✅ معرفی مقاله: دو رساله در اسطرلاب از ابوریحان بیرونی 🔵 در مقالۀ حاضر به معرفی و بررسی کتاب فی إخراج ما فی قوّة الأسطرلاب إلی الفعل و مقالة فی التطریق إلی استعمال فنون الأسطرلابات از ابوریحان محمد بن احمد بیرونی (362- ح 442ق) پرداخته‌ایم. بیرونی در اثر نخست به کاربرد اسطرلاب‌های معیار و در دیگری، که فنی‌تر از رسالۀ اول است و برای مخاطبان با سطح علمی بالاتر نوشته شده، به کاربرد اسطرلاب‌های معیار و ساختار و کاربرد برخی اسطرلاب‌های غیر معیار پرداخته است. 🔵 هر دو اثر شامل مطالب تاریخی و فنی متعددی هستند که در آثار دیگر با موضوع مشابه نیامده‌اند. در این مقاله پس از اشاره‌‌ای گذرا به سرگذشت بیرونی، مطالبی در بارۀ تسطیح گنج‌نگاشتی به عنوان اصول طراحی اسطرلاب آورده‌ایم و پس از آن تفاوت ساختاری اسطرلاب‌های معیار و غیر معیار (شامل اسطرلاب‌های مرکب) را، با اشاره به اسطرلاب‌های غیر معیاری که بیرونی در تطریق به آنها پرداخته است، شرح داده‌ایم. در ادامه، ضمن اشاره به مهم‌ترین موضوعاتی که در رساله‌ها آمده است، این دو رساله را به‌اجمال معرفی کرده‌ایم. 🔵 در بخش بعدی مقاله، «اسطرلاب هلالی» را بر اساس توضیحات بیرونی در تطریق بازسازی کرده‌ایم. اسطرلاب هلالی یکی از اسطرلاب‌های غیر معیار است که به جز تطریق و کتاب فی عمل الأسطرلاب سجزی (که شامل مطالبی بسیار مختصر در بارۀ ساختار این اسطرلاب است) در هیچ رسالۀ اسطرلاب دیگری به آن پرداخته نشده است... ✍️ نویسنده: پویان رضوانی _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم 🔵 قرن بیستم شاهد تولد فلسفه تحلیلی بود. این جلد تحت عنوان«فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم» برخی از بینش های اصلی این جریان فکری و همچنین فیلسوفان اصلی آن را از جمله فرگه و تراکتاتوس ویتگنشتاین را در بر می گیرد. در حقیقت در ایران کتاب شما فهم نسبتا دقیقی از نسبت برقرار شده میان فلسفه و علم بدست خواهید آورید. 🔵 می دانیم که در آغاز تولد فلسفه در یونان، همواره فلاسفه با دانشمندان و ریاضی دانان وقت مراورده فکری نزدیکی داشته اند. و یا حتی مواقعی پیش آمده که خود فیلسوف دانشمند نیز باشد. در واقع این کتاب به همان اصل اولیه فلسفه که در مراورده نزدیکی با دیگر علوم بوده است رجوع می کند و در این راه شما را ابعاد مختلف این پیوند آشنا می کند. 🔵 دکتر استوارت جی شانکر نویسنده کتاب «فلسفه علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم» استاد تحقیق برجسته فلسفه و روانشناسی در دانشگاه یورک و بنیانگذار / مدیر عامل مرکز MEHRIT (TMC) است. وی همچنین بنیانگذار و مدیر علمی موسسه (SRI) بوده و در امروز به عنوان یک نویسنده تحسین شده و سخنرانی مشهور در عرصه بین المللی شناخته می شود. وی بیشتر به عنوان متخصص برجسته در نظریه روان-فیزیولوژیک خودتنظیمی شناخته می شود. ✍️ نویسنده: استوارت جی شنکر لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نقش خدا در نظام فکری دکارت 🔵 هر چند هدف براهین دکارت اثبات وجود خداوند است، ولی او فقط نمی خواسته است که واقعیتی از واقعیات عالم را چونان وجود کامل مطلق اثبات کند و بدین وسیله شناخت ما نسبت به عالم هستی را توسعه دهد. بلکه در وهله نخست سعی داشته است با اثبات وجود خداوند، تضمینی برای حقانیت معرفت ما بیابد. به بیان دیگر وجود خدا، اصلی است که می تواند ما را از دایره تنگ خودآگاهی خویش خارج سازد. برای این منظور باید اثبات کند که خداوند علاوه بر اینکه موجود است، خیرخواه هم هست، یعنی نمی تواند فریبکار باشد. بر این اساس که خداوند همان موجود کاملی است که جمیع خزائن علم و حکمت نزد او است، استدلال می کند که هیچ نقصانی را به ساحت او راه نیست و چون فریبکاری هم نوعی نقص و کاستی است، پس خداوند نمی‌تواند فریبکار باشد: زیرا اولاً اذعان دارم که محال است خداوند هرگز مرا فریب دهد، چون هرگونه فریب و نیرنگ خود نوعی نقص است و هر چند به نظر می رسد که قدرت بر فریبکاری خود ناشی از هوشیاری یا توانایی است، اما بدون شک قصد فریب دلیل ناتوانی و خبث ذات است و وجود این دو در خداوند محال است. 🔵 در اینجا مسأله ای شبیه مسأله شر مطرح است. مسأله شر عبارت از این است که اگر خدایی وجود دارد که خیرخواه بندگان است، باید هیچ شری را هم در عالم مجال ندهد. لیکن واقعیت شر در عالم انکار ناشدنی است. در اینجا مسأله این است که چون نمی‌توان انکار کرد که ما گاه و بیگاه دچار خطا می شویم و بنابراین فریب می خوریم، پس خیر خواهی خداوند ضامن چیست، اگر اصولاً ضامن چیزی باشد؟ 🔵 دکارت برای پاسخ به این مسأله، به تبیین منشأ خطا در ما می پردازد. عمدتاً الهی دانان در مواجهه با مسأله شرور، مسئولیت شرور را بر شانه اختیار انسان گذاشته اند تا به دامن خیرخواهی خداوند گردی ننشیند بدین نحو که گفته اند شرور عالم (هم شرور اخلاقی و هم شرور دیگری که ناشی از شرور اخلاقی اند) از سو اختیار آدمیان و دیگر موجودات مختار ناشی می شود. دکارت نیز بر آن است که منشاء خطاهای گاه و بیگاه ما، اختیار خود ماست. 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) _ـ_ــ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «خدا و جهان»، جهان چطور به اینجا رسید و چرا ما بخشی از آن هستیم؟ 🔘 مناظره و گفتگوی میان راجر پنرز(کیهان شناس) و ویلیام لین کریگ(فیلسوف علم) 🔵 کریگ: بنابراین به نظر من پیشنهادحوزه انتزاعی به عنوان حوزه ای بنیادی به طور علی نامناسب است و آنچه که پیشنهاد می‌کنم راه حلی برای این سه راز است. این به جهان بینی شما عمق می دهد. 🔵 پنروز: من کاملاً نمی فهمم که آن چطور همه چیز را توضیح می دهد. منظورم این است که شما از منظر یک انسان مذهبی صحبت می کنید و این یک روش تفکر است. ادیان خاص به شیوه ویژه تر این کار ، یعنی توضیح پدیده ها با خدا را انجام می‌دهند. 🔵 کریگ: وقتی شما گفتید دیدگاه مذهبی، من کمی چهره ام تغییر کرد، این دیدگاه فلسفی است.. 🔷 بخش چهارم 👈 بخش قبلی #خدا #کیهان_شناسی #راجر_پنرز #ویلیام_لین_کریگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناظره 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نقش خدا در نظام فکری دکارت. 🔵 الهی دانان سنتی شر را عدمی می دانند به این معنا که شر عبارت است از فقدان خیر. بر این اساس آنچه مخلوق خداوند است و از ذات حضرت او ناشی می شود، خیر است و شرور عالم نه از خداوند بلکه از همین فقدان خیر پدید می‌آیند. بنابر این اصولاً شر چیزی نیست تا لازم باشد مبدایی را برای آن اثبات کنیم.دکارت نیز، در راه حلی شبیه به همین برای مسأله خطا، می گوید خطا از نقصان های من ناشی می شود نه از خالق من. 🔵 می‌گوید من وقتی به خودم روی می کنم و در علت خطاهای خویش دقیق می شوم، می یابم که: نه تنها مفهومی واقعی و ایجابی از خدا یا ذات کامل مطلق در من هست، بلکه مفهومی سلبی هم از عدم، یعنی چیزی که از هرگونه کمالی دور است، در من وجود دارد و من به منزله واسطه ای هستم میان خدا و عدم، یعنی میان وجود مطلق و عدم طوری قرار گرفته ام که از آن حیث که وجود مطلق مرا به وجود آورده است، واقعاً چیزی در من نیست که مرا به خطا سوق دهد، اما اگر خود را از آن حیث در نظر بگیرم که به وجهی از عدم یا لاوجود سهمی دارم، یعنی از آن حیث که خود من موجودی مطلق نیستم، خود را در معرض نقائص بی شمار می یابم، به طوری که اگر دچار خطا شوم، جای تعجب نیست. 🔵 بنابراین خطا از نقصان های وجود من به خصوص از قوه تشخیص متناهی و ناقص من ناشی می شود و اشکالی را متوجه خیرخواهی خداوند نمی سازد. اما همانطور که در مسأله شرور نیز دیده می شود، پاسخ مبتنی بر عدمی بودن شر، پاسخ قانع کننده ای نیست، زیرا بلافاصله سوال می شود که به رغم هر تبیین هستی شناختی که از شر ارائه شود، شر همچنان واقعیت دارد و یکی از ابعاد ناگزیر زندگی ما در این دار دنیا است. و خداوند، به حکم خیرخواهی اش، باید عالم را به گونه ای سامان می داد که دستخوش چنین عدم و نقصانی نباشد‌ 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) 👈 بخش قبلی _ـ_ــ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ بزرگداشت حکیم ابوعلی سینا برگزار می‌شود 📚 آیین بزرگداشت حکیم ابوعلی سینا با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران حوزه فلسفه، پزشکی و تاریخ علم، سه‌شنبه ۲۷ مردادماه، ساعت ۱۶ در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار می‌شود. 🔹 در این مراسم از بخش طبیعیات کتاب «شرح نجات ابن‌سینا» نیز رونمایی خواهد شد. 🔹 روابط عمومی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 👈 لینک خبر _ـ_ــ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: هستی‌شناسی نظریۀ تکامل: رویکردی تحلیلی-تاریخی به مدل‌های انتزاعی تکامل؛ موردکاوی تکامل فرهنگی 🔵 طرفداران مدل‌های انتزاعی تکامل بر این باورند که مدل واحدی در تغییر تکاملی پدیده‌های گوناگون، چه در سطوح مختلف انتخاب در زیست‌شناسی و چه در پدیده‌های تکاملی مطرح در حوزه‌های دیگر، در کار است. 🔵 اگر چنین مدل‌هایی در عمل بتوانند بر پدیده‌هایی که نوعاً تکاملی دانسته می‌شوند منطبق شوند یا تقریب خوبی از آنها باشند، آن‌گاه توانسته‌اند طیف گوناگونی از پدیده‌ها را تبیین کرده و احتمالاً در پیش‌بینی برخی پدیده‌ها ایفای نقش کنند. اما بر این مدل‌ها انتقادات مهمی وارد شده است. 🔵 مهم‌ترین انتقاد هم، عدم کفایت تجربی این مدل‌ها است که به درجات مختلف در آنها نشان داده شده است. اما برخی در انتقاد از این مدل‌ها تا آنجا پیش رفته‌اند که تلاش برای به دست دادن مدل انتزاعی تکامل را یکسره بیهوده و ناموجه دانسته‌اند. 🔵 در این مقاله، با بررسی اجمالی سه گونه مدل انتزاعی تکامل تلاش می‌شود تا نشان داده شود که هرچند ممکن است مدل‌های موجود مبتلا به عدم کفایت تجربی باشند، کل پروژۀ ارایۀ مدل واحد تکاملی قابل دفاع است. برای نشان دادن این مطلب، تکامل فرهنگی به عنوان یکی از دستاوردهای توجه به مدل انتزاعی تکامل، به عنوان مورد مطالعاتی بررسی می‌شود ✍️ نویسنده: حامد بیکران بهشت _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: بر مدار قوه وهم 🔘 وهم؛ قوه‌ای برای خطا یا نیرویی برای ساختن «دنیا»؟ 🔵 در سنت فلسفۀ اسلامی، «وهم» معمولاً متهم اصلی خطاهای ذهنی است؛ قوه‌ای که در کار عقل دخالت می‌کند، نسبت‌ها را جابه‌جا می‌سازد و انسان را به مغالطه می‌اندازد. اما آیا تمام نقش وهم همین است؟ بازخوانی آثار علامه طباطبایی تصویر متفاوتی پیش روی ما می‌گذارد. در این خوانش، وهم فقط «رهزن عقل» نیست؛ همان نیرویی است که بخشی مهم از جهان انسانی را می‌سازد. 🔵 چکش واقعاً دست انسان نیست و نردبان هم پا نیست؛ عقل این را به‌خوبی می‌داند. اما انسان در عمل، چکش را امتداد دست و نردبان را امتداد پای خود قرار می‌دهد. خودرو، ابزار، شغل، روابط اجتماعی و حتی دیگر انسان‌ها نیز می‌توانند در شبکه‌ای از همین نسبت‌ها وارد شوند. علامه این فرایند را به نظریۀ «ادراکات اعتباری» پیوند می‌زند؛ جایی که انسان اشیا و روابط را نه صرفاً آن‌گونه که در واقع هستند، بلکه براساس نیازها، اهداف و ارادۀ خود معنا می‌کند... 🔵 این خوانش از علامه طباطبایی، حتی معنای هبوط، دنیا، جامعه، مرگ و نسبت دین با زندگی اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این یادداشت، تلاشی است برای دنبال‌کردن همین مسیر: از وهم به اعتبار، از اعتبار به جامعه، و از جامعه به فهمی متفاوت از «دنیا». ✍️ حجة الاسلام محمد فخر روحانی (پژوهشگر مؤسسه معنا) 📚منبع: (نشریه رهیافت اندیشه، شماره 13، بهار 1404) _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ خواجه نصیرالدین طوسی و شک در اصل پنجم اقلیدس 🔵 اصل پنجم از اصول موضوعه كه به "اصل توازی اقليدس" نيز معروف است هم ارز اصل موضوع زير است: از هر نقطه خارج يک خط راست يک و تنها يک خط می توان به موازات آن خط رسم كرد. 🔵 اصول موضوعه اقليدس، به ويژه اصل پنجم آن از چنان جاذبه ای برخوردار بود كه تا قرن ها آن را به عنوان اصلی مبرهن و لاتغير قلمداد می كردند. بايد تأكيد كنيم كه مسأله درستی يا نادرستی اصل پنجم مطرح نيست، زيرا اصل طبق تعريف آن، گزاره ای است كه بدون برهان آن را می پذيريم و هر تئوری پردازی می تواند گزاره هايی را به عنوان اصل يا بنداشت در آغاز تئوری خود فهرست نمايد. همچنين كسانی می توانند برخی از اصول يک تئوری را با گزاره هايی ديگر تعويض و تئوری های مشابهی را فرمولبندی نمايند. 🔵 اولين كسی به اصل پنجم به عنوان يک اصل لاتغير كه در ساختار جهان فيزيكی واقعيت دارد "شک" كرد، خواجه نصيرالدين طوسی رياضيدان و دانشمند دوره ۵۹۷–۶۷۲ هجری قمری بود. شک خواجه نصير بعدها به دنيای اروپايی راه يافت و سرانجام توسط كسانی چون لباچفسكی (رياضيدان روسی) و گوس و ريمان (آلمانی) با اصولی ديگر تعويض شده و هندسه هايی مشابه تحت نام هندسه های غيراقليدسی را پردازش كردند، بدون آنكه خللی به استحكام و برقراری هندسه اقليدسی وارد شود. 🔵 در فلسفه علم، شک آغاز راهی جديد است، آلبرت اينشتين با شک نسبت به همزمانی حادثه ها موفق به وضع تئوری نسبيت در علم فيزيک گرديد. هاميلتون نسبت به شک به اصل جابه جايی در جبر موفق به كشف ساختارهای جبری غيرجابه جايی شد و در نتيجه جبر جديد كشف گرديد. 📚 منبع: کتاب تاریخ و فلسفه ریاضیات، نوشته دکتر خدیجه احمدی آملی، دکتر محمد حسن بیژن زاده _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

💠 آیین بزرگداشت حکیم بوعلی سینا ◾️ سه‌شنبه ۲۷ مردادماه، ساعت ۱۶ ▫️ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی 🔹 در این مراسم از بخش طبیعیات کتاب «شرح النجاة ابن‌سینا» رونمایی خواهد شد. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: تجلی خداوند 🔵 "تجلی خداوند" اثری بنیادین از اسلام‌شناس برجسته، ویلیام سی. چیتیک، یکی از جامع‌ترین مطالعات غربی درباره تعالیم متافیزیکی ابن عربی است. این کتاب با زبانی روشن، ولی تحلیلی، به بررسی عمیق مفاهیم عرفانی در اندیشه این عارف بزرگ اندلس می‌پردازد. چیتیک در این اثر، خواننده را در سفری از خلال پیچیدگی‌های فلسفه‌ی وحدت وجود، ساختار هستی و نقش انسان در کیهان می‌برد. اثر حاضر در سه بخش اصلی سامان یافته است: 🔷 1- خدا و کیهان: در این بخش، چیتیک رابطه‌ی میان خالق و مخلوق را از منظر ابن عربی تبیین می‌کند؛ با تمرکز بر "تجلی" به عنوان فرآیندی مداوم که خدا از طریق آن خود را در جهان ظاهر می‌سازد. 🔷 2- ساختار کیهان: این فصل به تحلیل لایه‌های سلسله‌مراتبی هستی می‌پردازد؛ از عقل اول گرفته تا عالم ماده و خیال، و ارتباطات میان آن‌ها در کیهان‌شناسی عرفانی. 🔷 3- روح انسان: چیتیک در این بخش، از جایگاه انسان به‌مثابه «آینه‌ی صفات الهی» سخن می‌گوید؛ موجودی که می‌تواند از طریق سلوک و شهود، به کمال و معرفت الهی دست یابد. 🔵 بن‌مایه‌ی اصلی این کتاب، ایده‌ی تجلی یا خودافشایی مداوم خدا در آفرینش است؛ در این نگاه، جهان همچون آینه‌ای برای انعکاس اسمای الهی عمل می‌کند و هستی به مثابه ساحتی پویا و معنابخش از ظهور دائم حقیقت مطلق درک می‌شود ✍️ نویسنده: ویلیام سی چیتیک لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ تاریخ علم ( استیون واینبرگ) 🔘 بخش پنجم 🔵 دلیل دیگری نیز هست که سودمندی اخترشناسی در پیشرفت پژوهش های علمی اهمیت داشت و آن این بود که سبب شد دولت از پژوهش های علمی حمایت کند.نخستین مثال مهم آن موزه اسکندریه بود که پادشاهان یونانی مصر در دوران هلنی آغازین، در حدود سال ۳۰۰ قبل از میلاد، تاسیس کردند.این موزه، به معنای امروزی واژه موزه نبود که محل نگهداری فسیل ها و نقاشی ها باشد و مردم برای تماشای آنها بروند، بلکه موسسه ی پژوهشی بود و به میوزها ( الهه های ادبیات، هنر و علم یونان باستان) اختصاص داشت، از جمله اورانیا که میوز اخترشناسی بود. 🔵 پادشاهان مصر نه تنها از مطالعاتی که در اسکندریه، به احتمال زیاد زیاد در موزه، می گذشت و در ارتباط با ساخت سنگ اندازها و آتش بارهای دیگر و پرواز پرتابه ها بود، حمایت می کردند، بلکه موزه به آریستارخوس که فواصل و ابعاد خورشید و کره ماه را اندازه می گرفت و اراتوستنس که پیرامون زمین را اندازه گیری کرد، حقوق می‌داد. این موزه در نوع خود نخستین مرکز از سلسله مراکز پژوهش دولتی بود. ابن مرکز عبارت بودند از اتاق فکری که در حدود سال ۸۳۰ بعد از میلاد مأمون خلیفه عباسی در بغداد ساخت و رصدخانه اورانیبورگ براهه که پادشاه دانمارک، فردریک دوم، در سال ۱۵۷۶ به براهه هدیه کرد. 🔵 سنت مراکز پژوهشی دولتی تا به امروز ادامه داشته است که از آن جمله می توان از آزمایشگاه های فیزیک ذرات چون سرن و فرمی لب و رصدخانه های بدون سرنشین چون هابل و کاوشگر ناهمسانگرد مایکروویو ویلکینسون (WMAP) و پلانک نام برد که ناسا و آژانس فضایی اروپا به فضا فرستاده اند. 📚 منبع: کتاب افکار سوم، نوشته استیون واینبرگ 👈 بخش قبلی #استیون_واینبرگ #تاریخ_علم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute