💢حُسن و قبح در فقه حکومتی امام خمینی: از جعل اعتباری تا اهداف شریعت
✍️حجتالاسلام هادی غلامی
مرحوم امام نیز نقاط ثباتی را برای شریعت در تفکر فقهی خویش میبیند که اتفاقاً برای حراست از این نقطه ثبات، به دنبال مقتضیات زمان و مکان میرود تا اهدافی که شریعت دارد و به عنوان ثابتات شریعت است، دستخوش دگرگونی و تغییر نشود.
مقصود مرحوم امام از اینکه فرمود: «الإسلام هو الحکومه» و عدالت را به عنوان مقصدی برای شریعت ذکر نمودند، این نیست که بخواهند قاعده عدالتی درست کنند و آن را حاکم بر تمامی فقه قرار دهند؛ بلکه مقصد و منظور ایشان این است که باید نهایت فقه، کمک به مستضعفان و ارتقای عدالت اجتماعی باشد که قطعاً مقصد شریعت نیز رسیدن به عدالت اجتماعی است و رفع فقر از جامعه بشری، هم فقر اقتصادی و هم فقر فرهنگی، از اهداف عالی شریعت است.
امام (ره) حسن و قبح را شرعی میبیند، نه عقلی، نه عقلایی و نه شرعی همانند اشاعره، بلکه نقطه عزیمت ایشان با اشاعره این است که اشاعره میگویند هیچگونه هدف و غایتی در امر و نهی شرعی وجود ندارد و قائل به مفسده و مصلحت ذاتی نیستند، ولکن مرحوم امام (ره) برای امر و نهی شارع، هدف قائل است و در فقهشان تصریح دارند برای رسیدن به هدف شریعت، نمیتوان حیل ربا را جایز شمرد، چون شارع مقدس مقصدی دارد و هدفش این است که مکلفین از معاملات ربوی و ازدیاد مال بدون زحمت به دور بمانند.
👈 متن کامل یادداشت در «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=78312
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🏳️ اللَّهُمَّ اهْلَ الْكِبْرِياءِ وَ الْعَظَمَة وَ اهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ اهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ اهْلَ التَّقْوى وَ الْمَغْفِرَةِ اسْئَلُكَ بِحَقِّ هذَا الْيَوْمِ الَّذِى جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمينَ عيداً.
🌹 فرارسیدن عید قربان؛ عید رهایی از اسارت نفس، شکوفایی ایمان و یقین تهنیت باد.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢انقلابی یعنی سیدعلی خمینی
✍️حجتالاسلام والمسلمین مهدوی ارفع نوشت: امروز روز عید سعید قربان و اینجا ضاحیه لبنان، کنار مزار شریف شهید سیدحسن نصرالله است.
هنوز ۸_۹ ساعت بیشتر از بمباران وحشیانه ضاحیهء مقدسه توسط رژیم سگ هار منطقه نگذشته که یادگار حقیقی حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه به زیارت سید حسن نصرالله و دیدار دوستان ایرانی شتافته.
در تصویر به ترتیب کنار بنده: جناب آقای امانی سفیر جمهوری اسلامی ایران در لبنان و جانباز پیجری، حجت الاسلام والمسلمین سید علی خمینی یادگار حضرت امام، آیت الله سید عیسی طباطبایی از موسسبن حزب الله و جنبش امل.
خداوند این عالم انقلابی جوان را برای آینده اسلام حفظ و حراست کند.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔔کرسی علمی ترویجی «ابعاد فقهی و حقوقی رای ممتنع در مجلس شورای اسلامی»
🎙ارائه: حجتالاسلام سید محسن قائمی خرق، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی
🎙ناقد: حجتالاسلام حسین جوان آراسته، عضو هیات علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
🎙ناقد: دکتر مهدی رجایی، عضو هیات علمی دانشگاه قم
🗓 زمان: یکشنبه ۱۸ خرداد. ۱۴۰۴ ساعت ۱۵
🏛مکان: قم، سالن جلسات مرکز تحقیقات اسلامی مجلس
🔗لینک مجازی: https://www.skyroom.online/ch/m.faghih64/law
📌متقاضیان شرکت به صورت حضوری، تا ساعت ۱۲ روز شنبه ۱۷ خرداد عدد ۱ به همراه نام و نام خانوادگی خود را به شماره (09830001913) ارسال کنند.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
اجتهاد
💢نقد و بررسی الگوی فقه حکمرانی استاد خسروپناه ✍️حجتالاسلام حمید مغربی در سالهای اخیر، تلاشهایی
💢پاسخی به پرسشها؛ مروری بر تطور نظریه استاد خسروپناه
✍️حجتالاسلام مجید رجبی
تکامل فقاهت و بروز رسانی آن برپایه اقتضائات زمان و مکان یکی از پدیدههای جاری در طول مسیر هزار و اندی ساله فقاهت شیعه است.
استاد عبدالحسین خسروپناه که بنده توفیق شاگردی ایشان بویژه در زمینه فلسفههای مضاف را داشتهام از اساتیدی هستند که در زمینه فلسفههای علم و ترابط میان دانشها بویژه فقه و علوم انسانی سرآمد بوده و از این جهت در حوزههای علمیه شخصیت شاخصی شمرده میشوند.
یادداشتی در زمینه پرسشهایی از استاد خسروپناه در شبکه اجتهاد نوشته حجتالاسلام حمید مغربی منتشر شده است.
از آنجا که بنده توفیق تحقیق و تدوین مباحث فلسفه فقه الاجتماع ایشان را داشتهام و در کتابی با همین عنوان توسط انتشارات دانشگاه جامع امام حسین (ع) منتشر شده، لازم دانستم ضمن تشکر از نویسنده محترم در رعایت ادب نقد و گفتگو به نکاتی را به استحضار برسانم:
پاسخ به همه این پرسشها در کتاب مزبور که مربوط به ده سال گذشته ایشان است، قابل دریافت میباشد. البته در طول این ده ساله نظریه ایشان تطور یافته و از «فقه الاجتماع» به «فقه نظام ولایی» و سپس «فقه حکمرانی» رسیده است.
در عین حال چه در زمینه روش شناسی ناظر به عرصههای میدان چه در زمینه ترابط فقه و علوم انسانی مدرن، چه در زمینه نظامسازی پس از کشف احکام و قواعد فقهی، چه در زمینه تفسیر از انسان محقق و روش کشف انسان محقق، در این کتاب به نظریه پردازی پرداخته شده است.
منظری کلان از این مباحث، در مقاله مشترک حقیر با استاد خسروپناه با عنوان «گستره و روش شناسی فقه الاجتماع» ملاحظه قابل مشاهده است.
نقد علمی دیدگاههای اساتید نظریه پرداز در عرصه تکامل فقاهت، پس از اشراف بر مکتوبات و ابعاد مختلف نظریه ایشان مسیری شفافتر و دقیقتر است. و من الله التوفیق.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢بازخوانی تخصیص قرآن به خبر واحد
✔️در نسبت پرچالش میان «قطعیت قرآنی» و «ظنیت خبر واحد»، نظریه تخصیص قرآن به خبر واحد، به نقطهای کانونی در منازعات اصولی بدل شده است؛ مسئلهای که صرفاً یک نزاع فنی نیست، بلکه گرهگاه تقابل دو نظام معرفتی و دو رویکرد هرمنوتیکی به منابع دین است.
🔻شیخ حیدر حبالله در نشست علمی اخیر خود، با نگاهی تطبیقی و تحلیلی، ریشههای این نزاع را در تفکیک میان «قطع عرفی» و «قطع منطقی»، و همچنین در تفاوت تلقیها از ماهیت تخصیص – از «بیان» تا «نسخ جزئی» – بررسی کرده و تصویری از چگونگی شکلگیری نظامهای متفاوت اصولی، ارائه میدهد؛ تصویری که میتواند برای بازاندیشی در رابطه قرآن و سنت در فقه معاصر راهگشا باشد.
👈 متن گزارش + صوت در «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=78307
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢لباس احرام؛ ترک دنیا به مثابه مقصد شریعت
✍️مصطفی قناعتگر
میتوان «ترک دنیا» را یکی از مقاصد بنیادین شریعت اسلامی دانست. این مفهوم به معنای دوری از وابستگیهای مادی، توجه به معنویت و آماده شدن برای زندگی اخروی است (مترادف زهد). این مقصد در عبادات مختلف، از جمله حج، به اشکال گوناگون نمود پیدا میکند. حج، فرصتی بینظیر برای تمرین «ترک دنیا» و تجربه زندگیای ساده و معنوی است.
در روایات امامیه، به علل و فلسفه تشریع حج اشاره شده است که شامل بزرگداشت خداوند، تطهیر از گناهان سلامتی جسم و افزایش روزی، رونق اقتصادی و تبادل فرهنگی میشود. اما در میان این اهداف، مفهوم «ترک دنیا» به عنوان یکی از مقاصد اصلی شریعت، جایگاه ویژهای دارد و به دو شکل عمده «ریاضت» و «نفی تلذذ و تجمل» در مناسک حج تجلی مییابد.
📝 متن یادداشت: http://ijtihadnet.ir/?p=78330
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢بازخوانی سه بُعد شخصیت شیخ اعظم انصاری؛ ما کجا ایستادهایم؟
✔️استاد سید محمدرضا سیستانی در سخنانی، به بازخوانی سه بُعد اساسی از شخصیت فقیه سترگ شیخ انصاری پرداخت. او بُعد علمی شیخ را در آثار بیبدیلی همچون رسائل و مکاسب و تأثیر ماندگار آن بر نظام آموزشی حوزهها برجسته کرد. در بُعد عقلی و تدبیری، از نقش ایشان در تثبیت مرجعیت عامه، مواجهه حکیمانه با بحرانهای اجتماعی زمانه، و ایستادگی در برابر دربار و نفوذ دولتهای بیگانه سخن گفت. در بُعد اخلاقی و تقوایی نیز نمونههایی از زهد، پارسایی و بیاعتنایی وی به مال و مقام را یادآور شد و در پایان، مخاطبان را به تأمل در این پرسش برانگیخت که: «ما کجا ایستادهایم؟»
👈 متن سخنان: http://ijtihadnet.ir/?p=78335
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔔 نشست تخصصی بررسی نظریات فقه السیاسه امام خمینی (ره)
🔻موضوع اول: نقش زمان و مکان در فقه روابط بین اللملل از دیدگاه امام خمینی (با تاکید بر مسئله بيع سلاح به اعداء دين)
🎙حجتالاسلام سجاد علیاکبرزاده
🔻موضوع دوم: رویکرد حکومتی و اجتماعی امام خمینی نسبت به روایات مرتبط با فروش اشیاء با علم به استفاده حرام از آنها
🎙حجتالاسلام حمیدرضا کامل نواب
🔻موضوع سوم: بررسی فقهی مرجع امنیت از دیدگاه امام خمینی
🎙حجتالاسلام سید علی موسوی
🔻موضوع چهارم: ساختار حکومت در اسلام با تأکید بر مبانی امام خمینی(ره)
🎙حجتالاسلام محمدحسن لنگری
🔻موضوع پنجم: بررسی تاثیر نظریه خطابات قانونی در فرآیند تقنین از دیدگاهامام خمینی
🎙حجتالاسلام مجتبی انوری
🔻موضوع ششم: بررسی فقهی متولی اجرا و اقامه شریعت از دیدگاه امام خمینی
🎙حجتالاسلام حسین سلیمی
👤 مدیر علمی نشست: حجتالاسلام عباسعلی مشکانی سبزواری
🗓 زمان: شنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۳۰
🕌 مکان: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی، مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(علیهم السلام)، سالن جلسات مدرس رضوی مرحوم ادیب نیشابوری
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📚 «سلسله نشستهای جایگاه فقهی حقوقی شورای نگهبان در قانونگذاری، نظریه فتوای معیار» کتاب شد
✔️این کتاب در راستای محوریت بررسی فتوای معیار در قانونگذاری و در ۱۸۸ صفحه توسط دکتر اسماعیل آقابابایی عضو گروه حکمرانی و مدیریت مرکز تحقیقات اسلامی مجلس نگارش شده و از سوی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.
📖 در بخشی از کتاب آمده است: اصول متعدد قانون اساسی از جمله اصل ۴، ۹۴ و ۹۶ بر لزوم تدوین قوانین بر اساس موازین شرعی و تشخیص آن توسط فقهای شورای نگهبان تاکید دارند با این حال در اینکه کدام فتوای فقهی میتواند معیار در قانونگذاری قرار گیرد، دیدگاههای مختلفی مطرح است، از جمله: فتوای کارامد، فتوای مشهور، فتوای فقیه حاکم، فتوای فقهای شورای نگهبان، فتوای فقیه اعلم و فتوای اسهل به خصوص در مسائل کیفری.
📌این نوشته در قالب یک مقدمه و چهار نشست علمی به نقد و بررسی دیدگاههای یادشده میپردازد و در تلاش است ضمن بیان دیدگاههای مختلف، زمینه اجراییشدن اصول یادشده از قانون اساسی را فراهم ساخته و قدمی در تحکیم و تدوین قوانین مبتنی بر شرع بردارد.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢دو خسران در سپهر اجتهاد: غیبت فلسفهٔ شریعت و فلسفهٔ فقه
🔻راهی بهسوی فقهی زنده و زمانشناس
✔️استاد احمد مبلغی:
فلسفهٔ شریعت، زینتِ حاشیه نیست، بلکه گوهرِ متن است؛ نه زیورِ علم، که زیربنای فهم است. آنکه در پی فقهِ زنده و زباندار است، ناگزیر باید از کوچهٔ فلسفه شریعت بگذرد. پیش از فقهِ مألوف، این معرفتِ ژرفنگر است که رخ مینماید و میدان میگشاید.
این بنیان، بر دوشِ پرسشی بزرگ و سنگین نهاده است: چرا فقه بورزیم؟ چرا از شریعت بپرسیم؟ چون سرچشمه را نشناسیم، آب را به کجا ببریم؟ چون غایتِ حکم و پیوندِ آن با فطرت و تاریخِ انسان مجهول ماند، گاه فقه به تصویری بدل میشود؛ چونان خطی بر دیوار، یا نقشی بیاثر.
امروز، فقه ما گرفتارِ دو خسران است: نخست، غیبتِ فلسفهٔ شریعت، که روح و غایت و خمیرهٔ شریعت را در دسترس قرار می دهد. دوم، غیبتِ فلسفهٔ فقه، که به نقدِ پیشفرضها، روشها و عادتهای فقهی میپردازد.
فقه، رودخانهایست روان؛ اگر مبدأ آن تیره باشد، مقصد نیز به ناکجا میرسد و چون پرسش از عقلانیتِ شریعت غایب شود، فقه از نجاتِ کشتیِ جامعه درمیماند. درمانِ این درد، عقلانیتِ حاضر است: فلسفهای که در دلِ جامعه نفس میکشد، نه در کنجِ کتابخانه خاموش میماند.و این دو، چون بالهای پروازند: بییکی، پروازی در کار نیست.
👈 متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=78326
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢تعقل فقیهانه بر مدار تعاملات انسانی
🔻مروری بر ۱۰۰۰ جلسه درس خارج فقه التعامل والتعایش
✔️در طول تاریخ حوزههای علمیه، تلاش برای ارتقاء فقه شیعه از وضعیت انفعالی به جایگاه پاسخگو و تمدنساز، همواره دغدغه شماری از فقها و اندیشمندان برجسته بوده است. گزارش پیشرو، حاصل هزار جلسه درس خارج فقه است که با عنوان «فقهالتعامل والتعایش مع مختلف الملل و النحل» توسط حجتالاسلام والمسلمین استاد محمد عندلیب همدانی ارائه شده و با هدف تبیین ظرفیتهای پویای فقه امامیه در مواجهه با مسائل نوپدید در عرصه تعاملات انسانی، دینی و اجتماعی سامان یافته است.
این مجموعه درسها بر پایه رویکردی نو در روششناسی استنباط شکل گرفته و تلاش دارد با واکاوی ادله اربعه، تحلیل جایگاه عقل، نقد صدوری و مضمونی روایات، توجه به نقش عرف، و نیز تبیین نسبت فقه با سایر دانشها و زیستبومهای انسانی، چشماندازی کارآمد از فقه ارائه دهد.
در این مسیر، اصل «تعقل فقیهانه» بهمثابه روشی عقلایی و منضبط در فرآیند اجتهاد مورد تأکید قرار گرفته و این نکته برجسته شده است که فقه اهلبیت علیهمالسلام، نهفقط در عرصه عبادات فردی، بلکه در سطح تنظیم مناسبات اجتماعی، فرهنگی و مدنی نیز دارای ظرفیتهای راهبردی است.
📝 مطالعه کنید: http://ijtihadnet.ir/?p=78321
🆔 https://eitaa.com/ijtihad