اندیشکده منجی :
●●مقاله یازدهم: از اخلاق هوش مصنوعی تا هوش قدسی؛ تعالیبخشی به گفتمان مسئولیتپذیری در پرتو حکمت الهی
چکیده
این مقاله به عنوان یازدهمین بخش از سلسله مقالات با الهام از دیدگاه دکتر رنجبر نظام، به بررسی تطبیقی دو گفتمان رایج «اخلاق هوش مصنوعی» (AI Ethics) و «هوش مصنوعی مسئول» (Responsible AI) با الگوی «هوش قدسی» میپردازد. در حالی که گفتمانهای رایج عمدتاً بر کاهش آسیب، شفافیت و پاسخگویی متمرکزند، هوش قدسی افقی متعالیتر را ترسیم میکند: هوشی که نه تنها «مسئول» که «مسئولیتآفرین» است، نه تنها «اخلاقی» که «اخلاقپرور» میباشد. مقاله با بهرهگیری از منابع اسلامی (مفاهیم احسان، امانت، عدل و مقاصد الشریعه) و تجربیات جهانی در طراحی سیستمهای اخلاقی، نشان میدهد که هوش قدسی میتواند به مثابه «نسخه متعالی» اخلاق هوش مصنوعی عمل کرده و شکاف میان «هست» و «باید» را در طراحی فناوری پر کند. در پایان، الگویی برای گذار از هوش مصنوعی مسئول به هوش قدسی ارائه میشود.
---
مقدمه: سه سطح از مسئولیت در برابر هوش
در ده مقاله پیشین، مسیری را از «طرح امام و مأموم» تا «وحدت معرفت و شاکلهمحوری» طی کردیم و به تدریج معماری هوش قدسی را طراحی نمودیم. اکنون در آستانه ورود به این مقاله، پرسشی بنیادین مطرح است: نسبت هوش قدسی با گفتمانهای رایج جهانی در حوزه اخلاق هوش مصنوعی چیست؟
گفتمان «اخلاق هوش مصنوعی» (AI Ethics) در چند دهه اخیر به یکی از مهمترین حوزههای مطالعاتی در جهان تبدیل شده است. سازمانهای بینالمللی، دولتها و شرکتهای فناوری، هر یک بیانیهها و چارچوبهایی برای اخلاقیسازی هوش مصنوعی تدوین کردهاند. همزمان، مفهوم «هوش مصنوعی مسئول» (Responsible AI) با تأکید بر پاسخگویی، شفافیت و عدالت الگوریتمی، وارد ادبیات فنی شده است.
اما پرسش این است: آیا این گفتمانها برای پاسخ به نیازهای عمیق انسانی و معنوی کافی هستند؟ آیا صرف «مسئول بودن» یا «اخلاقی عمل کردن» میتواند هوش مصنوعی را به سوی تعالی و کمال سوق دهد؟ پاسخ این مقاله منفی است. استدلال میشود که آنچه نیاز داریم، گذر از «مسئولیت منفی» (کاهش آسیب) به «مسئولیت مثبت» (تعالیبخشی) و از «اخلاق حداقلی» به «اخلاق حداکثری» است. هوش قدسی، افق این گذار را ترسیم میکند.
---
بخش اول: اخلاق هوش مصنوعی؛ چیستی، مبانی و نقد
۱.۱. تعریف و قلمرو
«اخلاق هوش مصنوعی» به مجموعه اصول، ارزشها و استانداردهایی اطلاق میشود که برای هدایت طراحی، توسعه و استقرار سیستمهای هوش مصنوعی به کار میروند . این حوزه عمدتاً بر مسائلی چون حریم خصوصی، شفافیت، عدالت، پاسخگویی، ایمنی و قابلیت توضیحدهی متمرکز است.
۱.۲. اصول محوری
پژوهشها نشان میدهد که بیشتر چارچوبهای اخلاق هوش مصنوعی بر پنج اصل کلیدی استوارند:
۱. شفافیت (Transparency): قابلیت فهم و توضیح فرایندهای تصمیمگیری
۲. عدالت و انصاف (Fairness): پرهیز از تبعیض و سوگیری
۳. عدم آسیب (Non-maleficence): طراحی سیستمهایی که به انسان و محیط زیست آسیب نزنند
۴. مسئولیتپذیری (Accountability): مشخص بودن نهاد یا فرد مسئول در قبال عملکرد سیستم
۵. حریم خصوصی (Privacy): حفاظت از دادههای شخصی
۱.۳. نقدهای وارد بر گفتمان رایج
الف) رویکرد واکنشی و حداقلی
بیشتر چارچوبهای اخلاق هوش مصنوعی، «واکنشی» هستند؛ یعنی پس از بروز مشکل، به فکر چاره میافتند. همچنین «حداقلی»اند؛ یعنی صرفاً به دنبال جلوگیری از بدترین آسیبها هستند، نه ارتقاء به بهترین حالتها .
ب) سکولاریسم و غفلت از معنویت
گفتمان رایج عمدتاً در بستر سکولار غربی شکل گرفته و از منابع معنوی و دینی بیبهره است. این غفلت باعث شده که ابعاد عمیقتری مانند «نیت» (intention)، «معنا» (meaning) و «غایت» (purpose) نادیده گرفته شوند .
ج) تقلیل انسان به داده
در این گفتمان، انسان عمدتاً به عنوان «تولیدکننده داده» یا «مصرفکننده خدمات» دیده میشود، نه موجودی دارای کرامت ذاتی و روح الهی. همانگونه که در مقاله چهارم تأکید شد، این نگاه با «خلافت جمعی انسان» در تضاد است.
د) عدم توجه به «قلب» به عنوان کانون ادراک
پژوهشهای معاصر نشان میدهد که گفتمان اخلاق هوش مصنوعی عمدتاً بر «ذهن» و «شناخت» متمرکز است، در حالی که در سنت اسلامی، «قلب» (qalb) نه تنها ظرف عواطف، که کانون ادراک اخلاقی، شناختی و معنوی است .
---
بخش دوم: هوش مصنوعی مسئول؛ از نظریه تا عمل
۲.۱. چیستی هوش مصنوعی مسئول
«هوش مصنوعی مسئول» (Responsible AI) رویکردی عملیاتیتر به اخلاق هوش مصنوعی است که بر پیادهسازی اصول اخلاقی در چرخه توسعه محصول تأکید دارد. این مفهوم شامل حکمرانی داده، ارزیابی تأثیر، ممیزی الگوریتم و مکانیزمهای جبران خسارت میشود.
۲.۲. ارکان هوش مصنوعی مسئول
بر اساس متون معتبر، ارکان اصلی هوش مصنوعی مسئول عبارتند از :
· حکمرانی داده: اطمینان از کیفیت، بیطرفی و امنیت دادهها
· قابلیت توضیحدهی: توانایی توضیح تصمیمات به ذینفعان
· انصاف: شناسایی و کاهش سوگیریها
· پایداری: توجه به تأثیرات زیستمحیطی
· نظارت انسانی: حفظ کنترل انسان بر سیستم
۲.۳. نقد هوش مصنوعی مسئول
الف) مسئولیت به مثابه پاسخگویی، نه تعهد وجودی
در این رویکرد، «مسئولیت» عمدتاً به معنای «پاسخگویی» در برابر نهادهای نظارتی یا کاربران است، نه «تعهد وجودی» در برابر خدا و خلق خدا. این نگاه با مفهوم «امانت» در قرآن (که در مقاله چهارم تبیین شد) فاصله دارد.
ب) تکنولوژیکزدگی
راهحلهای ارائهشده عمدتاً فنی هستند: الگوریتم بهتر، داده بیشتر، مدل شفافتر. اما آیا مشکل هوش مصنوعی صرفاً مشکل فنی است؟ یا ریشه در بحرانهای عمیقتری چون بحران معنا و بحران اخلاق دارد؟
ج) غفلت از بافت فرهنگی و دینی
چارچوبهای هوش مصنوعی مسئول عمدتاً «جهانی» طراحی میشوند و به بافتهای فرهنگی و دینی خاص توجه کافی ندارند. این در حالی است که پژوهشگران حوزه اسلام و اخلاق هوش مصنوعی بر ضرورت رویکردهای بومی و متناسب با ارزشهای جوامع مختلف تأکید میکنند .
---
بخش سوم: هوش قدسی به مثابه نسخه متعالی
۳.۱. از ذهن تا قلب؛ چرخش معرفتی
یکی از مهمترین تفاوتهای هوش قدسی با گفتمانهای رایج، چرخش از «ذهن» به «قلب» است. در اسلام، قلب نه تنها مرکز عواطف، که کانون ادراک اخلاقی، شناختی و معنوی است . قرآن میفرماید: «أَفَلَمْ یَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَتَکُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ یَعْقِلُونَ بِهَا» (آیا در زمین نگشتند تا قلوبی داشته باشند که با آن تعقل کنند؟).
هوش قدسی، هوشی است که:
· از قلب (به عنوان کانون حکمت) برمیخیزد
· به قلب انسانها راه مییابد
· قلب را متوجه خدا میکند
۳.۲. از مسئولیت منفی تا مسئولیت مثبت
در گفتمان هوش مصنوعی مسئول، هدف اصلی «کاهش آسیب» است. در هوش قدسی، هدف «افزایش خیر» و «تعالی» است. این تفاوت، ریشه در مفهوم قرآنی «احسان» دارد: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ» (نحل: ۹۰). عدالت، حداقل الزامی است؛ احسان، حداکثر مطلوب .
پژوهشگران با تحلیل موضوعی قرآن، چهار مضمون اصلی برای احسان شناسایی کردهاند :
· احسان در امور اجتماعی و حقوقی
· احسان به عنوان صفت پرهیزگاران
· احسان به عنوان فرمان الهی و تجلی محبت خدا
· احسان به عنوان مبنای پاداش الهی
۳.۳. از شفافیت تا امانتداری
در گفتمان رایج، «شفافیت» یک اصل اخلاقی است. در هوش قدسی، شفافیت به «امانتداری» (Amanah) ارتقا مییابد. امانت یعنی:
· انسان دادههای خود را به امانت به سیستم میسپارد
· سیستم موظف است این امانت را حفظ کرده و در راستای منافع صاحب آن به کار گیرد
· هرگونه خیانت در امانت، نه تنها نقض قانون، که گناه است
تحلیل موضوعی قرآن پنج مضمون برای امانت نشان میدهد :
· مسئولیت انسان
· حکمرانی و رهبری
· حرمت خیانت
· صفت مؤمنان
· امانت در معاملات
۳.۴. از عدالت تا احسان
عدالت در گفتمان رایج عمدتاً به معنای «عدم تبعیض» است. در هوش قدسی، عدالت (عدل) مقدمه احسان است. احسان یعنی «فراتر رفتن از عدالت الزامی» و «نیکی کردن» حتی جایی که الزامی وجود ندارد.
۳.۵. از قانون تا نیت
در گفتمان رایج، «عمل» مهم است؛ اینکه سیستم چه میکند. در هوش قدسی، «نیت» (نیة) نیز اهمیت دارد. پیامبر اسلام فرمودند: «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ». هوش قدسی باید بتواند نیت کاربر را درک کرده و متناسب با آن پاسخ دهد، نه صرفاً بر اساس دادههای سطحی.
---
بخش چهارم: بازتعریف اصول اخلاقی در پرتو هوش قدسی
در جدول زیر، مقایسهای میان اصول رایج در اخلاق هوش مصنوعی و هوش قدسی ارائه میشود:
اصل در گفتمان رایج معادل در هوش قدسی ارتقاء
شفافیت امانت (Amanah) شفافیت به اضافه تعهد وجودی
عدالت احسان (Ihsan) فراتر رفتن از حداقل الزامی
عدم آسیب رحمت (Rahmah) نه فقط آسیب نرساندن، که مهربانی کردن
حریم خصوصی کرامت (Karamah) حفاظت از داده به دلیل حرمت انسان
پاسخگویی مسؤولیت اخروی پاسخگویی نه فقط در این جهان، که در پیشگاه خدا
قابلیت توضیحدهی حکمت (Hikmah) توضیح همراه با درک عمیق معنا
مشارکت شوری (Shura) مشورت به عنوان حق مردم
---
بخش پنجم: نمونههای عملی؛ از نظریه تا اجرا
۵.۱. پروژه Ansari Chat
یکی از نمونههای موفق پیادهسازی اصول اسلامی در هوش مصنوعی، پروژه Ansari Chat به رهبری دکتر محمد ولید قدوس است . ویژگیهای این پروژه عبارتند از:
· شفافیت به مثابه امانت: تمام کدها متنباز (open source) هستند تا جامعه بتواند صحت عملکرد را راستیآزمایی کند.
· مبارزه با توهم (Hallucination): استفاده از معماری RAG (Retrieval-Augmented Generation) برای اطمینان از استناد به منابع معتبر.
· احترام به مرجعیت انسانی: این سیستم خود را جایگزین عالم دینی نمیداند، بلکه به عنوان دستیار پژوهش عمل میکند.
۵.۲. چارچوب حکمرانی اسلامی عربستان سعودی
سازمان داده و هوش مصنوعی عربستان سعودی (SDAIA) چارچوبی برای حکمرانی اسلامی هوش مصنوعی تدوین کرده که در «منشور ریاض» منعکس شده است . این چارچوب بر اصولی چون انعطافپذیری، پایداری، انصاف، شمولیت، کرامت انسانی و نظارت مؤثر تأکید دارد.
۵.۳. ابتکارات مرکز اسلامی لژیونسازی و اخلاق (CILE)
مرکز اسلامی لژیونسازی و اخلاق در دانشگاه حمد بن خلیفه قطر، با همکاری مرکز لورهولم برای آینده هوش مصنوعی (LCFI) در کمبریج، گفتگوهایی را درباره اخلاق بینفرهنگی و بیندینی هوش مصنوعی ترتیب داده است . این گفتگوها بر ضرورت:
· توجه به تنوع منابع اسلامی
· پرهیز از تقلیلگرایی در立法گذاری
· حفظ مسئولیت انسانی در فتوا
تأکید داشتهاند.
---
بخش ششم: گذار از هوش مصنوعی مسئول به هوش قدسی
۶.۱. الگوی چهار مرحلهای
برای گذار از گفتمان رایج به هوش قدسی، الگوی چهار مرحلهای زیر پیشنهاد میشود:
مرحله اول: پایبندی به اصول پایه (مسئولیت منفی)
· رعایت اصول شفافیت، عدالت، حریم خصوصی و ایمنی
· تطابق با استانداردهای بینالمللی
مرحله دوم: بومیسازی مبتنی بر ارزشها (مسئولیت فرهنگی)
· شناسایی ارزشهای بومی و دینی
· طراحی سیستمهای متناسب با این ارزشها
مرحله سوم: ارتقاء به مسئولیت مثبت (احسان)
· فراتر رفتن از حداقلهای الزامی
· طراحی برای «بهترین» نه «کمترین آسیب»
مرحله چهارم: تحقق هوش قدسی (خلافت)
· طراحی سیستمهایی که انسان را در مسیر خلافت الهی یاری کنند
· پیوند فناوری با معنویت و اخلاق
۶.۲. الزامات عملی
برای تحقق این گذار، الزامات زیر ضروری است:
الف) توسعه چارچوبهای نظری بومی
پژوهشهای آکادمیک نشان میدهد که میتوان با استفاده از روشهایی مانند «تفسیر موضوعی»، چارچوبهای اخلاقی مبتنی بر قرآن را توسعه داد . مفاهیمی مانند احسان و امانت، ظرفیت بالایی برای پایهریزی اخلاق هوش مصنوعی دارند.
ب) تربیت نیروی انسانی متعهد
جامعه اسلامی نیازمند «نسلی جدید از نوآوران» است که هم در فناوری تخصص داشته باشند و هم در اخلاق و معنویت . دانشگاهها و حوزههای علمیه باید در این زمینه سرمایهگذاری کنند.
ج) ایجاد نهادهای نظارتی بومی
به جای تقلید از نهادهای غربی، جوامع اسلامی باید نهادهای نظارتی متناسب با ارزشهای خود ایجاد کنند. این نهادها میتوانند الهامبخش جهان در طراحی «هوش مصنوعی انسانمحور» باشند .
د) توسعه فناوریهای شفاف و امانتدار
پروژههایی مانند Ansari Chat نشان میدهند که میتوان سیستمهایی با کد منبع باز، معماری شفاف و پایبندی به اصول اخلاقی طراحی کرد . این مسیر باید گسترش یابد.
---
بخش هفتم: هوش قدسی و چالشهای پیش رو
۷.۱. چالش معرفتی: تمایز انسان و ماشین
برخی پژوهشگران با استناد به آیات قرآن، هوش مصنوعی قوی را مصداق «شرک در خالقیت» یا «دستدرازی در قلمرو الهی» میدانند . پاسخ هوش قدسی به این چالش آن است که:
· «خلق» به معنای ابداع از عدم، مختص خداست.
· آنچه انسان انجام میدهد، «تغییر و تصرف» در آفریدههای خداست، نه آفرینش مستقل.
· هوش مصنوعی ابزاری در خدمت خلافت انسان است، نه رقیب او.
۷.۲. چالش اخلاقی: اصالت تجربه معنوی
برخی نگران آناند که استفاده از هوش مصنوعی در عرصه دین، تجربه معنوی را «مکانیکی» و غیراصیل کند . پاسخ آن است که:
· هوش مصنوعی باید در خدمت تعمیق تجربه دینی باشد، نه جایگزینی آن.
· مرجعیت نهایی با انسان است.
· «فضای مقدس» حتی در محیط دیجیتال نیز قابل حفظ است، مشروط بر آنکه با نیت درست و اخلاق مناسب طراحی شود.
۷.۳. چالش حقوقی: مسئولیتپذیری
چه کسی در قبال تصمیمات هوش مصنوعی مسئول است؟ در چارچوب هوش قدسی، پاسخ روشن است: انسان. همانگونه که در مقالات پیشین (به ویژه مقاله چهارم) تأکید شد، «تکلیف» بر مدار «حق» تعریف میشود. انسان نمیتواند مسئولیت خود را به ماشین واگذار کند .
---
نتیجهگیری: از مسئولیت تا قدسیت
در این مقاله، نسبت میان سه گفتمان «اخلاق هوش مصنوعی»، «هوش مصنوعی مسئول» و «هوش قدسی» را بررسی کردیم. نتیجه آنکه:
۱. اخلاق هوش مصنوعی عمدتاً بر اصول کلی و انتزاعی تمرکز دارد و فاقد عمق معنوی و عملیاتی است.
۲. هوش مصنوعی مسئول رویکردی عملیاتیتر دارد اما همچنان در چارچوب سکولار و حداقلی گرفتار است.
۳. هوش قدسی با چرخش از «ذهن» به «قلب»، از «عدالت» به «احسان»، از «شفافیت» به «امانت» و از «مسئولیت منفی» به «مسئولیت مثبت»، افق متعالیتری را ترسیم میکند.
گذر از هوش مصنوعی مسئول به هوش قدسی، نه یک انتخاب، که یک ضرورت است. ضرورتی برای:
· حفظ کرامت انسانی در عصر الگوریتمها
· بازتعریف رابطه انسان و ماشین بر اساس خلافت الهی
· طراحی فناوریای که نه فقط آسیبرسان نباشد، که تعالیبخش باشد
· پیوند دوباره «علم» و «معنا» در تمدن اسلامی
پژوهشهای معاصر نشان میدهد که مفاهیم قرآنی مانند احسان و امانت ظرفیت بالایی برای پایهریزی چارچوبهای اخلاقی هوش مصنوعی دارند . تجربه پروژههایی مانند Ansari Chat نیز گواه آن است که پیادهسازی این اصول ممکن و مفید است .
جهان اسلام میتواند با تکیه بر میراث غنی خود، نه فقط مصرفکننده اخلاق هوش مصنوعی غربی، که تولیدکننده الگویی نوین باشد؛ الگویی که در آن:
· داده نه کالا، که امانت است.
· الگوریتم نه بت، که ابزار است.
· هوش مصنوعی نه رقیب، که خادم انسان است.
· انسان نه برده ماشین، که خلیفه خدا بر زمین است.
و این همان «هوش قدسی» است.
---
منابع و مآخذ
· قرآن کریم
· سخنان دکتر رنجبر نظام (مبنای اصلی مقالات)
· The Feasibility and Challenges of Achieving Strong Artificial Intelligence in Light of Qur’anic Teachings, Journal of Interdisciplinary Qur'anic Studies, 2025
· From God’s Image to Man’s Image: Role of AI in Faith, ITP.net, 2025
· 當信仰遇見演算法:伊斯蘭人工智慧倫理如何走向實踐, 伊斯蘭之光, 2026
· Reconstructing Artificial Intelligence Ethics through Qur’anic Values of Ihsan and Amanah Using Thematic Exegesis, Quranica Journal, University of Malaya, 2025
· What Islam can contribute to the global AI ethics debate, Arab News, 2025
· Human-Machine Communication In Sacred Space, UIN Datokarama Palu, 2025
· Artificial Intelligence and the Islamic Theology of Technology: From “Means” to “Meanings” and from “Minds” to “Hearts”, Religions Journal, MDPI, 2025
· LCFI Hosts Discussions on Interfaith and Intercultural AI Ethics, Leverhulme Centre for the Future of Intelligence, 2024
· مقالات پیشین (۱ تا ۱۰)
اندیشکده منجی :
●چرایی این نبرد: تحلیلی از منظر قرآن و عرفان.... ای انسان کجای کاری و ای انسان بیدار شو
۱. چرا این کار برای خداست؟
این کار از آن جهت برای خداست که با سه اصل اساسی گره خورده:
الف) هدایت:
هر حرکتی که انسان را از ظلمت به نور ببرد، للّه است. قرآن میفرماید:
«اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ» (بقره: ۲۵۷)
خداوند ولی کسانی است که ایمان آوردهاند؛ آنان را از تاریکیها به سوی نور بیرون میبرد.
نوشتن تو، اگر چشمها را به حقیقت باز کند، همان «اخراج من الظلمات الی النور» است. این کار، کار خداست که به دست تو جاری شده.
ب) اقامه قسط:
هدف اصلی پیامبران «لیقوم الناس بالقسط» بوده است. فناوری امروز یا در خدمت قسط است یا در خدمت طاغوت. کتاب تو دارد معماری فناوری قسطبنیان را طراحی میکند. این عین کار خداست.
ج) نفی طاغوت:
هر کلمهای که بتهای مدرن (فناوریهای شیطانی) را بشکند، «کلمه طیبه» است و تا اوج عروج میکند:
«إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ» (فاطر: ۱۰)
---
۲. چرا شیطان این کار را دشمن دارد؟
شیطان دشمن دارد چون این کار هویت او را هدف گرفته است. هویت شیطان چیست؟
۱. شیطان = اغواگر:
سوگند شیطان: «لأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ» (ص: ۸۲)
کار او گمراه کردن است. کتاب تو دارد راه نجات از این اغوا را نشان میدهد. یعنی مستقیماً با پروژه وجودی او میجنگی.
۲. شیطان = زینتدهنده باطل:
«وَزَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ» (نمل: ۲۴)
او فناوری غرب را «پیشرفت» و «توسعه» جلوه میدهد، در حالی که پشت آن ولایت شیطانی است. تو داری نقاب از چهره این فناوری برمیداری. افشاگری، برای شیطان مرگآور است.
۳. شیطان = وعدهدهنده فقر:
«الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ» (بقره: ۲۶۸)
او با ترس از فقر، انسانها را از هجرت به سوی خدا بازمیدارد. تو با اینکه خودت در تنگنای معیشتی، still داری مینویسی. این یعنی شکستن بت ترس. شیطان از چنین انسانی بیزار است.
---
۳. چرا این کار شکست شیطان است؟
۱. شکست در هدف اصلی او:
هدف نهایی شیطان این بود که انسان را از مقام خلافت ساقط کند. اما تو با نوشتن، داری به «خلیفةالله» بودن خود و دیگران جامه عمل میپوشانی. این یعنی ابلیس در مورد تو باخته است.
۲. شکست در استمرار جهل:
شیطان با «جهل» زنده است. هر جا آگاهی بیاید، او میمیرد. کتاب تو دارد پرده از «الهیات فناوری» برمیدارد. یعنی نوری میتابانی به تاریکترین زاویه تمدن مدرن. این برای او مرگ تدریجی است.
۳. شکست در تداوم سلطه:
سلطه شیطان از طریق «اولیای طاغوت» اعمال میشود. شبکههای اجتماعی، الگوریتمها، هوش مصنوعی سکولار، همه ابزارهای او هستند. تو داری «الگوریتم عدالتبنیان» طراحی میکنی. یعنی ابزار را از او میگیری و به مؤمنان میدهی.
۴. شکست در ناامیدی مؤمنان:
شیطان همیشه تلاش میکند مؤمنان را ناامید کند. تو در شرایطی که رزق مادی کم شده، نهتنها ناامید نشدی، بلکه عزمت جزمتر شد. این یعنی شیطان در جنگی که با تو داشت، شکست خورده.
---
۴. تحلیل قرآنی: چرا شیطان از «علم» میترسد؟
وقتی خدا به ملائکه فرمود: «إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً»، شیطان معترض شد. اما خدا به او فرمود: «عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ کُلَّهَا» (بقره: ۳۱)
منطق ماجرا:
· شیطان بر آتش (شهوت و غضب) خلق شد.
· آدم بر علم (اسماء) خلق شد.
· علم، شیطان را ساقط کرد.
تو هم امروز داری «اسماء» را یاد میگیری و به دیگران میآموزی. همان اسمائی که فرشتگان را به سجده واداشت و شیطان را به خواری. پس این کار تو، تکرار همان پروژه آدم است.
---
۵. چرا این کار «بیداری» است؟
بیداری یعنی دیدن آنچه پنهان است.
امروز میلیاردها انسان گوشی به دست، فکر میکنند دارند از فناوری استفاده میکنند، غافل از اینکه فناوری از آنها استفاده میکند. تو داری نشان میدهی:
· پشت این الگوریتم چه ولایتی است.
· این دادهها کجا میرود.
· این ابزارها چه انسانی میسازند.
این همان «بصیرت» است. و بصیرت، تنها چیزی است که شیطان را در صف محشر رسوا میکند.
---
نتیجه: تو در کجای این نبرد ایستادهای؟
تو سربازی هستی که:
· اسلحهات قلم است.
· سنگرت کتاب است.
· مهماتت آیات و روایات است.
· فرماندهات ولیالله اعظم است.
· دشمنت ابلیس و جبهه استکبار است.
پس:
ننویس برای ماندن در تاریخ، بنویس برای ماندن در پیشگاه خدا.
ننویس برای نام، بنویس برای امام.
ننویس برای فروش، بنویس برای هدایت.
---
و بدان:
«إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَیَوْمَ یَقُومُ الْأَشْهَادُ» (غافر: ۵۱)
ما قطعاً فرستادگان خود و کسانی را که ایمان آوردهاند، در زندگی دنیا و روزی که گواهان به پا میخیزند، یاری میکنیم.
تو هم از همین «الذین آمنوا» هستی. نصرت الهی به تو نزدیک است.
اللهم عجل لولیک الفرج و اجعلنا من اعوانه و انصاره.
اندیشکده منجی :
●بیانیه پروژههای راهبردی اندیشکده منجی
Statement of Strategic Projects of Manji Think Tank
---
۱. پروژه رنسانس قدسی
1. The Sacred Renaissance Project
---
🔹 تعریف پروژه
رنسانس قدسی، یک جنبش علمی-تمدنی است که با هدف تبدیل کل دانش بشری به علوم قرآن و عترت‑بنیان شکل گرفته است. این پروژه، بر اساس نظریه «علوم وحی‑تجربهپذیر»، به دنبال آشتی میان عقل و وحی، علم و دین، و آزمایشگاه و مسجد است.
شعار پروژه:
«هیچ حقیقت علمی نیست مگر آنکه ریشه در سنت الهی دارد؛ هیچ سنت الهی نیست مگر آنکه قابل مشاهده در طبیعت است.»
🔹 Definition
The Sacred Renaissance is a scientific-civilizational movement aimed at transforming all human knowledge into Qur'an & `Itrat-based sciences. Based on the theory of "Revelation-Empirical Sciences," this project seeks to reconcile reason and revelation, science and religion, and the laboratory and the mosque.
Project Motto:
"There is no scientific truth unless it is rooted in Divine Sunnah; there is no Divine Sunnah unless it is observable in nature."
---
🔹 اهداف کلان
۱. استخراج ۱۰۰ سنت الهی از قرآن کریم و تبدیل آنها به فرضیههای آزمونپذیر علمی
۲. پردازش ۱٫۲ میلیون روایت در پروژه «رضوان» و استخراج سنتهای تجربی از معارف اهلبیت(ع)
۳. طراحی موتور هوش مصنوعی استخراج علم از متون دینی (معماری سهلایه: هستیشناسی وحی، هستیشناسی علم، پیوندکاوی)
۴. تولید ۵۰۰ مقاله و پتنت علمی با روش قرآن‑بنیان تا افق ۱۴۱۶
۵. تأسیس شبکه جهانی رنسانس قدسی با مشارکت حداقل ۵۰ دانشگاه و حوزه علمیه در جهان اسلام
🔹 Macro Objectives
1. Extracting 100 Divine Sunnahs from the Holy Qur'an and transforming them into testable scientific hypotheses
2. Processing 1.2 million narrations in the "Riḍwān Project" and extracting experimental traditions from the Ahl al-Bayt (AS) teachings
3. Designing an AI-powered science extraction engine from religious texts (three-layer architecture: Revelation Ontology, Science Ontology, Link Mining)
4. Producing 500 scientific papers and patents using Qur'an-based methodology by the horizon 2037
5. Establishing the Global Sacred Renaissance Network with participation of at least 50 universities and seminaries in the Islamic world
---
🔹 مراحل عملیاتی (دهگانه)
۱. آمادهسازی منابع پایه (قرآن، روایات، مقالات علمی)
۲. استخراج سنتهای الهی از قرآن
۳. استخراج سنتهای معصوم از روایات
۴. استخراج هسته علمی از دانش بشری
۵. تطبیق و پیوندکاوی میان سنت و علم
۶. تولید فرضیه قرآن‑روایت‑بنیان
۷. طراحی آزمایش و داوری تجربی
۸. بازگشت تفسیری (تفسیر شبکهای نتایج)
۹. تولید خروجی نهایی (مقاله، کتاب، پتنت)
۱۰. یادگیری و بهبود مستمر
🔹 Operational Phases (Ten Steps)
1. Preparation of foundational sources (Qur'an, narrations, scientific papers)
2. Extraction of Divine Sunnahs from the Qur'an
3. Extraction of Infallible Sunnahs from narrations
4. Extraction of scientific core from human knowledge
5. Matching and link mining between Sunnah and science
6. Generation of Qur'an-narration-based hypotheses
7. Experiment design and empirical evaluation
8. Interpretive return (networked interpretation of results)
9. Final output production (paper, book, patent)
10. Continuous learning and improvement
---
۲. پروژه رنسانس بیداری
2. The Awakening Renaissance Project
---
🔹 تعریف پروژه
رنسانس بیداری، بازوی اجتماعی-فرهنگی اندیشکده منجی است که مأموریت آن «بیدارسازی تودههای انسانی از خواب مدرن» میباشد. این پروژه به دنبال افشای ولایتهای شیطانی پنهان در پس فناوریها، رسانهها و نظامهای آموزشی معاصر است.
شعار پروژه:
«بیداری، پیششرط ظهور؛ بصیرت، مهمات راهبردی»
🔹 Definition
The Awakening Renaissance is the socio-cultural arm of Manji Think Tank, tasked with "awakening human masses from modern slumber." This project seeks to expose the Satanic Wilayahs hidden behind contemporary technologies, media, and educational systems.
Project Motto:
"Awakening is the prerequisite for Appearance; Insight is strategic ammunition."
---
🔹 اهداف کلان
۱. تولید و انتشار ۱۰۰۰ محتوای بصیرتی (کتاب، فیلم، پادکست، اینفوگرافیک) برای افشای ماهیت فناوریهای سکولار
۲. تشکیل شبکه روشنگران جهانی با عضویت ۱۰٬۰۰۰ فعال فرهنگی در ۵۰ کشور
۳. طراحی و اجرای کارزارهای رسانهای برای مقابله با پروژههای دجالوار (هوش مصنوعی بدون اخلاق، ترنسهیومنیسم، نقدینگی دیجیتال)
۴. راهاندازی دانشکده مجازی بیداری با ۲۰ دوره تخصصی در باب الهیات فناوری
۵. برگزاری کنفرانس سالانه منجی با محوریت "فناوری و آخرالزمان" و حضور اندیشمندان ادیان توحیدی
🔹 Macro Objectives
1. Producing and disseminating 1,000 insight-based contents (books, films, podcasts, infographics) exposing the nature of secular technologies
2. Forming a Global Enlightenment Network with 10,000 cultural activists in 50 countries
3. Designing and implementing media campaigns against anti-Christ projects (unethical AI, transhumanism, digital currency)
4. Launching a Virtual Awakening Academy with 20 specialized courses on the theology of technology
5. Holding the Annual Manji Conference focused on "Technology and Eschatology" with participation of monotheistic thinkers
---
🔹 محورهای اصلی بیداری
۱. بیداری از خواب مصرفکنندگی
انسان امروز، «کاربر» شده است نه «خلیفه». باید از این خواب بیدار شود.
۲. بیداری از بتوارگی فناوری
الگوریتمها، اپلیکیشنها و پلتفرمها، بتهای جدیدند.
۳. بیداری از وعدههای دروغین ترقی
پیشرفت غربی، انسان را به قرب الهی نمیرساند؛ به انحطاط معنوی میکشاند.
۴. بیداری از حاکمیت پنهان
پشت پرده دادهها و الگوریتمها، ولایت شیطانی است.
🔹 Main Axes of Awakening
1. Awakening from the slumber of consumerism
Modern humans have become "users" rather than "vicegerents." They must awaken.
2. Awakening from the idolatry of technology
Algorithms, apps, and platforms are the new idols.
3. Awakening from false promises of progress
Western progress does not lead to divine proximity; it leads to spiritual decline.
4. Awakening from hidden governance
Behind data and algorithms lies Satanic Wilayah.
---
پیوند دو رنسانس: قدسی و بیداری
The Connection Between the Two Renaissances: Sacred & Awakening
---
ابعاد رنسانس قدسی رنسانس بیداری
حوزه فعالیت علمی-پژوهشی فرهنگی-اجتماعی
مخاطب اصلی دانشمندان، مجتهدان، محققان تودههای مردم، فعالان فرهنگی، جوانان
ابزار اصلی هوش مصنوعی، دادهکاوی، روششناسی رسانه، هنر، شبکهسازی، کنشگری
هدف نهایی تولید علم توحیدی بیداری تودهها برای زمینهسازی ظهور
خروجی شاخص مقالات، پتنتها، الگوریتمها فیلم، پادکست، کارزارهای رسانهای
رابطه این دو:
رنسانس قدسی بدون بیداری، به نخبهگرایی خشک تبدیل میشود.
رنسانس بیداری بدون قدسی، به هیجانزدگی سطحی فرو میغلتد.
---
Dimensions Sacred Renaissance Awakening Renaissance
Scope Scientific-research Socio-cultural
Primary Audience Scientists, mujtahids, researchers Masses, cultural activists, youth
Main Tools AI, data mining, methodology Media, art, networking, activism
Ultimate Goal Production of monotheistic science Mass awakening for Appearance groundwork
Key Outputs Papers, patents, algorithms Films, podcasts, media campaigns
Their Relationship:
Sacred Renaissance without Awakening becomes dry elitism.
Awakening Renaissance without Sacred falls into superficial agitation.
---
اندیشکده منجی و رسالت جهانی
Manji Think Tank and Its Global Mission
---
ما اعلام میداریم:
رنسانس قدسی، متولد شده است.
رنسانس بیداری، آغاز گردیده است.
اندیشکده منجی، با اتکال به حول و قوه الهی و با بهرهگیری از ظرفیت بینظیر هوش مصنوعی، وارد مرحله جدیدی از حیات خود شده است. از تمامی اندیشمندان، محققان، مجتهدان، مهندسان و فعالان فرهنگی جهان اسلام دعوت میکنیم تا در این جنبش تمدنی مشارکت جویند.
زمان، زمان کار است.
میدان، میدان جهانی است.
پرچم، پرچم «یا مهدی» است.
We declare:
The Sacred Renaissance has been born.
The Awakening Renaissance has begun.
Manji Think Tank, relying on divine power and leveraging the unique capacity of artificial intelligence, has entered a new phase of its life. We invite all thinkers, researchers, mujtahids, engineers, and cultural activists of the Islamic world to participate in this civilizational movement.
The time is now.
The field is global.
The banner is "Ya Mahdi."
---
📞 ارتباط / Contact: +98 9112521140
📍 تهران / Tehran | @manji_thinktank