💢قیمت‌گذاری دولتی در شرایط جنگ؛ راه‌حل یا تشدید بحران ؟ ✍️ حجت‌الاسلام سید محمدصدرا متولی امامی در شرایط جنگی، دولت‌ها معمولاً برای کنترل تورم و حمایت از مردم به ابزار «قیمت‌گذاری دولتی» روی می‌آورند. در ظاهر، این سیاست قرار است از افزایش ناگهانی قیمت‌ها جلوگیری کند و دسترسی مردم به کالاهای ضروری را حفظ نماید. اما تجربه‌های تاریخی و حتی برخی آموزه‌های اسلامی نشان می‌دهد که دخالت سیاسی مستقیم در تعیین قیمت‌ها، به‌ویژه در زمان بحران و جنگ، اغلب نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند بلکه می‌تواند نابسامانی اقتصادی را عمیق‌تر کند. 🔹در منابع اسلامی روایتی مشهور وجود دارد که پیامبر اسلام(ص) با درخواست مردم برای تعیین قیمت‌ها مواجه شدند. مردم از گرانی شکایت کردند و از پیامبر خواستند قیمت‌ها را تعیین کند. در پاسخ، پیامبر فرمودند: «اِنَّ اللّهَ هُوَ المُسَعِّرُ، القابِضُ، الباسِطُ، الرّازِقُ؛ وَ اِنّی لَاَرْجُو اَن اَلقَى اللّهَ وَلَیسَ اَحَدٌ یَطلُبُنی بِمَظلِمَةٍ فِی دَمٍ وَلَا مال.» (خداوند است که قیمت‌ها را بالا و پایین می‌کند… و من نمی‌خواهم در حالی خدا را ملاقات کنم که کسی از من به خاطر ظلم در مالش شکایت داشته باشد.) 🔸این روایت در منابعی مانند سنن ترمذی و ابوداوود نقل شده و بسیاری از فقیهان از آن برداشت کرده‌اند که اصل در بازار، آزادی قیمت‌ها و پرهیز از دخالت مستقیم حکومت است؛ مگر در شرایط خاص مانند احتکار یا تقلب. در واقع، اسلام بیش از آنکه بر «کنترل قیمت» تأکید کند، بر «مبارزه با ظلم، احتکار و تقلب» تمرکز دارد. 🔰چرا قیمت‌گذاری دستوری در جنگ مشکل‌ساز می‌شود؟ اقتصاد در شرایط جنگی به طور طبیعی با کمبود منابع، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه تولید مواجه می‌شود. وقتی دولت در چنین شرایطی قیمت‌ها را پایین‌تر از واقعیت اقتصادی تعیین می‌کند، چند پیامد مهم رخ می‌دهد: ۱. کاهش انگیزه تولید و عرضه: تولیدکننده یا واردکننده وقتی مجبور است کالا را زیر قیمت واقعی بفروشد، انگیزه خود را برای عرضه از دست می‌دهد. ۲. ایجاد بازار سیاه: فاصله میان قیمت رسمی و قیمت واقعی باعث شکل‌گیری بازار غیررسمی می‌شود. ۳. کمبود کالا: به‌جای ارزان شدن کالا، نتیجه نهایی اغلب خالی شدن قفسه‌هاست. ۴. گسترش رانت و فساد: مجوزها و سهمیه‌ها ارزش پیدا می‌کنند و زمینه فساد اداری فراهم می‌شود. 🔸به همین دلیل بسیاری از صاحبنظران معتقدند که قیمت‌گذاری دستوری در شرایط جنگی، به‌جای حل مشکل تورم، آن را به شکل «کمبود کالا» و «بازار سیاه» تبدیل می‌کند. 🔰شواهد تاریخی تاریخ جنگ‌ها نمونه‌های متعددی از این مسئله ارائه می‌دهد. در جنگ جهانی دوم، بسیاری از کشورها برای کنترل قیمت‌ها به سیاست‌های سختگیرانه روی آوردند. در برخی موارد، مانند اتحاد شوروی یا کشورهای بلوک شرق، قیمت‌گذاری شدید دولتی باعث صف‌های طولانی، بازار سیاه و کمبود گسترده کالا شد. حتی در کشورهای غربی که نظام سهمیه‌بندی داشتند، دولت‌ها مجبور شدند علاوه بر کنترل قیمت، سیستم پیچیده توزیع کوپن ایجاد کنند تا کمبودها مدیریت شود. 🔹نمونه نزدیک‌تر، تجربه ونزوئلا در دهه‌های اخیر است. دولت برای مهار تورم، قیمت بسیاری از کالاها را به صورت دستوری تعیین کرد. نتیجه این سیاست، کاهش شدید تولید داخلی، کمبود کالاهای اساسی و گسترش بازار سیاه بود؛ تا جایی که مردم برای خرید کالاهای ساده ساعت‌ها در صف می‌ایستادند. 🔸در تاریخ معاصر ایران نیز تجربه‌هایی از قیمت‌گذاری گسترده دیده شده است که در بسیاری موارد به کاهش عرضه و گسترش بازار غیررسمی انجامیده است. 🔰راهکار جایگزین اگر هدف حمایت از مردم در شرایط جنگی است، تجربه‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های زیر مؤثرتر از قیمت‌گذاری دستوری است: ۱. حمایت مستقیم از اقشار آسیب‌پذیر (یارانه نقدی یا کالابرگ) ۲. مبارزه جدی با احتکار و انحصار ۳. تسهیل تولید و واردات کالاهای اساسی ۴. شفافیت در توزیع منابع این رویکردها اجازه می‌دهد بازار به تعادل طبیعی خود نزدیک شود، در حالی که دولت از اقشار ضعیف حمایت می‌کند. 🔰جمع‌بندی هم تجربه تاریخی و هم برخی آموزه‌های اسلامی نشان می‌دهد که کنترل مستقیم قیمت‌ها معمولاً ابزار مناسبی برای مدیریت بحران‌های اقتصادی نیست. در شرایط جنگی که اقتصاد با کمبود و فشار مواجه است، قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند عرضه را کاهش دهد، بازار سیاه ایجاد کند و فساد را گسترش دهد. سیاست هوشمندانه‌تر آن است که دولت به جای تعیین قیمت‌ها، بر عدالت در بازار، جلوگیری از احتکار و حمایت هدفمند از مردم تمرکز نماید. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📸 با استقبال مقامات کشورمان در عربستان و نماینده وزارت حج و عمره عربستان؛ نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت و رئیس سازمان حج و زیارت وارد مدینه شدند. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: اذیت و آزار شیعیان توسط حکام کشورهای حاشیه خلیج فارس را به شدت محکوم می‌کنیم / جامعه اسلامی بدون واکنش از مقابل این جنایت‌ها عبور نمی‌کند 🔹جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با صدور بیانیه‌ای نسبت به اذیت و آزار شیعیان به اتهامات واهی توسط برخی از حکام کشورهای حاشیه خلیج فارس واکنش نشان داد و ضمن محکومیت شدید این اقدامات، تأکید کرد: جامعه اسلامی و امت بزرگ اسلام بدون واکنش از مقابل این جنایت‌ها عبور نمی‌کند و در مقابل ریختن خون مظلومین و اهانت به علمای اسلام بی‌تفاوت نخواهد بود و این خون‌ها دودمان ظالمان را به باد خواهد داد. 🔗متن کامل: jameehmodarresin.org/48785 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢جنگ و عدالت: از امکان تا امتناع ✍️ حجت‌الاسلام والمسلمین علی راد عدالت در جنگ از پیچیده‌ترین مسائل در قلمرو عدالت‌پژوهی است. در نگاه نخست، جمع میان «جنگ» و «عدالت» دشوار و حتی ناممکن می‌نماید؛ گویی سخن گفتن از عدالت در میدان نبرد، نوعی جمع میان دو امر ناسازگار است. جنگ به‌طور سنتی با خشونت، غلبه، و حذف دشمن تعریف می‌شود، در حالی که عدالت بر رعایت حق، حفظ حدود و رفتار منصفانه تأکید دارد. آیا اساساً می‌توان از عدالت در بستر جنگ سخن گفت، یا آنکه جنگ به‌طور طبیعی قلمرو عدالت را تعطیل می‌کند؟ تأمل در آموزه‌های قرآن و سنت، این تلقی نخستین را به چالش می‌کشد. در منطق اسلامی، جنگ رخدادی استثنایی و غالباً دفاعی است که برای دفع تجاوز یا رفع ستم برپا می‌شود؛ از همین رو، انسان حتی در کورانِ درگیری نیز از مدارِ اخلاق خارج نمی‌شود. قرآن کریم صراحتاً عدالت را اصلی فراگیر می داند که کینه و دشمنی، مجوزِ نقض آن نیست: «وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى». این دغدغه‌ی اخلاقی در ساحت فقه اسلامی به مجموعه‌ای از احکام الزامی و قواعد عملیاتی بدل شده است تا جنگ به عرصه‌ای برای توحش تبدیل نشود. فقهای مسلمان با تدوین «آداب جهاد»، عدالت را در سه لایه تبیین کرده‌اند: ۱. عدالت در مشروعیت: جنگ تنها زمانی عادلانه است که بر پایه حق (دفاع) و ماذون از سوی پیامبر یا امام معصوم باشد لذا کشورگشایی و غارت، از دایره‌ی عدالتِ فقهی خارج است. ۲. عدالت در جریان نبرد: فقه با وضعِ «ممنوعیت‌های جنگی» (نظیر حرمتِ تعرض به غیرنظامیان، زنان، کودکان و حتی تخریب محیط زیست)، تفکیک دقیقی میان رزمنده و غیررزمنده قائل شده تا خشونت از مرزهای «ضرورت» فراتر نرود. ۳. عدالت در فرجام جنگ: رفتارهای انسانی با اسیران و اهالی سرزمین‌های شکست‌خورده، نشان می‌دهد که در اندیشه اسلامی، دشمنِ دیروز، امروز به عنوانِ «انسان» دارای حقوقی است که فاتحِ جنگ ملزم به رعایت آن است. عصاره‌ی سخن این است: در منظومه فقهی و اخلاقی اسلام، عدالت، اصلی است که مانع سقوطِ نبرد به ورطه‌ی توحش می‌شود. جنگ در اینجا نه یک هرج‌ومرجِ خونین، بلکه «نزاعی قاعده‌مند» است که در آن، «جنگیدن برای حق» باید در چارچوبِ «حق» انجام شود. بنابراین، پیروزی نظامی هرگز مجوزِ نادیده‌انگاشتنِ عدالت نیست چرا که در منطقِ قرآنی، حتی در میدان نبرد نیز عدالت نه‌تنها ممکن، بلکه «اقرب به تقوا» و شرطِ مشروعیتِ رفتارِ مؤمنانه است. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢نگرانی آیت‌الله مکارم از وضعیت اقتصادی کشور و گرانی‌های اخیر/ دولت بازار را کنترل کند 🔹افزایش قیمت‌ها، فشار قابل توجهی بر اقشار مختلف جامعه وارد کرده است. دولت از این وضعیت آگاهی دارد، ما قدردان زحمات دولت محترم در این ایام سخت خصوصاً در جهت تدارک مایحتاج مردم هستیم، اما در برخی موارد اقدام کافی در کنترل قیمت‌ها صورت نگرفته در حالی که امکانات و ابزارهای لازم در اختیار دولت محترم است که می‌تواند با وضع قوانین مشخص و کنترل بازار، افزایش‌های غیرمتعارف را مدیریت کند. 🔸دولت در حوزه‌های اقتصادی، معیشتی، فرهنگی و اجتماعی، اقدامات جدی‌تری انجام داده و با افزایش هماهنگی و همکاری میان بخش‌های مختلف، روند حل مشکلات شتاب گیرد. 🔗 متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=81530 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢 تأکید آیت‌الله سبحانی بر لزوم تبیین و تبلیغ مرتبط با جنگ توسط طلاب ◻️حضرت آیت‌الله جعفر سبحانی، از مراجع تقلید و اساتید برجستهٔ حوزهٔ علمیهٔ قم، با وجود گذشت نزدیک به ۵۰ روز از ماه مبارک رمضان، همچنان کلاس‌های درس خارج خود را تعطیل نگه داشته‌اند. ایشان با این اقدام، بر لزوم حضور طلاب حوزهٔ علمیهٔ قم در عرصهٔ تبلیغ و تبیین موضوعات مرتبط با جنگ، در شهرها و اقصی نقاط کشور تأکید دارند. ◻️ آیت‌الله سبحانی یک ماه پیش کلاس‌های درس خارج خود را با هدف حضور مؤثر طلاب و روحانیون در عرصه جهاد و فعالیت‌های اجتماعی، تا اطلاع ثانوی تعطیل اعلام کردند. این درحالی است که این مرجع عالی‌قدر حتی برای مراسم ترحیم همسرشان نیز کلاس درس را تعطیل نکرده بود. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣سلسله نشست‌های تخصصی «الهیات بحران و جنگ» 🎙با حضور اساتید حجج‌الاسلام والمسلمین: محمدتقی سبحانی، محمدعلی مهدوی راد، رضا برنجکار، سیدطاهر غفاری، حامد کاشانی، حمیدرضا محمدی خراسانی، محمد صحاف کاشانی 📌۷ جلسه - از ۲۰ الی ۲۷ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ ⏰ ساعت ۱۶:۳۰ 📌 آقایان: حضوری و مجازی - بانوان: مجازی 🔗ثبت نام: https://survey.porsline.ir/s/GUIuTyva 🆔 https://eitaa.com/ijtihad