eitaa logo
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
7.4هزار دنبال‌کننده
12.5هزار عکس
1.4هزار ویدیو
266 فایل
پایگاه پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی www.isca.ac.ir پایگاه رادیو پژوهش http://radio.isca.ac.ir کانال رسمی آرشیو صوت پژوهشگاه @isca_seda کانال رسمی پژوهشگاه در پیام رسان ایتا https://eitaa.com/isca24 ارتباط با مدیر و ارسال مطلب @Isca_ac_ir
مشاهده در ایتا
دانلود
💠 الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت سوم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻تبلیغ تربیتی نقش مهمی در اصلاح خانواده دارد. خانواده نخستین محیط تربیت انسان است و اگر پیام‌های دینی صرفاً در مسجد، مدرسه، هیئت یا رسانه مطرح شوند، اما با زندگی خانوادگی پیوند نخورند، بخش مهمی از ظرفیت تربیتی دین مغفول خواهد ماند. تبلیغ تربیتی می‌تواند خانواده را از یک مصرف‌کننده محتوای دینی به یک محیط فعال تربیتی تبدیل کند؛ محیطی که در آن محبت، مسئولیت‌پذیری، صداقت، احترام، ایثار، معنویت و اخلاق در عمل تجربه می‌شوند. 🔻به همین جهت از رسول خدا نقل شده است: «ما نَحَلَ والِدٌ وَلدَهُ أفضَلَ مِن أدَبٍ حَسَنٍ» ؛ « هيچ پدرى به فرزند خود چيزى بهتر از تربيت نيكو نبخشيد» (كنز العمّال : 45411). تبلیغ تربیت بنیان در این راستا می کوشد تبلیغ را عمیقا وارد انسان سازی و شخصیت سازی حقیقی و تاثیر گذار کند. 🔻از منظر اجتماعی نیز نتیجه مهم تبلیغ تربیتی، تبدیل انسان مؤمن از یک دریافت‌کننده منفعل به یک کنشگر مسئول است. انسان تربیت‌یافته فقط به اصلاح خود نمی‌اندیشد و نسبت به خانواده، جامعه، محرومان، عدالت، اخلاق عمومی و سرنوشت اجتماعی خود نیز احساس مسئولیت می‌کند. 🔻بنابراین، مسیر تربیت را می‌توان از خودسازی به دیگرسازی و از دیگرسازی به جامعه‌سازی امتداد داد. در این معنا، تبلیغ تربیتی فقط به دنبال تولید «فرد دیندار» نبوده و بجد باید به دنبال پرورش انسانی مسئول، اخلاقی، آگاه، فعال و جامعه‌ساز باشد. 🔻 صریح دستور قرآنی چنین است: « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ»؛ « خدا به عدالت و احسان و بخشش به خویشاوندان فرمان می دهد، و از فحشا و منکر و ستم گری نهی می کند» ( نحل، آیه 90) 🔻نتایج تبلیغ تربیتی را می‌توان در چند سطح مشاهده کرد. نخستین نتیجه، تحول درونی انسان است؛ یعنی افزایش خودآگاهی، خداشناسی، ایمان، تقوا، کنترل نفس، کاهش رذایل اخلاقی و تقویت فضائل. 🔻نتیجه دوم، تحول رفتاری است؛ به این معنا که ایمان و معرفت دینی در رفتار روزمره انسان ظهور پیدا کند و در صداقت، امانت، نظم، مسئولیت‌پذیری، رعایت حقوق دیگران و سبک زندگی او دیده شود. نتیجه سوم، تحول خانوادگی است؛ یعنی افزایش محبت، اصلاح روابط، کاهش تعارض‌ها و شکل‌گیری محیطی مناسب برای تربیت دینی نسل آینده. نتیجه چهارم، تحول اجتماعی است که در افزایش اعتماد، تعاون، ایثار، عدالت‌خواهی، خدمت و مسئولیت اجتماعی نمود پیدا می‌کند. 🔻در سطحی بالاتر، تبلیغ تربیتی می‌تواند مقدمه‌ای برای تحول فرهنگی و تمدنی باشد. تمدن مطلوب با ساختمان‌ها، سازمان‌ها و فناوری‌ها آغاز نمی‌شود؛ بلکه از انسان آغاز می‌شود. اگر انسان‌های یک جامعه از نظر معرفتی، اخلاقی، معنوی و اجتماعی رشد کنند، زمینه برای شکل‌گیری خانواده سالم، جامعه اخلاقی، فرهنگ مسئولانه و حکمرانی شایسته فراهم می‌شود. ازاین‌رو، می‌توان گفت تربیت انسان، زیرساخت جامعه‌سازی و جامعه‌سازی، مقدمه تمدن‌سازی است. ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
🏴 حسینیه پژوهان | معرفی کتاب امام حسن (ع) پرچم‌دار صلح و مسالمت ▪️این کتاب با نگاهی نو و تحلیلی، به بررسی ابعاد مختلف زندگی و شخصیت امام حسن مجتبی (ع) می‌پردازد و با استناد به منابع معتبر فریقین، اخلاق کریمانه، حلم بی‌مانند و سیاست هوشمندانۀ آن حضرت را به تصویر می‌کشد. ▪️نویسنده، استاد محمدباقر شریعتی سبزواری، با تبیین فلسفۀ صلح‌نامۀ امام، آن را راهبردی دقیق و مصلحت‌اندیشانه برای حفظ اصل اسلام و رسواکردن چهرۀ نفاق‌آمیز معاویه معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که این صلح، زمینه‌ساز قیام عاشورا و الگویی تمام‌عیار برای صلح‌طلبی مبتنی بر عزت و کرامت است. 📚 در حسینیه پژوهان، آثار منتخب را با ۳۰٪ تخفیف تهیه کنید. https://pajoohaan.ir/document/8665- 🎯 پژوهان؛ لذت مطالعه و پژوهش 📱@pajoohaan_ir
💠 الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت چهارم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻تبلیغ دینی در سیره پیامبر اکرم حضرت محمد(ص)، صرفاً به معنای انتقال مجموعه‌ای از آموزه‌ها، احکام و گزاره‌های اعتقادی به مردم نبود، بلکه بخش مهمی از رسالت آن حضرت، ساختن و پرورش انسان‌هایی بود که بتوانند آموزه‌های وحی را در وجود و زندگی خویش محقق سازند. 🔻 پیامبر اکرم(ص) تنها « پیام بر» نبود، بلکه مربی انسان بود و روش تبلیغی او بر هدایت، تعلیم، تزکیه، اصلاح اخلاق، تغییر رفتار و ساخت شخصیت انسان استوار بود. 🔻از این منظر، مفهوم «تبلیغ تربیتی» یا «تبلیغ تربیت‌بنیان» را می‌توان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیره تبلیغی پیامبر اکرم(ص) دانست. 🔻یکی از مهم‌ترین شواهد روایی در این زمینه، سخن مشهور پیامبر اکرم(ص) است که فرمود: «إِنَّمَا بُعِثْتُ مُعَلِّمًا»؛ یعنی «من جز برای آن برانگیخته نشده‌ام که آموزگار باشم». (کنز العمال، ح28873). 🔻 این روایت، حتی اگر در مقام بیان یکی از ابعاد رسالت پیامبر باشد، نشان می‌دهد که تعلیم و پرورش انسان در مأموریت نبوی جایگاهی اساسی دارد. 🔻 چنان که گذشت آن حضرت می فرمود: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ». این روایت، پیوند عمیق میان رسالت پیامبر و تربیت اخلاقی انسان را آشکار می‌کند. 🔻بر اساس این نگاه، پیامبر نمی‌خواست تنها انسان‌ها را با خوبی و بدی آشنا کند، بلکه می‌خواست آنان را به انسان‌هایی تبدیل کند که فضائل اخلاقی در شخصیت و رفتارشان نهادینه شده باشد. 🔻در سیره پیامبر اکرم(ص)، نخستین ویژگی تبلیغ تربیتی، الگوبودن و تربیت عملی است. قرآن کریم آن حضرت را «اسوه حسنه» معرفی می‌کند و می‌فرماید:«لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا»؛ « یقیناً برای شما در [روش و رفتار] پیامبر خدا الگوی نیکویی است برای کسی که همواره به خدا و روز قیامت امید دارد؛ و خدا را بسیار یاد می کند» (احزاب ، ایه21 ). 🔻پیامبر(ص) بسیاری از آموزه‌های خود را نه فقط از طریق سخن، بلکه از طریق رفتار به مردم می‌آموخت. شیوه برخورد او با مردم، رفتار او با کودکان، جوانان، فقرا، خانواده، اصحاب و حتی مخالفان، خود بخشی از برنامه تربیتی او بود. آن حضرت فقط از رحمت سخن نمی گفت؛ بلکه رحمت را در رفتار خود نشان می‌داد و تنها مردم را به تواضع دعوت نمی‌کرد؛ بلکه خود نمونه‌ای از تواضع بود. از این جهت، در تبلیغ تربیتی، شخصیت مبلغ بخشی از پیام اوست. 🔻مخاطب تنها سخنان مبلغ را نمی‌شنود، بلکه شخصیت، رفتار و نحوه تعامل او را نیز مشاهده و ارزیابی می‌کند. 🔻دومین ویژگی تبلیغ تربیتی در سیره نبوی، مخاطب‌شناسی و توجه به تفاوت‌های انسان‌ها است. پیامبر اکرم(ص) با همه مردم به یک شیوه سخن نمی‌گفت. 🔻 سطح فهم، سن، تجربه، نیاز، موقعیت اجتماعی و ظرفیت معنوی مخاطب در شیوه برخورد آن حضرت مورد توجه قرار می‌گرفت. با کودک با زبان کودکانه رفتار می‌کرد، با جوان متناسب با نیازها و پرسش‌های او سخن می‌گفت، با اهل کتاب از مسیر گفت‌وگو و استدلال وارد می‌شد و در برابر افراد مختلف، روش‌های متفاوتی را به کار می‌گرفت. 🔻این امر نشان می‌دهد که تبلیغ تربیتی، مخاطب را یک «توده یکسان» نمی‌بیند و هر انسان را دارای ویژگی‌ها و ظرفیت‌های خاص خود می شمرد. 🔻بنابراین، تربیت موفق باید از نقطه‌ای آغاز شود که مخاطب در آن قرار دارد و او را به‌تدریج به مرحله بالاتری از رشد برساند؛ چنان که از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است: ««بُعِثْنَا مَعَاشِرَ اَلْأَنْبِيَاءِ نُخَاطِبُ اَلنَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ» ؛ «ما گروه پیامبران مأمور شده‌ایم با مردم به اندازه عقل و درک آنان سخن بگوییم.» (مختصر البصائر، ج1، ص388). بر این اساس تبلیغ تربیت‌بنیان، مخاطب را یک توده همگون نمی‌بیند؛ بلکه با شناخت تفاوت‌های معرفتی، روانی، سنی، اجتماعی و معنوی، نقطه آغاز و شیوه هدایت هر مخاطب را متناسب با ظرفیت او تعیین می‌کند. ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
🏴 حسینیه پژوهان | معرفی کتاب امام ناگفته‌ها؛ پرسش و پاسخ‌هایی درباره امام حسن مجتبی علیه‌السلام ▪️در میان انبوه روایت‌های تاریخی و شبهات، زمینه و زمانه و سیره امام حسن مجتبی(ع) در هاله‌ای از ابهام و پرسش‌ فرو رفته است. ▪️این کتاب، حاصل تلاش مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، با تکیه بر منابع اصیل شیعه و اهل‌ سنت، به نقد و بررسی سوالات و شبهات رایج درباره زندگی، صلحِ شجاعانه، بخشش‌های کریمانه، ازدواج و شهادت مظلومانه آن حضرت می‌پردازد و پرده از واقعیت‌های تاریخی برمی‌دارد. ▪️این اثر می‌کوشد نشان ‌دهد که نرمش قهرمانانه امام، اوج درایت و حکمت در حفظ اصل اسلام بوده است. 📚 به مناسبت سالروز شهادت مظلومانه کریم اهل بیت، امام حسن مجتبی(ع)، این اثر ارزشمند را تنها تا پایان هفته جاری با ۳۰ درصد تخفیف، از حسینیه پژوهان دریافت کنید. https://pajoohaan.ir/document/8675- 🎯 پژوهان؛ لذت مطالعه و پژوهش 📱@pajoohaan_ir
💠 الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت پنجم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻یکی از ویژگی‌های مهم روش پیامبر اکرم(ص)، تدریجی بودن تربیت است. انسان موجودی است که عادت‌ها، باورها و رفتارهای او در طول زمان شکل گرفته‌اند و تغییر آنها نیز نیازمند زمان و تمرین است. 🔻جامعه عرب جاهلی نیز با مجموعه‌ای از عادات و باورهای ریشه‌دار مواجه بود. پیامبر(ص) در اصلاح این جامعه، بسیاری از تحولات را به‌صورت مرحله‌ای و تدریجی دنبال کرد. نمونه روشن آن، مسئله حرمت شراب است که در مراحل مختلف و متناسب با ظرفیت جامعه اسلامی مطرح و نهایی شد. 🔻 این روش نشان می‌دهد که تربیت، فرایندی دفعی نیست. از مخاطب نمی‌توان انتظار داشت که تنها با شنیدن یک سخنرانی یا موعظه، به یک انسان کاملاً متفاوت تبدیل شود. 🔻تبلیغ تربیتی باید برای انسان «مسیر رشد» طراحی کند، نه اینکه صرفاً از او «نتیجه فوری» بخواهد. 🔻حضرت رسول می فرمود: « إنّ هذا الدِّينَ مَتِينٌ فَأوغِلُوا فيهِ برِفقٍ ، و لا تُكَرِّهُوا عِبادَةَ اللّه ِ إلى عِبادِ اللّه ِ فتكونوا كالراكِبِ المُنْبَتِّ الذي لا سَفَرا قَطَعَ و لا ظَهْرا أبقى» ؛«پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : همانا اين دين استوار است ؛ پس با ملايمت در آن وارد شويد و عبادت خدا را بر بندگان خدا تحميل نكنيد كه در آن صورت به سوار درمانده اى مى مانيد كه نه راهى را پيموده و نه مركبى [با نشاط] به جا گذاشته است » (كافي، ج 2/86/1). این یعنی تربیت دینی نباید با شتاب، فشار و انتظار تغییر فوری همراه باشد، بلکه باید با رفق، تدریج و ملاحظه ظرفیت انسان صورت گیرد. 🔻از دیگر ویژگی‌های سیره تبلیغی پیامبر اکرم(ص)، محبت و رحمت است. قرآن کریم آن حضرت را «رحمة للعالمین» معرفی می‌کند. 🔻پیامبر(ص) در تربیت انسان‌ها از تحقیر، خشونت و طرد بی‌دلیل استفاده نمی‌کرد، بلکه حتی در برخورد با خطاکاران نیز زمینه بازگشت و اصلاح را فراهم می‌ساخت. 🔻 خود حضرت می فرمود: «أيُّها النّاسُ ، إنّما أنا رَحمَةٌ مُهداةٌ» ؛ «اى مردم! من در حقيقت رحمتى اهدايى [از جانب خدا ]هستم». (الطبقات الكبرى، ج1 / 192.). 🔻 این روایت، مفهوم آیه «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» را بسیار زیبا تکمیل می‌کند و نشان می‌دهد که رحمت ، بخشی از هویت رسالت آن حضرت است. 🔻 این روش نشان می‌دهد که در تبلیغ تربیتی باید میان «رد کردن خطا» و «رد کردن انسان خطاکار» تفاوت گذاشت. 🔻خطا باید اصلاح شود، اما انسان نباید از امکان رشد و بازگشت محروم گردد. هدف تبلیغ تربیتی نیز بازسازی و اصلاح و تعالی بخشی به شخصیت انسان است. ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
🏴 حسینیه پژوهان | معرفی کتاب سیره سیاسی پیامبر اعظمﷺ؛ پرفروش‌ترین کتاب پژوهان با محوریت پیامبرﷺ و سیره نبوی ▪️اثر حاضر، پژوهشی جامع درباره ابعاد سیاسی، اجتماعی و حکومتی سیره رسول اکرمﷺ است؛ اثری که تلاش می‌کند الگوی حکمرانی نبوی را با نگاهی علمی بررسی کند. ▪️این کتاب با تمرکز بر آموزه‌های قرآن و سیره پیامبر اعظمﷺ، موضوعاتی همچون عدالت، رهبری، قانون‌مداری، شورا و مشورت، روابط اجتماعی، حقوق اقلیت‌ها و شیوه مواجهه با مخالفان را بررسی می‌کند. ▪️«سیره سیاسی پیامبر اعظمﷺ» در کتابخوان همراه پژوهان، پرفروش‌ترین کتاب با محوریت پیامبر و سیره نبوی بوده و مورد استقبال مخاطبان علاقه‌مند به شناخت ابعاد مختلف زندگی و حکومت پیامبر رحمتﷺ قرار گرفته است. 📥 این کتاب و دیگر آثار مرتبط با پیامبر اکرمﷺ را با ۳۰٪ تخفیف دریافت کنید. https://pajoohaan.ir/document/22- 🎯 پژوهان؛ لذت مطالعه و پژوهش 📱@pajoohaan_ir
✳️ اسلام، یادگار گرانبهای پیامبر اکرم (ص) ✍️ اسماعیل آقابابائی بنی 🔹 رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، شهادت امام حسن مجتبی (علیه السلام) و امام رضا (علیه السلام)، ایام سوگ و اندوهی است که شایسته تعزیت و عزاداری است، اما مهم‌تر از آن، پاسداشت یادگار رسول خدا (ص) و کوشش در راه حفظ و ترویج دین مبین اسلام است. 🔹 گفت‌وگوی بین ادیان و انجام تحقیقاتی با عنوان «مدارای میان مذاهب»، راهکارهایی مؤثر برای آشنایی دیگران با اسلام و خنثی‌سازی توطئه‌های دشمن در دامن‌زدن به اسلام‌هراسی است. چنان که جذایبت دین اسلام در مقایسه با دیگر ادیان تا کنون در حفظ و علاقه‌مند سازی دیگران به آن موثر بوده است. بر اساس آمار منتشرشده توسط مرکز پژوهش‌های پیو (Pew Research)، گرایش به مذهب به ترتیب شامل مسیحیان، مسلمانان، بی‌دینان، هندوها، بودایی‌ها، یهودیان و سپس سایر ادیان است. همچنین در مقایسه گرایش به دین از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ (که ظاهراً آخرین آمار به‌روزرسانی شده است)، جمعیت مسلمانان در مقایسه با سایر ادیان، رشد بیشتری داشته است. 🔹 وقوع دو جنگ تحمیلی اخیر علیه ایران از سوی دو کشوری که یکی خود را مسیحی و دیگری یهودی می‌خواند و نمایش تلفیق دین و دفاع از میهن در خیابان‌های ایران، بار دیگر توجه جهانیان را به اسلام و به‌ویژه تشیع جلب کرده است؛ چنان‌که جنایت‌های اسرائیل به نام دین یهود، نفرت جهانی از قرائت صهیونیستی از یهودیت را دامن زده است و این فرصت به عنوان یکی از دستاوردهای جنگ، نباید دست کم گرفته شده یا به فراموشی سپرده شود. 🔹 تا کنون دشمن تلاش کرده است با ایجاد فرقه‌های افراطی نظیر القاعده و داعش به نام اسلام، تأسیس مراکز شبهه‌افکنی مانند مؤسسات وابسته به کلبرگ در اسرائیل و ارائه چهره‌ای خشن و جنگ‌طلبانه از اسلام، از گرایش دیگران به این دین جلوگیری کند و دست‌کم بی‌دینی را بر دینداری غالب سازد و از این پس این تلاش‌ها با قدرت بیشتر ادامه خواهد داشت و تولید محتواهای نادرست توسط هوش مصنوعی، قدم‌های جدیدتری است که آغاز شده است . چنان که ترویج آیین‌های خرافی در برخی کشورها مانند هند، در پوشش دین، برای القای این پیام است که همه ادیان نوعی خرافه‌گرایی برای نسل جوان به شمار ‌روند. 🔹 در مقابل، ما وظیفه‌ای فرهنگی برای مقابله با نقشه‌های دشمن داریم و باید بدانیم هر آنچه موجب تنفر از اسلام می‌شود – چه در گفتار و چه در کردار – یا باعث تفرقه میان مسلمانان در برابر کفار می‌گردد، دستور دین نیست و نباید اجازه داد به نام دین ترویج شود. چنان که تولید محتوا برای هوش مصنوعی و معرفی درست دین با استفاده از این ابزار، فرصت دیگری است که نباید از آن غفلت کرد. 21 مرداد 1405 🌷 @draghababaei1 ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
