✅ نقش خدا در نظام فکری دکارت 🔵 اشکال مشابهی نیز به تبیین دکارت درباره خطا که فوقا بیان شد، وارد می شود. اشکال این است که درست است که خطا نقص است و وقتی من مرتکب خطا می شوم، لازم نیست خداوند قوه ای برای این منظور به من داده باشد، ولی می توانم، از طرف دیگر بپرسم چرا قوه ای که خداوند برای تشخیص صواب از خطا به من داده است، نامتناهی نیست. به بیان دیگر، چرا قوه ای که برای تشخیص صواب از خطا در اختیار دارم، چندان کامل نیست که امکان خطا را منتفی سازد: « زیرا خطا سلب محض است، یعنی صرف نقص یا فقدان کمالی که لازم نباشد، نیست بلکه فقدان کمالی است که داشتن آن برای من لازم به نظر می رسد. و اگر در ذات خداوند تأمل شود، ظاهراً محال است که قوه ای به من داده باشد که در نوع خود ناقص، یعنی فاقد کمال لازم باشد. 🔵 دکارت در اینجا تنظیری می‌آورد مبنی بر اینکه هنرمند هر قدر ماهرتر باشد، هنر وی بی عیب و نقص تر است. و بر این اساس می پرسد که چگونه ممکن است خداوند که خالق همه موجودات است، چیزی بیافریند که تمامی اجزایش کامل و در حد اعلای اتقان نباشد؟ لیکن براساس تصوری که از موجود کامل مطلق دارد، مسلم می گیرد که خدا همواره بهترین چیز را اراده می‌کند. بنابراین می توان مسأله را اینگونه مطرح ساخت که آیا من خطا کنم بهتر است یا خطا نکنم؟ در پاسخ می گوید ولی عقل من که ناقص است از درک اغراض خداوند هم قاصر است و بنابراین من نمی دانم غرض خداوند از اینکه مرا طوری آفریده است که امکان خطا برایم وجود دارد، چه بوده است. پس نمی توانم بدانم که آیا باید این خصوصیت وجودی را خیر بدانم یا شر. 🔵 به علاوه یادآور می شود که نباید یک موجود واحدی را جدای از سایر موجودات، بلکه باید در کلیت موجودات در نظر گرفت.: « زیرا همان چیزی که وقتی تنها لحاظ می شود، با دلیل گونه ای بسیار ناقص به نظر می رسد، اگر به عنوان جزئی از کل عالم ملحوظ شود، می تواند بسیار کامل باشد. 🔵 گویی هر آن نغمه ناموزونی که در عالم به گوش می رسد چون در کلیت نظام عالم هستی در نظر گرفته شود، به واقع موزون است.در نهایت، دکارت، مسئولیت خطا را به گردن اختیار ما انسان ها می نهد و این دقیقاً شبیه همان پاسخی است که الهی دانان در مواجهه با مسأله شر و در مقام دفاع از عدل الهی ارائه می‌کنند.در ادامه همان «تامل چهارم» می گوید خطا به هماهنگی دو عامل بستگی دارد و آن دو عبارتند از قوه شناختی که در من است و نیروی اختیار. این دو قوه که از آنها به قوه فاهمه (عقل) و قوه اراده تعبیر می کند، دو قوه خدادادی اند و هیچ یک ناقص نیستند. 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) 👈 بخش قبلی _ـ_ــ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: رویکرد عقلانیت نقاد برای تعامل نقادانه علم و دین 🔵 این مقاله با نقد الگوهای تقابلی و استقلالی در رابطه علم و دین، الگوی بدیلی مبتنی بر رویکرد عقلانیت نقادِ غیرموجه گرا پیشنهاد می دهد. 🔵 در این رویکرد از یک سو دین چارچوبی معنابخش برای فعالیت علمی فراهم می کند تا از این رهگذر مانع از نیهیلیسم روش شناختی در علم شود؛ و از سوی دیگر، علم نیز به الهیات در بازنگری نقادانه مفاهیم بنیادین خود کمک می رساند تا مانع از جزمی شدن باورهای دینی شود. 🔵 این الگو نه تنها مانع ستیزهای غیرضروری می شود، بلکه بستری برای همکاری پویا و خلاق در مواجهه با مسائل بنیادین وجودی و اخلاقی ایجاد می کند. نتیجه آن است که علم و دین می توانند بدون فروکاست یا تقابل، در غنابخشی متقابل یکدیگر سهیم شوند. ✍️ نویسنده: علیرضا منصوری _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ روایت ابوریحان بیرونی از تولد (پیدایش خود به خودی) و شناخته بودن آن بین طبیعی‌دانان در کتاب الآثار الباقیة عن القرون الخالیة به شرح زیر است: 🔵 «و نمی‌توان این را انکار کرد، زیرا چنین پدیده‌هایی مشاهده شده و تولد حیوانات از چیزهای دیگر تجربه گردیده است. چنان‌که ابوعثمان جاحظ نقل کرده که در شهر عَکبرا گل‌پاره‌ای دیده که نیمی از آن تبدیل به بخشی از بدن موشی شده و نیم دیگر همچنان گِل باقی مانده بود و هنوز کاملاً دگرگون نشده بود. 🔵 گروهی در گرگان نیز به من خبر دادند که همان‌گونه چیزهایی را در آن‌جا به چشم خود دیده‌اند. همچنین پدید آمدن عقرب از انجیر و باذروج، و زنبور عسل از گوشت گاو در نزد طبیعت‌دانان شناخته‌شده است. ما خود نیز حیوانات بسیاری دیده‌ایم که از گیاهان و چیزهای دیگر به‌گونه‌ای آشکار زاده شده‌اند و سپس خودشان تولیدمثل کرده‌اند» 📚 منبع: الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، صفحه ۲۸۳ ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 🔻توضیحات: این متن پیوست به یادداشت هفتم با موضوع «نظام علمی دووجهی؛ زیست‌شناسی دوره میانه اسلامی چگونه میان «مشاهده» و «غایت» پیوند زد؟» می باشد. #زیست_شناسی #زیست_شناسی_دوره_میانه_اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «خدا و جهان»، جهان چطور به اینجا رسید و چرا ما بخشی از آن هستیم؟ 🔘 مناظره و گفتگوی میان راجر پنرز(کیهان شناس) و ویلیام لین کریگ(فیلسوف علم) 🔵 شما می دانید که ستاره ها به دور آن می چرخند، شما می توانید آنها را در زمان واقعی مشاهده کنید و چیزی در وسط آنها وجود دارد. بنابراین شما این سیاه چاله های عظیم را در مراکز کهکشان ها می بینید. چه اتفاقی در آنجا می افتد، آنها مواد بیشتر و بیشتری را می بلعند. بعضی از آنها خارج می شوند. دقیقا نمی دانم شاید نیمی از آنها بلعیده می شوند. ما در یک خوشه کهکشانی هستیم که شامل سه یا چهار کهکشان می شود و بزرگترین آنها کهکشان آندرومدا است که ما با آن برخورد خواهیم کرد، ولی این چند هزار میلیون سال بعد انجام خواهد شد. 🔷 بخش هشتم 👈 بخش قبلی #خدا #کیهان_شناسی #راجر_پنرز #ویلیام_لین_کریگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناظره 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه علم برای زیست‌شناسان 🔵 این کتاب مجموعه‌ای آموزشی و میان‌رشته‌ای است که می‌کوشد فلسفه علم را از سطح مباحث کلی و انتزاعی به درون مسائل واقعی علوم زیستی بیاورد. 🔵 هدف اصلی اثر آن است که به زیست‌شناسان—از دانشجویان کارشناسی تا پژوهشگران و مدرسان—نشان دهد پرسش‌های فلسفی نه «حاشیه» علم، بلکه بخشی از کار روزمره پژوهش و آموزش زیست‌شناسی‌اند؛ پرسش‌هایی که به تعریف مفاهیم کلیدی، اعتبار تبیین‌ها، نقش مدل‌ها، شیوه داوری میان نظریه‌ها، و حتی نسبت علم با ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی گره خورده‌اند. 🔵 پرسش محوری کتاب را می‌توان این‌گونه صورت‌بندی کرد: «زیست‌شناسی چگونه علم می‌شود و چگونه باید درباره آن اندیشید؟» پاسخ کتاب به این پرسش بر این اصل استوار است که علوم زیستی صرفاً گردآوری داده یا اجرای تکنیک‌های آزمایشگاهی نیست؛ بلکه فعالیتی مفهومی، تبیینی و تاریخی است. 🔵 زیست‌شناسان ناگزیر با مفاهیمی سروکار دارند که مرزهایشان روشن و ثابت نیست: «ژن»، «گونه»، «سازگاری»، «کارکرد»، «علت»، «تبیین»، «مدل» و «نظریه». کتاب نشان می‌دهد همین مفاهیم—که گاهی در کتاب‌های درسی بدیهی و ساده نمایش داده می‌شوند—در عمل محل مناقشه، بازتعریف و تحول‌اند و بدون حساسیت فلسفی، هم فهم پژوهش و هم انتقال آن به دانشجو ناقص می‌ماند. ✍️ نویسندگان: Kostas Kampourakis، Tobias Uller 🔘 انتشارات: Cambridge University Press _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ استیون واینبرگ و پوزیتیویسم 🔘 بخش پنجم 🔵 اساسی ترین گسست از اصول پوزیتیویسم با شکل گیری نظریه کنونی کوارک ها فراهم شد. در اوایل دهه ۱۹۶۰ موری گلمن و گئورگه تسوایک به طور مستقل از یکدیگر کوشیدند تا پیچیدگی فوق العاده زیاد باغ وحش ذرات شناخته شده تا آن زمان را تقلیل دهند. این دو پیشنهاد کردند که همه این ذرات از چند ذره ی ساده( و در عین حال بنیادی تر) ساخته شده اند که گلمن آنها را کوارک ها نامید. در آغاز به نظر نمی‌آمد که این ایده به هیچ روی خارج از اندیشه‌های اصلی فیزیکدان ها باشد که با آنها خو گرفته بودند، چون گامی رو به جلو بود در سنتی که لئوسیپوس و دموکریتوس آغاز کرده بودند که تلاشی بود برای توضیح ساختار های پیچیده بر حسب اجزای تشکیل دهنده ی ساده تر و کوچک تر آنها.. 🔵 در دهه ۱۹۶۰ تصویر کوارک در حل بسیاری از مسائل فیزیک به کار رفت که با خواص نوترون ها و پروتون ها و مزون ها و همه ذرات دیگری که فکر می شد از کوارک ها ساخته شده اند، سر و کار داشتند و در کل خوب جواب داد. با وجود این، بهترین تلاش های فیزیکدان های آزمایشگاهی دهه ی ۱۹۶۹ و اوایل دهه ۱۹۷۰ در کندن کوارک ها از ذراتی که با کوارک ها ساخته شده بودند، ناکام ماند. به نظر احمقانه می آمد. از آن زمان که تامسون توانسته بود الکترون ها را از دل اتم‌ها در لامپ تخلیه کاتودی بیرون بکشد، گمان می رفت که می شود هر سامانه مرکبی چون مولکول یا اتم یا هسته را به ذراتی که از آنها ساخته شده اند، تجزیه کرد. پس چرا نمی شد کوارک های آزاد را جدا کرد؟ 🔵 در اوایل دهه ۱۹۷۰ با ابداع الکترودینامیک کوانتومی، نظریه مدرن ما درباره نیروهای هسته ای قوی که هر فرآیندی را منع می کند که در آن کوارک آزادی جدا شود،تصویر کوارک اندک اندک معنی پیدا کرد. اوج کامیابی در سال ۱۹۷۳ رخ داد و آن هنگامی بود که محاسبات مستقل از هم دیوید گروس و فرانک ویلچک در پرینستون و دیوید پولیتزر در هاروارد نشان دادند که انواع خاصی از نظریه های کوانتومی میدان، خاصیت عجیبی به نام « آزادی مجانبی» دارند و آن این است که در این نظریه ها، نیروها در انرژی های بالا کاهش می یابند. سابق بر این در سال ۱۹۶۷، چنین کاهشی در نیرو در آزمایش های پراکندگی در انرژی های بالا مشاهده شده بود، اما این یکی برای نخستین بار بود که نشان می داد هر نظریه ای می تواند نیروهایی داشته باشد که اینگونه رفتار می کنند. این کامیابی به سرعت به یکی از نظریه های کوانتومی میدان انجامید که نظریه‌ی کوارک ها و گلوئون ها، به نام کرمودینامیک کوانتومی، بود و در کوتاه زمانی همگان آن را به عنوان نظریه درست نیروهای هسته ای قوی پذیرفتند. 📚 منبع: کتاب رویای نظریه نهایی، نوشته استیون واینبرگ 👈 بخش قبلی #استیون_واینبرگ #پوزیتیویسم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ اثر دین و فلسفه بر علم مدرن 🔵 خیلی واضح و صریح برنده نوبل فیزیک در نیمه اول قرن بیستم مقاله ای نوشت که علم و دین دارند به همدیگر نزدیک می‌شوند. انجمن اروپایی علم و الهیات که راه افتاد، در آن فیزیکدان، ریاضی دان، فیلسوف و کشیش شرکت می کرد. قدم بعدی تأسیس انجمن بین‌المللی علم و دین بود که دبیرخانه آن دانشگاه کمبریج بود. 🔵 غربی‌ها در نیمه دوم قرن بیستم فهمیدند علوم مبتنی بر یک عده اصولند که این اصول از خود علم گرفته‌ نشده‌اند؛ یا از فلسفه گرفته شده‌اند،یا از دین. اگر شما از غرب تقلید می‌کنید، چرا از صحبت‌های بزرگ‌ترین دانشمندان تقلید نمی‌کنید؟! 👤 پروفسور مهدی گلشنی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مصاحبه 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ عنوان سخنرانی: پنج مبنای فلسفی و تأثیر آن‌ها در تعلیم و تربیت 👤 سخنران: احمد شه‌گلی 🔘 عضو هیئت علمی و دانشیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 🔶 این نشست ویژهٔ معلمان و با ثبت‌نام قبلی انجام می شود. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ سلسله وبینارهای «درنگی پیش از انتخاب: رشته فلسفه علم» 📌دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار می‌کند: - گاهی انتخاب یک رشته، پیش از آنکه پاسخ یک سؤال باشد، آغاز یک پرسش است. - اگر کنکور کارشناسی ارشد را داده‌اید و می‌خواهید رشته خود را آگاهانه انتخاب کنید، در این وبینار با ماهیت این رشته، حوزه‌های تخصصی آن و نگاه استادان دانشکده به مسیر پیش رو آشنا می شوید. 🔹در این وبینار خواهید شنید: • معرفی دوره کارشناسی ارشد فلسفه علم • آشنایی با حوزه‌های تخصصی اعضای هیأت علمی • پاسخ به پرسش‌های شرکت‌کنندگان 📅 تاریخ: ۹ شهریور ۱۴۰۵ 🕐 ساعت: ۱۵ تا ۱۶:۳۰ 💻 نحوه برگزاری: آنلاین 📎 لینک ورود: https://meetings.aut.ac.ir/mst/ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: در دفاع از برهان غایت انگارانه تنظیمِ ظریفِ کیهانی تبیین غایت انگارانه جهان و تبیین های رقیب آن 🔵 از جنجالی ترین و کانونی ترین بحث های بین رشته ای در حوزه های علم و دین، و الاهیات طبیعی (/ عقلی) معاصر، برهان غایت انگارانه یا «برهان مبتنی بر غایتمندی» بر وجود خداوند است. 🔵 در این مقاله ضمن تحلیل، نمونه شاخصی از این برهان، با عنوان: «برهان غایت انگارانه تنظیم ظریف کیهانی (برهان)» (با تقریر ویلیام لین کریگ)، به نقد تبیین های رقیب می پردازیم و از ارجحیت «برهان» در برابر تبیین های طبیعی رقیب- تبیین های (الف) دیگر انواع حیات؛ (ب) جهان های بسیار(/چندگانه)؛ (ج) شکستِ تقارنی خودبه خودی- دفاع می کنیم. 🔵 اگر استدلال های ارائه شده درست و قانع کننده باشد، «غایت انگاری خداباورانه» از «طبیعت گرایی خداناباورانه» در به دست دادن برترین تبیین بر «وضعیت ریزتنظیمِ جهان» ارجح است و راه «خداناباوری» در دفاع از معقولیت اش در چارچوبه روش شناسی طبیعت گرا هموار نیست ✍️ نویسندگان: حامد صفایی پور، ابراهیم آزادگان _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب تاریخ اجمالی ریاضیات برای فیلسوفان 🔵 ارتباط بین فلسفه و علوم دیگر امروزه بر کسی پوشیده نیست اما می توان چنین نتیجه گیری کرد که ریاضیات با فسلفه ارتباط خاصی دارد و مطالعه ی یکی نیازمند دانستن دیگری است. یا دست کم دانستن یکی از این علوم درهای جدیدی را به سمت آن دیگری باز می کند. 🔵 هدف کتاب تاریخ اجمالی ریاضیات برای فیلسوفان نوشته ی جان استیل ول این است که یک طرح کلی از ریاضیات و تاریخچه ی آن، با تأکید ویژه بر رویدادهایی که فلسفه آن را تکان داده است ارائه کند. این کتاب از کشف اعداد غیرمنطقی در یونان باستان تا اکتشافات قرن نوزدهم و بیستم در مورد ماهیت بی نهایت و اثبات را شامل می شود. 🔵 مضامین تکرار شونده عبارتند از شهود و منطق، معنا و هستی، و گسسته و استمرار. این مضامین تحت تأثیر اکتشافات جدید ریاضی تکامل یافته اند و داستان تکامل آنها تا حد زیادی داستان فلسفه ی ریاضیات است. ✍️ نویسنده: جان استیل ول لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ شارح حقیقت 🔵 درباره وجود مبارك پیغمبر، ذات اقدس الهی فرمود: ﴿وَأَنزَلنَآ إِلَيكَ ٱلذِّكرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيهِم﴾؛ تو مفسّر قرآن هستی. كتاب‌ی را كه یك مؤلف می‌ نویسد، دیگری یا با شرح مزجی شرح می ‌كند مثل اینكه صاحب جواهر, شرایع محقّق را با شرح مزجی شرح كرد یا با شرح «قال، أقول» شرح می‌ كند نظیر آنکه علامه حلّی، تجرید خواجه طوسی را شرح كرد، به هر حال شارح در قبال ماتن است و ماتن در قبال شارح؛ اما قرآن تنها كتابی است كه شرح و متن، همه برای ماتن است یعنی «قال الماتن»، یك؛ «قال الماتن»، دو؛ این دومی كه شرح است، بیان همان حرف ماتن است یعنی ماتن این ‌چنین گفته است. غیر از پیغمبر و به بركت او اهل بیت، کسی نمی ‌تواند این کار را بکند، لذا وجود مبارك حضرت امیر در وصف پیغمبر (علیهما السلام) وقتی می ‌خواهد او را معرفی كند می ‌فرماید: «الْمُعْتَامُ لِشَرْحِ حَقَائِقِهِ». «إعتام»؛ یعنی «إختارَ», «المعتام» یعنی «المختار»؛ خدا پیغمبر را به عنوان شرح كتاب خود انتخاب كرده است؛ او شارح این است. 🌸🌸 سالروز ولادت پیامبر مهربانی حضرت محمد (ص) و ولادت امام صادق علیه السلام مبارک 🌸🌸 #میلاد_رسول_اکرم_ص_و_امام_صادق_ع #آیت_الله_العظمی_جوادی_آملی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناسبت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute