✅ معرفی کتاب: فلسفه علم برای زیست‌شناسان 🔵 این کتاب مجموعه‌ای آموزشی و میان‌رشته‌ای است که می‌کوشد فلسفه علم را از سطح مباحث کلی و انتزاعی به درون مسائل واقعی علوم زیستی بیاورد. 🔵 هدف اصلی اثر آن است که به زیست‌شناسان—از دانشجویان کارشناسی تا پژوهشگران و مدرسان—نشان دهد پرسش‌های فلسفی نه «حاشیه» علم، بلکه بخشی از کار روزمره پژوهش و آموزش زیست‌شناسی‌اند؛ پرسش‌هایی که به تعریف مفاهیم کلیدی، اعتبار تبیین‌ها، نقش مدل‌ها، شیوه داوری میان نظریه‌ها، و حتی نسبت علم با ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی گره خورده‌اند. 🔵 پرسش محوری کتاب را می‌توان این‌گونه صورت‌بندی کرد: «زیست‌شناسی چگونه علم می‌شود و چگونه باید درباره آن اندیشید؟» پاسخ کتاب به این پرسش بر این اصل استوار است که علوم زیستی صرفاً گردآوری داده یا اجرای تکنیک‌های آزمایشگاهی نیست؛ بلکه فعالیتی مفهومی، تبیینی و تاریخی است. 🔵 زیست‌شناسان ناگزیر با مفاهیمی سروکار دارند که مرزهایشان روشن و ثابت نیست: «ژن»، «گونه»، «سازگاری»، «کارکرد»، «علت»، «تبیین»، «مدل» و «نظریه». کتاب نشان می‌دهد همین مفاهیم—که گاهی در کتاب‌های درسی بدیهی و ساده نمایش داده می‌شوند—در عمل محل مناقشه، بازتعریف و تحول‌اند و بدون حساسیت فلسفی، هم فهم پژوهش و هم انتقال آن به دانشجو ناقص می‌ماند. ✍️ نویسندگان: Kostas Kampourakis، Tobias Uller 🔘 انتشارات: Cambridge University Press _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ استیون واینبرگ و پوزیتیویسم 🔘 بخش پنجم 🔵 اساسی ترین گسست از اصول پوزیتیویسم با شکل گیری نظریه کنونی کوارک ها فراهم شد. در اوایل دهه ۱۹۶۰ موری گلمن و گئورگه تسوایک به طور مستقل از یکدیگر کوشیدند تا پیچیدگی فوق العاده زیاد باغ وحش ذرات شناخته شده تا آن زمان را تقلیل دهند. این دو پیشنهاد کردند که همه این ذرات از چند ذره ی ساده( و در عین حال بنیادی تر) ساخته شده اند که گلمن آنها را کوارک ها نامید. در آغاز به نظر نمی‌آمد که این ایده به هیچ روی خارج از اندیشه‌های اصلی فیزیکدان ها باشد که با آنها خو گرفته بودند، چون گامی رو به جلو بود در سنتی که لئوسیپوس و دموکریتوس آغاز کرده بودند که تلاشی بود برای توضیح ساختار های پیچیده بر حسب اجزای تشکیل دهنده ی ساده تر و کوچک تر آنها.. 🔵 در دهه ۱۹۶۰ تصویر کوارک در حل بسیاری از مسائل فیزیک به کار رفت که با خواص نوترون ها و پروتون ها و مزون ها و همه ذرات دیگری که فکر می شد از کوارک ها ساخته شده اند، سر و کار داشتند و در کل خوب جواب داد. با وجود این، بهترین تلاش های فیزیکدان های آزمایشگاهی دهه ی ۱۹۶۹ و اوایل دهه ۱۹۷۰ در کندن کوارک ها از ذراتی که با کوارک ها ساخته شده بودند، ناکام ماند. به نظر احمقانه می آمد. از آن زمان که تامسون توانسته بود الکترون ها را از دل اتم‌ها در لامپ تخلیه کاتودی بیرون بکشد، گمان می رفت که می شود هر سامانه مرکبی چون مولکول یا اتم یا هسته را به ذراتی که از آنها ساخته شده اند، تجزیه کرد. پس چرا نمی شد کوارک های آزاد را جدا کرد؟ 🔵 در اوایل دهه ۱۹۷۰ با ابداع الکترودینامیک کوانتومی، نظریه مدرن ما درباره نیروهای هسته ای قوی که هر فرآیندی را منع می کند که در آن کوارک آزادی جدا شود،تصویر کوارک اندک اندک معنی پیدا کرد. اوج کامیابی در سال ۱۹۷۳ رخ داد و آن هنگامی بود که محاسبات مستقل از هم دیوید گروس و فرانک ویلچک در پرینستون و دیوید پولیتزر در هاروارد نشان دادند که انواع خاصی از نظریه های کوانتومی میدان، خاصیت عجیبی به نام « آزادی مجانبی» دارند و آن این است که در این نظریه ها، نیروها در انرژی های بالا کاهش می یابند. سابق بر این در سال ۱۹۶۷، چنین کاهشی در نیرو در آزمایش های پراکندگی در انرژی های بالا مشاهده شده بود، اما این یکی برای نخستین بار بود که نشان می داد هر نظریه ای می تواند نیروهایی داشته باشد که اینگونه رفتار می کنند. این کامیابی به سرعت به یکی از نظریه های کوانتومی میدان انجامید که نظریه‌ی کوارک ها و گلوئون ها، به نام کرمودینامیک کوانتومی، بود و در کوتاه زمانی همگان آن را به عنوان نظریه درست نیروهای هسته ای قوی پذیرفتند. 📚 منبع: کتاب رویای نظریه نهایی، نوشته استیون واینبرگ 👈 بخش قبلی #استیون_واینبرگ #پوزیتیویسم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ اثر دین و فلسفه بر علم مدرن 🔵 خیلی واضح و صریح برنده نوبل فیزیک در نیمه اول قرن بیستم مقاله ای نوشت که علم و دین دارند به همدیگر نزدیک می‌شوند. انجمن اروپایی علم و الهیات که راه افتاد، در آن فیزیکدان، ریاضی دان، فیلسوف و کشیش شرکت می کرد. قدم بعدی تأسیس انجمن بین‌المللی علم و دین بود که دبیرخانه آن دانشگاه کمبریج بود. 🔵 غربی‌ها در نیمه دوم قرن بیستم فهمیدند علوم مبتنی بر یک عده اصولند که این اصول از خود علم گرفته‌ نشده‌اند؛ یا از فلسفه گرفته شده‌اند،یا از دین. اگر شما از غرب تقلید می‌کنید، چرا از صحبت‌های بزرگ‌ترین دانشمندان تقلید نمی‌کنید؟! 👤 پروفسور مهدی گلشنی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مصاحبه 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ عنوان سخنرانی: پنج مبنای فلسفی و تأثیر آن‌ها در تعلیم و تربیت 👤 سخنران: احمد شه‌گلی 🔘 عضو هیئت علمی و دانشیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 🔶 این نشست ویژهٔ معلمان و با ثبت‌نام قبلی انجام می شود. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ سلسله وبینارهای «درنگی پیش از انتخاب: رشته فلسفه علم» 📌دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار می‌کند: - گاهی انتخاب یک رشته، پیش از آنکه پاسخ یک سؤال باشد، آغاز یک پرسش است. - اگر کنکور کارشناسی ارشد را داده‌اید و می‌خواهید رشته خود را آگاهانه انتخاب کنید، در این وبینار با ماهیت این رشته، حوزه‌های تخصصی آن و نگاه استادان دانشکده به مسیر پیش رو آشنا می شوید. 🔹در این وبینار خواهید شنید: • معرفی دوره کارشناسی ارشد فلسفه علم • آشنایی با حوزه‌های تخصصی اعضای هیأت علمی • پاسخ به پرسش‌های شرکت‌کنندگان 📅 تاریخ: ۹ شهریور ۱۴۰۵ 🕐 ساعت: ۱۵ تا ۱۶:۳۰ 💻 نحوه برگزاری: آنلاین 📎 لینک ورود: https://meetings.aut.ac.ir/mst/ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: در دفاع از برهان غایت انگارانه تنظیمِ ظریفِ کیهانی تبیین غایت انگارانه جهان و تبیین های رقیب آن 🔵 از جنجالی ترین و کانونی ترین بحث های بین رشته ای در حوزه های علم و دین، و الاهیات طبیعی (/ عقلی) معاصر، برهان غایت انگارانه یا «برهان مبتنی بر غایتمندی» بر وجود خداوند است. 