی توانیم برای جماعتی از اصول دین سخن بگوییم وقتی هنوز ابتدائیات و اتمسفر را فراهم نکرده ایم، و اگر گفتیم و اثری ندیدیم نمی توانیم کسی را جز خودمان مقصر بدانیم زیرا این عنصر حیاتی مقدمه چینی را رعایت ننمودیم.
بحث ایمان دقیقا با چنین نگاهی در ابتدای جلسات بروز و ظهور پیدا کرده است.
ایمان عنصر حرکت در فرد و جامعه میشود آنگاه است که با صحبت از این موتور انگیزه و محرک برای انسان بحث از توحید و اصول معنا پیدا میکند.
و سوالی که مطرح میشود این است که برای نگاه به انسان سالم و کارامد و یا برای تعمق در تربیت افراد، ایمان چندمین المانی ست که به آن می اندیشیم ؟
#جلسه_یک
#بازخوانی_طرح_کلی
#علوم_انسانی_تحولی
#هسته_علمیمطالعاتی_سداد
🆔️fum_sadad
✅ بازخوانی طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن امروز از ساعت ۱۲:۳۰الی ۱۴برگزار خواهد شد