اگر فردی برای اولین بار مرتکب جرم شده باشد و نیمی از مدت مجازات خود را گذرانده باشد، دادگاه میتواند با رعایت شرایطی مانند حسن اخلاق، جبران خسارت به شاکی و تأیید دادستان، او را به صورت مشروط آزاد کند.
* مسئولیت کیفری اطفال و مجانین:
* اطفال: کودکانی که به سن بلوغ شرعی نرسیدهاند (دختران زیر ۹ سال قمری و پسران زیر ۱۵ سال قمری) مسئولیت کیفری ندارند. در صورت ارتکاب جرم، مسئولیت تربیت و اصلاح آنها بر عهده سرپرست قانونیشان است و دادگاه میتواند آنها را به کانون اصلاح و تربیت بسپارد.
* مجانین (دیوانگان): افرادی که در زمان ارتکاب جرم جنون داشته باشند، فاقد مسئولیت کیفری هستند.
* معاونت و مشارکت در جرم:
کسی که در ارتکاب جرمی مشارکت کند (شریک جرم) یا به دیگران در ارتکاب جرم کمک کند (معاون جرم)، به نسبت نقش خود مسئول شناخته شده و مجازات خواهد شد. معاونت میتواند شامل تحریک، ترغیب، تسهیل یا آمادهسازی شرایط برای ارتکاب جرم باشد.
۳. جرایم قابل گذشت و غیرقابل گذشت:
شناخت تفاوت بین این دو نوع جرم بسیار مهم است:
* جرایم قابل گذشت: جرایمی هستند که تعقیب قانونی آنها تنها با شکایت شاکی خصوصی آغاز میشود و با رضایت (گذشت) شاکی، پیگیری قضایی متوقف میگردد. مثالها: توهین به اشخاص، ضرب و جرح، کلاهبرداری.
* جرایم غیرقابل گذشت: جرایمی هستند که تعقیب قانونی آنها نیازی به شکایت خصوصی ندارد و حتی با رضایت شاکی نیز متوقف نمیشوند. در این موارد، رضایت شاکی تنها میتواند از دلایل تخفیف مجازات باشد. مثالها: خیانت در امانت، اختلاس، قتل عمد، سرقت.
این مفاهیم، هسته اصلی نظام حقوق کیفری را تشکیل میدهند و آگاهی از آنها برای هر شهروند ایرانی جهت درک بهتر حقوق و مسئولیتهای خود و نحوه عملکرد دستگاه قضایی، حیاتی است.
✅ @hoghoghi
https://youtu.be/0lvrP4lkzGI?si=9hvzhuuOfGTYOMtP
نکات کاربردی حقوق کیفری ایران
با فیلتر شکن ببینید
https://youtu.be/YYiZZZ3nP-Q?si=54LTgmU2iCzAZFDu
مهم ترین مهلت های قانونی در دعاوی حقوقی و کیفری
با فیلترشکن ببینید
مهم ترین مواعد قانونی
معرفی #وکیل یا ولی قانونی: ظرف 5 روز از تاریخ صدور قرار اناطه.
اقامه دعوی توسط #دادستان: ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ قرار اناطه برای تعقیب متهم.
اظهارنظر دادستان در مورد قرار اناطه: ظرف 3 روز از صدور قرار بازپرس.
بازرسی دادستان از واحدهای مربوط به ضابطان #دادگستری: حداقل هر دو ماه یکبار.
تکمیل صورت مجلس: ظرف حداکثر بیست و چهار ساعت پس از وصول امضای قضایی توسط ضابط.
ارسال گزارش ضابطان به دادستان یا مقام قضایی: در پایان مهلت تعیین شده (حدود 35 روز) در صورت عدم اجرای دستور.
نگهداری و تحت نظر قرار دادن #متهم: حداکثر بیست و چهار ساعت توسط ضابطان دادگستری.
