اندیشکده منجی : ●●مقاله: پروژه‌های بلاک چین منطبق با شریعت؛ از سیدرا چین تا رقابت بحرین و مالزی Article: Shariah-Compliant Blockchain Projects; From Sidra Chain to the Bahrain-Malaysia Rivalry --- چکیده این مقاله به بررسی جامع پروژه‌های بلاک چین منطبق با شریعت اسلامی می‌پردازد. با ظهور فناوری بلاک چین و رشد سریع رمزارزها، نیاز به طراحی سیستم‌های مالی منطبق با اصول اسلامی (شامل منع ربا، غرر و سرمایه‌گذاری در صنایع حرام) احساس شد. در این میان، پروژه‌هایی مانند سیدرا چین (Sidra Chain) با معماری منحصربه‌فرد خود شامل سازگاری با EVM، الگوریتم اثبات کار با قابلیت استخراج موبایلی، و پشتیبانی از ابزارهای مالی اسلامی مانند صکوک و مرابحه، جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند. همچنین، ورود صرافی بزرگ بایننس (Binance) به این عرصه با محصول شریا ارن (Sharia Earn) و تأییدیه شرکت مشاوره امانی (Amanie Advisors) نشان‌دهنده رشد سریع این بازار ۴ تریلیون دلاری است. در سطح کلان، کشورهای پیشرو در مالی اسلامی، از جمله بحرین با تصویب مقررات جامع برای استیبل‌کوین‌های منطبق با شریعت و مالزی با به‌روزرسانی قوانین بازار دارایی‌های دیجیتال، در حال رقابت برای جذب سرمایه‌گذاران مسلمان هستند. در چین نیز پروژه‌های جنجالی مانند معبد شائولین با عرضه توکن‌های مرتبط با اعمال مذهبی، چالش‌های جدیدی در نسبت فناوری و دیانت ایجاد کرده‌اند. این مقاله ضمن تحلیل این پروژه‌ها، به نقد و ارزیابی آن‌ها از منظر اصول اسلامی می‌پردازد. --- Abstract This article provides a comprehensive review of Shariah-compliant blockchain projects. With the emergence of blockchain technology and the rapid growth of cryptocurrencies, the need to design financial systems compliant with Islamic principles (including the prohibition of riba, gharar, and investment in forbidden industries) became apparent. Among these, projects like Sidra Chain, with its unique architecture including EVM compatibility, a Proof-of-Work algorithm with mobile mining capability, and support for Islamic financial instruments such as Sukuk and Murabaha, have found a special position. Additionally, the entry of the major exchange Binance into this arena with its Sharia Earn product, certified by Amanie Advisors, indicates the rapid growth of this $4 trillion market. At the macro level, leading countries in Islamic finance, including Bahrain with its comprehensive regulations for Shariah-compliant stablecoins and Malaysia with updates to its digital asset market rules, are competing to attract Muslim investors. In China, controversial projects like the Shaolin Temple, offering tokens related to religious practices, have created new challenges in the relationship between technology and religion. This article, while analyzing these projects, critiques and evaluates them from the perspective of Islamic principles. --- 📗 بخش اول: سیدرا چین (Sidra Chain) – پیشگام بلاک چین منطبق با شریعت ۱. معرفی و تاریخچه سیدرا چین یک شبکه بلاک چین عمومی (لایه یک) است که با هدف تلفیق فناوری غیرمتمرکز با اصول مالی اسلامی طراحی شده است. این پروژه در سال ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد و در اکتبر ۲۰۲۳ شبکه اصلی (Mainnet) خود را به صورت فعال عملیاتی کرد . آنچه سیدرا چین را متمایز می‌کند، معماری اخلاقی آن است که به‌طور بنیادین برای منع رفتارهای مالی غیرمجاز در اسلام طراحی شده است. قراردادهای هوشمند و منطق مالی این شبکه به‌صورت پیش‌فرض، ربا (بهره)، غرر (ریسک افراطی) و سرمایه‌گذاری در بخش‌های حرام (قمار، الکل و...) را مسدود می‌کند . ۲. ویژگی‌های فنی کلیدی سازگاری با ماشین مجازی اتریوم (EVM Compatibility): سیدرا چین با EVM سازگار بوده و از ChainID اختصاصی ۹۷۴۵۳ استفاده می‌کند. این ویژگی به کاربران امکان می‌دهد از کیف پول‌های مبتنی بر اتریوم مانند متامسک (MetaMask) برای ارتباط با شبکه استفاده کنند . الگوریتم اجماع اثبات کار (PoW): برخلاف بسیاری از بلاک چین‌های جدید که از اثبات سهام (PoS) استفاده می‌کنند، سیدرا چین از الگوریتم اثبات کار بهره می‌برد، اما با این تفاوت اساسی که استخراج آن از طریق دستگاه‌های همراه (موبایل) امکان‌پذیر است. کاربران پس از تأیید هویت (KYC) می‌توانند با نصب اپلیکیشن موبایل، اقدام به استخراج سکه سیدرا (SDA) کنند . ابزارهای مالی اسلامی: این بلاک چین از ابزارهای زیر پشتیبانی می‌کند : · صکوک (Sukuk): اوراق بهادار اسلامی مبتنی بر دارایی · مرابحه (Murabaha): تأمین‌ مالی با سود معین و شفاف · اتوماسیون زکات: محاسبه و پرداخت خودکار زکات

۳. اکوسیستم یکپارچه سیدرا چین با چندین زیرمجموعه، یک اکوسیستم چندلایه ایجاد کرده است : · سیدرا بانک (Sidra Bank): یک مؤسسه مالی غیرمتمرکز (DeFi) ارائه‌دهنده خدمات بانکداری حلال، پرداخت‌های فرامرزی و ابزارهای زنجیره تأمین · KYCPORT: دروازه هویت اجباری برای استخراج‌کنندگان و کاربران، تضمین‌کننده انطباق با مقررات مالی جهانی · سیدرا کلابز (SidraClubs) و سیدرا استارت (SidraStart): کانال‌هایی برای صدور گواهینامه اسلامی محلی، صدور مجوز، و پلتفرم‌های تأمین مالی برای استارت‌آپ‌های همسو با اخلاق اسلامی ۴. تحولات اخیر و چالش‌ها · توقف موقت استخراج (فوریه ۲۰۲۵): سیدرا چین به‌منظور انجام یک ارتقاء ساختاری یا بازطراحی پروتکل، عملیات استخراج را به‌طور موقت متوقف کرد . · همکاری با آزمایشگاه دارایی‌های دیجیتال قطر: مشارکت با نهادهای قطری برای پیشبرد DeFi منطبق با شریعت در سطح نهادی . · چالش‌ها: مقیاس‌پذیری در مقایسه با بلاک چین‌های پرسرعت، نیاز به ممیزی مستمر شرعی، و عدم پذیرش در صرافی‌های بزرگ مانند بایننس از جمله چالش‌های پیش روی این پروژه است . --- 📗 Part One: Sidra Chain – Pioneer of Shariah-Compliant Blockchain 1. Introduction and History Sidra Chain is a public (Layer-1) blockchain network designed to integrate decentralized technology with Islamic financial principles. The project was launched in 2022 and its mainnet became actively operational in October 2023 . What distinguishes Sidra Chain is its ethical architecture, fundamentally engineered to prohibit non-compliant financial behavior in Islam. Its smart contracts and financial logic natively block riba (interest), gharar (excessive uncertainty), and investment in forbidden sectors (gambling, alcohol, etc.) . 2. Key Technical Features EVM Compatibility: Sidra Chain is EVM-compatible and uses a dedicated ChainID of 97453. This feature allows users to use Ethereum-based wallets like MetaMask to connect to the network . Proof-of-Work (PoW) Consensus Algorithm: Unlike many new blockchains using Proof of Stake (PoS), Sidra Chain utilizes the Proof of Work algorithm, but with a fundamental difference: mining is possible through mobile devices. After KYC verification, users can mine Sidra Coin (SDA) by installing a mobile application . Islamic Financial Instruments: This blockchain supports the following instruments : · Sukuk: Asset-based Islamic securities · Murabaha: Cost-plus-profit financing · Zakat Automation: Automatic calculation and payment of Zakat 3. Integrated Ecosystem Sidra Chain, with several sub-initiatives, has created a multi-layered ecosystem : · Sidra Bank: A DeFi institution offering halal banking, cross-border payments, and supply chain tools · KYCPORT: The mandatory identity gateway for miners and users, ensuring compliance with global financial regulations · SidraClubs and SidraStart: Channels for localized Islamic certification, licensing, and funding platforms for ethically-aligned startups 4. Recent Developments and Challenges · Temporary Mining Suspension (February 2025): Sidra Chain paused mining operations to accommodate a structural upgrade or protocol redesign . · Qatar Digital Assets Lab Collaboration: Partnership with Qatari institutions to advance institutional-level Shariah-compliant DeFi . · Challenges: Scalability compared to high-speed blockchains, need for continuous Shariah auditing, and lack of listing on major exchanges like Binance are among the challenges facing this project . --- 📘 بخش دوم: بایننس و ورود به مالی اسلامی – شریا ارن (Sharia Earn) ۱. معرفی محصول صرافی بایننس (Binance) به‌عنوان بزرگ‌ترین صرافی رمزارز جهان از نظر حجم معاملات، در ژوئیه ۲۰۲۵ از محصول جدیدی با نام شریا ارن (Sharia Earn) رونمایی کرد. این محصول که نخستین ورود رسمی بایننس به حوزه مالی اسلامی محسوب می‌شود، یک پلتفرم استیکینگ (Staking) چندتوکنی منطبق با شریعت است . ۲. تأییدیه شرعی شریا ارن توسط شرکت مشاوره امانی ادوایزرز (Amanie Advisors)، یکی از معتبرترین نهادهای مشاوره مالی اسلامی در جهان، تأیید شده است. این محصول بر اساس قرارداد وکالت طراحی شده که در ساختارهای مالی اسلامی رایج است . ۳. ارزهای پشتیبانی‌شده و کشورهای هدف

در مرحله نخست، این محصول برای سه ارز اصلی بایننس کوین (BNB)، اتریوم (ETH) و سولانا (SOL) عرضه شده است. شریا ارن در بیش از ۳۰ کشور از جمله عربستان سعودی، پاکستان، مصر، اندونزی، ترکیه، امارات و بنگلادش در دسترس است . ۴. اهمیت استراتژیک بازار مالی جهانی اسلامی حدود ۴ تریلیون دلار ارزش دارد و بسیاری از سرمایه‌گذاران مسلمان به دلیل نگرانی‌های شرعی از مشارکت در حوزه رمزارزها خودداری کرده‌اند. شریا ارن با هدف پر کردن این شکاف طراحی شده و به مسلمانان امکان می‌دهد در عین رعایت اصول شریعت (منع ربا، غرر و سرمایه‌گذاری در بخش‌های غیرمجاز)، از دارایی‌های دیجیتال خود درآمد غیرفعال کسب کنند . --- 📘 Part Two: Binance and Entry into Islamic Finance – Sharia Earn 1. Product Introduction Binance, the world's largest cryptocurrency exchange by trading volume, unveiled a new product called Sharia Earn in July 2025. This product, considered Binance's first formal entry into Islamic finance, is a multi-token staking platform compliant with Shariah . 2. Shariah Certification Sharia Earn has been certified by Amanie Advisors, one of the world's most reputable Islamic financial advisory firms. The product is designed based on the Wakala contract, common in Islamic financial structures . 3. Supported Assets and Target Countries In the initial phase, the product is offered for three major assets: Binance Coin (BNB), Ethereum (ETH), and Solana (SOL). Sharia Earn is available in over 30 countries including Saudi Arabia, Pakistan, Egypt, Indonesia, Turkey, the UAE, and Bangladesh . 4. Strategic Importance The global Islamic finance market is valued at approximately $4 trillion, and many Muslim investors have refrained from participating in the crypto space due to Shariah concerns. Sharia Earn is designed to fill this gap, enabling Muslims to earn passive income from their digital assets while adhering to Shariah principles (prohibition of riba, gharar, and investment in forbidden sectors) . --- 📗 بخش سوم: رقابت کشوری – بحرین و مالزی ۱. بحرین: پیشتاز مقررات استیبل‌کوین بانک مرکزی بحرین (CBB) در ژوئیه ۲۰۲۵ مقررات جامعی برای استیبل‌کوین‌ها تصویب کرد که این کشور را به پیشرو در نظارت بر دارایی‌های دیجیتال منطبق با شریعت تبدیل کرده است . ویژگی‌های کلیدی مقررات بحرین: · امکان انتشار استیبل‌کوین‌های با پشتوانه فیات (دینار بحرین، دلار آمریکا) · الزام به پشتوانه کامل ۱:۱ · حداقل سرمایه اولیه ۲۵۰,۰۰۰ دینار بحرین (حدود ۶۶۴,۰۰۰ دلار) · تبعیت از استانداردهای AAOIFI (نهاد بین‌المللی تدوین استانداردهای مالی اسلامی که مقر آن در بحرین است) · مجاز بودن استیبل‌کوین‌های سودده (Yield-bearing) با درآمد حاصل از پاداش سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ذخیره منطبق با شریعت ۲. مالزی: به‌روزرسانی مقررات برای جذب سرمایه‌گذاران نهادی کمیسیون اوراق بهادار مالزی (SC) نیز در حال اصلاح مقررات خود برای دارایی‌های دیجیتال است. مالزی نخستین کشوری بود که در سال ۲۰۱۹ چارچوب منطبق با شریعت برای معاملات دارایی‌های دیجیتال ایجاد کرد . تغییرات پیشنهادی مالزی: · افزایش حداقل سرمایه پرداخت‌شده برای صرافی‌های دارایی دیجیتال (DAX) از ۵ میلیون رینگیت به ۱۵ میلیون رینگیت (حدود ۳.۵۸ میلیون دلار) · الزام به نگهداری حداقل ۹۰٪ دارایی‌های دیجیتال سرمایه‌گذاران در کیف پول‌های سرد (آفلاین) · هدف: گذار از بازار "کارآفرین‌محور" به بازار "نهادی‌محور" ۳. تحلیل تطبیقی رویکرد بحرین پیشتازانه و محصول‌محور است و با تکیه بر موقعیت خود به‌عنوان مقر AAOIFI، به دنبال ایجاد دسته‌های جدید محصولات مانند استیبل‌کوین‌های سودده است. در مقابل، رویکرد مالزی محافظه‌کارانه و زیرساخت‌محور بوده و بر تقویت چارچوب‌های موجود و جذب سرمایه‌گذاران نهادی تمرکز دارد . --- 📗 Part Three: Country-Level Competition – Bahrain and Malaysia 1. Bahrain: Pioneer in Stablecoin Regulation The Central Bank of Bahrain (CBB) passed comprehensive regulations for stablecoins in July 2025, positioning the country as a leader in Shariah-compliant digital asset oversight . Key Features of Bahrain's Regulations: · Permission to issue fiat-backed stablecoins (Bahraini Dinar, US Dollar)

· Requirement for full 1:1 backing · Minimum initial capital of BHD 250,000 (approximately $664,000) · Adherence to AAOIFI standards (the international Islamic financial standards-setting body headquartered in Bahrain) · Permission for yield-bearing stablecoins with income from rewards on Shariah-compliant reserve asset investments 2. Malaysia: Regulatory Updates to Attract Institutional Investors The Securities Commission (SC) of Malaysia is also amending its regulations for digital assets. Malaysia was the first country to establish a Shariah-compliant framework for digital asset trading in 2019 . Proposed Changes in Malaysia: · Increasing minimum paid-up capital for Digital Asset Exchanges (DAXs) from RM 5 million to RM 15 million (approximately $3.58 million) · Requirement to hold at least 90% of investors' digital assets in cold (offline) wallets · Goal: Transition from an "entrepreneur-led" to an "institution-led" market 3. Comparative Analysis Bahrain's approach is pioneering and product-oriented, leveraging its position as the headquarters of AAOIFI to create new product categories like yield-bearing stablecoins. In contrast, Malaysia's approach is conservative and infrastructure-oriented, focusing on strengthening existing frameworks and attracting institutional investors . --- 📘 بخش چهارم: تجربه چین – معبد شائولین و رمزارزهای مذهبی ۱. پروژه‌های جنجالی معبد شائولین (Shaolin Temple) در چین، با قدمتی بیش از ۱۵۰۰ سال، در سال‌های اخیر پروژه‌های دیجیتال جنجالی‌ای راه‌اندازی کرده است که واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته . ۲. طرح‌های اجراشده · سرمایه‌گذاری ۳۸۰ میلیون یوان در ساخت پایگاه داده دیجیتال آثار فرهنگی (با ادعای استفاده بخشی از آن در سرمایه‌گذاری بیت‌کوین) · پروژه متاورس به ارزش ۲۰۰ میلیون دلار با انتقال وجوه به حساب‌های فراساحلی · "سیستم سایبر مریت" (Cyber Merit System): پلتفرمی که زائران می‌توانند با اسکن کد و کمک مالی، یک نیلوفر آبی مجازی روشن کنند · خدمات "AI chanting": با پرداخت ۸۸۸ یوان، کاربران می‌توانند خدمت قرائت هوش مصنوعی به سبک راهب اعظم را دریافت کنند · ثبت ۸۷ علامت تجاری مرتبط با بلاک چین در زمینه‌هایی از ماهی الکترونیکی تا عود مجازی ۳. تحلیل انتقادی این پروژه‌ها از چند منظر قابل نقد هستند: · مرز بین دیانت و تجارت: تبدیل اعمال مذهبی به کالاهای دیجیتال قابل خرید و فروش · شفافیت مالی: ابهام در نحوه استفاده از وجوه جمع‌آوری‌شده و انتقال به حساب‌های خارجی · اصالت دینی: جایگزینی تجربه معنوی اصیل با نسخه‌های دیجیتال و مصنوعی این تجربه نشان می‌دهد که صرف استفاده از فناوری بلاک چین در حوزه دین، بدون رعایت اصول و ارزش‌های دینی، می‌تواند به ضد ارزش تبدیل شود. --- 📘 Part Four: China's Experience – Shaolin Temple and Religious Cryptocurrencies 1. Controversial Projects The Shaolin Temple in China, with a history of over 1500 years, has launched controversial digital projects in recent years that have sparked widespread reactions . 2. Implemented Initiatives · Investment of 380 million yuan in building a digital cultural relics database (with claims that part of it was used for Bitcoin investment) · $200 million metaverse project with funds transferred to offshore accounts · "Cyber Merit System": A platform where pilgrims can scan a code and donate to light up a virtual lotus · "AI chanting" service: For 888 yuan, users can receive AI-generated recitation in the style of the Great Abbot · Registration of 87 blockchain-related trademarks in fields ranging from electronic wooden fish to virtual incense 3. Critical Analysis These projects are critiquable from several perspectives: · Boundary between religion and commerce: Transforming religious practices into buyable and sellable digital commodities · Financial transparency: Ambiguity in how collected funds are used and transferred to foreign accounts · Religious authenticity: Replacing authentic spiritual experience with digital and artificial versions This experience demonstrates that merely using blockchain technology in the religious sphere, without adhering to religious principles and values, can become counterproductive. --- 📗 نتیجه‌گیری: از فناوری تا حقیقت

پروژه‌های بلاک چین منطبق با شریعت، گامی مهم در جهت پاسخگویی به نیازهای مالی مسلمانان در عصر دیجیتال هستند. سیدرا چین با معماری منحصربه‌فرد خود نشان داد که می‌توان بلاک چینی طراحی کرد که از پایه، اصول اسلامی را در هسته خود جای دهد. ورود بایننس به این عرصه، اعتبار و مقیاس بیشتری به این حوزه بخشید و رقابت بحرین و مالزی در سطح مقررات‌گذاری، نویدبخش شکل‌گیری چارچوب‌های حقوقی شفاف برای این صنعت است. با این حال، تجربه معبد شائولین هشداری است درباره نسبت فناوری و دیانت. فناوری بلاک چین، اگرچه می‌تواند در خدمت ارزش‌های اسلامی باشد، اما به‌تنهایی ضامن اصالت و تقدس نیست. آنچه اهمیت دارد، جهت‌گیری فناوری است؛ اینکه تحت کدام ولایت (ولایت الهی یا ولایت شیطانی) عمل می‌کند. بلاک چین‌های دینی، اگر بر اساس سنت‌های الهی (قسط، عدالت، شفافیت، امانت) طراحی شوند و توسط نهادهای معتبر دینی هدایت گردند، می‌توانند زیرساخت مناسبی برای اقتصاد مقاومتی و تمدن توحیدی فراهم آورند. اما اگر به ابزاری برای سوداگری، فرار مالیاتی، یا تجاری‌سازی دین تبدیل شوند، نه تنها مفید نیستند، که خود به بتی جدید بدل می‌گردند. --- 📗 Conclusion: From Technology to Truth Shariah-compliant blockchain projects are an important step towards addressing the financial needs of Muslims in the digital age. Sidra Chain, with its unique architecture, demonstrated that a blockchain can be designed with Islamic principles embedded in its core from the ground up. Binance's entry into this field brought more credibility and scale to the sector, and the competition between Bahrain and Malaysia at the regulatory level promises the formation of clear legal frameworks for this industry. However, the Shaolin Temple experience serves as a warning about the relationship between technology and religion. Although blockchain technology can serve Islamic values, it alone does not guarantee authenticity and sanctity. What matters is the orientation of the technology; under which Wilayah (divine or satanic) it operates. Religious blockchains, if designed based on divine traditions (Qist, justice, transparency, trust) and guided by reputable religious institutions, can provide suitable infrastructure for a resistance economy and monotheistic civilization. But if they become tools for speculation, tax evasion, or the commercialization of religion, they are not only unhelpful but become new idols themselves. --- 📎 واژه‌نامه تخصصی / Glossary فارسی English سیدرا چین Sidra Chain شریا ارن Sharia Earn بایننس Binance امانی ادوایزرز Amanie Advisors ربا Riba (Interest) غرر Gharar (Excessive Uncertainty) صکوک Sukuk (Islamic Bonds) مرابحه Murabaha (Cost-plus Financing) وکالت Wakala (Agency Contract) استیبل‌کوین Stablecoin AAOIFI Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions معبد شائولین Shaolin Temple اقتصاد مقاومتی Resistance Economy --- 📎 منابع / References 1. Bitrue. (2025). Sidra Chain Mainnet – Launch and Latest Development 2. Salaam Gateway. (2025). Binance launches Sharia-compliant crypto staking platform for halal investing 3. IFN Investor. (2025). Bahrain takes lead with Shariah digital coin rules, Malaysia plays catch-up 4. Daily Trust. (2025). Binance enters Islamic Finance with new Sharia-compliant crypto product 5. Gate.com. (2025). Multiple posts on Shaolin Temple digital initiatives 6. Gate.com. (2025). Sidra Chain：当区块链遇到伦理和符合伊斯兰教法的金融 ●● مدیریت اندیشکده منجی....سیدمنصورمحمدی کچپی...09112521140

اندیشکده منجی : ●●مقاله: پروژه‌های دینی و ولایت اجتهادی فقیه؛ انطباق با شریعت از طریق ابزارهای مالی و بلاک چین در جهان... مکاسب مدرن و وجود افتا و قضا و حقوق در بحث های مالی و اقتصادی اجتهادی مدرن دنیا Article: Religious Projects and the Jurisprudential Guardianship of the Jurist; Shariah Compliance Through Financial Instruments and Blockchain Worldwide --- چکیده این مقاله به بررسی تطبیقی پروژه‌های دینی و رویکردهای ولایت اجتهادی فقیه در حوزه فناوری‌های مالی و بلاک چین در مناطق مختلف جهان می‌پردازد. مفهوم ولایت اجتهادی فقیه به عنوان چارچوبی برای استنباط احکام شرعی در مسائل مستحدثه، در کشورهای مختلف با ساختارهای متفاوتی ظهور یافته است. در ایران، ولایت مطلقه فقیه به عنوان استخوان‌بندی نظام جمهوری اسلامی، چارچوبی برای بحث‌های فقهی پیرامون رمزارزها فراهم کرده است. در آمریکا و ژاپن، هرچند ساختار ولایت فقیه وجود ندارد، اما نهادهای قضایی و افتایی مشابهی در حال شکل‌گیری هستند؛ مقامات قضایی در این کشورها با رویکردی حقوقی به تنظیم‌گری فناوری‌های نوین می‌پردازند و نهادهای مشورتی و شبه‌قضایی وظیفه افتا و صدور نظرات کارشناسی در انطباق فناوری‌های مالی با چارچوب‌های حقوقی را بر عهده دارند. در این میان، پروژه‌های متنوعی با رویکردهای متفاوت در کشورهای گوناگون شکل گرفته‌اند: از سیدرا چین (Sidra Chain) با الگوریتم اثبات کار و قابلیت استخراج موبایلی، تا بایننس با محصول شریا ارن (Sharia Earn) که نخستین پلتفرم استیکینگ چندتوکنی منطبق با شریعت محسوب می‌شود. همچنین، نهادهایی مانند مرکز دارایی‌های دیجیتال اسلامی (IDAC) در مالزی با توکن RAMZ و صکوک دیجیتال، و پلتفرم ZeroH از شرکت Blade Labs در قطر، نمونه‌هایی از توکن‌سازی قراردادهای مالی اسلامی مانند مرابحه و مشارکت هستند. این مقاله ضمن تحلیل این پروژه‌ها، به بررسی فتاوای مراجع تقلید (از جمله آیت‌الله سیستانی) در خصوص رمزارزها و چگونگی تطبیق مفاهیم فقهی مانند «مال»، «غرر» و «اجتهاد پویا» با فناوری‌های نوین می‌پردازد و نقش نهادهای قضایی و افتایی در آمریکا و ژاپن را در این فرآیند تحلیل می‌کند. --- Abstract This article provides a comparative study of religious projects and approaches to the jurisprudential guardianship of the jurist (Wilayat al-Ijtihadiyyah al-Faqih) in the field of financial technologies and blockchain across different regions of the world. The concept of jurisprudential guardianship of the jurist, as a framework for inferring Shariah rulings on emerging issues, has manifested in different countries with varying structures. In Iran, the Absolute Guardianship of the Jurist (Velayat-e Motlaqaye Faqih) as the backbone of the Islamic Republic's system has provided a framework for jurisprudential discussions on cryptocurrencies. In the United States and Japan, although no Wilayat al-Faqih structure exists, similar judicial and fatwa-issuing institutions are emerging; judicial authorities in these countries approach the regulation of emerging technologies from a legal perspective, while advisory and quasi-judicial bodies undertake the task of issuing opinions and expert judgments on the compliance of financial technologies with legal frameworks. In this context, various projects with different approaches have emerged in different countries: from Sidra Chain with its Proof-of-Work algorithm and mobile mining capability, to Binance with its Sharia Earn product, considered the first multi-token staking platform compliant with Shariah. Additionally, institutions such as the Islamic Digital Asset Centre (IDAC) in Malaysia with the RAMZ token and digital Sukuk, and the ZeroH platform from Blade Labs in Qatar, are examples of tokenization of Islamic financial contracts such as Murabaha and Musharakah. This article, while analyzing these projects, examines the fatwas of religious authorities (including Ayatollah Sistani) regarding cryptocurrencies and how to adapt jurisprudential concepts such as "Mal" (property), "Gharar" (excessive uncertainty), and "dynamic ijtihad" to emerging technologies, and analyzes the role of judicial and fatwa-issuing institutions in the United States and Japan in this process. --- 📗 بخش اول: مبانی نظری – ولایت اجتهادی فقیه و اجتهاد اقتصادی در عصر دیجیتال ۱. مفهوم ولایت اجتهادی فقیه

ولایت اجتهادی فقیه به معنای صلاحیت و اختیار فقیه جامع‌الشرایط برای استنباط احکام شرعی در مسائل مستحدثه و هدایت جامعه در امور دینی و دنیوی بر اساس آن احکام است. این مفهوم ریشه در فقه اسلامی دارد و در طول تاریخ توسط فقیهان شیعه و سنی به اشکال مختلف مطرح شده است. دو سوم فقه اسلامی به مسائل سیاسی و اجتماعی اختصاص دارد و اجرای این احکام نیازمند تشکیل حکومت و رهبری فقیه عادل است . در عصر دیجیتال، با ظهور پدیده‌های نوینی مانند رمزارزها، توکن‌ها و قراردادهای هوشمند، نیاز به اجتهاد پویا بیش از پیش احساس می‌شود. مفاهیم کلیدی فقهی که در این زمینه مورد توجه قرار می‌گیرند عبارتند از: · ماهیت مال (Māl): آیا رمزارزها در زمره اموال محسوب می‌شوند؟ · ربا (Riba): جلوگیری از هرگونه بهره تضمین‌شده · غرر (Gharar): پرهیز از ابهام و ریسک افراطی در معاملات · قمار (Qimār): منع فعالیت‌های شبه‌قمارگونه ۲. فتاوای مراجع تقلید آیت‌الله سیستانی در پاسخ به استفتائی درباره خرید، فروش و فعالیت با ارزهای دیجیتال چنین فتوا داده‌اند: «خرید، فروش و انجام فعالیت‌های مرتبط با ارزهای دیجیتال یا پول مجازی (مانند بیت‌کوین) معلق به احتیاط است و به مقلدان توصیه می‌شود به مجتهد واجد شرایط دیگری مراجعه کنند، با رعایت اصل اعلم‌الفقهاء. با این حال، اهداء یا قرض‌دادن این ارزها جایز نیست. همچنین، اگر مقررات قانونی در مورد خرید، فروش یا استخراج رمزارزها وجود داشته باشد، تخلف از این قوانین مجاز نیست. استفاده غیرمجاز از برق یا منابع مشابه برای استخراج رمزارزها مسئولیت مالی به دنبال دارد.» این فتوا نشان‌دهنده رویکرد محتاطانه ولی در عین حال انعطاف‌پذیر فقیهان نسبت به فناوری‌های نوین است. --- 📗 Part One: Theoretical Foundations – Jurisprudential Guardianship of the Jurist and Economic Ijtihad in the Digital Age 1. The Concept of Jurisprudential Guardianship of the Jurist Jurisprudential guardianship of the jurist (Wilayat al-Ijtihadiyyah al-Faqih) means the competence and authority of a qualified jurist to infer Shariah rulings on emerging issues and guide society in religious and worldly affairs based on those rulings. This concept is rooted in Islamic jurisprudence and has been proposed in various forms by Shi'a and Sunni jurists throughout history. Two-thirds of Islamic jurisprudence is dedicated to political and social issues, and the implementation of these rulings requires the formation of government and leadership by a just jurist . In the digital age, with the emergence of new phenomena such as cryptocurrencies, tokens, and smart contracts, the need for dynamic ijtihad is felt more than ever. Key jurisprudential concepts considered in this context include: · Nature of Property (Māl): Are cryptocurrencies considered property? · Riba (Interest): Preventing any guaranteed interest · Gharar (Excessive Uncertainty): Avoiding ambiguity and excessive risk in transactions · Qimār (Gambling): Prohibition of gambling-like activities 2. Fatwas of Religious Authorities Ayatollah Sistani, in response to an inquiry about buying, selling, and engaging in activities with digital currencies, issued the following fatwa: "Buying, selling, and engaging in activities related to digital currencies or virtual money (such as Bitcoin) is subject to suspension (al-ihtiyat) , and individuals are advised to refer to another qualified jurist, adhering to the principle of Al-A'lam Al-Fuqaha (the most knowledgeable jurist). However, donating or lending these currencies is not permissible. Additionally, if there are legal regulations regarding the buying, selling, or mining of cryptocurrencies, one is not permitted to violate these laws. Unauthorized use of electricity or similar resources for cryptocurrency mining incurs financial liability." This fatwa indicates a cautious yet flexible approach of jurists towards emerging technologies. --- 📗 بخش دوم: پروژه‌های شاخص بلاک چین منطبق با شریعت ۱. سیدرا چین (Sidra Chain) – پیشگام بلاک چین شریعت‌محور سیدرا چین یک شبکه بلاک چین غیرمتمرکز (لایه یک) است که به طور خاص برای انجام تراکنش‌های مالی منطبق با اصول مالی اسلامی طراحی شده است. این پروژه در سال ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد و از اکتبر ۲۰۲۳ شبکه اصلی (Mainnet) آن فعال است. ویژگی‌های کلیدی سیدرا چین:

· الگوریتم اجماع اثبات کار (PoW): مشابه بیت‌کوین، اما با قابلیت استخراج از طریق موبایل · انطباق با شریعت: منع ربا، غرر و سرمایه‌گذاری در صنایع حرام (الکل، قمار و...) · قراردادهای هوشمند: پشتیبانی از قراردادهای هوشمند برنامه‌پذیر با تضمین انطباق شرعی · ابزارهای مالی اسلامی: پشتیبانی از صکوک (اوراق اسلامی)، مرابحه (تأمین مالی با سود معین) و تخصیص زکات · استخراج موبایلی: امکان استخراج توکن بومی SDA از طریق اپلیکیشن موبایل پس از احراز هویت (KYC) کاربردهای عملی: · پرداخت‌های فرامرزی کم‌هزینه و سریع · مدیریت زنجیره تأمین حلال با قابلیت ردیابی · پلتفرم‌های جمع‌آوری سرمایه منطبق با شریعت · بانکداری دیجیتال اسلامی از طریق سیدرا بانک ۲. بایننس شریا ارن (Binance Sharia Earn) – ورود غول رمزارزها به مالی اسلامی صرافی بایننس (Binance) به عنوان بزرگ‌ترین صرافی رمزارز جهان، در ژوئیه ۲۰۲۵ از محصول شریا ارن (Sharia Earn) رونمایی کرد. این محصول نخستین پلتفرم استیکینگ (Staking) چندتوکنی است که به طور رسمی توسط شرکت مشاوره امانی ادوایزرز (Amanie Advisors) تأیید شده است. ویژگی‌های کلیدی شریا ارن: · ارزهای پشتیبانی‌شده: بایننس کوین (BNB)، اتریوم (ETH) و سولانا (SOL) · ساختار شرعی: مبتنی بر قرارداد وکالت (Wakala) که توسط علمای شریعت تأیید شده · کشورهای هدف: در دسترس در بیش از ۳۰ کشور از جمله امارات، عربستان، اندونزی، پاکستان، قطر و ترکیه · بازار هدف: بازار ۴ تریلیون دلاری مالی اسلامی ۳. مرکز دارایی‌های دیجیتال اسلامی (IDAC) مالزی مرکز دارایی‌های دیجیتال اسلامی (IDAC) در لابوان مالزی، با توکن RAMZ (اولین توکن اوراق بهادار منطبق با شریعت با ارزش بیش از ۱ میلیارد دلار) و صکوک دیجیتال، نمونه‌ای از توکن‌سازی دارایی‌های واقعی است. مالزی نخستین کشوری بود که در سال ۲۰۱۹ چارچوب منطبق با شریعت برای معاملات دارایی‌های دیجیتال ایجاد کرد. ۴. پلتفرم ZeroH قطر – توکن‌سازی مرابحه Blade Labs، یک شرکت فناوری مستقر در قطر که بر بلاک چین و Web3 تمرکز دارد، پلتفرم ZeroH را برای توکن‌سازی قراردادهای مرابحه راه‌اندازی کرده است. با توکن‌سازی قرارداد مرابحه، این قرارداد به توکن‌های کوچکتر تقسیم می‌شود که مالکیت و سرمایه‌گذاری جزئی را ممکن می‌سازد. Blade Labs به عنوان بخشی از گروه Qatar FinTech Hub (QFTH) فعالیت می‌کند. --- 📗 Part Two: Leading Shariah-Compliant Blockchain Projects 1. Sidra Chain – Pioneer of Shariah-Compliant Blockchain Sidra Chain is a decentralized (Layer-1) blockchain network specifically designed for conducting financial transactions compliant with Islamic financial principles. The project was launched in 2022 and its mainnet has been active since October 2023. Key Features of Sidra Chain: · Proof-of-Work (PoW) Consensus Algorithm: Similar to Bitcoin, but with mobile mining capability · Shariah Compliance: Prohibition of riba, gharar, and investment in forbidden industries (alcohol, gambling, etc.) · Smart Contracts: Support for programmable smart contracts with Shariah compliance guarantee · Islamic Financial Instruments: Support for Sukuk (Islamic bonds), Murabaha (cost-plus financing), and Zakat allocation · Mobile Mining: Ability to mine native SDA tokens through mobile application after KYC verification Practical Applications: · Low-cost and fast cross-border payments · Halal supply chain management with traceability · Shariah-compliant fundraising platforms · Islamic digital banking through Sidra Bank 2. Binance Sharia Earn – Crypto Giant's Entry into Islamic Finance Binance, the world's largest cryptocurrency exchange, unveiled its Sharia Earn product in July 2025. This product is the first multi-token staking platform officially certified by Amanie Advisors. Key Features of Sharia Earn: · Supported Assets: Binance Coin (BNB), Ethereum (ETH), and Solana (SOL) · Shariah Structure: Based on the Wakala contract, approved by Shariah scholars · Target Countries: Available in over 30 countries including UAE, Saudi Arabia, Indonesia, Pakistan, Qatar, and Turkey · Target Market: The $4 trillion Islamic finance market 3. Islamic Digital Asset Centre (IDAC) Malaysia