💠 الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت ششم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻چنان که گذشت یکی از بنیادی‌ترین ویژگی‌های سیره تبلیغی و تربیتی پیامبر اکرم(ص)، محبت، رحمت و رأفت نسبت به انسان‌ها بود. این معنا در سخن خود پیامبر(ص) نیز به زیبایی انعکاس یافته است: «أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّمَا أَنَا رَحْمَةٌ مُهْدَاةٌ». 🔻این تعبیر نشان می‌دهد که پیامبر(ص) رسالت خویش را در نسبت با انسان‌ها، رسالتی مبتنی بر خیرخواهی و رحمت می‌دانست. 🔻 او نیامده بود تا انسان‌ها را تحقیر کند، شخصیت آنان را درهم بشکند یا آنان را به دلیل خطاهایشان از مسیر هدایت خارج سازد؛ بلکه آمده بود تا آنان را از تاریکی به سوی نور، از جهل به سوی معرفت، از گناه به سوی توبه و از ضعف و پراکندگی به سوی رشد و کمال هدایت کند. 🔻از همین‌جا می‌توان یکی از تفاوت‌های اساسی تبلیغ تربیت‌بنیان با تبلیغ صرفاً موعظه ای یا سرزنشگر را دریافت. در تبلیغ تربیتی، خطا موضوع اصلاح است، نه انسان موضوع طرد. 🔻میان این دو باید مرزی روشن وجود داشته باشد. ممکن است رفتار فردی نادرست، گناه‌آلود یا آسیب‌زا باشد؛ اما این امر به معنای پایان یافتن ظرفیت رشد و بازگشت او نیست. 🔻مبلغ تربیت‌بنیان باید بتواند همزمان با اینکه نسبت به خطا حساس است، نسبت به انسان خطاکار نیز امید، کرامت و امکان اصلاح را حفظ کند. 🔻سیره پیامبر اکرم(ص) سرشار از چنین رویکردی است. آن حضرت با خطاکاران برخورد تربیتی داشت و در بسیاری از موارد، به جای آنکه آنان را صرفاً سرزنش کند، راه درست را به آنان نشان می‌داد. این شیوه نشان می‌دهد که هدف تبلیغ نبوی صرفاً اعلام اینکه «چه چیزی درست و چه چیزی نادرست است» نبود؛ بلکه رساندن انسان به مرحله‌ای بود که بتواند درست را انتخاب کند و نادرست را ترک نماید. 🔻از این منظر، محبت و رحمت در تبلیغ تربیتی به معنای تساهل در برابر خطا یا نادیده گرفتن حقیقت نیست. رحمت نبوی هرگز به معنای تأیید گناه و رفتار نادرست نبود. 🔻پیامبر(ص) همواره میان محبت به انسان و پذیرش خطا تفاوت می‌گذاشت. انسان را دوست می‌داشت و برای هدایت او دلسوزی می‌کرد، اما رفتار نادرست را نیز اصلاح می‌نمود. بنابراین، رحمت حقیقی ، رها کردن انسان در وضعیت موجود نیست؛ بلکه در کمک کردن به او برای عبور از وضعیت نامطلوب و رسیدن به وضعیت بهتر است. 🔻 تبلیغ تربیت‌بنیان باید سه ویژگی را همزمان داشته باشد: حقیقت‌محوری، رحمت‌محوری و اصلاح‌محوری. حقیقت‌محوری مانع آن می‌شود که مبلغ برای جذب مخاطب، خطا را درست جلوه دهد؛ رحمت‌محوری مانع آن می‌شود که انسان خطاکار را طرد و تحقیر کند؛ و اصلاح‌محوری باعث می‌شود تبلیغ در مرحله بیان حقیقت متوقف نشود و برای تغییر و رشد مخاطب برنامه داشته باشد. 🔻البته محبت نبوی به معنای آن نبود که پیامبر(ص) از بیان حقیقت خودداری کند. اتفاقاً رحمت واقعی با حقیقت پیوند دارد. اگر بیماری نیازمند درمان باشد، محبت اقتضا می‌کند بیماری او شناخته و درمان شود؛ نه اینکه برای خوشایند او بیماری انکار گردد. در تربیت نیز چنین است: مبلغ باید حقیقت را صادقانه بیان کند، اما شیوه بیان آن باید به گونه‌ای باشد که راه اصلاح را باز کند، نه اینکه انسان را به بن‌بست بکشاند. از این منظر، هدف نهایی تبلیغ تربیت‌بنیان شکستن شخصیت انسان نیست، بلکه بازسازی شخصیت او و ایجاد بیداری و اراده برای تغییر است؛ یعنی کمک به بازگشت او به مسیر رشد. 🔻امام علی (ع) با تشبیه پیامبر اسلام (ص) به طبیب و پزشکی که با طب خود سخت به دنبال نیازمندان به طبابت روحی می گردد، رسالت آن حضرت را در معالجه روح و جان انسان ها بیان می کند: «وَ مِنْهَا طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ قَدْ أَحْکَمَ مَرَاهِمَهُ وَ أَحْمَى مَوَاسِمَهُ یَضَعُ ذَلِکَ حَیْثُ الْحَاجَةُ إِلَیْهِ مِنْ قُلُوبٍ عُمْیٍ وَ آذَانٍ صُمٍّ وَ أَلْسِنَةٍ بُکْمٍ مُتَتَبِّعٌ بِدَوَائِهِ مَوَاضِعَ الْغَفْلَةِ وَ مَوَاطِنَ الْحَیْرَةِ …»؛ « او (پیامبر) پزشکى است که با طبّ خویش پیوسته در گردش است، داروها و مرهم‌هاى خود را به خوبى آماده ساخته و ابزار داغ کردن را (براى سوزاندن‌ زخم ها) تفتیده و گداخته کرده است، تا بر هر جا که نیاز داشته باشد بگذارد؛ بر دل هاى کور، بر گوش هاى کر، بر زبان هاى گنگ، او با داروهاى خویش بیماران غفلت زده و سرگشته را رسیدگى و درمان مى‌کند، همان هایى که از فروغ حکمت بهره نگرفته و اندیشه خود را به انوار دانش هایى که اعماق جان را روشنى بخشد، تابان و فروزان نکرده‌اند،…» (نهج البلاغه، خ 108). ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
🏴 حسینیه پژوهان | معرفی کتاب پس از پیامبرﷺ ▪️اثر حاضر، پژوهشی است دربارۀ یکی از حساس‌ترین و سرنوشت‌سازترین برهه‌های تاریخ اسلام؛ یعنی روزهای پایانی حیات رسول اکرمﷺ و رخداد سقیفه. ▪️نویسنده با تکیه بر منابع معتبر تاریخی، به‌ویژه آثار اهل سنت، پرده از حقایقی برمی‌دارد که قرن‌ها در هاله‌ای از ابهام و تحریف باقی مانده است. ▪️این اثر با نگاهی منصفانه و استدلالی، چگونگی غصب خلافت، مخالفت‌های جدی صحابهٔ برجسته با این رویداد و نقش محوری امام علی(ع) را در دفاع از حق خویش به تصویر می‌کشد و روشن می‌سازد که واقعهٔ سقیفه، سرآغاز جدایی و انحراف از مسیر اصیل هدایت نبوی بوده است. 📥 این کتاب و دیگر آثار مرتبط با پیامبر اکرمﷺ را با ۳۰٪ تخفیف دریافت کنید. https://pajoohaan.ir/document/8676- 🎯 پژوهان؛ لذت مطالعه و پژوهش 📱@pajoohaan_ir
💠 الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت هفتم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻یکی از عمیق‌ترین و گویاترین توصیف‌ها از رسالت تربیتی و تبلیغی پیامبر اکرم(ص) در کلام امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه آمده است؛ آنجا که حضرت، پیامبر(ص) را به «طبیب دوّار بطبّه»،(پزشکی که با طب خویش پیوسته در میان مردم در گردش است)، تشبیه می‌کند. در این نگاه، پیامبر اکرم(ص) صرفاً پیام‌آوری نیست که مجموعه‌ای از آموزه‌ها را دریافت کرده و برای مردم بازگو کند، بلکه حکیم و طبیب جان انسان‌هاست؛ انسانی که ممکن است گرفتار جهل، غفلت، حیرت، انحراف، ضعف اراده، بیماری اخلاقی و دوری از حقیقت شده باشد. 🔻همان‌گونه که طبیب جسم، تنها اطلاعات پزشکی در اختیار بیمار قرار نمی‌دهد، بلکه درد او را تشخیص می‌دهد، درمان مناسب را انتخاب می‌کند و برای بازگرداندن سلامت او تلاش می‌نماید؛ پیامبر(ص) نیز در مقام هدایت و تربیت، با شناخت وضعیت روحی و معنوی انسان‌ها، به درمان بیماری‌های درونی آنان می‌پردازد. بنابراین، تبلیغ در این الگو، فرایند تشخیص، هدایت، اصلاح و رشد انسان است. 🔻تعبیر «طَبِیبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ» نخستین ویژگی مهم این الگو را آشکار می‌کند. پیامبر(ص) طبیبی است که با طب خود در گردش است؛ یعنی در انتظار نمی‌ماند که همه انسان‌ها برای دریافت هدایت به سراغ او بیایند! آن حضرت خود به میان مردم می‌رود و در جست‌وجوی انسان‌هایی است که نیازمند درمان و هدایت‌اند. این ویژگی نشان می‌دهد که تبلیغ نبوی، تبلیغی فعال، میدانی و مخاطب‌محور است. مبلغ در منطق تربیت‌بنیان نباید تنها تولیدکننده و عرضه‌کننده محتوا باشد و انتظار داشته باشد مخاطب خود را با پیام تطبیق دهد؛ بلکه باید به سراغ انسان برود، او را بشناسد، شرایط زندگی و مسائل او را درک کند و پیام دینی را متناسب با نیاز و ظرفیت او ارائه نماید. 🔻 نقطه آغاز تبلیغ تربیت‌بنیان، این پرسش است که «این انسان به چه چیزی نیاز دارد؟» ممکن است یک انسان از نظر معرفتی نیازمند آموزش باشد، دیگری از نظر روحی نیازمند امید و محبت، دیگری گرفتار شبهه و حیرت باشد، دیگری با ضعف اراده و خودکنترلی مواجه باشد و فردی دیگر نیازمند الگویی عملی برای تغییر سبک زندگی خود باشد. 🔻 بنابراین، همان‌گونه که طبیب برای همه بیماران یک نسخه واحد نمی‌پیچد، مبلغ تربیت‌بنیان نیز نمی‌تواند برای همه مخاطبان یک نسخه تبلیغی یکسان ارائه کند. 🔻این معنا در بخش دیگری از سخن امام علی(ع) آشکارتر می‌شود؛ آنجا که می‌فرماید پیامبر(ص) «قَدْ أَحْکَمَ مَرَاهِمَهُ»؛ یعنی مرهم‌های خود را به خوبی آماده ساخته است. 🔻«مرهم» در اینجا تصویری زیبا از روش‌ها و ابزارهای متنوع هدایت و تربیت است. پیامبر(ص) برای اصلاح انسان‌ها تنها از یک روش استفاده نمی‌کرد. 🔻 آن حضرت حکیمانه و طبیبانه واقعا انسان ها را تربیت می نمود ؛ گاهی تعلیم می‌کرد، گاهی موعظه، گاهی پرسش مطرح می‌کرد، گاهی با استدلال پاسخ می‌داد، گاهی محبت می‌ورزید، گاهی تشویق می‌کرد، گاهی هشدار می‌داد و گاهی با رفتار خویش الگویی عملی در برابر مخاطب قرار می‌داد. 🔻این تنوع روش‌ها نشان می‌دهد که تبلیغ تربیت‌بنیان، تبلیغی تک‌روشی نیست و متناسب با وضعیت مخاطب از روش‌های گوناگون بهره می‌گیرد. ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
✳️ احساس و تعقل در مجازات دشمن ✍️ اسماعیل آقابابائی بنی 🔹 خبر «جایزه ۵۰ میلیون یورویی مجلس برای سر ترامپ» از جمله اخباری است که مدتی قبل خبرگزاری‌های متعدد، حتی رسانه‌های معاند جمهوری اسلامی ایران، به پوشش آن پرداختند. 🔹 در شرایط جنگ و التهاب روانی حاکم بر جامعه، تصمیم‌های احساسی در مقایسه با تصمیم‌های عقلانی، اقبال بیشتری در افکار عمومی می‌یابند؛ به‌گونه‌ای که فضای عمومی جامعه نیز چنان شکل می‌گیرد که هرگونه مخالفت با این تصمیم‌ها، به‌مثابه مخالفت با نظام، همکاری با دشمن و دفاع از جنایات اسرائیل و آمریکا تلقی می‌شود. 🔹 واقعیت آن است که در نظام‌های حقوقی معاصر و به‌ویژه در حقوق ایران، «اصل قانونی بودن جرم و مجازات» به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین اصول حقوق کیفری پذیرفته شده است. بر پایه این اصل، هیچ رفتاری را نمی‌توان جرم تلقی کرد و برای آن مجازات مقرر داشت، مگر به حکم قانون؛ و هیچ مجازاتی نیز قابل اجرا نیست، مگر آنکه از سوی دادگاه صالح و مستند به قانون صادر شده باشد. از همین رو، نمی‌توان به‌بهانه شرایط خاص، از این اصل بنیادین عدول کرد. 🔹 با وجود این، آنچه برخی را به صدور و اجرای احکام فراقضایی سوق داده ، این سوال است که: وقتی دشمن به هیچ قاعده و قانونی پایبند نیست، چرا ما باید به نفع دشمن پایبند به قانون باشیم؟ 🔹 پاسخ به این پرسش، در وضعیتی که دشمن نه الزام حقوقی را می‌پذیرد و نه احساسات عمومی را به حساب می‌آورد، دشوار است. از این رو، نمی‌توان آنچه را که رخ داده است، صرفاً تصمیمی احساسی ارزیابی کرد؛ بلکه چه‌بسا همین تصمیم، عقلانی‌ترین گزینه ممکن باشد. 🔹 با این حال، راه میانه آن است که دادگاه کیفری صالح با بررسی و بیان مستندات، مجرمان و مجازات هریک را تعیین کند تا اگر اقدام به مجازات از طرق قانونی موجود ممکن نشد و انجام آن از راه‌های دیگری صورت گرفت، در واقع اجرای یک حکم قضایی باشد، نه اقدامی خودسرانه علیه جان افراد و هزینه سو استفاده از خبر را برای دشمن بالا ببرد. ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir
💠الگوی تبلیغ تربیت‌بنیان در سیره و سخنان پیامبر اکرم (قسمت هشتم) ✍ دکتر رحیم کارگر ( عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی) 🔻نکته بسیار مهم در سخن امیرالمؤمنین(ع) این است که پیامبر(ص) آن دارو و درمان را در جایی قرار می‌دهد که به آن نیاز است «یَضَعُ ذَلِکَ حَیْثُ الْحَاجَةُ إِلَیْهِ». 🔻این عبارت را می‌توان دلیلی بر اصل نیازشناسی و مخاطب‌شناسی در تبلیغ نبوی دانست. پیامبرخدا (ص) سطح فهم، شرایط، ظرفیت، مشکلات و نیازهای مردم را در نظر می‌گرفت و بر اساس آن به تربیت و تهذیب آنان می پرداخت. بنابراین، تبلیغ تربیتی باید از نقطه‌ای آغاز شود که مخاطب در آن قرار دارد و سپس او را به تدریج به مرحله بالاتری از رشد برساند. 🔻مشکلات عمیق فکری و درونی و بیماری روحی و قلبی و اخلاقی انسان تنها ناآگاهی و کمبود اطلاعات نیست!! ممکن است انسان حقیقت را بشناسد، اما دل او پذیرای آن نباشد؛ ممکن است پیام را بشنود، اما آمادگی پذیرش نداشته باشد؛ ممکن است حقیقتی را بفهمد، اما نتواند آن را در زندگی و رفتار خود بیان و عملی کند. بنابراین، انسان در مسیر هدایت ممکن است در سطوح مختلفی با مشکل مواجه باشد و تبلیغ تربیت‌بنیان باید بتواند این لایه‌های مختلف را شناسایی و برای آنها چاره‌اندیشی کند. 🔻از همین‌جا تفاوت تبلیغ پیام‌محور با تبلیغ تربیت‌بنیان آشکار می‌شود. تبلیغ صرفاً پیام‌محور ممکن است وظیفه خود را پس از بیان صحیح پیام پایان‌یافته تلقی کند؛ اما تبلیغ تربیت‌بنیان، پیام رسانی را آغاز راه می‌داند. هدف این تبلیغ آن است که پیام وارد ذهن و دل انسان شود، باور ایجاد کند، انگیزه بیافریند، رفتار را تغییر دهد و در نهایت به بخشی از شخصیت انسان تبدیل شود. 🔻 بنابراین، مسیر مطلوب از دانستن به فهمیدن، از فهمیدن به باور کردن، از باور کردن به عمل کردن و از عمل کردن به شدن امتداد پیدا می‌کند. 🔻 از طرفی پیامبر اکرم(ص) در انجام رسالت الهی خود به دنبال جایگاه‌های غفلت و حیرت می‌گردد تا آنها را درمان کند «مُتَتَبِّعٌ بِدَوَائِهِ مَوَاضِعَ الْغَفْلَةِ وَ مَوَاطِنَ الْحَیْرَةِ». 🔻بر این اساس بیدار کردن انسان غافل و نجات انسان سرگردان بخشی از این سیره تبلیغی بود. انسان ممکن است اطلاعات فراوانی داشته باشد، اما نداند برای چه زندگی می‌کند؛ ممکن است درباره ارزش‌ها مطالب زیادی شنیده باشد، اما در انتخاب میان الگوهای متعارض دچار سرگردانی شود و...!! چنین انسانی بیش از آنکه به اطلاعات بیشتر نیاز داشته باشد، به هدایت، معنا، تربیت درست و بصیرت و قدرت انتخاب نیازمند است. 🔻در این راستا تبلیغ تربیت‌بنیان باید بتواند مواطن غفلت و حیرت انسان معاصر را شناسایی کند. مبلغ باید بداند مخاطب امروز در چه مسائلی دچار سردرگمی است، چه چیزهایی او را از حقیقت دور می‌کند، چه آسیب‌هایی شخصیت او را تهدید می‌کند و چه موانعی در مسیر ایمان و عمل او وجود دارد. بنابراین، تبلیغ تربیت‌بنیان بدون شناخت انسان و محیط زندگی او نمی‌تواند به هدف خود دست یابد. 🔻در نهایت تشبیه پیامبر(ص) به طبیب نشان می‌دهد که هدف تبلیغ، صرفاً تشخیص بیماری نیست؛ درمان آن است. طبیبی که فقط بیماری را مشخص کند اما هیچ راه درمانی ارائه ندهد، وظیفه خود را کامل نکرده است. 🔻 در تبلیغ نیز صرفاً گفتن اینکه دروغ، غیبت، تکبر، دنیاطلبی یا بی‌مسئولیتی نادرست است، کافی نیست!! مبلغ تربیت‌بنیان باید به مخاطب کمک کند که بداند چگونه می‌تواند این رفتارها را اصلاح کند، چگونه اراده خود را تقویت نماید، چگونه عادت‌های نادرست را تغییر دهد و چگونه فضائل اخلاقی را در زندگی خود تثبیت کند. 🔻 در اینجا مفهوم توانمندسازی تربیتی در تبلیغ دینی اهمیت پیدا می‌کند. تبلیغ تربیت‌بنیان باید او را به تدریج به مرحله‌ای برساند که بتواند خود مسیر رشد خویش را ادامه دهد. 🔻همان‌گونه که هدف درمان، وابسته کردن بیمار به پزشک نیست، بلکه بازگرداندن سلامت و توانایی اوست، هدف تبلیغ تربیتی نیز ایجاد وابستگی دائمی مخاطب به مبلغ نیست؛ بلکه پرورش انسان خودتربیت، مؤمن، مسئول و توانمند است. ⬅️پژوهشگاه را  در فضای مجازی دنبال کنید 🌐 https://takl.ink/Isca.ac.ir