تحت نظر قرار دادن افراد در خارج از وقت اداری: حداکثر یک ساعت قبل از اطلاع به دادستان یا قاضی کشیک.
ملاقات وکیل با متهم: حداکثر یک ساعت.
شروع تحقیقات بازپرس: حداکثر بیست و چهار ساعت پس از امکان ملاقات متهم با وکیل.
اعلام مشخصات محل اقامت متهم: ظرف یک ساعت از زمان تحت نظر قرار گرفتن.
اعلام فهرست کامل متهمان به رئیس کل دادگستری استان: در پایان هر روز.
#تعقیب مجدد متهم: تا یک سال از تاریخ صدور قرار ترک تعقیب.
دادن مهلت به متهم در جرائم تعزیری درجه شش، هفت و هشت: حداکثر دو ماه برای تحصیل گذشت یا جبران خسارت #شاکی.
مدت #میانجیگری: حداکثر سه ماه.
مهلت تعیین وکیل و تدارک #دفاع: حداقل سه روز.
تقدیم #دادخواست مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم: حداکثر ظرف پنج روز.
مطرح کردن دادستان و اظهارنظر وی در مورد قرارهای نهایی: در همان روز صدور قرار.
شناسایی #شاکی برای درخواست اعاده دادرسی: ظرف سه روز از تاریخ ابلاغ.
اعتراض به تصمیم #بازپرس مبنی بر جلوگیری از فعالیت تمام یا بخشی از امور خدماتی: ظرف پنج روز پس از ابلاغ.
ارسال پرونده به همراه متهم به دادسرای محل وقوع جرم: حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت.
اعلام نتیجه صورتمجلس تفتیش و بازرسی توسط ضابطان: حداکثر بیست و چهار ساعت.
مراجعه طرفین به دفتر بازپرسی و ملاحظه نظر #کارشناس: ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ.
فاصله میان ابلاغ اوراق احضاریه و زمان حضور متهم نزد بازپرس: حداقل پنج روز.
فاصله میان ابلاغ اوراق احضاریه و زمان حضور متهم در فرض معلوم نبودن محل اقامت: یک ماه از تاریخ آگهی.
عدم حضور متهم در جلسه انجام تحقیقات مقدماتی توسط بازپرس: تا سه روز.
مدت نگهداری متهم تا تحویل به بازپرس یا قاضی کشیک: حداکثر بیست و چهار ساعت.
مدت اعتبار دستور منع خروج از کشور: شش ماه با قابلیت تمدید.
بلافاصله و حداکثر بیست و چهار ساعت: شروع به تحقیقات توسط بازپرس.
اعتراض متهم به قرار عدم دسترسی به اوراق، اسناد و مدارک: ظرف سه روز از تاریخ ابلاغ.
دعوت از #شهود در صورتی که از نیروهای مسلح باشند: حداقل بیست و چهار ساعت پیش از شروع محاکمه.
#اظهارنظر دادستان در خصوص صلاحیت کامل: در همان روز.
اعتراض متهم به اصل قرار منتهی به #بازداشت یا عدم پذیرش کفیل یا وثیقهگذار: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
تحویل متهم توسط کفیل یا وثیقهگذار: حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ.
اعتراض متهم، #کفیل و #وثیقهگذار درباره اخذ #وجهالتزام، #وجهالکفاله یا ضبط وثیقه: ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ دستور دادستان.
مهلت پرداخت بخشی از وجه مقرر: ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ دستور ضبط.
اظهارنظر دادستان در خصوص قرار بازداشت صادره از سوی بازپرس: ظرف چهار ساعت از صدور.
بازداشت متهم تا زمان صدور رای دادگاه: حداکثر 10 روز.
تبدیل قرار بازداشت: حداکثر ظرف پنج روز از تاریخ صدور قرار بازداشت.
مدت قرار منع خروج از کشور: شش ماه و قابل تمدید (ماده 268 و 269).
