🌲🌲محرم اسرار کجاست؟؟(19)🌲🌲
🌙🌙 طلوع ماه نو ادبیات ایران (خیام)
✅جوهره ادب پارسی مبارزه معرفت با تحریف است. به زبان استعاره و در پرده سخن گفتن .
و خیام نیز از این قاعده مستثنی نیست.
🌙خیام ماه نو ادبیات ایران است. چون خیام در زمان ابوسعید ابو الخیر که به تازگی رباعی را جهت بیان ممنوعات به زبان استعاره ابداع نموده بود می زیست . او کاملا بر واقعه ادبیات ایران واقف بود و از تولد قالب رباعی در ادبیات ایران مشعوف گردید. پس در قالب رباعی سرود و تلاش نمود جوهره ادبیات ایران را در قالب کوتاه رباعی بگنجاند.
✅ او ضمن سرودن در قالب نوین رباعی تلاش نمود که در این قالب کوتاه تمام جوهره ادبیات ایران را بگنجاند و نمونه ای کامل از ادبیات عرفانی ارایه نماید.
تلاش خیام جهت ارایه اثر کاملی از ادبیات عرفانی در قالب بسیار کوتاه و مختصر رباعی نتیجه داد و اثر رباعی بی نظیری سروده شد.
اما از آنجا که قالب رباعی بسیار کوتاه بود خیام پس از آن دیگر اثر شامل و کامل نیافرید و بلکه به حداقل گرایی که متناسب تر با قالب رباعی بود پرداخت و به نقد قالب کوتاه رباعی پرداخت تا در آینده قوالب طویل تری ابداع شود.
خیام در اثر رباعی بی نظیر خویش می سراید:
✍️ این قافله عمر عجب می گذرد
دریاب دمی که با طرب می گذرد
ساقی غم فردای حریفان چه خوری؟
پیش آر پیاله را که شب می گذرد. (خیام - رباعی 66)
🍁 به قول حافظ:
سخن سربسته گفتی با حریفان
بیا و زین معما پرده بردار
بیا و حال اهل درد بشنو
به لفظ اندک و معنی بسیار( حافظ-غزل 245)
خیام دو بیت سروده و تمام جوهره ادب پارسی در آن گنجانده شده است. به معنای واقعی به لفظ اندک و معنی بسیار در مورد این رباعی صادق است.
هدف خیام در این رباعی این است که وقتی استعاره ساقی را به کار می بریم هم زمان نشانه هایی جهت تعبیر آن بیافزاییم و هم چنین استعاره پیاله را هم زمان تعبیر نماییم. که خواننده منحرف نگردد
استعاره ساقی 👈 و تعبیر آن در ⬅️ غم فردای حریفان چه خوری
استعاره پیاله 👈 و تعبیر آن در⬅️ که شب می گذرد نهفته است.
😇 فقط یک فرد کاملا سر به هوا می توانند پس از ساقی به تعبیر آن توجه نکند و مدعی شود منظور خیام ساقی عیاش است.
هر فرد با کوچکترین تمایل به کشف تعبیر ساقی به جمله غم فردای حریفان چه خوری نظر کند. در کلمه ساقی دچار تامل می گردد. ‼️
🎓 خواننده تامل می کند، منظور خیام ساقی عیاش نیست چرا که هیچ ساقی عیاشی غم فردای نه خود و نه کسی چه رسد به حریفان را نخورده است.
✳️ هنر خیام این است که این تردید را ایجاد می کند و تعبیر استعاره را هنرمندانه ادغام می سازد. ساقی غم فردای حریفان چه خوری؟؟
ما هیج ساقی عیاشی ندیده ایم و نمی شناسیم که غم کسی را بخورد.
⭕️ حال اگر خواننده تیزهوش باشد و اهل تحقیق معادل این نشانه را می یابد. در آیات قرآن معادل آن آورده شده است.
✅ خداوند در قرآن به پیامبر ص می فرماید:
وَلاَ يَحْزُنكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَن يَضُرُّواْ اللّهَ شَيْئًا (آل عمران-176)
ای پیامبر غم آینده و فردای قیامت کافران را مخور و به خاطر آنان اندوهگین مباش ..... .
🗝 اکنون با این جمله معادل غم فردای حریفان چه خوری استعاره ساقی تعبیر می گردد. ساقی استعاره از پیامبر ص است که غم آخرت کافران را می خورد. و خداوند او را نهی نموده و خیام نیز ما را به همان آیه قرآن توصیه می نماید.
❎ استعاره دوم پیاله است. پیش آر پیاله را ، پیاله چه معنایی دارد آیا معنای ظاهری آن مدنظر بوده و همان معنای معمول که پیاله محتوی عیاشی باشد. اما خیام ادامه می دهد که شب می گذرد. اگر شب بگذرد قضا می شود. آیا عیاشی با گذر شب قضا می شود؟؟؟ قطعا نه. پیاله محتوی چیزی است که با گذر شب قضا می گردد. خوب با گذر شب فقط نماز شب قضا می شود. پس پیاله محتوی چه بوده است.
🍁🍁 اگر خواننده اهل تحقیق باشد و کمی به زندگی پیامبر رحمت ص توجه نمایید می داند که پیامبر ص هر شب نماز شب می خوانده است. و قبل از خواب پیاله ای آب را بر بالین خویش می گذارد تا به راحتی آماده خواندن نماز شب گردد. خیام ما را توصیه به خواندن نماز شب می کند تا غم های دنیوی بر ما چیره نگردند.
در ادامه
جفا به ادب پارسی
#دانشجوی_ایرانی
عباس پارسه