موزۀ ملّی ایران ضمن شادباش میلاد با سعادت امام علی النقی الهادی (ع)، قالیچۀ سجادهای با طرح محرابی و دعای صلوات بر معصومین (ع) را به دوستداران معرفی میکند.
*قالیچۀ سجادهای با طرح محرابی*
*محل بافت:* تبریز
*دورۀ فرهنگی:* دورۀ صفوی
*قدمت:* سدۀ یازدهم هجریقمری
*اندازه:* درازا: ۱۴۵ سانتیمتر پهنا: ۱۰۲ سانتیمتر
*شمارۀ اثر در موزۀ ملّی ایران:* ۳۴۰۵
قالیچۀ سجادهای با طرح محرابی یک اثر شاخص از دست بافتههای سدۀ یازدهم ه.ق، که در تالار صفوی موزۀ باستانشناسی و هنر دوران اسلامی موزۀ ملّی ایران، نگهداری میشود.
تار و پود و پرز این قالیچه از جنس پشم است و با روش گره فارسی بافته شده، بالا و پایین آن ریشه دارد. زمینۀ قالیچه سبز سیر و دارای سه حاشیه و چهار کتیبه است.
حاشیهها به ترتیب از بیرون به داخل شامل: حاشیه بیرونی باریک و دارای زمینه قرمز و با نقوش گل و شکوفه به رنگهای قرمز و آبی و سیاه تزیین شده است، در حاشیه میانی از پهنای بیشتری برخوردار بوده و به خط ثلث و به رنگ قهوهای بر زمینه نخودی رنگ با تزیین گیاهی قهوهای کم رنگ دعای صلوات بر چهارده معصوم(ع) بافته شده است.
حاشیه داخلی این قالیچه، در زمینۀ قرمز آیۀ ۲۵۵ سورۀ مبارکه بقره به خط ثلث و به رنگ نخودی بافته شده است: (الله لا إله إلا هو ... مَن ذَا الَّذِى ... العظيم)
بخش اصلی این بافته طرح سجادهای یا محرابی دالبری است. داخل حاشیه دور این طرح به خط نستعلیق قهوهای رنگ آیات ۴۰ و ۴۱ سورۀ مبارکه ابراهیم (ع) با مضمون دعای حضرت ابراهیم خلیل (ع) بافته شده است: (رَبِّ اجعلني مقيم الصَّلوةَ وَ مِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَ تَقَبَّلْ دُعَاءِ رَبَّنَا اغْفِرْ لي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَومَ يَقومُ الحِساب، بِرَحْمَتِكَ يا أَرْحَمَ الرّاحمين)
در قسمت درونی طرح محراب در زمینه سبز سیر داخل ترنج کوچک به خط ثلث و به رنگ نخودی در زمینه قرمز ذکر سجده نماز بافته شده است: (سُبحانَ رَبِّيَ الأعْلَى وَ بِحَمْدِهِ)
در بالا و پایین این ترنج دو سرترنج قرمز رنگ طراحی شده است. در قسمت پایین طرح محرابی در زمینۀ سبز تیره نقوش گل و برگهای اسلیمی به رنگهای قرمز ،زرد، صورتی، نخودی و آبی بافته شده است پائین حاشیه میانی با نقوش گُل و برگ و اسلیمی ماری تزیین شده است.
طرح سجادهای این قالیچه و نحوه طراحی آن خاص است زیرا به علت احترام به متن آیات قرآنی و اسامی مقدس معصومين (ع) در قسمت پایین قالیچه که محل ایستادن و نشستن نمازگزار است کتیبهها طراحی و بافته نشده و بهجای آن با نقوش گُل و برگ و اسلیمی تزیین شده است. تنها در سمت راست و چپ و بالای قالیچه کتیبههای مقدس طراحی و بافته شده است.
این اثر با ارزش و منحصر بفرد دورۀ صفوی همۀ معیارهای ثبت را دارا بوده و در تاریخ ۱۳۹۹/۶/۱۶ به شمارۀ ۱۹۳۱ در فهرست آثار ملّی منقول به ثبت رسیده است.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔
تعویذ سنگی مصری موسوم به کیپوس حوروس
دوره فرهنگی: از سلسله ۲۶ (سائیت) تا هخامنشی
قدمت: حدود ۶۰۰-۳۵۰ پیشازمیلاد
محل کشف: محوطه شوش، شهرستان شوش، استان خوزستان
اندازه: بلندا: ۹۱ میلیمتر
شماره اثر در موزه ملی ایران: ۱۰۳
این اثر، قطعهای از یک لوح سنگی سیاهرنگ است که بخش فوقانی آن به شکل قوسی ساخته شده و قسمت پایینی آن شکسته و از میان رفته است. نقوش روی این اثر در چند ردیف ارائه شدهاند. در رأس قوس، خورشید بالدار «بِهدِت» قرار دارد. در زیر آن، ردیفی متشکل از هفت ایزد مومیاییشده و نشسته حجاریشده است که شمایل میانی آن، به احتمال زیاد نشانگر ایزد «حوروس» منطقه «حبنو» است. این ردیف بوسیلۀ تیغهای بلند از تاج ایزد بِس از قسمت زیرین لوح جدا میشود. پیکره ایزد بِس با سری تقریباً مدور، گوشهایی بزرگ، گونههای گوشتالو و برجسته، و نیز سبیل و ریشی با دستههای موی مواج در مرکز لوح به تصویر درآمده است. در دو سوی چهره او، چند نقش کندهکاریشده مشاهده میشود که همگی رو به سوی وی دارند. بخش پایینی و مفقود لوح احتمالاً شامل تصویر ایزد «حوروس کودک» به حالت ایستاده و از روبهرو، بر فراز تمساحها بوده است. او در دستان خود خزندگان یا شیری را مهار کرده است. ماسک ایزد «بِس» در مرکز لوح، در اصل بر فراز سر حوروس کودک قرار داشته است.
بر سطح پشت لوح، نقوش کنده در چهار ردیف افقی و چند رج عمودی از نگارههای هیروگلیف به چشم میخورند. بخش زیر قوس، نقش ایزد «آمون - رع حورآختی» در شکل قوچی چهار سر حک شده که در دو سوی او، دو بابون ستایشگر قرار دارند. در بخش میانی این سطح نیز سه ردیف از پیکرههای ایزدی ترسیم شدهاند که همگی به سمت راست مینگرند. بخش پایین مزین به دوازده ستون نبشتۀ هیروگلیف بوده است. بر روی لبه لوح نیز با نبشتهای به خط هیروگلیف و با مضامین دعایی و جادویی حک شده است.
مصریان باستان بر این عقیده بودند که حوروس کودک (حارپوکراتس) به کمک پارهای اوراد در برابر موجودات موذی، بخصوص مار، عقرب و تمساح محفوظ میماند. بنابراین آنان نوعی تعویذ به شکل سنگافراشته به نام کیپوس ساختند و به کمک اوراد و نقوشی که روی آنها نقر شده بود افراد را محافظت میکردند. بنا به اندازه و شکل، کیپوسها را در معابد یا منزل شخصی قرار میدادند. همچنین نمونههای کوچکتری وجود دارد که سوراخ داشتند و از گردن میآویختند، مانند شی حاضر که احتمالاً در جیب لباس یا کیسهای همراه فرد حمل میشده است. منابع هخامنشی، از کتیبۀ داریوش در کاخ آپادانای شوش گرفته تا گزارشهای هرودوت، حاکی از حضور پررنگ سپاهیان، صنعتگران و متخصصان مصری در شوش هستند. از این رو، مالک این کیپوس بهاحتمال یک پیک، سرباز یا پیشهور مصری بوده که در چارچوب شبکههای گستردۀ شاهنشاهی به شوش سفر کرده و با خود باورها و اشیاء آیینیاش را آورده است. این اثر به همراه شمار زیاد آثار مصری در گوشه و کنار شاهنشاهی را میتوان شاهدی بر ارتباط گسترده بین جوامع خاورنزدیک در این دوره در نظر گرفت.
این کیپوس در کاوشهای هیأت فرانسوی (رولان دومکنم) در شوش به سال ۱۹۳۰ (۱۳۰۹ خورشیدی) میلادی احتمالاً در محدودۀ موسوم به دونژن کشف شد.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔
پیکره سنگی نیایشگر الیمایی
دوره فرهنگی: اشکانی/ الیمایی
قدمت: حدود ۵۰-۲۰۰میلادی
محل کشف: کلهگه زرین، مسجد سلیمان، استان خوزستان
اندازه: بلندا: ۵۲.۷ سانتیمتر
شماره اثر در موزه ملی ایران: ۵۳۸۱
این اثر قطعهای از یک مجسمه آهکی است که پیکرهای مردانه با مدل موی کوتاه و مجعد با چشمانی بزرگ، بینی بلند و نوکتیز، ریش و سبیل، گردن و گوشهای کاملاً آشکار را نشان میدهد. دست راست پیکره با کف دست باز، بالا آورده شده است؛ دست چپ نیز با یک برگ یا عنصر گیاهی در امتداد بدن قرار دارد. این گیاه در جهان پارتی چندان نادر نیست و اغلب در دستان نیایشگران، برگ نخل یا شاخه درختان دیگری مانند آن دیده میشود. مجسمه یک تونیک یقهگرد با آستین بلند و کمربند، احتمالاً تا زانو به تن دارد که پوشش شاخص فرهنگ الیمایی بهشمار میرود. یک تکه پارچه بلند و تابیده شده (احتمالاً یک حمایل یا شال)، از جلو و پشت بر شانه و سمت چپ سینه قرار گرفته است. یک کمربند ساده دور کمر بسته شده و یک شیء مستطیلشکل احتمالاً نوعی کلید در یک صفحه قفل به کمربند بسته شده است. چینهای لباس با خطوط عمودی موازی آرایش یافته که در زیر کمر به صورت u و v شکل، مطابق با آناتومی بدن ظاهر میشوند. زانوها و قسمتهای پایینی پای مجسمه یافت نشدهاند، اما دو سوراخ کوچک با آثاری از دو میله آهنی در زیر لباس آن وجود دارد که نشان میدهد پاها جداگانه ساخته شده و به کمک میلههای آهنی به قسمت بالاتنه متصل بودند. اگرچه پاها وجود ندارند، میتوان فرض کرد که این پیکره زیر پیراهن کمربنددار خود، یک شلوار بلند به سبک دوره اشکانی به پا داشته است.
این تندیس در زمان عملیات شرکت نفت ایران همراه با تعدادی سکههای سلوکی و پارتی کشف شده است. مانند بسیاری از مجسمهها و نقشبرجستههای الیمایی، این پیکره، یک عبادتکننده را نشان میدهد که با دست راست بالا آمده با کف دست باز، حالتی آشنا در هنر اواخر دوره اشکانی است و به احتمال میتواند شاهدی بر وجود معبدی در این محل باشد. احتمالاً این تندیس در یک کارگاه الیمایی، شبیه همان کارگاههایی ساخته شده که تندیسهای یافتشده در بردنشانده و مسجد سلیمان در آنها ساخته شدند.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔
موزهی ملّی ایران ضمن شادباش عید سعید غدیر، «قابآینهی منقوش به شمایل منسوب به امام علی (ع)» را به دوستداران موزه معرفی میکند.
قاب آیینۀ پایه دار فولادی طلاکوب با نقاشی شمایل منسوب به امام علی (ع)
دورۀ فرهنگی: دورۀ قاجار
قدمت: ۱۲۹۱ هجریقمری
اندازه: بلندی ۵۰ سانتیمتر
شمارۀ اثر در موزۀ ملّی ایران: ۲۱۸۸۰
قاب آیینه فولاد طلاکوب، با صفحه مدور، لبه دالبری و متشکل از ۱۸ نیمدایرۀ متحرک، با پایه بلند، آیینه دارای لولا، قفل و بست و درپوش مشبک بهشکل دایره است.
فضای داخلی دالبرهای اطراف آیینه با نقوش اسلیمی گیاهی طلاکوب و تزئین شده است، داخل قاب، مزین به شمایل منسوب به حضرت علی (ع) بر زمینه سفید، حاشیه مُذهب به همراه دو ترنج با سرترنج مشبککاری در طرفین آن.
همچنین داخل دایره مشبک میانی، کتیبهای بهخط نستعلیق، عبارت «ناصرالدین شاه قاجار خلدالله ملکه السلطان بنالسلطان بنالخاقان بنالخاقان عمل محمد ابراهیم سنه ۱۲۹۰»، بر روی در، بر زمینۀ مشبک، دورتادور آیات ۵۱ و ۵۲ سورۀ مبارکه قلم و سال ساخت آن، به خط نستعلیق دیده می شود.
درون ترنجی کشیده بازویی و مستطیل شکل بر زمینۀ طلا چنین نوشته شده است؛ «وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ» «كَفَرُواْ لَيُزلِقُونَكَ» «بِأَبصَرِهِم لَمَّا» «سَمِعُواْ ٱلذِّكرَ» «وَيَقُولُونَ إِنَّهُ»ۥ لَمَجنُون وَمَا» «هُوَ إِلَّا ذِكر» «لِّلعَلَمِينَ فی ۱۲۹۱».
روی پایه آینه داخل چهار ترنج هشتپَر به خط نستعلیق اشعاری از سعدی بدین مضمون حک شده؛
غرض نقشیست کز ما بازماند
که هستی را نمیبینیم بقایی
مگر صاحبدلی روزی برحمت
کند در حق درویشان دعایی
هنرمند حدفاصل بین ابیات را با ظرافت و با استفاده از نقوش اسلیمی تزیین کرده است.
پایه بهوسیلۀ پیچ بیضی شکل با نقوش اسلیمی از پشت صفحۀ آیینه را به پایه متصل کرده است.
پشت صفحۀ اصلی آیینه، در چهار ترنج هشتپر، به خط نستعلیق، چهار جملۀ دعایی بدین شرح نوشته شده؛ «یا قاضیالحاجات» «یا رفیع الدرجات» «یا کافی المهمات» «یا دافع البلیات» و در دایرۀ میانی « يامجيب الدعوات» مزین شده است.
در داخل آیینه نیز در دو سوی شمایل و داخل ترنجها «لافتی الاعلی»«لاسیف الاذوالفقار» نگاشته شده است. شخصیت اصلی نقاشی، بر زمین نشسته و دستهایش بهصورت ضربدری شمشیری را گرفته، صورتش دارای ریش پرپشت و کلاه قرمز بر سر دارد که دستاری سفید سر و گردن وی را پوشانده است. یک نوار تذهیب شده دورتادور شمایل را فرا گرفته است. تلفیقِ هوشمندانهی سبک نگارگری قاجاری با مفاهیم قدسی در این قابآینه، نشانگر جایگاه والای ارادت به ساحت حضرت علی (ع) در فرهنگ بصری این دوره است.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔
*بخشی از گچبری ستون*
دوره فرهنگی: ساسانی
قدمت: اواخر سده پنجم یا اوایل سده ششم میلادی (حدود ۴۹۹–۵۳۱ میلادی)
محل کشف: کاخ تپهحصار، شهرستان دامغان، استان سمنان
اندازه: ۱۳۰ × ۱۶۷ سانتیمتر
شماره کاوش اثر: H 1392
شماره اثر در موزه ملی ایران: ۶۰۹
در کاخ ساسانی تپهحصار، تالاری ستوندار کشف شد که در آن، بخش پایینی ستونها تا ارتفاع حدود ۲۵ سانتیمتر دارای نوار سادهای از گچبری بود و بخش بالاتر با پوششی از تزئینات گچبری زیبا، عمدتاً با نقوش گیاهی و هندسی، آراسته شده بود. آثار برجایمانده نشان میدهند که این تزئینات تا ارتفاع ۲ تا ۳ متر و بر ستونهایی با قطر میانگین ۱۷۵ سانتیمتر ادامه داشته است. این تالار دارای سه جفت ستون آزاد و یک جفت نیمستون بوده و به نظر میرسد تزئینات هر جفت ستون و نیمستون نیز مشابه یکدیگر بودهاند. ردیف نخست ستونها با تزئینات چلیپایی، ردیف دوم با لوزیهای تزئیندار، ردیف سوم با نقش نخل در قاببندی مدور، و ردیف چهارم بدون تزئین رها شده بود. نمونهای از یکی از این پوششهای تزئینی، از ردیف سوم ستونهای تالار ستوندار، با الگوی تکرارشوندهای از واحدهای مدور برگ نخل و آرایههای مختلف بینابینی، در این اثر دیده میشود.
در این کاخ، سطح دیوارها، طاقها و ستونها بهطور گسترده با تزئینات گچبری آراسته شده بود؛ امری که از شاخصههای اصلی معماری ساسانی در کاخها، بناهای آیینی و مذهبی به شمار میرود. این مجموعه شاهانه را میتوان یکی از مهمترین شواهد حضور قباد در شمالشرق ایران دانست؛ مجموعهای که نمونههای درخشانی از معماری و تزئینات معماری دوره ساسانی را در خود جای داده است. کاوشگر این محوطه، با استناد به سکهای از قباد یکم که در کف ایوان بزرگ و در فاصله میان دو ستون یافت شده، این مجموعه را به روزگار قباد یکم منسوب کرده است.
این قاب گچبری از تالار ستوندار کاخ تپهحصار دامغان، در جریان کاوشهای موزه دانشگاه و موزه هنر پنسیلوانیا در سالهای ۱۹۳۱–۱۹۳۲ میلادی (۱۳۱۰–۱۳۱۱ خورشیدی) و زیر نظر اریش اشمیت کشف شد. نقشمایههای گچبری ساسانی، همانند حجاریهای دوره هخامنشی، از شاهکارهای هنر ایران باستان به شمار میروند.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔
*بشقاب سفالی با نقش نخل*
دورۀ فرهنگی: سامانی
قدمت: سده های سوم و چهارم هجری قمری
محل کشف: شوش، استان خوزستان
اندازه: قطردهانه: ۲۴.۵ سانتیمتر، بلندا: ۵.۲ سانتیمتر
شمارۀ اثر در موزۀ ملّی ایران: ۳۰۷۱
این بشقاب بر روی سه پایۀ کوچک قرار گرفته و با نقش نخل و به رنگ آبی کبالت با لعاب سفید شفاف قلع در پشت و رو، تزئین شده است.
تزئینات این بشقاب عبارت است از یک نخل در وسط ظرف و یک ردیف نقوش شاخه ای در امتداد لبۀ پهن ظرف که به تناوب در میان آنها نقطه های تو پر دیده می شود.
در سطح زیر نخل، نماد بسیار کهن باروری شامل داس و یک وسیلۀ درو نقش شده است، این صحنه نشان دهندۀ استراحتی پس از تلاش در مزرعه و نگاهی به داستان کهن کشاورزی است.
آرایه درخت نخل کمابیش تجریدی شده، را می توان بر روی نمونه های دیگر این نوع سفال نیز مشاهده کرد. نمونههای دیگری از این نقشمایه در مکان های دیگری از جمله نیشابور و بهویژه در سبزپوشان، تپه مدرسه و تپه قنات کشف شده اند که بیانگر ارتباط گسترده غرب تا شرق در قلمرو ایران فرهنگی است.
علاوه بر این استفاده از لعاب های سربی با درصد معینی قلع بطور معمول با هدف دوگانۀ شفاف کردن لعاب در صورت بیرنگ بودن آن و یا سفید کردن لعاب صورت می گرفته است. این سنت در میان سفالگران ایران، مصر و میانرودان در آن دوره رایج بوده است.
در مورد بکارگیری لعاب سفید شفاف در ایران، پژوهشگران معتقداند که نخستین بار در دورۀ هخامنشیان از این شیوه برای تزئین سفالها استفاده شد و سپس در دورۀ اشکانی نیز این سنت ادامه داشت و پس از یک دوره فترت در دورۀ ساسانی، دگربار در دوران اسلامی در هنر سفالگری مشاهده میشود.
این اثر با ارزش در تالار صدر اسلام موزۀ باستان شناسی و هنر دوران اسلامی موزۀ ملّی ایران نگهداری میشود.
🟢با درود، دوستداران گرامی موزه ملی ایران لطفاً از صفحه های رسمی موزه ملی ایران حمایت کنید.
🟢 موزه ملی ایران مایل است در هر خانواده ایرانی حداقل یک عضو فعال داشته باشد.
🟩 " موزه ملی ایران؛ موزه ای برای همه" 🟩
🟢 لطفاً برای عضویت در صفحه های رسمی موزه ملی ایران روی نشانیهای زیر کلیک کرده و آن را برای دوستان خود بازفرست فرمایید.👇
وبگاه
https://irannationalmuseum.ir/fa/ 🆔
آپارات
https://www.aparat.com/shorts/user/irannationalmuseum/shorts 🆔
ایتا
https://eitaa.com/irannationalmuseum_fa 🆔