درخواست جبران خسارت ایام بازداشت از کمیسیون استانی: ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی.
اعتراض به رد درخواست جبران خسارت ایام بازداشت: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ.
اظهار عقیده بازپرس پس از انجام تحقیقات: حداکثر ظرف پنج روز.
اظهارنظر و اعلام کتبی دادستان در خصوص قرار جلب به دادرسی: ظرف سه روز از تاریخ وصول پرونده.
صدور #کیفرخواست توسط دادستان: ظرف دو روز.
اتخاذ تصمیم دادگاه در مورد پروندههایی که با کیفرخواست به دادگاه ارجاع شده: حداکثر ظرف یک ماه.
فاصله بین ابلاغ اخطاریه تا جلسه رسیدگی در دادگاه: حداقل یک هفته.
فاصله بین ابلاغ اخطاریه تا جلسه رسیدگی در دادگاه در فرض معلوم نبودن محل اقامت: حداکثر یک ماه.
تقاضای دادرسی جهت تعیین وکیل و معرفی #معاضدتی: تا پایان اولین جلسه رسیدگی.
انشای رای توسط دادگاه پس از ختم دادرسی: در همان جلسه و یا حداکثر ظرف یک هفته.
پاکنویس رای دادگاه: ظرف سه روز از تاریخ انشاء.
ابلاغ رای به طرفین: ظرف سه روز پس از امضای #دادنامه.
اخبار دفتر دادگاه کیفری یک به متهم جهت تعیین وکیل: ظرف پنج روز.
معرفی وکیل از جانب متهم به دفتر دادگاه کیفری یک: حداکثر تا 10 روز پس از ابلاغ دستور.
تسلیم ایرادات و اعتراضات متهم، شاکی یا مدعی خصوصی: ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ.
تهیه گزارش از پرونده و تسلیم به رئیس توسط عضو دادگاه: حداکثر ظرف 10 روز.
تعیین وقت رسیدگی توسط مدیر دفتر: حداکثر ظرف دو روز.
مهلت مهلت متهمی که دادستان میتواند درخواست را رد کند: حداکثر 15 روز.
ابلاغ قرار رسیدگی غیابی در مورد محکومیت: ظرف دو نوبت با فاصله حداقل یک ماه.
اعتراض به رای غیابی چنانچه مبنی بر محکومیت باشد: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی و یا تاریخ ابلاغ.
ایراد رد دادرس: تا قبل از صدور رای.
صدور قرار رد دادرس: ظرف سه روز.
اعتراض به قرار رد دادرس: حداکثر 10 روز از تاریخ ابلاغ قرار.
مهلت درخواست #تجدیدنظر و #فرجام: حداقل 20 روز و حداکثر دو ماه (ایرانیان مقیم ایران).
#اخطار رفع نقص از درخواست: ظرف دو روز.
مهلت رفع نقص از درخواست: حداکثر ظرف دو روز از تاریخ ابلاغ.
صدور رای توسط دادگاه تجدیدنظر پس از ختم رسیدگی: در همان جلسه و یا حداکثر یک هفته.
واخواهی از رای غیابی صادره از سوی دادگاه تجدیدنظر: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی.
مهلت درخواست متهمی که حکم برائت حاصل کرده: حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ رای.
صدور دستور تعیین وقت توسط قاضی اجرای احکام کیفری: حداقل ده روز پیش از اتمام مدت حبس.
میزان استفاده محکومان به #حبس از #مرخصی: ماهانه حداکثر سه روز.
میزان استفاده محکومان به حبس از مرخصی در موارد بیماری: حداکثر تا پنج روز.
میزان استفاده محکومان به حبس در صورت عجز از تامین: یک روز در ماه و یا حداقل پنج ساعت (در هر چهار ماه).
مهلت اعطای مرخصی به متهم در مواردی که در جلب رضایت شاکی موثر باشد: علاوه بر سه روز.
