#انعکاس | #یادداشت
🔹 کالبدشکافی سنت آلمانی؛ فلسفه علوم اجتماعی در آلمان دقیقاً چه میکند؟
📝 یادداشت های معرفی جایگاه رشته فلسفه علوم اجتماعی؛
#بخش_چهارم
وقتی از «فلسفه علوم اجتماعی در آلمان» صحبت میکنیم، با یک پدیده یکدست روبرو نیستیم. برخلاف فضای آنگلوساکسون (انگلیس و آمریکا) که دغدغه اصلی اغلب «روششناسی» (Methodology) و اعتبارِ علمی است، در آلمان دغدغه اصلی «چیستیِ جامعه» و «هنجارمندی» (Normativity) است.
برای درک عمیق این فضا، باید سه رکن اصلی که اتمسفر آکادمیک فعلی آلمان را میسازند، بشناسیم:
۱. تمایز بنیادین: فلسفه اجتماعی (Sozialphilosophie) در برابر نظریه علم (Wissenschaftstheorie)
در دانشگاههای آلمان، این رشته در دو لایه مجزا اما مرتبط دنبال میشود:
لایه اول: Wissenschaftstheorie (نظریه علم): این بخش شبیه به همان چیزی است که در انگلیس میبینیم. بحث بر سر منطق تحقیق، استنتاج آماری و مدلسازی است. دانشگاههایی مثل MCMP مونیخ (مرکز فلسفه ریاضی و منطقی) سردمدار این نگاه هستند که سعی دارند علوم اجتماعی را با دقتِ ریاضی فرموله کنند.
لایه دوم: Sozialphilosophie (فلسفه اجتماعی): این بخش، قلب تپنده سنت آلمانی است. در اینجا سوال این نیست که «چگونه تحقیق کنیم؟»، بلکه سوال این است که «جامعه خوب چیست؟» و «آسیبشناسی اجتماعی (Social Pathology) چگونه ممکن است؟». این لایه به شدت با فلسفه سیاسی، اخلاق و حقوق گره خورده است.
۲. کلیدواژه اصلی: «تشخیص زمانه» (Zeitdiagnose)
یک ویژگی منحصربهفرد فلسفه علوم اجتماعی در آلمان، وظیفهای است که برای خود قائل است: تشخیص آسیبهای زمانه.
فیلسوفان برجسته معاصر آلمانی مثل اکسل هونت (Axel Honneth) یا راینر فورست (Rainer Forst) در فرانکفورت، کارشان صرفاً تحلیل انتزاعی نیست. آنها از ابزارهای فلسفی استفاده میکنند تا پدیدههایی مثل «بیتفاوتی سیاسی»، «کالاییشدن روابط انسانی» یا «بحران دموکراسی» را تحلیل کنند. در واقع، فلسفه علوم اجتماعی در آلمان، نوعی «پزشکیِ جامعه» است.
۳. جنگِ دائمِ غولها: فرانکفورت علیه بیلفلد
فضای آکادمیک آلمان هنوز تحت تأثیر دوقطبیِ تاریخی بین دو دانشگاه و دو طرز تفکر است:
مکتب فرانکفورت (دانشگاه گوته):
رویکرد: انتقادی و هنجاری.
باور: علوم اجتماعی باید «رهاییبخش» باشد و نقاب از چهره قدرت بردارد. انسان را به عنوان فاعلِ اخلاقی و سیاسی میبینند.
مکتب بیلفلد (دانشگاه بیلفلد):
رویکرد: سیستماتیک و کارکردگرا (میراث نیکلاس لومان).
باور: جامعه یک ماشین عظیم از ارتباطات است. مفاهیمی مثل «عدالت» یا «اخلاق» صرفاً کدهای ارتباطی درون سیستم هستند. نگاهی بسیار سرد، پیچیده و مهندسیوار به جامعه دارند.
۴. ترندهای جدید: بازگشت به «ماتریالیسم» و «پدیدارشناسی»
در سالهای اخیر (۲۰۲۰ به بعد)، نسل جدیدی از محققان آلمانی در حال عبور از دعواهای قدیمی هستند:
پدیدارشناسی انتقادی: بازخوانی هوسرل و هایدگر برای فهم تجربه زیسته گروههای حاشیهنشین (مثل مهاجران در آلمان).
واقعگرایی جدید (New Realism): متفکرانی مثل مارکوس گابریل (Markus Gabriel) در بن، با نقد پستمدرنیسم، به دنبال اثبات این هستند که «حقایق اجتماعی» وجود دارند و همه چیز برساختِ اجتماعی نیست.
۵. ساختار نهادی و پژوهشی
اگر بخواهید بدانید این تحقیقات دقیقاً کجا انجام میشود، باید با مفهوم «خوشههای برتری» (Clusters of Excellence) آشنا شوید. دولت آلمان بودجههای سنگینی به مراکز تحقیقاتی خاصی میدهد که فیلسوفان و جامعهشناسان را کنار هم مینشاند.
مهمترین نمونه فعلی: “The Formation of Normative Orders” در فرانکفورت است که فیلسوفان علوم اجتماعی در آنجا درباره چگونگی شکلگیری نظم نوین جهانی نظریهپردازی میکنند.
جمعبندی برای پژوهشگر ایرانی
سنت آلمانی به شما میگوید: برای فیلسوف علوم اجتماعی بودن، کافی نیست که آمار و منطق بدانید؛ شما باید تاریخ، روانکاوی و ساختارهای قدرت را بشناسید. این رشته در آلمان، وجدانِ بیدارِ علوم اجتماعی است، نه فقط پلیسِ روششناسیِ آن.
✍ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم
#اتحادیه_دانشگاههای_فعال_در_علوم_اجتماعی_اسلامی
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
12.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📍 #مناظره | ایران و ایمان
گفتگو درباره نسبت امر دینی و امر ملی
👤دکتر #بیژن_عبدالکریمی
❇️ تکیه بر امر ملی، ایجاد یک غذاییست برای بخشی از جامعه که به شدت تحت استعمار فرهنگی غرب است!
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
5.2M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🔴 مرحوم مدرس از شیخالرئیس نقل میکرد
من از گاو میترسم برای اینکه شاخ دارد و عقل ندارد
شما ملاحظه بکنید آمریکا در جهان چه دارد میکند...
🗓 ۱۰ آذر، سالروز شهادت آیتالله سید حسن مدرس
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
هدایت شده از KHAMENEI.IR
📣 رهبرانقلاب: خصوصیت مدرس چه بود؟
✏️ #مدرس خصوصیت عمدهاش این بود که هیچ عامل ارعاب و تهدید و تطمیع و فریبگری در او اثر نمیکرد. ۱۳۷۸/۱۱/۲۶
📸 تصویری از رهبر انقلاب در کنار مزار شهید مدرس
🗓 انتشار به مناسبت سالگرد شهادت شهید مدرس
💻 Farsi.Khamenei.ir
صوت.mp3
زمان:
حجم:
39.6M
#انعکاس | #گفتگو
میهمانان:
👤 حامد حاجی حیدری، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
👤 علی فتوتیان، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
👤 میزبان :
علیرضا زادبر
استاد دانشگاه و پژوهشگر
🔸
✍️ با موضوع:
کوخ و کورتکس
بحثی در نسبت روشنفکری و مردم کوچه و بازار
🔹
📺 برنامه تلویزیونی جریان
دوشنبه ۱۰ آذر ساعت ۲۰:۰۰ | شبکه یک سیما
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
13.6M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
📍 #مناظره | ایران و ایمان
گفتگو درباره نسبت امر دینی و امر ملی
👤 دکتر #علیرضا_شجاعیزند
‼️ انسان در اسلام موضوع است! نه مکتب است و نه مبنا و مرجع... نظیر همین بحث را میتوان در باب مردم هم دنبال کرد...
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
#انعکاس | #یادداشت
🔹امپراتوریِ روش و منطق؛ کالبدشکافی «فلسفه علوم اجتماعی» در بریتانیا
📝 یادداشت های معرفی جایگاه رشته فلسفه علوم اجتماعی؛
#بخش_پنجم
اگر فلسفه علوم اجتماعی در آلمان به دنبال «درمان روحِ جامعه» است، در انگلستان به دنبال «تعمیرِ موتورِ علم» است. در بریتانیا، فیلسوف علوم اجتماعی نه یک منتقد فرهنگی، بلکه یک «تکنیسینِ عالیرتبه منطق» محسوب میشود.
فضای آکادمیک انگلیس (UK)، مهدِ فلسفه تحلیلی (Analytic Philosophy) است و این موضوع، رنگ و بوی کاملاً متفاوتی به این رشته داده است. برای شناخت زیستبوم این رشته در انگلستان، باید محورهای زیر را بشناسید:
۱. پارادایم حاکم: «دقت جراحیگونه» و میراث پوپر
قلب تپنده فلسفه علوم اجتماعی در انگلستان، مدرسه اقتصاد لندن (LSE) است. دپارتمان «فلسفه، منطق و روش علمی» در این دانشگاه که توسط کارل پوپر پایهگذاری شد، هنوز هم قبلهگاه این رشته در جهان انگلیسیزبان است.
در اینجا، هیچ خبری از جملات مبهم و سنگین فلسفی نیست. همه چیز باید شفاف، منطقی و قابل استدلال باشد. تمرکز اصلی بر روی این است: آیا روشهایی که اقتصاددانان و جامعهشناسان استفاده میکنند، از نظر منطقی معتبر (Valid) است؟
۲. موضوعات داغ: از علیت تا سیاستگذاری مبتنی بر شواهد
در حالی که آلمانیها درگیر مفاهیمی مثل «عدالت» و «ازخودبیگانگی» هستند، بریتانیاییها روی مفاهیم سختافزاریتری کار میکنند:
شکارِ علیت (Causality): ننسی کارترایت (Nancy Cartwright)، از غولهای فعلی این رشته در انگلستان (دانشگاه دورهام و LSE)، تمام کارش این است: وقتی میگوییم «فقر باعث جرم میشود»، دقیقاً از چه مکانیسمی حرف میزنیم؟ چگونه میتوان در جهانِ غیرقابل پیشبینی اجتماعی، قانون علمی کشف کرد؟
سیاستگذاری مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Policy): دولت انگلستان وسواس زیادی روی آمار دارد. فیلسوفان علوم اجتماعی در اینجا نقش حیاتی دارند؛ آنها تعیین میکنند که چه چیزی «شواهد معتبر» محسوب میشود و چه چیزی صرفاً «همبستگی آماری» (Correlation) است.
۳. پیوند ناگسستنی با اقتصاد و علوم شناختی
در انگلیس، مرز بین فلسفه و اقتصاد تقریباً نامرئی است.
نظریه انتخاب عقلانی (Rational Choice Theory): بخش بزرگی از ادبیات این رشته در انگلیس، به تحلیل ریاضیِ رفتار انسانها اختصاص دارد. نظریه بازیها (Game Theory) در اینجا فقط ابزار ریاضی نیست، بلکه موضوع بحث فلسفی است.
علوم رفتاری: با ظهور اقتصاد رفتاری (Behavioral Economics)، دپارتمانهای فلسفه در انگلیس (مثل وارویک یا بریستول) اکنون روی مبانی فلسفیِ ذهن و تصمیمگیری کار میکنند.
۴. ساختار نهادی: دپارتمانهای HPS
در بسیاری از دانشگاههای برتر انگلیس (مثل کمبریج و لیدز)، این رشته زیرمجموعه دپارتمانهای «تاریخ و فلسفه علم» (HPS) قرار دارد.
این یعنی نگاه به علوم اجتماعی، همیشه در مقایسه با علوم طبیعی (فیزیک و زیستشناسی) است. پرسش همیشگی این است: «آیا جامعهشناسی میتواند مثل فیزیک دقیق باشد؟ اگر نه، چرا؟» (بحث ناتورالیسم).
۵. چرخش جدید: فلسفه تکنولوژی اجتماعی
جدیدترین ترند در لندن، آکسفورد و ادینبورگ، ورود فلسفه علوم اجتماعی به حوزه «تکنولوژی و دیتا» است.
پژوهشگران اکنون بررسی میکنند که:
آیا الگوریتمهای توزیع منابع (مثلاً در سیستم بهداشت NHS) عادلانه هستند؟
هستیشناسیِ «داده» (Data) چیست؟ آیا دادههای اجتماعی واقعیت دارند یا برساخته هستند؟
انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم
#اتحادیه_دانشگاههای_فعال_در_علوم_اجتماعی_اسلامی
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
گزارش میرزا کوچک خان.pdf
حجم:
456.8K
#یادداشت
➕ «نهضت جنگل؛ علیه استعمار»
✍🏻 سیدمجتبی مؤمنی◀️ ارائهشده در رسانه «Khamenei.ir» #نسخه_موبایلی 🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین 🆔 @iaomss
#انعکاس | #یادداشت
🗞 ترس در کاخ سفید
▫️کتاب «ترس ترامپ در کاخ سفید» نوشتهی باب وودوارد، روزنامهنگار تحقیقی، تصویری شفاف و عریان از دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ ارائه میدهد.
▫️ این کتاب بر اساس مصاحبههای عمیق و اسناد دولتی و خصوصی نوشته شده و به درگیریها، بحثها و نابسامانیهای داخل کاخ سفید میپردازد. وودوارد در این کتاب به روابط غیرحرفهای و آشفتگیهای تیم ترامپ اشاره میکند و نشان میدهد که چگونه تصمیمگیریهای ناگهانی و تأثیرپذیری ترامپ از اطرافیانش، کاخ سفید را به یک محیط پرتنش تبدیل کرده است. این کتاب بهطور همزمان با حضور ترامپ در کاخ سفید منتشر شد و واقعیتهای جدیدی را از داخل کاخ سفید به نمایش میگذارد.
▫️«ترس» بهعنوان یک اثر مستند و واقعبینانه، انحطاط در دولت امریکا را به تصویر میکشد و واقعیتهای جدیدی را از داخل کاخ سفید به نمایش میگذارد. این کتاب در هفته اول بیش از یک میلیون نسخه به فروش رفت.
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
#انعکاس | #نشست
♦️ بازشناسی پدیده اسراف در ایران
از منظر فقهی، جامعهشناسی و اقتصادی
🗓 شنبه ۱۵ آذر
⏰ ساعت ۱۳
📍 دانشگاه باقرالعلوم(ع)، طبقه۳، سالن شهید بهشتی
🔗 پیوند ثبت نام
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
ارتباط پرونده اپستین با اسرائیل و سازمان مجاهدین خلق ایران.pdf
حجم:
455.4K
#یادداشت
📎 برداشت دکتر حامد حاجی حیدری؛
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران از ریچل مارسدن، ستوننویس و مجری سیاسی
🌐 «ارتباط پرونده اپستین با اسرائیل و سازمان مجاهدین خلق ایران»
#نسخه_موبایلی
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss
#انعکاس | #مجله
🔰 دعوت به ارسال مقاله در فصلنامه علمی «جمعیت»
🔰 فصلنامه علمی «جمعیت» بهعنوان نخستین نشریه تخصصی کشور در حوزه مطالعات جمعیت، وابسته به سازمان ثبتاحوال کشور، از سال ۱۳۷۱ تاکنون بهطور مستمر منتشر میشود.
این نشریه دارای رتبه علمی معتبر از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و همچنین نمایهشده در مرکز استنادی جهان اسلام (ISC) است.
🔸 این فصلنامه در راستای توسعه دانش جمعیتشناسی و ارتقای پژوهشهای کاربردی، در محورهای زیر مقاله میپذیرد:
➖ ساختار و پویایی جمعیت
➖ جنگها و تعارضها
➖ سیاستگذاری و حکمرانی جمعیت
➖ محیطزیست، اقلیم و جمعیت
➖ مهاجرت و جابهجاییهای جمعیتی
➖ باروری، مرگومیر و سلامت
➖ فرهنگ و قومیت
➖ نوآوریهای روششناختی
➖ خانواده و ساختار خانوار
➖ نظام حقوقی و جمعیت
➖ اقتصاد و جمعیت
و سایر موضوعات مرتبط با مطالعات جمعیت.
📣 اساتید، پژوهشگران و دانشجویان گرامی میتوانند مقالات علمی خود را از طریق سامانه الکترونیکی فصلنامه جمعیت به این پیوند ارسال نمایند.
🔸 انجمن بینالمللی دانش اجتماعی مسلمین
🆔 @iaomss