💢آیا وجوب پوشش مو مربوط به قرن هشتم است؟ 🔻نقدی بر تحریف آشکار در نقل گفته فقیهان ✍️استاد سیدضیاء مرتضوی ◽️در نوشته‌ کوتاهی که دوباره در فضای مجازی با عنوان «فقیه قرن هشتم! اولین قائل به پوشش مو» و به نام امیرحسین ترکاشوند منتشر شده، آمده است که پیشینه بحث از موی سر زنان و وجوب پوشش آن به قرن هشتم برمی‌گردد و سابقه بیشتری ندارد. نخستین فقیهی که نوآوری کرده و به آن پرداخته و به پوشش آن، به تعبیر این نویسنده محترم «نگاه مثبتی» داشته شهید اول است که سال 786ق به شهادت رسیده است. فقهای پس از او نیز تا نزدیک قرن سیزدهم به این موضوع نپرداخته‌اند و اگر هم درباره آن بحث کرده‌اند، گاه نسبت به پوشش نظر مخالف و گاه نظر موافق داشته‌اند! ◽️بعد هم در این نوشته کوتاه که بخشی از یک تألیف مبسوط نویسنده است، به آیت‌الله سید محمدصادق روحانی (ره) نسبت داده که «اکثر فقهای شیعه پوشش مو را واجب نمی‌دانسته‌اند و گروهی نیز از نظر دادن خودداری کرده‌اند»! سپس به جناب صاحب جواهر نیز نسبت داده که هنگام برشمردن موافقان پوشش مو، نام هیچ فقیهی پیش از شهید ثانی نیاورده است، تا بر گفته خود در جدید بودن وجوب پوشش مو تاکید کرده باشد! ◽️ مایه شگفتی است که کسی با موضوع بحث در منابع فقهی آشنایی هرچند اجمالی داشته باشد و به نام «نوآوری»، مرتکب چنین مغالطه‌ای فریبنده و تحریف آشکار در سخن فقیهان شود و مایه ابهام و شبهه درباره حکمی گردد که از نگاه فقیهان اسلامی، اعم از شیعه و سنی هیچ تردیدی در آن نیست! مغالطه‌‌ میان حکم «پوشش موی سر در نماز» با حکم «پوشش سر در برابر نگاه نامحرم» و شاهد گرفتن سخنان فقهاء در موضوع «پوشش نماز» برای نشان دادن نظر آنان درباره «پوشش از نامحرم» و کشاندن اختلاف فقهی در موضوع پوشش نماز به موضوع حجاب سر در زنان که هیچ یک از فقهای اسلام، در گذشته و حال، درباره آن اختلاف نداشته و ندارند و آن اینکه «بر زن بالغ حرّ واجب است موی خود را از نگاه نامحرمان بپوشاند»! ◽️آنچه نیز شهید اول در قرن هشتم مطرح کرده درباره حکم پوشش سر در نماز است و نه نگاه بیگانه؛ فقهای بعدی نیز که اختلاف نظر داشته‌اند، تنها و تنها مربوط به همین موضوع است! مایه تاسف است که برخی با چنین سوء فهمی سراغ منابع فقهی و اظهار نظر در احکام الهی می‌روند و درباره فقهای اسلامی داوری می‌کنند و در فضای موجود که به دلیل برخی رفتارهای اصحاب قدرت، متاسفانه بسیار غبارآلود شده است، علیه فقه و فقهای اسلامی شبهه‌افکنی و گاه نفرت‌افکنی می‌‌کنند. ◽️البته سال‌ها پیش از آن، مرحوم آقای احمد قابل نیز گرفتار این تحریف و اشتباه فاحش شده و به فقه و فقهاء نسبت‌های نادرستی داده و گاه در این سال‌ها بازنشر شده است و به برخی از آنها اشاره خواهد شد. هدف در این نقد، تنها بیان حقیقت نظر فقیهان و تاکید بر اصل حکم است. 📝 متن کامل را در «اجتهاد» بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=76674 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢گرفتار افراط و تفریط در کاربرست «مقاصد الشریعه» نشویم/ تأثیر مقاصد بر ساختار و رویکردهای علوم انسانی ✔️ استاد علی‌اکبر رشاد 🔹مقاصدالشریعه اشراب شده در علوم انسانی دو کارکرد دارد؛ یکی کارکرد بلاواسطه و دیگری با واسطه؛ (وقتی مؤلفه غایت متاثر از مقاصدالشریعه شد مثلا اقامه قسط) پس علوم انسانی باید سعی کند در راستای اقامه قسط کارآمد شود و تلاش کند. اگر تحقق تعبد غایت است علوم انسانی هم باید سعی کند تحقق بخش شان خلافت اللهی انسان شود. علوم انسانی اگر بخواهد در راستای مقاصدالشریعه باشد شان خلافت‌اللهی انسان را محقق کند و علوم انسانی در جهتی حرکت کند که انسان خلیفه خدا بر روی زمین شود؛ همینطور در موضوع و مسائل هم مؤثر است. 🔸سوال می‌شود ما علوم انسانی را تولید می‌کنیم ولی از کجا بدانیم که این علوم اسلامی است؟ معیار تشخیص ما چیست و آیا مقاصد الشریعه در آن اشراب شده است یا خیر؟ به نظر می‌رسد خود مقاصدالشریعه، معیار است یعنی اگر اقتصاد اسلامی تولید و به عدالت اجتماعی کمک کرد خواهیم فهمید که این علم اقتصاد، اسلامی بوده است. اگر علم اقتصاد اسلامی شد ولی ثمری نداشت دو دلیل دارد یا اینکه ما در مقام نظر خطا داشته‌ایم یا در مقام عمل نتوانسته‌ایم آن را پیاده کنیم و این هر دو هم مرتبط با مقاصد است. 🔹همین شیوه را می‌توان در علم اخلاق و فقه و اصول و سبک زندگی مورد بهره قرار دهیم؛ البته در کاربست مقاصدالشریعه نباید در دامان تفریط و نه افراط بیفتیم و این تصلب را هم نداشته باشیم که بگوییم مقاصد تاثیری در علوم ندارد. 👈متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=76685 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📔رهیافتی نو به مقاصد شریعت در استنباط فقهی ✔️در حوزه فقه و پژوهش‌های فقهی یکی از موضوعات مهم و تاثیرگذار در روش‌شناسی استنباط، مساله مقاصد شریعت است، در دوران معاصر برخی فضلای حوزه علمیه به بررسی مقاصد شریعت و نقش آنها در نظام استنباطی در فقه پرداخته‌اند و نسبت به آن موضع گرفته‌اند. 🔻در پژوهش حاضر به این مساله از جنبه کلامی توجه شده است و سعی برآن بوده تا با اتخاذ تعریف و مبنایی صحیح به ارتباط مقاصد با روش شناسی ادله فقهی پرداخته شود، سپس با بررسی شواهدی از بین آراء فقهای شیعه به صحت این مبنا تاکید گردد. 📖 معرفی اثر: http://ijtihadnet.ir/?p=76697 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📘 دومین شماره «مطالعات فقه الحدیث» با شش مقاله پژوهشی منتشر شد. 🔻دشواری‌های فهم متن نهج‌البلاغه: عبدالهادی مسعودی 🔻مفهوم‌شناسی فقه‌الحدیثی لعن و نسبت آن با سبّ: سعید فاقدی؛ محمد عشایری منفرد 🔻اصول و مبانی تأویل در نظریه فقه الحدیثی آیت الله جوادی آملی : محسن نورائی؛ طاهره ناجی صدره 🔻نگاهی نو به حدیث تردد: فاطمه یزدی؛ سید محمد کاظم طباطبایی 🔻بادیه‌نشینی به‌مثابه کنشی سیاسی؛ خوانشی تازه از احادیث نکوهش اعراب: علی راد؛ حامد دهقانی فیروز آبادی 🔻روش‌شناسی فهم حدیث؛ بررسی موردی حکمت هفتم از غرائب نهج‌البلاغه: محمد جواد احمدی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📕انتشار چهل و سومین شماره فصلنامه «دین و قانون» ✔️ جدیدترین شماره فصلنامه «دین و قانون» به مدیر مسئولی حجت‌الاسلام والمسلمین علی نهاوندی و سردبیری دکتر محمود حکمت نیا، با شش مقاله به جامعه اساتید، فضلا و پژوهشگران حوزوی و دانشگاهی عرضه گردید. 🔹مسئله مصلحت‌‌ورزی و فرایند آن در نظام تصمیم‌‌گیری حکومت اسلامی/ سید سجاد ایزدهی 🔸بررسی فقهی حریم اراضی، ابنیه، چاه و رودخانه و مسائل آن/ رضا پورصدقی و محمدعلی راغبی 🔹موضوع شناسی فقهی حکمرانی دینی/ نجف لک‌زایی، علی اکبری معلم، محسن حدادی 🔸نقش پذیرش عمومی در جرم‌انگاری معاصی از منظر فقه امامیه/ محمدجعفر صادق‌پور 🔹 نسبت نظریّه های ولایت فقیه با رژیم پارلمانی در بستر جایگاه ریاست کشور (با نگاهی بر ارکان قوّۀ مجریه در ج.ا.ا) / زهرا رئوفی‌فرد، حسن انصاری جم 🔸الزام والدین به حضانت طفل و آثار تربیتی آن در نظام حقوقی ایران/ زهرا سادات نجم‌آبادی، کبری پورعبدالله 👈 مطالعه مقالات: https://qjrl.parliran.ir/ 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🌐 افتتاح سایت رسمی «مناهج» ✔️با حضور مدیر حوزه‌های علمیه و جمعی از اساتید، مسئولین و رسانه‌های حوزوی، سایت جامع رسانه حوزوی «مناهج» افتتاح شد. 👈 مشاهده سایت مناهج: Manahej.ir 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢«هوش مصنوعی؛ فرصت‌ها، چالش‌ها و راهکارها»، موضوع شانزدهمین اجلاسیه مجمع عمومی جامعه مدرسین 🔹حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی سلیمانی تباراردهالی، رئیس مجمع عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم از برگزاری شانزدهمین اجلاسیه مجمع عمومی جامعه مدرسین با موضوع «هوش مصنوعی؛ فرصت ها، چالش‌ها و راهکارها» در ۲۲ آذرماه سال جاری در مدرسه عالی دارالشفاء قم خبرداد و گفت: در این اجلاسیه آیت‌الله حسینی بوشهری رئیس جامعه مدرسین حوزه و بهروز مینایی رئیس ستاد فناوری‌های هوشمند حوزه‌های علمیه سخنرانی خواهند کرد. 🔸وی با بیان این که در این اجلاسیه ۵۰۰ استاد نخبه دروس سطح عالی حضور خواهند داشت، افزود: مهم‌ترین هدف از برگزاری اجلاسیه به‌کارگیری هوش مصنوعی در انتقال مفاهیم و آشنایی از ظرفیت عمیق این علم و تأکید رهبر معظم انقلاب بر توسعه هوش مصنوعی در همه زمینه‌ها به همه دستگاه‌ها و نهاد‌ها است. 🔹سلیمانی‌تبار اردهالی ادامه داد: رهبر معظم انقلاب تأکید داشتند که «نباید در توسعه هوش مصنوعی کشور عقب بیفتد، همچنان‌که در گذشته آژانس هسته‌ای تشکیل شد و کشور دچار این همه مشکلات شده است، امروز لازم است کشور در این علم مهم به جایگاه واقعی‌اش برسد تا بتواند دست برتر را داشته باشد.» 🔸وی خاطرنشان کرد: مجموعه تأکید‌ات رهبر معظم انقلاب پیرامون به خدمت گرفتن فناوری های نوین، حوزه علمیه را بر آن داشت تا به سمت و سوی فناوری‌های نوین به ویژه هوش مصنوعی حرکت جدی‌تری داشته باشد تا در ادامه با تسلط بر آن، تبدیل به یک گفتمان در حوزه علمیه شود. #هوش_مصنوعی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📗«ساختار علم فقه» روانه بازار نشر شد ✔️کتاب «ساختار علم فقه» اثر سیدمحمدرضی آصف‌آگاه است که در پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تهیه و در ۷۳۴ صفحه به چاپ رسید. این تحقیق درصدد است ساختار فقه را به صورت فنی واکاوی کند؛ هم مباحث کلی ساختارشناسی و ساختاربندی فقه را بیان کند و هم ساختارهای فقهی و حقوقی را معرفی و نقد نماید و در پایان این ساختارها را با هم مقایسه کند. 📖 معرفی اثر: http://ijtihadnet.ir/?p=76691 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢علمای قانون نقش روحانیت و حوزه علمیه خراسان در تدوین قانون اساسی ✔️کمک به نظام‌سازی و تطبیق قوانین براساس مکتب اسلام ازجمله کارکردهای حوزه‌های علمیه است که نمونه آن در منصب فقهای شورای نگهبان نمود دارد. اما پایه‌ریزی بنای نظام جمهوری اسلامی نیز که در تدوین قانون اساسی متبلور شد، عمدتاً توسط علمای حوزه‌های علمیه انجام شده است. به بهانه روز سالگرد رسميت يافتن قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران در آذر ۱۳۵۸، نگاهی گذرا به نقش علمای حوزه علمیه خراسان در تدوین قانون اساسی داریم. 📝 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=76694 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢حوزه به مباحث روشی نگاه استقلالی ندارد/ باید درک مشترکی از روش‌شناسی پیدا کنیم ✔️استاد حمید درایتی: 🔹حل بعضی از معضلات علمی ما به همین است که در حوزه روش‌شناسی به درستی وارد بشویم. بزرگان ما خیلی زحمت کشیدند و کارهای بزرگی را به سرانجام رساندند؛ اما باز احساس می‌شود جای مباحث روش‌شناسی خالی است و این رسالتی است که بر دوش اساتید جوان و حوزویان فاضل است که در این مسیر حرکت کنند. 🔸مباحث روش‌شناسی در حوزه‌ها امر مغفولی است. حوزه به مباحث روشی نگاه استقلالی ندارد؛ در حالی‌که روش، هم به درستی کار و هم به صحت نتیجه و هم به کوتاهی فرایند کمک می‌کند. آثار و فواید روش زیاد است. حوزه خراسان این ظرفیت را دارد که در این عرصه پیشگام باشد. 🔹هنوز تلقی واحدی از بحث «روش‌شناسی» شکل نگرفته است و ابتدا باید درک مشترکی از روش‌شناسی پیداکنیم. برخی که در حوزه علمیه داعیه‌دار مباحث روش‌شناسی هستند، تعاریفی ارائه می‌کنند که به نظر درست نمی‌رسد. اجمالش این است که ما روش‌شناسی را همان چگونگی حل مسئله می‌دانیم؛ ولی بعضی روش‌شناسی را هنوز قواعد تعریف می‌کنند. 👈 بیشتر بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=76681 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢روش‌شناسی اجتهاد امام خمینی (ره) در عرصه فقه اجتماعی/ به «فقه اولویات» نیازمندیم ✔️استاد احمد مبلغی: 🔹اگر فقیهی در روش خویش دست‌کم از دو عنصر اساسی برخوردار باشد، بی‌تردید می‌تواند فقهی اجتماعی، فعال و کارآمد را پدید آورد. هرچند عناصر روش فقهی بسیارند، اما این دو عنصر، بنیادین و مادرِ زایش دیگر عناصر به شمار می‌آیند. عنصر اول داشتن نظریه یا تئوری و عنصر دوم انطلاق است. 🔸حضرت امام در سه عرصه اصلی از فلسفه شریعت به نظریات متمایز و نوآورانه‌ای دست یافته‌اند. الف) شریعت و انسان اجتماعی ب) رابطه شریعت با جامعه ج) نسبت شریعت با غایات شریعت 🔹امام در مباحث اصولی خود بر این نکته تأکید می‌کند که اگر مهمات شریعت را دریافته باشیم، دیگر قاعده لاضرر یا لاحرج یا تقیه را حاکم بر ادله وظایف مهم و بزرگ قرار نمی‌دهیم. آشکار است که این نگاه، تابعی از رویکردی فلسفی و پیشینی است. 🔸نکته‌ای که باید بدان پرداخت این است که ما به "فقه مهمات" یا "فقه اولویات" نیازمندیم. سلسله قواعدی شکل می‌گیرد از جمله تزاحم مقتضیات. مشکل ما در حوزه این است که فاقد لیستی از اولویت‌های شریعت هستیم. گاهی آنچه در ته داستان قرار دارد، اولی و مهم‌تر دانسته می‌شود؛ حال آنکه با نگاهی فلسفی و دقیق، می‌توانیم ترتیب صحیح اولویت‌ها را دریابیم. 🔹شریعت نظمی ترتبی و ترتیبی دارد که شناخت آن نیازمند دانشی است فعال و منسجم. در این مسیر، امام خمینی از نگاه فلسفی بهره‌مند بود و چه در اصول و چه در فقه، این نگاه را به‌کار می‌بست. 👈 متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=76677 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢حوزه‌های علمیه با گسترش اجتهاد، پایایی خود را در تمامی عرصه‌ها حفظ کند ⚡️تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد فقه در حوزه‌ها تدریس شده است ✔️آیت‌الله جوادی آملی: 🔹فقه، به دلیل محدودیت‌های گذشته، آن‌طور که باید عرضه نشده است. به‌عنوان نمونه، درس‌های فقهی ما معمولاً از طهارت شروع می‌شود و تا امر به معروف ادامه می‌یابد، اما مباحثی مانند جهاد که شامل موضوعاتی چون روابط اسلام با سایر کشورها، معاهدات، صلح، جنگ، دفاع، و حمله است، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. 🔸همین‌طور مسائل مهمی مانند حدود، قصاص، و ارث نیز در طول یک قرن اخیر به‌ندرت در حوزه‌ها مطرح شده‌اند و می‌توان گفت از زمان مرحوم حاج شیخ تا امروز، تنها حدود 20 تا 25 درصد فقه در حوزه‌ها تدریس شده است، و بیشتر مباحث در حد فتوا باقی مانده و استنباط جامعی از آنها انجام نشده است. 🔹بر اساس این دو اصل که «آنچه بشر تا قیامت به آن نیاز دارد، در دین بیان شده» و «آنچه ارائه شده، کُلیاتی است که وظیفه مجتهدین، استنباط احکام از آن‌هاست»، می‌توان هم بانک‌ها را اصلاح کرد، هم اقتصاد را سامان داد و هم روابط بین‌الملل را بهبود بخشید. حوزه‌های علمیه باید با حفظ این اصول و گسترش اجتهاد، پایایی خود را در تمامی عرصه‌ها حفظ کنند. 👈 بیشتر بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=76700 🆔 https://eitaa.com/ijtihad