میزان استفاده از مرخصی در مورد محکومانی که مشمول مقررات تعلیق اجرای مجازات نمیشوند: پس از تحمل یک سوم از میزان حبس، در هر چهار ماه، حداکثر پنج روز.
میزان مرخصی اعطایی از سوی رئیس قوه قضاییه: علاوه بر سقف تعیین شده، دو بار در سال.
بازدید قضات دادگاه اطفال و نوجوانان از کانون اصلاح و تربیت: حداقل هر یک ماه یکبار.
مهلت حضور محکوم برای پرداخت جزای نقدی و معافیت از 20 درصد مبلغ آن: ظرف سه روز از تاریخ ابلاغ اخطاریه.
تکلیف محکوم علیه به اعلام حصول تمکن مالی به قاضی اجرای حکم: حداکثر ظرف سه ماه.
مهلت مراجعه صاحب مال منقول برای دریافت چنانچه حکم صادره متضمن بازگرداندن مال به شخص باشد: حداکثر شش ماه از تاریخ اخطاریه قاضی اجرای احکام.
مهلت درخواست محکوم له برای اجرای حکم در مواردی که اجرا منوط به درخواست محکوم له باشد: ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ حکم.
مهلت اتخاذ تصمیم #کمیسیون عفو و بخشودگی: حداکثر ظرف دو ماه.
اعلام حکم سلب حیات به محکوم علیه توسط قاضی اجرای احکام: حداکثر یک هفته پیش از اجرای حکم.
تقاضای قاضی اجرای احکام کیفری جهت کاهش یا لغو تمام یا برخی از دستورهای تعیین شده: پس از سپری شدن حداقل شش ماه از مدت تعلیق اجرای مجازات.
آیین دادرسی مدنی
اقامه دعوا توسط خواهان در صورت صدور قرار توقف دادرسی: ظرف یک ماه از صدور قرار.
اخبار رفع نقص از #دادخواست توسط دفتر دادگاه: ظرف دو روز.
رفع نقایص دادخواست توسط دادخواست دهنده: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطاریه.
شکایت از قرار رد دادخواست: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قرار.
تادیه هزینه انتشار آگهی در فرض رد دادخواست اعسار: ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ #دادنامه رد اعسار.
شکایت از قرار رد دادخواست صادره توسط دفتر: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
رد دادخواست #اعسار به دلیل مشخص نبودن محل اقامت: ظرف ده روز از تاریخ رسیدگی دادخواست.
فاصله بین ابلاغ وقت اصحاب دعوی و روز جلسه: حداکثر پنج روز.
فاصله بین ابلاغ وقت و اصحاب دعوی و جلسه: حداقل دو ماه.
ابلاغ وقت توسط رئیس دادگاه: حداکثر یک ماه.
اعطای اوراق توسط مسئولان اجرای ابلاغ: حداکثر دو ماه.
عودت اوراق به وسیله مامور ابلاغ در صورت اشتباه: ظرف دو روز.
تاریخ انتشار آگهی مفاد دادخواست تا جلسه: حداقل یک ماه.
تعیین وقت رسیدگی در صورتی که عدم تشکیل جلسه از پیش منتفی باشد: حداکثر ظرف دو ماه.
ارائه دادخواست نسبت به اصل دعوا برای جلوگیری از صدور قرار تامین: ظرف ده روز از تاریخ صدور قرار تامین.
اعتراض به قرار تامین: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
مطالبه خسارت ناشی از اجرای قرار تامین: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی.
ابطال دعوا: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
رسیدگی دادگاه به درخواست تبدیل تامین: ظرف دو روز از وصول درخواست.
تقدیم دادخواست جلب شخص ثالث از سوی طرفین: ظرف سه روز پس از پایان جلسه اول.
تادیه دادخواست با علامت متصرف: ظرف یک ماه از تاریخ اجرای حکم.
دعوای نسبت به اظهار با جا جهت بهای آن: ظرف ده روز از تاریخ اظهارنامه مالک.
