10.22034_iaall.2026.557774.3095.pdf

ثنائية الانفتاح والانغلاق على الآخر لدی جورج طرابيشي وداريوش شايغان (دراسة مقارنة) ✍ محمد رزیجی 1 ✍ هادي نظري منظم 2 ✍ خليل پروینی 3 ✍ کبری روشنفکر 4 1 فارغ التحصیل گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه تربیت مدرس 2 دانشیار گروه عربی دانشگاه تربیت مدرس 3 أستاذ في اللغة العربية وآدابها، كلية العلوم الإنسانية، جامعة تربية مدرس، طهران، إيران. 4 أستاذة في اللغة العربية وآدابها، كلية العلوم الإنسانية، جامعة تربية مدرس، طهران، إيران. 📑 المجلة: مجلة الجمعية الإيرانية للغة العربية وآدابها 📅 السنة: ۱۴۰۴ ⬅️ المجلد: ۲۲ ⬅️ العدد: ۷۸ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 📝 الملخص قدم كل من المفكر والنقاد العربي جورج طرابيشي، والمفكر والناقد الإيراني داريوش شايغان نظرة عميقة حول قضية الانفتاح الثقافي إزاء الثقافات الأخرى، واعربا عنها من خلال سلسلة أعمال ترمي معظمها إلی ضرورة إعادة صياغة جدیدة للحداثة والعلاقة مع الآخر. ورغم اختلاف السیاقات والاعتبارات التي انطلق منها جورج طرابيشي وداريوش شايغان لتأصيل الجانب الصحيح والإيجابي من فكرة الحداثة والانفتاح علی الآخر، إلا أنهما يسيران في اتجاه واحد، فقد اتفقا في مقاربتهما على أن الخطابين العربي (بالنسبة لطرابيشي) والإيراني (بالنسبة لشايغان) يعيشان أزمة وعي قائمة علی اعتبارات نمطية. يتناول هذا البحث دراسة مقارنة بين أطاريح طرابيشي وشايغان حول قضية الانفتاح والانغلاق على الآخر الغربي، لتبيين نقاط الالتقاء والافتراق في أطاريحهما والكيفية التي ينظر بها المفكران إلى العلاقة مع الآخر. واستخدم الباحث المنهج الوصفي المقارن لمناسبته لطبيعة الدراسة. وتبين أن طرابيشي وشايغان قدما مقاربات لفهم الأزمة برؤية موضوعية فتارة ظهرا يرفضان القطيعة مع الآخر، وتارة أخرى ظهرا لايستسيغان التماهي الكلي معه دون التنكر لمنجزاته الحضارية. كما تبين أن أطاريحهما في الهوية تهدف إلی طرح مشروع حضاري عصري قوامه العقلانية عبر التمييز بين الآخر الحضاري والآخر الاستعماري. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ رابط تحميل ملف المقالة من موقع المجلة👇 https://iaall.iranjournals.ir/article_240635.html?lang=fa https://eitaa.com/iscarabic 🌹🌺🌹🌺🌹🌺

10.22034_aoa.2025.520628.1056.pdf

مقاربة لقصيدة "صحيفة الأحرار" لبدر شاكر السياب وفق المنهج السيموطيقي ✍ سید احمد موسوی پناه 1 ✍ سجاد سلامات 2 1 أستاذ مساعد في قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة شهید تشمران أهواز، أهواز، إیران. 2 طالب ماجستیر في قسم اللغة والعربیة وآدابها، جامعة شهید تشمران أهواز، أهواز، إیران. 📑 المجلة: علوم اللغة العربية 📅 السنة: ۲۰۲۵ ⬅️ المجلد/ السنة: ۳ ⬅️ العدد: ۷ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 📝 الملخص انبثقت السيميائيّة كمنهج تحليليّ حديث يقوم على أسس لسانيّة وبنيويّة، ساعياً إلى تجاوز المعنى السطحي للنصوص نحو تفكيك أنساقها الدلاليّة العميقة. فهي لا تقف عند حدود الخطاب الظاهر، بل تغوص في طبقاته المخفيّة لاستخلاص الأنظمة الرمزيّة والعلاقات السياقيّة التي تُنتج المعنى وتُشكّل دلالاته المستترة. وتُعد نظرية مايكل ريفاتير، الباحث الأمريكي، من النظريات المهمة في علم السيميائيات. فقد كان لها دور محوري في الكشف عن الدلالات الكامنة والخفية في النصوص الشعرية. وفی هذا الاطار يهدف هذا البحث إلى تحليل قصيدة "صحيفة الأحرار" للشاعر بدر شاكر السياب باستخدام المنهج السيميائي لمايكل ريفاتير، الذي يعتمد على قراءتين: الاكتشافية (التركيز على المستوى الظاهري للنص) والارتجاعية (الكشف عن الدلالات الخفية). تم تحليل الألفاظ والتراكيب النحوية في القراءة الاكتشافية، حيث ظهر استخدام السياب لألفاظ ثورية مثل "القيد" و"النار" التي تعكس الصراع بين القمع والتحرر. كما تم الكشف عن الانزياحات النحوية التي أضفت طابعًا تعبيريًا قويًا على النص. في القراءة الارتجاعية، تم تحديد تراكمات دلالية مثل القيد والحرية، والنضال والتضحية، والتي تؤكد حتمية انتصار الحرية. كما تم استخلاص ثلاث منظومات وصفية: الاستبداد، النضال، والأمل بمستقبل مشرق. تم أيضًا استخراج الهيبوغرام الذي يعبر عن الرسالة الرئيسية للقصيدة، وهي أن القيود لا تمنع الثورة، وأن الشعب هو القوة الحقيقية التي ستنتصر.الخاتمة تؤكد أن القصيدة تحمل رسالة تفاؤلية بانتصار الحرية وزوال الظلم، مع إبراز قدرة منهج ريفاتير على الكشف عن الدلالات الخفية في النص الشعري. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ رابط تحميل ملف المقالة من موقع المجلة👇 https://aoa.edihe.ac.ir/article_224247.html https://eitaa.com/iscarabic 🌹🌺🌹🌺🌹🌺

✅ در نگارش پژوهش‌های علمی، اصل اساسی آن است که مخاطب را دست‌کم نگیریم. 🔹ساده‌نویسی در گزارش‌های پژوهشی به‌هیچ‌ وجه به‌معنای کاهش عمق علمی یا حذف ظرایف تخصصی نیست؛ بلکه رویکردی کارآمد برای انتقال دقیق یافته‌ها با زبانی روشن، منطقی و عاری از پیچیدگی‌های غیرضروری است. 🔸در این رویکرد، پژوهشگر باید مخاطب را دارای توانمندی ذهنی و قدرت تحلیل کافی فرض کند، اما هم‌زمان در نظر داشته باشد که وی لزوماً با پیش‌زمینهٔ تخصصی آن حوزه آشنا نیست. ازاین‌رو، وظیفهٔ اصلی نگارنده، شفاف‌سازی مفاهیم بدون تحریف یا تقلیل آنهاست؛ به‌گونه‌ای که اصالت علمی اثر حفظ شده و در عین حال، برای خوانندگان غیرمتخصص نیز قابل‌درک و بهره‌برداری باشد. این اصل، نه‌تنها به توسعهٔ مرزهای دانش کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز کاربردی‌ترشدن دستاوردهای پژوهشی در عرصهٔ عمل نیز خواهد بود. #آموزشی https://eitaa.com/iscarabic

JRLA_Volume 10_Issue 28_Pages 61-84.pdf

سبک‌شناسی غدیریه‌ی کشاجم بر اساس نظریه‌ی شمیسا ✍ مسعود محمدی 1 ✍ طیبه سیفی 2 1 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران. 2 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید بهشتی تهران. 📑 مجله: مطالعات ادبی متون اسلامی 📅 سال: ۱۴۰۴ ⬅️ دوره: ۱۰ ⬅️ شماره: ۲۸ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 📝 چکیده سبک‌شناسی به‌عنوان دانشی نوین و رویکردی نقادانه، با بهره‌مندی از یافته‌های علوم مختلف ادبی و زبانی، در تلاش است تا لایه‌های فکری متن را روشن سازد. از سوی دیگر، غدیریات به اشعاری اطلاق می‌شود که در واقعه‌ی غدیر خم و در رابطه با اعلام جانشینی و ولایت حضرت علی (ع) سروده شده است. اندیشه‌ی دینی و به‌ویژه بینش شیعی، در میان شاعران مسلمان در اعصار گوناگون از جایگاهی ویژه برخوردار بوده و ادیبان دوره‌ی عباسی نیز متأثر از باورهای دینی و مذهبی خود به این گونۀ شعری روی آورده‌اند. از جمله شاعران این دوره که موضوع غدیر در سروده‌های او بازتاب یافته، ابوالفتح کشاجم است؛ شاعری که اصالتی یهودی داشت. مقاله‌ی حاضر با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی و از رهگذر واکاوی سه سطح زبانی، ادبی و فکری قصیده‌ی غدیریه‌ی کشاجم، در صدد ارزیابی سبک‌شناسانۀ آن بر اساس الگوی سیروس شمیسا برآمده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در سطح آوایی، عواملی همچون تکرارِ برخی واژگان و حروف، بهره‌مندی از تضادها و جناس‌ها، کاربست حرف روی «لامِ مقیّده» و نیز انتخاب بحر عروضی متقارب، از مهم‌ترین شاخصه‌های سبک‌ساز این سطح به شمار می‌روند. در سطح نحوی، جملات فعلیۀ ماضی از بسامد بیشتری برخوردارند که این امر به القای قطعیت و حتمی بودن واقعه‌ی غدیر، بدون هیچ‌گونه شبهه و تردیدی، یاری می‌رساند. در سطح ادبی نیز ارتباط و تناسب میان الفاظ با ساختار متن شیعی و نیز خلاقیت شاعر، بیانگر هنر و توانمندی قابل‌توجه وی در به‌کارگیری عناصر و آرایه‌های ادبی در این قصیده است. در سطح فکری نیز شاعر بخشی از قصیده‌ی خود را با تکیه بر هنر جدل و استدلال، به آگاهی‌بخشی عمومی درباره‌ی حادثه‌ی غدیر اختصاص داده است. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ لینک دانلود فایل مقاله از سایت مجله👇 https://jrla.isca.ac.ir/article_80015.html https://eitaa.com/iscarabic 🌹🌺🌹🌺🌹🌺

صدر المجلد الخامس، العدد الثاني (2026) من مجلة علوم اللغة العربية وآدابها 📖، الصادرة عن المؤسسة العربية للعلوم ونشر الأبحاث (AISRP) 🏛️، ويتضمن العدد الجديد مجموعة من البحوث المحكَّمة في مجالات اللغة والأدب والنقد 📝🔍، وهي متاحة بنظام الوصول المفتوح 🌍. يترأس هيئة التحرير الأستاذ الدكتور ماهر فؤاد الجبالي 👨🏫🏅. يمكن للمهتمين تحميل المقالات عبر الرابط التالي: https://journals.ajsrp.com/index.php/jalsl/ar/issue/view/1002 🔗✨

مجلة (علوم اللغة العربية) تهتم بنشر الأبحاث العلمية الأصيلة في مجال علوم اللغة العربية بما فيها: الصرف والنحو - البلاغة القديمة والجديدة - فقه اللغة - اللسانيات - الصوتيات - الأسلوبية - الدراسات النقدية - الدراسات القرآنية. - الناشر: مؤسسة دار الحکمة للتعليم العالي - بدایة نشر المجلة: سنة (۲۰۲۳م) - نوع المقالات المقبولة للنشر: محکمة. ✅ رابط المجلة 👇👇👇👇👇 https://aoa.edihe.ac.ir/article_223312.html 🆔 https://eitaa.com/Arabic_language_sciences

MCAL_Volume 16_Issue 30_Pages 73-92.pdf

تحلیل روان‌شناختی شعر «قَصِیدَةُ الحُزْن» نزار قبانی بر اساس نظریۀ کارل گوستاو یونگ ✍ رضا قنبری عبدالملکی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه دامغان، ایران. 📑 مجله: نقد ادب معاصر 📅 سال: ۱۴۰۵ ⬅️ دوره: ۱۶ ⬅️ شماره: ۳۰ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 📝 چکیده جستار حاضر با استفاده از نظریات روان‌شناختی فروید و یونگ به تحلیل شعر «قصیده‌الحزن» نزار قبانی می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، بررسی احساسات سرکوب‌شده در شعر، مفهوم اندوه به‌عنوان عنصری از ناخودآگاه و تأثیر این عناصر بر فرایندهای روان‌شناختی شاعر است. پرسش محوری این پژوهش این است که چگونه اندوه و عشق در این شعر به‌عنوان مفاهیم کلیدی عمل می‌کنند و چه ارتباطی میان این مفاهیم با کهن‌الگوهای یونگی، به‌ویژه آنیما، برقرار است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی-تحلیلی بوده و شامل بررسی دقیق متن شعر و مقایسه آن با نظریات روان‌شناسی فروید و یونگ است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که اندوه در این شعر به‌عنوان نتیجه احساسات واپس‌رانده‌شده و ناگفته (طبق نظریه فروید) و همچنین به‌عنوان فرآیندی ضروری برای فردیت و خودشناسی (طبق نظریه یونگ) نمود می‌یابد. در این راستا، تصویر زن که به‌طور برجسته‌ای در شعر حضور دارد، بازتابی از کهن‌الگوی آنیما است. این تصویر نه تنها نمایانگر تعامل شاعر با ناخودآگاه خود، بلکه هدایت‌گر او در فرآیند درک تضادهای درونی‌اش است. این پژوهش نتیجه‌گیری می‌کند که شعر «قصیده‌الحزن» با ترکیب احساسات سرکوب‌شده، وابستگی‌های عاطفی و همچنین بازنمایی کهن‌الگوهای روان‌شناختی، تصویری پیچیده و چندوجهی از روان‌شناسی شاعر ارائه می‌دهد و عشق را به‌عنوان ابزاری برای تحول روانی و کشف حقیقت انسانی معرفی می‌کند. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ لینک دانلود فایل مقاله از سایت مجله👇 https://mcal.yazd.ac.ir/article_3976.html https://eitaa.com/iscarabic 🌹🌺🌹🌺🌹🌺

معرفی دکتر حسین کیانی عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز. برای مشاهده رزومه و سوابق ایشان، به لینک زیر مراجعه فرمایید: 🔗 https://lhs.shirazu.ac.ir/~kiani ✅ کانال «معرفی مقالات علمی - پژوهشی جدید» 🔗 https://eitaa.com/iscarabic