💢رمزگشایی از اهداف آیتالله شیخ عبدالکریم حائری در تأسیس حوزه قم
🔻در مقام نظریهشناسی، چهار رویکرد در مورد اهداف آیتالله شیخ عبدالکریم حائری در تأسیس حوزه قم علمیه قم وجود دارد:
1. نظریه نخست؛ ادعای رضایت و تمجید دربست مؤسس حوزه از اقدامات رضاخان است. این نظریه عمدتا از سوی مطبوعات وابسته به رژیم پهلوی و مسئولان حکومت رضاخان مطرح مثل علیاصغر حکمت مطرح میشد تا مؤسس حوزه و نخبگان ایران را کاملا با رضاخان همسو نشان دهند.
2. نظریه دوم؛ نظریه سیاستگریزی شخصیتی حاج شیخ و انزوای سیاسی ایشان (رویکرد انفعالی مؤسس حوزه) است. این ایده را آقای دکتر عبدالهادی حائری در کتاب «تشیّع و مشروطیّت در ایران» مطرح میکند.
3. نظریه سوم؛ ادعای رویکرد ضد سیاسی حاج شیخ است که بر این اساس، حاج شیخ عمدا به نیّت تفکیک حوزه از سیاست، حوزه علمیه قم را تأسیس کرد. (رویکرد فعال، اما سلبی) این ایده را آقای دکتر مصطفی محقق داماد در نشست صدسالگی حوزه، در سال ۱۴۰۰ مطرح کرد.
4. نظریه چهارم، آیتالله شیخ عبدالکریم حائری، صاحب بینش سیاسی عمیق بوده و میتوان ایشان را یک نوع کنشگر سیاسی خاموش با سیاست سکوت به حساب آورد که با بردباری و دوراندیشی، حوزه قم را تأسیس کرد، ولی چون شرایط روز را برای ورود مستقیم به عرصه سیاسی فراهم نمیدید، تمام همّ و غم خود را روی تأسیس و حفظ حوزه گذاشت و با این کار مهمترین کانون برای ایفای نقش اجتماعی و فرهنگی و سیاسی را پایهگذاری کرد.
👈راهبرد پنجگانه مؤسس حوزه عبارت بود از: http://ijtihadnet.ir/?p=69540
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢در صدرِ حمایت از حوزه علمیه
✍️ رضا سرحد
✂️ آیتالله صدر در سالهای مختلفی به ایران سفر کرد. اولین سفر ایشان در سال 1299 به مشهد انجام شد. ماندگاری ششساله ایشان در مشهد زمینه تدریس و ارشاد و اصلاح جامعه را فراهم کرد. دومین سفر آیتالله صدر در سال 1309 و به قم انجام شد. ایشان در این شهر نیز به تدریس مشغول شدند و پس از دومین سفر به مشهد، همگان از وی خواستند در مشهد اقامت گزیند؛ بدین ترتیب ایشان اقامت دائم در مشهد را پذیرفت و به اقامه نماز جماعت در مسجد گوهرشاد مشغول شد.
در همین روزگاران آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری که دوران شیخوخیت خود را میگذراند، نگران آینده این حوزه جدیدالتأسیس بود و ازاینرو برای تقویت حوزه و تأمین آینده آن، توسط برخی از تجار متدین از آیتالله صدر خواست که از مشهد به قم منتقل شود. ایشان همین که از این پیشنهاد آگاه شد، دعوت آیتالله حائری را اجابت و به قم آمد. بدین ترتیب آیتالله صدر در کانون توجه خاص آیتالله حائری قرار گرفت و در کارهای مهم یکی از مشاوران ایشان بود و حتی وصی آیتالله حائری شد و این در حالی بود که پس از رحلت آیتالله حائری، رضاشاه تلاش جدی از خود نشان داد تا حوزه علمیه را تضعیف و ناکارآمد سازد.
آیتالله صدر این هنر و توانمندی را داشت که در ضعیفترین روزها، سختترین بحرانهای اجتماعی، سیاسی و امنیتی را از طریق مدارا با دشمن، بدون عدول از اصول و ارزشهای اسلامی در بالاترین سطح از مناعت طبع و عزت نفس، مدیریت کند....
👈 متن کامل یادداشت: http://ijtihadnet.ir/?p=69556
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
📚سالهای نخستین حوزه علمیه قم به روایت روزنوشتهای یک طلبه
✔️شرححال نویسی یکی از منابع مهم تاریخی برای شناخت زندگی اجتماعی و اوضاع زمانه نویسنده آن است. شیخ محمد حجتی بروجردی نویسنده کتاب سرگذشت فردی ناشناخته که از یک سو از شاگردان حاج شیخ عبدالکریم حائری و از سوی دیگری دوستی نزدیک با فرزند مؤسس حوزه دارد در شرححال خود تصویری روشن از حوادث نخستین سالهای بازتأسیس حوزه علمیه قم به مخاطب ارائه کرده است. این تصویر ملموس و بدون واسطه از شاهد نزدیک این حوادث میتواند به روشن شدن بخشهای مبهم تاریخ حوزه علمیه قم و حاج شیخ عبدالکریم حائری کمک کند.
👈 یادداشت محمدامین رفیعی را در «اجتهاد» بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=69553
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔔نشست علمی «تأثیر مکتب فقهی امام خمینی بر فقه سیاسی شیعه»
🎙 ارائه: حجتالإسلام والمسلمین دکتر احمد واعظی
📆 زمان: امروز چهارشنبه؛ ۲۸ دی ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۳۰ الی ۱۹:۳۰
🏢مکان: قم؛ خیابان شهدا، کوچه ۲۴، پلاک ۸۵، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔔کارگاه «ملاحظات و مغالطات در مناسبات فقه و اخلاق»
👤باحضور: استاد مجتبی الهی خراسانی
📆 زمان: پنجشنبه ۶ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۹:۴۵ صبح
🏢 مکان: مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، تالار شیخ طوسی (ره)
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
🔔 برگزاری دومین همایش «فقه فعال» با موضوع «جایگاه روایات اهل بیت (ع) در تفسیر قرآن و عقائد شیعه»
📋 با قرائت پیام آیتالله جعفر سبحانی
🎙 سخنران: استاد میرباقری
🔻 رونمائی از دو اثر استاد سیفی مازندرانی:
📖«منهاج التبیان في تفسیر القرآن»
📖«البراهین الواضحة في عقائد الإمامیة»
📆 زمان: پنجشنبه 29 دیماه 1401، ساعت 10 الی 12
🏢 مکان: قم، چهار راه شهدا، سالن همایشهای غدیر
📌 حضور خواهران حوزوی بلامانع است
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
◼️مراسم سالگرد ارتحال مدافع حریم تشیع، حضرت آیتالله صافی گلپایگانی(ره)
▪️پنجشنبه ۲۹ دیماه، بعد از نماز مغرب و عشاء در مسجد امام حسن عسگری (ع)
▪️مراسم ویژه بانوان روز پنجشنبه ۲۹ دیماه، ساعت ۱۵ تا ۱۶:۳۰ در مسجد الغدیر قم
▪️مراسم کربلا، ۶ بهمن ماه، ساعت ۹ تا ۱۱ صبح در عتبه حسینی (ع)
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢برای ورود به منطق فهم حدیث، نیازمند اصول فهم جدیدی هستیم/ افراط و تفریط در برخورد با حدیث
✔️حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم طباطبایی:
🔹یکسری افراد با استناد به برخی روایات نادرست و دارای اشکال، همه سنت را زیر سؤال میبرند که مخصوصاً در دوره اخیر زیاد شده است مثلاً فردی ۱۰ روایت از کافی را ذکر کرده و میگوید در آن شبهه داریم و با عقل سازگار نیست... و همه کافی را زیر سؤال میبرند. البته برخی حدیث را به جای سنت مینشانند و هر روایتی را که به معصومین(ع) نسبت داده شده مقدس و معتبر دانسته و از آن تبعیت میکنند.
🔸به نظر میرسد هر دو ایراد دارد؛ سنت جزیی جداناپذیر از دین است و از طرف دیگر هم اگر قرار باشد به هر روایتی اعتماد کنیم مطمئناً چیزهایی که در دین نبوده وارد دین خواهد شد؛ البته سنت و معرفت دینی صرفاً منحصر به فقه نیست، احادیث فقهی جزء کوچکی از دین هستند که مهماند.
🔹ما در مباحث اعتبارسنجی روی اقلیت یعنی روایات فقهی تمرکز کردهایم و مخاطب اکثریت با شبهات فراوان را رها کردهایم. اعتبارسنجی باید به گونهای باشد که همه موارد و نه صرفاً فقهی را پوشش دهد... ما منکر تأثیر اصول فقه بر فهم برخی حوزههای دیگر نیستیم ولی اصول عقاید هیچ ربطی به فقه ندارد یعنی ۲۰ درصد اصول در منطق فهم مؤثر است ولی همان ۲۰ درصد هم اثر ناقص دارد؛ بنابراین اگر بخواهیم وارد منطق فهم حدیث شویم، نیازمند اصول فهم جدیدی هستیم.
👈 گزارش نشست «اعتبارسنجی احادیث با نگاهی به تاریخ حدیث»: http://ijtihadnet.ir/?p=69559
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢برجستهکردن روایات اهل بیت(ع) در طرح پژوهشی تاریخ در روایات
🔹حجتالاسلام والمسلمین محسن الویری از اجرای طرح کلان پژوهشی تاریخ در روایات خبر داد و تأکید کرد: در این طرح ضمن اینکه کوشیدهایم نوآوری و ابداعات روایات را برجسته کنیم ولی یادمان نرفته که با هدف برجستهسازی روایات اهل بیت(ع) این کار را انجام دهیم.
🔸استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: مراد ما از روایت تاریخی هم روایتی است که تمام یا بخشی از آن به صورت مستقل و آشکار و نه در پیوند با دیگر روایات و تامل ثانوی دارای دلالت تاریخی یا مفاهیم مرتبط با نظریات تاریخی باشد. ما روایاتی را که در پیوند با سایر روایات و یا در سایه دیگر روایات مفهوم تاریخی پیدا میکند، کنار گذاشتهایم زیرا بر مستقلبودن تأکید داشتیم و اگر روایتی به صورت التزامی غیرمتنی دلالت تاریخی داشته باشد، آن را هم کنار گذاشتهایم.
🔹وی اظهار کرد: نخواستهایم طوری طرح بحث کنیم که دیگران فکر کنند ما برای خودمان حرف زدهایم و در حقیقت مفاهمه ایجاد نشود. ما کاملاً با ذهن تاریخی پایبند به متن بوده و اینطور نیست که ابتدا عنوان داشته باشیم و روایات را زیر آن بریزیم، بلکه ابتدا روایات بررسی شده و بعد برای هر مجموعه، دستهبندی شده و عنوان قرار دادهایم.
👈 معرفی کلانطرح تاریخ در روایات: http://ijtihadnet.ir/?p=69548
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢جایگاه مقاصد شریعت در حل مسائل فقه هنر
✔️مقاصد شریعت چند سالی است که در فقه شیعی نیز همانند فقه اهلسنت، جایگاه مهمی را برای خود فراهم کرده است. دانشیان اصولی شیعه که پیشازاین، با بدگمانی به این نظریه ابداعی اهلسنت مینگریستند چند سالی است که خود را ناگزیر از پذیرش آن میانگارند. در این میان، هر چهقدر مقاصد شریعت در حل مسائل فقه سنتی کاربرد دارد، در حل مسائل فقههای نوپدید، پرکاربردتر به نظر میآید. در میان فقههای نوپدید، فقه هنر، یکی از ابوابی است که به مناسبت اثرگذاری فراوان در جامعه، لزوم درنظرداشت این دلیل نوپدید فقهی را بیشتر طلب میکند.
👈 مصطفی قناعتگر در این یادداشت اختصاصی، به جایگاه مقاصد شریعت در حل مسائل فقه هنر میپردازد: http://ijtihadnet.ir/?p=69534
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢درآمدی بر منهج فقهی حضرت آیتالله خامنهای
✔️استاد محمد محمدی قائینی:
🔻توجه به آراء مفسران تفسیری و استظهارات نو و بدیع از آیات و روایات
🔹فقه جواهری فقهی دارای استدلالاتی با چهار فاکتور «برمبنای برهان و استدلال، ناظر به اقوال فقها، فحص از آراء فقها و پرهیز از وساطت در استدلال و تقوا» است. اولین ویژگی در آثار رهبری تکیه بر فقه جواهری است. دومین ویژگی توجه به آراء تفسیری مفسران میباشد. همچنین یکی از نکات ویژه در تحقیقات ایشان، استظهارات نو و بدیع از آیات و روایات میباشد.
🔻استنباط قواعد جدید از آیات قرآن
🔹در جامعه امروز براساس سیستمهای نوین مسائل مستحدثه جدیدی به وجود آمده که نیاز است فقیه براساس آیات و ابزارهای جدید پاسخهای مستدلی به اینگونه مسائل جدید بدهد که در استفتائات رهبر انقلاب از این روش بهره وافی را میبرد.
🔻روش نقض و ابرام
🔹رهبری این روش را در جایجای کتاب جهاد به عهده گرفته و انجام دادهاند که مباحث ایشان از یک استحکام بالایی برخوردار کرده؛ مثلا وقتی میخواهند با یک کفار قراردادی ببندند آیا جایز است حاکم اسلامی شرط کفار را بپذیرد؟ ایشان ده صفحه ادله کسانی که اثبات کردهاند و نقد آنها و اشکال بهنقد و اشکال به ادله آنها و در نهایت نظر نهایی خود را آوردهاند.
🔻تکیه بر تحقیقات تاریخی
🔹پی بردن به زمینههای تاریخی یک مسئله برای پاسخگویی به مسئله بسیار مهم است. از ویژگیهایی ایشان تکیه بر تحقیقات تاریخی میباشد که در مباحث علمی و فقهی رهبری بهوضوح یافت میشود.
👈 گزارش تفصیلی: http://ijtihadnet.ir/?p=69579
🆔 https://eitaa.com/ijtihad
💢ملاحظه و رعایت اقتضائات کار فرهنگی - تبلیغی راهبردی ضروری و همیشگی است
🔺سازمان تبلیغات و حوزه هنری در عرصههای مختلف، کار خوبِ زیاد کردهاند اما نه به اندازه عمر حدوداً چهل سال خود، باید کار و تلاش را مضاعف کرد
✔️رهبر معظم انقلاب اسلامی ظهر امروز در دیدار رئیس و جمعی از مدیران سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه هنری، تولید و ارائه محصولات فاخرِ مبتنی بر فکر نو، و در نظر گرفتن اقتضائات اجتماعی و فرهنگی تبلیغ را در عین خشیت کامل از پروردگار، دو وظیفه مهم دستگاههای فرهنگی تبلیغاتی خواندند.
🔹 حضرت آیت الله خامنه ای ضمن قدردانی از اقدامات خوبی که در سازمان تبلیغات اسلامی انجام گرفته است، با استناد به آیات قرآنی، خشیت از پروردگار به معنای «ملاحظه، رعایت و مراقبت» را راهبرد ضروری و همیشگی فعالان عرصه فرهنگ و تبلیغ دانستند و افزودند: دستگاهها و عناصر فرهنگی-تبلیغی باید کاملاً مراقب باشند که حرف خدا در هیچ شرایطی زمین نماند و در این زمینه نباید از جنجال و هوچی گری و اتهامات ترسید.
🔹 ایشان توجه به اقتضائات اجتماعی در تبلیغ را نادیده گرفتن خشیت الهی ندانستند و گفتند: کارهای فرهنگی لوازمی دارد که باید به آنها توجه کامل کرد.
🔹 ایشان توجه به لسان قوم را در فعالیت های فرهنگی- تبلیغاتی از جمله این اقتضائات برشمردند و گفتند: زبان ارتباط گرفتن با یک جوان و نوجوان با زبان حرف زدن با یک غافل جاهل یا معاند فرق می کند همچنانکه باید زبان و لسان صحبت و تبلیغ در کشورهای دیگر با کار فرهنگی-تبلیغی در داخل از جمله در مجموعه های انقلابی تفاوت داشته باشد.
🔹 رهبر انقلاب اسلامی بازار فکر و محصولات نو در داخل و خارج را پررونق خواندند و گفتند: با تولید فکر نو، فرآوری آنها و تبدیلشان به محصولات فاخرِ دارای بسته بندی خوب، در این بازار پرمشتری فعال شوید.
🔹 ایشان با ابراز ناخرسندی از کم کاری در این عرصه گفتند: سازمان تبلیغات و حوزه هنری در عرصه های مختلف، کار خوبِ زیاد کرده اند اما نه به اندازه عمر حدوداً چهل سال خود، بنابراین باید کار و تلاش را مضاعف کرد.
🔹 اهمیت دادن به نیروی انسانی زبده به عنوان محور اساسی مجموعه های فرهنگی، حفظ نیروهای خوب سازمان تبلیغات در همه رشته ها،مراقبت از نیروها و مواظبت در زمینه آفات برون سپاری کارهای فرهنگی تبلیغاتی، چهار نکته دیگر رهبر انقلاب در این دیدار بود.
🔹 ایشان در این زمینه گفتند: البته باید از ظرفیت های مردمی حداکثر استفاده را کرد که در این زمینه جشنواره عمار نمونه خوبی است.
🔹 حفظ شادابی، سرزندگی، خوشحالی و خشنودی مردم از دیگر نکاتی بود که ایشان به عنوان یکی از وظایف مهم دستگاههای فرهنگی تبلیغاتی بیان کردند.
🔹 رهبر انقلاب در تشریح بیشتر ابعاد و اهمیت این موضوع گفتند: البته اگر وضع اقتصاد و زندگی مردم بهتر شود شادابی و خشنودی آنها تا حدودی تأمین می شود اما جدا از این مسئله هم می توان با مشارکت خود مردم، کارهای متنوع – شیرین و سرزنده ای انجام داد.
🔹 بخش آخر سخنان حضرت آیت الله خامنه ای در این دیدار حاوی چند توصیه از جمله پرهیز از جناح گرایی بود.
🔹 ایشان گفتند: در کل کشور به اتحاد کلمه و همدلی نیاز داریم چه برسد به مجموعه های انقلابی که باید کاملاً از افتادن در دام نحله های گوناگون فکری و جناح گرایی پرهیز کنند.
🔹 خودداری از کارهای صرفاً ویترینی و شکلی، و مراقبت از تولید آثار خنثی و بدون جهت گیری صحیح توصیه های دیگر رهبر انقلاب به رئیس و تعدادی از مدیران سازمان تبلیغات اسلامی و حوزه هنری بود.
🔸رییس سازمان تبلیغات اسلامی هم در این دیدار، از فعالیت ها گزارش داد.
🔸حجه الاسلام قمی گفت: جوانگرایی – پرورش نیرو و جهاد تبیین را جدی گرفته و در اولویت قرار داده ایم و سعی داریم به سهم خودمان به تأمین نیازهای فرهنگی جامعه کمک کنیم، البته در برخی زمینه ها همچنان ضعف داریم.
🔸دادمان رئیس حوزه هنری هم در گزارش کوتاهی گفت: مسیر رشد حوزه در زمینه ادبیات و کتاب را ادامه داده ایم اما سعی کرده ایم در دیگر زمینه های فرهنگی هنری و رسانه ای هم با تکیه بر ظرفیت درخشان جوانان همه مناطق کشور فعال باشیم.
🆔 https://eitaa.com/ijtihad