ارکان طرح دعوای رفع تصرف جرایم: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
ارائه اصل سند موضوع ادعای جعل به دفتر دادگاه: حداکثر یک هفته.
ابلاغ احضاریه به گواهان: حداقل یک هفته.
ابلاغ دستور #کارشناسی: ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ.
ملاحظه نظر کارشناس توسط طرفین دعوا: ظرف یک هفته.
انشای رای: حداکثر یک هفته پس از ختم دادرسی.
پاکنویس و امضای رای: ظرف پنج روز از تاریخ صدور.
واخواهی از احکام غیابی برای افراد مقیم ایران: ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ.
واخواهی از احکام غیابی برای افراد مقیم خارج از کشور: ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ.
رفع توقیف از مال مورد تامین در صورت عدم طرح دعوا: ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رای نهایی.
دعوای مطالبه خسارت از سوی متقاضی دستور موقت: ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ.
تجدیدنظرخواهی افراد مقیم ایران: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ با انقضای مهلت واخواهی.
تجدیدنظرخواهی افراد مقیم خارج از کشور: ظرف سه ماه.
ارسال درخواست تجدیدنظر از دادگاه بدوی به مرجع تجدیدنظر: ظرف دو روز پس از تقدیم درخواست تجدیدنظر.
رسیدگی به درخواست تجدیدنظر نظر به دلیل خارج از مهلت: ظرف یک هفته.
اعتراض به قرار رد دادخواست تجدیدنظر: ظرف دو روز از تاریخ ابلاغ.
تکمیل دادخواست و ارائه به دادگاه: ظرف دو روز از تاریخ ابلاغ.
اعلام یک نسخه از دادخواست توسط مدیر دفتر: ظرف دو روز از تاریخ وصول دادخواست.
مهلت دعوا برای ارائه پاسخ کتبی به نسخه دادخواست: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
رفع نقایص دادخواست در مرحله تجدیدنظر: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
اعتراض به رای دادگاه تجدیدنظر مبنی بر محکومیت غیابی: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ.
اخراج از هیات بودن دادخواست: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
اعتراض به قرار رد دادخواست فرجام خواهی: ظرف دو روز از تاریخ ابلاغ.
تعیین شدن مشخصات فرجام خواهی: ظرف دو روز.
پاسخ کتبی طرف دعوای فرجام خواهی به دادخواست فرجام خواهی: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ.
درخواست فرجام خواهی برای ایرانیان مقیم ایران: ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ.
درخواست فرجام خواهی برای ایرانیان مقیم خارج از کشور: ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ.
پاسخ کتبی به درخواست فرجام خواهی: ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ.
تقدیم دادخواست به دادگاه مربوط در اعتراض طرفین: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ.
درخواست اعاده دادرسی برای افراد مقیم ایران: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ با انقضای مهلت.
درخواست اعاده دادرسی برای ایرانیان خارج از کشور: ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ با انقضای مهلت.
تقدیم دادخواست پس از درخواست اعاده دادرسی: ظرف سه روز.
معرفی داور: ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ.
اعلام نظر طرف مقابل در خصوص برخورداری طرفین از داور واحد: ظرف ده روز.
انتخاب داور به وسیله دادگاه: ظرف ده روز.
داوری در صورت عدم تعیین داور به موجب قرار دادگاه: ظرف سه ماه (قابل تمدید).
دادگاه رسیدگی به اعتراض: ظرف بیست روز.
تصحیح رای داوری توسط داوران: ظرف دو روز.
اجرای رای داوری توسط محکوم علیه مقیم ایران: ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ.
اجرای رای داوری توسط محکوم علیه خارج از کشور: ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ.
تقاضای بطلان رای برای افراد مقیم ایران: ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای.
تقاضای بطلان رای برای ایرانیان خارج از کشور: ظرف دو ماه بعد از ابلاغ رای.
تقدیم دادخواست اعسار از طرف مدیر دفتر به قاضی: ظرف دو روز از تاریخ وصول دادخواست.
دادگاه به منظور دعوت از شهود: ظرف ده روز.
فهرست شخصیتها
آیین دادرسی کیفری:
وکیل/ولی قانونی: نماینده قانونی متهم یا موکل، مسئول پیگیری امور حقوقی و دفاع از موکل در مراحل مختلف دادرسی.
دادستان: مقام قضایی مسئول تعقیب جرائم، اقامه دعوی عمومی، نظارت بر ضابطان دادگستری و صدور کیفرخواست.
بازپرس: مقام قضایی مسئول انجام تحقیقات مقدماتی، جمعآوری دلایل و شواهد، صدور قرارهای بازداشت یا آزادی، و بررسی صلاحیتهای مربوط به پرونده.
ضابطان دادگستری: ماموران اجرایی قانون که مسئول جمعآوری ادله، نگهداری متهمان، و اجرای دستورات قضایی هستند.
قاضی کشیک: قاضی که در ساعات غیراداری مسئول رسیدگی به پروندههای فوری و صدور دستورات قضایی است.
متهم: فردی که در مظان ارتکاب جرم قرار دارد و پرونده قضایی علیه او تشکیل شده است.
شاکی/مدعی خصوصی: فرد یا نهادی که از وقوع جرم متضرر شده و درخواست رسیدگی قضایی و جبران خسارت دارد.
کفیل/وثیقهگذار: شخصی که با قرار کفالت یا وثیقه، آزادی متهم را تضمین میکند و مسئول حضور او در مراحل دادرسی است.
دادگاه (رئیس دادگاه، اعضای دادگاه): مرجع قضایی که مسئول رسیدگی به پروندهها، صدور رای و اجرای احکام است.
مدیر دفتر: مسئول امور اداری و دفتری دادگاه، ثبت پروندهها، ابلاغ اوراق قضایی و تنظیم جلسات.
کمیسیون استانی: مرجعی که مسئول رسیدگی به درخواستهای جبران خسارت ناشی از بازداشتهای اشتباه است.
رئیس قوه قضاییه: عالیترین مقام قضایی کشور که در موارد خاص میتواند دستورات ویژهای را صادر کند، مانند اعطای مرخصیهای اضافی.
قاضی اجرای احکام کیفری: قاضی مسئول نظارت بر اجرای احکام کیفری، مانند حبس و جزای نقدی، و تعیین شرایط مربوط به مرخصی و آزادی محکومان.
محکوم (علیه): فردی که حکم قطعی محکومیت او در دادگاه صادر شده و باید مجازات تعیین شده را تحمل کند.
آیین دادرسی مدنی:
خواهان: فرد یا نهادی که دعوای حقوقی را مطرح میکند و به دادگاه مراجعه میکند.
دادخواست دهنده: فردی که دادخواست حقوقی را تنظیم و به دادگاه تقدیم میکند.
خوانده: فرد یا نهادی که دعوای حقوقی علیه او مطرح شده است.
دادگاه (رئیس دادگاه، قضات): مرجع قضایی که مسئول رسیدگی به دعاوی حقوقی، صدور رای و اجرای احکام است.
مدیر دفتر دادگاه: مسئول امور اداری و دفتری دادگاه، از جمله دریافت و ثبت دادخواستها و ابلاغ اوراق.
مامور ابلاغ: شخصی که مسئول ابلاغ اوراق قضایی به طرفین دعوا است.
کارشناس: فرد متخصص در یک زمینه خاص که توسط دادگاه برای ارائه نظر تخصصی در پرونده دعوت میشود.
گواهان: افرادی که اطلاعاتی در مورد موضوع دعوا دارند و برای شهادت در دادگاه حاضر میشوند.
داور: شخصی که توسط طرفین دعوا یا دادگاه برای حل اختلاف از طریق داوری انتخاب میشود.
✅ @hoghoghi