🔵 در این مقاله ضمن تحلیل، نمونه شاخصی از این برهان، با عنوان: «برهان غایت انگارانه تنظیم ظریف کیهانی (برهان)» (با تقریر ویلیام لین کریگ)، به نقد تبیین های رقیب می پردازیم و از ارجحیت «برهان» در برابر تبیین های طبیعی رقیب- تبیین های (الف) دیگر انواع حیات؛ (ب) جهان های بسیار(/چندگانه)؛ (ج) شکستِ تقارنی خودبه خودی- دفاع می کنیم. 🔵 اگر استدلال های ارائه شده درست و قانع کننده باشد، «غایت انگاری خداباورانه» از «طبیعت گرایی خداناباورانه» در به دست دادن برترین تبیین بر «وضعیت ریزتنظیمِ جهان» ارجح است و راه «خداناباوری» در دفاع از معقولیت اش در چارچوبه روش شناسی طبیعت گرا هموار نیست ✍️ نویسندگان: حامد صفایی پور، ابراهیم آزادگان _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب تاریخ اجمالی ریاضیات برای فیلسوفان 🔵 ارتباط بین فلسفه و علوم دیگر امروزه بر کسی پوشیده نیست اما می توان چنین نتیجه گیری کرد که ریاضیات با فسلفه ارتباط خاصی دارد و مطالعه ی یکی نیازمند دانستن دیگری است. یا دست کم دانستن یکی از این علوم درهای جدیدی را به سمت آن دیگری باز می کند. 🔵 هدف کتاب تاریخ اجمالی ریاضیات برای فیلسوفان نوشته ی جان استیل ول این است که یک طرح کلی از ریاضیات و تاریخچه ی آن، با تأکید ویژه بر رویدادهایی که فلسفه آن را تکان داده است ارائه کند. این کتاب از کشف اعداد غیرمنطقی در یونان باستان تا اکتشافات قرن نوزدهم و بیستم در مورد ماهیت بی نهایت و اثبات را شامل می شود. 🔵 مضامین تکرار شونده عبارتند از شهود و منطق، معنا و هستی، و گسسته و استمرار. این مضامین تحت تأثیر اکتشافات جدید ریاضی تکامل یافته اند و داستان تکامل آنها تا حد زیادی داستان فلسفه ی ریاضیات است. ✍️ نویسنده: جان استیل ول لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ شارح حقیقت 🔵 درباره وجود مبارك پیغمبر، ذات اقدس الهی فرمود: ﴿وَأَنزَلنَآ إِلَيكَ ٱلذِّكرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيهِم﴾؛ تو مفسّر قرآن هستی. كتاب‌ی را كه یك مؤلف می‌ نویسد، دیگری یا با شرح مزجی شرح می ‌كند مثل اینكه صاحب جواهر, شرایع محقّق را با شرح مزجی شرح كرد یا با شرح «قال، أقول» شرح می‌ كند نظیر آنکه علامه حلّی، تجرید خواجه طوسی را شرح كرد، به هر حال شارح در قبال ماتن است و ماتن در قبال شارح؛ اما قرآن تنها كتابی است كه شرح و متن، همه برای ماتن است یعنی «قال الماتن»، یك؛ «قال الماتن»، دو؛ این دومی كه شرح است، بیان همان حرف ماتن است یعنی ماتن این ‌چنین گفته است. غیر از پیغمبر و به بركت او اهل بیت، کسی نمی ‌تواند این کار را بکند، لذا وجود مبارك حضرت امیر در وصف پیغمبر (علیهما السلام) وقتی می ‌خواهد او را معرفی كند می ‌فرماید: «الْمُعْتَامُ لِشَرْحِ حَقَائِقِهِ». «إعتام»؛ یعنی «إختارَ», «المعتام» یعنی «المختار»؛ خدا پیغمبر را به عنوان شرح كتاب خود انتخاب كرده است؛ او شارح این است. 🌸🌸 سالروز ولادت پیامبر مهربانی حضرت محمد (ص) و ولادت امام صادق علیه السلام مبارک 🌸🌸 #میلاد_رسول_اکرم_ص_و_امام_صادق_ع #آیت_الله_العظمی_جوادی_آملی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناسبت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: بازگشت نظریه‌های بنیادین به علوم انسانی 🔵 متافیزیک در دوران ماقبل مدرن و در مواقعی که حتی نقدهایی از پست‌مدرن‌ها به آن وارد می‌شود، نقشی بسیار مهم و اساسی در فهم عقلانیت و تاریخ تفکر بشر داشته است. 🔵 در جریانهای اصلی نظری علوم انسانی در دوره‌های مدرن و پسامدرن، نامه‌های معروفی نظیر کانت، هگل، دیلتای و... از یک طرف و نیز نظریات شناخته‌شده نظیر لیوتار، ویتگنشتاین، فوکو، دریدا و... از سوی دیگر، هرکدام به نوعی سعی داشته‌اند تا تصویری عقلانی از دنیا و انسان ارائه دهند یا به طور متناقض در مقابل هر گونه روایت کلان یا وجود مطلق در جهان و عقلانیت فلسفی برای انسان ایستادگی کنند. 🔵 ربع قرن گذشته شاهد تحولات شگرفی در اندیشه اجتماعی و سیاسی بوده است. این مقالات مقدمه ای ضروری برای برخی از تأثیرگذارترین آنها ارائه می دهد. مقدمه کوئنتین اسکینر دگرگونی های گسترده ای مانند فرسایش مفروضات تجربه گرایانه و تضعیف آرمان پوزیتیویستی وحدت علوم توسط تأثیر سنت های خارجی بر علوم اجتماعی انگلیسی زبان را دنبال می کند. خود مقاله‌ها در مورد شخصیت‌های مهمی مانند گادامر، دریدا، فوکو، هابرماس، آلتوسر و لوی‌استروس بحث می‌کنند و مطالعات مقدماتی بسیار روشنی درباره برخی از متفکران دشوار اما بدون شک عمده زمان ما ارائه می‌کنند. پروفسور اسکینر برای اندیشه سیاسی، تاریخ و نظریه جایزه بالزان جایزه یک عمر دستاورد را دریافت کرده است ✍️ نویسنده: کوئنتین اسکینر لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ در بابِ علم و دین 🔵 میانِ علم و دینِ خداباورانه تعارض سطحی امّا توافق عمیق، و میانِ علم و طبیعت‌گروی توافق سطحی امّا تعارض عمیق وجود دارد. 📚 منبع: Alvin Plantinga, Where the Conflict Really Lies: Science, Religion, and Naturalism, 2011, ix _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ چطور ممکن است فضای خالی مثل یک ماده رفتار کند؟ 🔵 خلأیی که آن ‌قدر هم خالی نیست تصور کنید یک پرتو نور از فضای خالی عبور می‌کند. از نظر فیزیک کلاسیک، انتظار داریم اتفاق خاصی نیفتد. نور در خلأ با سرعت ثابت حرکت می‌کند و فرقی نمی‌کند قطبش آن در چه جهتی باشد. 🔵 اما فیزیک کوانتومی تصویر متفاوتی از «فضای خالی» به ما می‌دهد. در نظریه کوانتومی، خلأ واقعاً تهی و بی‌خاصیت نیست. حتی وقتی هیچ ذره واقعی در فضا وجود ندارد، میدان‌های کوانتومی همچنان دچار نوسان هستند. این نوسانات می‌توانند به‌ طور موقت و غیرمستقیم در رفتار نور اثر بگذارند. 🔵 در شرایط معمولی این اثر آن ‌قدر کوچک است که تقریباً غیرقابل مشاهده است. اما اگر میدان مغناطیسی به اندازه کافی قوی باشد، داستان عوض می‌شود. و اینجاست که Vacuum Birefringence یا دوشکستی خلأ وارد می‌شود ✍️ نویسنده: دکتر مهدی عتیق (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 👈 یادداشت قبلی #مکانیک_کوانتومی #خلا #یادداشت_چهارم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ سلسله یادداشت‌های معادلات پنهان نبرد؛ بررسی سنن الهی در جنگ امروز 🔘 معادلات پنهان نبرد (۳۰) | هندسه‌ی عذاب و گونه‌شناسیِ فروپاشیِ جبهه‌ی باطل 🔵 یادداشت سی‌ام، دایرة‌المعارفی جامع از «سننِ عذاب» است که نشان می‌دهد برخوردِ نظامِ هستی با جبهه‌ی باطل، یک‌بُعدی و صرفاً اخروی نیست؛ بلکه شبکه‌ای درهم‌تنیده از واکنش‌های تکوینی، روانی، اجتماعی و تاریخی است. بر اساس متن ارائه‌شده و با تکیه بر آراء علامه طباطبایی (ره)، می‌توان این سنن متعدد عذاب را در قالبِ یک «ساختارِ تحلیلی و دسته‌بندی‌شده» به شکل زیر صورت‌بندی کرد: 🔷 ۱. کاتالیزورهای تمدنیِ عذاب (عواملِ صعود و سقوط): پیش از بررسی اَشکالِ عذاب، ریشه‌های آن بررسی شده است. انقراضِ تمدن‌ها تصادفی نیست، بلکه معلولِ مستقیمِ انحرافاتِ سیستماتیک است. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از: 🔶 عوامل عقیدتی و شناختی: اعراض از حق، کفر، شرک، تکذیب آیات، غرور و جهل. 🔶 عوامل اجتماعی و اقتصادی: وجودِ طبقاتِ مترف (مرفهان بی‌درد)، ظلم و بی‌عدالتی، رباخواری، کم‌فروشی، بخل‌ورزی، و شیوعِ فحشا. 🔶 عوامل سیاسی: حاکمیتِ رهبران نالایق، استکبار، استعباد (به بردگی کشیدن مردم)، سلبِ آزادی، دوستی با کفار و اختلافِ داخلی. 🔷 ۲. گونه‌شناسیِ سننِ عذاب (اَشکالِ مجازاتِ الهی): سنن عذابِ الهی طیفِ وسیعی دارند که از درونِ روانِ انسان آغاز شده و تا انقراضِ کاملِ یک نسل امتداد می‌یابند. این سنن را می‌توان به ۵ دسته‌ی کلان تقسیم کرد: 🔶 الف) عذاب‌های پنهان و روان‌شناختی (عذاب در متنِ رفاه): خطرناک‌ترین نوعِ عذاب، زمانی است که نقمت در لباسِ نعمت پنهان می‌شود: 🔻 ثروت و قدرت به مثابه شکنجه: برای منافقین و غافلان، اموال و اولاد ابزارِ التذاذ نیستند، بلکه ابزارِ عذاب‌اند (إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها). به تعبیر علامه، درگیری در تزاحماتِ مادی و دوری از عبودیت، شدیدترین شکنجه‌ی روحی است. 🔻 اضطرابِ وجودی (معیشتِ ضنک): غفلت از عهدِ خدا، انسان را در ترسی دائمی از دست‌دادنِ داشته‌ها و حسرتِ نداشته‌ها فرو می‌برد و زندگی را بر او تنگ می‌کند (وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً). 🔻مُهر خوردنِ قلب‌ها (طبعِ قلوب): کسانی که دنیا را بر آخرت ترجیح می‌دهند، سیستمِ ادراکِ باطنی‌شان مسدود می‌شود. این کوری و کری، مجازاتِ انتخاب‌های خودِ آن‌هاست (أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلي‌ قُلُوبِهِمْ). 🔶 ب) قوانینِ تغییر و تبدیل تکوینی: 🔻 تبدیلِ نعمت به نقمت: نظامِ هستی هوشمند است. اگر ظرفیتِ درونیِ یک قوم (محلِ دریافتِ نعمت) بر اثر گناه تغییر کند، خداوند نعمتِ داده‌شده را به عذاب تبدیل می‌کند (ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلي‌ قَوْمٍ حَتَّي يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ). 🔻فقر و ناامنیِ سیستماتیک: کفران نعمت‌های الهی، موجبِ نزولِ عذابِ عمومی در قالبِ «گرسنگی و ترس» (بحران‌های اقتصادی و امنیتی) می‌شود (فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ). 🔶 ج) خطوطِ قرمزِ الهی (موجباتِ عذابِ استیصال و فوری): برخی اقداماتِ جبهه‌ی باطل، به مثابه عبور از خطِ قرمزِ نظامِ آفرینش است که بلافاصله «عذابِ هلاک‌کننده و بدونِ مهلت» را در پی دارد: 🔻 اخراج یا تهدیدِ پیامبران: هر امتی که رسولِ خود را از دیارش اخراج کند، بی‌درنگ دچار هلاکت می‌شود (لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ). 🔻 لجاجت پس از درخواستِ معجزه: اگر قومی (مانند ثمود) خودشان معجزه‌ای خاص طلب کنند و پس از ارائه‌ی آن ایمان نیاورند، عذابشان قطعی و بدون تأخیر خواهد بود (وَ آتَيْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها).