✅ معرفی کتاب: بازگشت نظریههای بنیادین به علوم انسانی
🔵 متافیزیک در دوران ماقبل مدرن و در مواقعی که حتی نقدهایی از پستمدرنها به آن وارد میشود، نقشی بسیار مهم و اساسی در فهم عقلانیت و تاریخ تفکر بشر داشته است.
🔵 در جریانهای اصلی نظری علوم انسانی در دورههای مدرن و پسامدرن، نامههای معروفی نظیر کانت، هگل، دیلتای و... از یک طرف و نیز نظریات شناختهشده نظیر لیوتار، ویتگنشتاین، فوکو، دریدا و... از سوی دیگر، هرکدام به نوعی سعی داشتهاند تا تصویری عقلانی از دنیا و انسان ارائه دهند یا به طور متناقض در مقابل هر گونه روایت کلان یا وجود مطلق در جهان و عقلانیت فلسفی برای انسان ایستادگی کنند.
🔵 ربع قرن گذشته شاهد تحولات شگرفی در اندیشه اجتماعی و سیاسی بوده است. این مقالات مقدمه ای ضروری برای برخی از تأثیرگذارترین آنها ارائه می دهد. مقدمه کوئنتین اسکینر دگرگونی های گسترده ای مانند فرسایش مفروضات تجربه گرایانه و تضعیف آرمان پوزیتیویستی وحدت علوم توسط تأثیر سنت های خارجی بر علوم اجتماعی انگلیسی زبان را دنبال می کند. خود مقالهها در مورد شخصیتهای مهمی مانند گادامر، دریدا، فوکو، هابرماس، آلتوسر و لویاستروس بحث میکنند و مطالعات مقدماتی بسیار روشنی درباره برخی از متفکران دشوار اما بدون شک عمده زمان ما ارائه میکنند. پروفسور اسکینر برای اندیشه سیاسی، تاریخ و نظریه جایزه بالزان جایزه یک عمر دستاورد را دریافت کرده است
✍️ نویسنده: کوئنتین اسکینر
لینک کتاب
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#معرفی_کتاب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ در بابِ علم و دین
🔵 میانِ علم و دینِ خداباورانه تعارض سطحی امّا توافق عمیق، و میانِ علم و طبیعتگروی توافق سطحی امّا تعارض عمیق وجود دارد.
📚 منبع:
Alvin Plantinga, Where the Conflict Really Lies: Science, Religion, and Naturalism, 2011, ix
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#جملات_منتخب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
دوشکستی.pdf
حجم:
544K
✅ چطور ممکن است فضای خالی مثل یک ماده رفتار کند؟
🔵 خلأیی که آن قدر هم خالی نیست
تصور کنید یک پرتو نور از فضای خالی عبور میکند. از نظر فیزیک کلاسیک، انتظار داریم اتفاق خاصی نیفتد. نور در خلأ با سرعت ثابت حرکت میکند و فرقی نمیکند قطبش آن در چه جهتی باشد.
🔵 اما فیزیک کوانتومی تصویر متفاوتی از «فضای خالی» به ما میدهد. در نظریه کوانتومی، خلأ واقعاً تهی و بیخاصیت نیست. حتی وقتی هیچ ذره واقعی در فضا وجود ندارد، میدانهای کوانتومی همچنان دچار نوسان هستند. این نوسانات میتوانند به طور موقت و غیرمستقیم در رفتار نور اثر بگذارند.
🔵 در شرایط معمولی این اثر آن قدر کوچک است که تقریباً غیرقابل مشاهده است. اما اگر میدان مغناطیسی به اندازه کافی قوی باشد، داستان عوض میشود. و اینجاست که Vacuum Birefringence یا دوشکستی خلأ وارد میشود
✍️ نویسنده: دکتر مهدی عتیق (محقق و پژوهشگر موسسه معنا)
👈 یادداشت قبلی
#مکانیک_کوانتومی
#خلا
#یادداشت_چهارم
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#یادداشت
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ سلسله یادداشتهای معادلات پنهان نبرد؛ بررسی سنن الهی در جنگ امروز
🔘 معادلات پنهان نبرد (۳۰) | هندسهی عذاب و گونهشناسیِ فروپاشیِ جبههی باطل
🔵 یادداشت سیام، دایرةالمعارفی جامع از «سننِ عذاب» است که نشان میدهد برخوردِ نظامِ هستی با جبههی باطل، یکبُعدی و صرفاً اخروی نیست؛ بلکه شبکهای درهمتنیده از واکنشهای تکوینی، روانی، اجتماعی و تاریخی است. بر اساس متن ارائهشده و با تکیه بر آراء علامه طباطبایی (ره)، میتوان این سنن متعدد عذاب را در قالبِ یک «ساختارِ تحلیلی و دستهبندیشده» به شکل زیر صورتبندی کرد:
🔷 ۱. کاتالیزورهای تمدنیِ عذاب (عواملِ صعود و سقوط): پیش از بررسی اَشکالِ عذاب، ریشههای آن بررسی شده است. انقراضِ تمدنها تصادفی نیست، بلکه معلولِ مستقیمِ انحرافاتِ سیستماتیک است. مهمترین این عوامل عبارتند از:
🔶 عوامل عقیدتی و شناختی: اعراض از حق، کفر، شرک، تکذیب آیات، غرور و جهل.
🔶 عوامل اجتماعی و اقتصادی: وجودِ طبقاتِ مترف (مرفهان بیدرد)، ظلم و بیعدالتی، رباخواری، کمفروشی، بخلورزی، و شیوعِ فحشا.
🔶 عوامل سیاسی: حاکمیتِ رهبران نالایق، استکبار، استعباد (به بردگی کشیدن مردم)، سلبِ آزادی، دوستی با کفار و اختلافِ داخلی.
🔷 ۲. گونهشناسیِ سننِ عذاب (اَشکالِ مجازاتِ الهی): سنن عذابِ الهی طیفِ وسیعی دارند که از درونِ روانِ انسان آغاز شده و تا انقراضِ کاملِ یک نسل امتداد مییابند. این سنن را میتوان به ۵ دستهی کلان تقسیم کرد:
🔶 الف) عذابهای پنهان و روانشناختی (عذاب در متنِ رفاه): خطرناکترین نوعِ عذاب، زمانی است که نقمت در لباسِ نعمت پنهان میشود:
🔻 ثروت و قدرت به مثابه شکنجه: برای منافقین و غافلان، اموال و اولاد ابزارِ التذاذ نیستند، بلکه ابزارِ عذاباند (إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها). به تعبیر علامه، درگیری در تزاحماتِ مادی و دوری از عبودیت، شدیدترین شکنجهی روحی است.
🔻 اضطرابِ وجودی (معیشتِ ضنک): غفلت از عهدِ خدا، انسان را در ترسی دائمی از دستدادنِ داشتهها و حسرتِ نداشتهها فرو میبرد و زندگی را بر او تنگ میکند (وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً).
🔻مُهر خوردنِ قلبها (طبعِ قلوب): کسانی که دنیا را بر آخرت ترجیح میدهند، سیستمِ ادراکِ باطنیشان مسدود میشود. این کوری و کری، مجازاتِ انتخابهای خودِ آنهاست (أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلي قُلُوبِهِمْ).
🔶 ب) قوانینِ تغییر و تبدیل تکوینی:
🔻 تبدیلِ نعمت به نقمت: نظامِ هستی هوشمند است. اگر ظرفیتِ درونیِ یک قوم (محلِ دریافتِ نعمت) بر اثر گناه تغییر کند، خداوند نعمتِ دادهشده را به عذاب تبدیل میکند (ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلي قَوْمٍ حَتَّي يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ).
🔻فقر و ناامنیِ سیستماتیک: کفران نعمتهای الهی، موجبِ نزولِ عذابِ عمومی در قالبِ «گرسنگی و ترس» (بحرانهای اقتصادی و امنیتی) میشود (فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ).
🔶 ج) خطوطِ قرمزِ الهی (موجباتِ عذابِ استیصال و فوری): برخی اقداماتِ جبههی باطل، به مثابه عبور از خطِ قرمزِ نظامِ آفرینش است که بلافاصله «عذابِ هلاککننده و بدونِ مهلت» را در پی دارد:
🔻 اخراج یا تهدیدِ پیامبران: هر امتی که رسولِ خود را از دیارش اخراج کند، بیدرنگ دچار هلاکت میشود (لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ).
🔻 لجاجت پس از درخواستِ معجزه: اگر قومی (مانند ثمود) خودشان معجزهای خاص طلب کنند و پس از ارائهی آن ایمان نیاورند، عذابشان قطعی و بدون تأخیر خواهد بود (وَ آتَيْنا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِها).
🔶 د) قانونِ «شراکت در جرم» و «همسرنوشتی»: سننِ عذاب تنها دامنِ ظالمانِ مستقیم را نمیگیرد، بلکه حلقههای پشتیبان را نیز شامل میشود:
🔻 عذابِ سکوتکنندگان: کسانی که توانِ نهی از منکر دارند اما در برابرِ ظلمِ ستمگران سکوت میکنند، شریکِ ظالم محسوب شده و مستحقِ همان عذاباند (فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ).
🔻 عذابِ رکون به ظالم: اعتماد و تکیه بر ظالمان در امورِ حیاتی و دینی، موجبِ گرفتاری در آتشِ عذابِ آنان میشود (وَ لا تَرْكَنُوا إِلَي الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ).
🔻 عذابِ ترویجگرانِ فساد: کسانی که حتی در دل «دوست دارند» فحشا و فساد در جامعهی ایمانی گسترش یابد، به عذابِ الیمِ دنیا و آخرت دچار میشوند (إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ…).
🔶 هـ) ناکامیِ ذاتی و بنبستِ ساختاریِ باطل:
🔻عدمِ رستگاریِ ظالم: ظلم، حرکت در خلافِ جهتِ رودخانهی هستی است. به تعبیر دقیقِ علامه، رسیدن به هر هدفی نیازمندِ ابزارِ متناسب با آن است. ظالم چون از مسیرِ طبیعی (که خداوند وضع کرده) خارج میشود، ساختارِ عالم با او به مخالفت برمیخیزد و هرگز به هدفِ نهاییِ خود نمیرسد (إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونََ).
🔻 محق و قطعِ نسل: سنتِ قطعیِ الهی بر این است که باطل ماندگار نیست. در نهایت، جریانِ کفر و مکذبین دچار «محق» (نابودیِ تدریجی) و قطعِ دابر (ریشهکن شدنِ نسل و تفکر) خواهند شد (وَ قَطَعْنا دابِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا).
🔵 جمعبندی راهبردی: یادداشت سیام اثبات میکند که «عذابِ الهی» صرفاً صاعقهای از آسمان نیست؛ بلکه مجموعهای از قوانینِ ریاضیگونه و دقیقِ نظامِ هستی است. جبههی باطل با اتخاذِ رویکردِ ظلم، کبر و کفران، در حقیقت در حالِ فعالسازیِ «مینهای تکوینیِ» عالم علیه خود است. خواه این انهدام به صورتِ عذابِ استیصال (نابودیِ فیزیکی) نمود پیدا کند، خواه به صورتِ معیشتِ ضنک (فروپاشیِ روانی در دلِ رفاه)، و خواه به صورتِ طبعِ قلوب (کوریِ استراتژیک در تصمیمگیریها)؛ در هر صورت، سرانجامِ کارِ متجاوزان به حریمِ حق، بنبست و نیستی است.
✍️ دکتر مجید تقی نجات (محقق و پژوهشگر موسسه معنا)
👈 یادداشت قبلی
#سنن_الهی
#یادداشت_سی_ام
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#یادداشت
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ رازآمیز این نیست که جهان چگونه است، بلکه رازآمیز این است که جهان وجود دارد.
👤 لودویگ ویتگنشتاین
📚 منبع: رسالهی منطقی_فلسفی، بند ۶.۴۴.
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#جملات_منتخب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ با سلام
🔘 احتراما به اطلاع می رساند که امکان شرکت در پانزدهمین مدرسه تابستانه فلسفه تحلیلی به صورت مجازی نیز فراهم شده است. علاقمندان می توانند برای ثبتنام به آدرس زیر مراجعه نمایند.
⚠️هزینه شرکت مجازی در مدرسه: ۵ میلیون ریال
⚠️پایان مهلت ثبتنام: دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
🔗لینک ثبتنام:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdMDziruxBlNwqVWDQfAlqb1L8hyA60pzsn4c8TdvGi0P0lCQ/viewform?usp=header
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#خبر
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ اهمیت مسائل فلسفی و ریشه های آن در علم
🔘 مسائل فلسفه: اصیل یا شبه مسأله ( بخش چهارم)
🔵 در خصوص دقت و روشن نویسی به نکته مهمی باید توجه داشت، زیرا به نظر می رسد این تضاد بین دقت ظاهری ریاضیات و ابهام زبان فلسفی بود که بسیار پیروان اولیه ویتگنشتاین را تحت تاثیر قرار داده است. اما باید دانست که اگر ویتگنشتاین از منظر و متر و معیار خود برای حمله به پیشگامان حساب دیفرانسیل و انتگرال استفاده می کرد، احتمالا موفق به ریشه کن کردن آنها می شد و به این ترتیب یکی از مهمترین تحولات در تاریخ تفکر را از بین می برد. پوپر می گوید، بی شک همه ما باید یاد بگیریم که تا حد امکان واضح، دقیق، ساده و سر راست صحبت کنیم، اما شاید هیچ کتاب علمی، ریاضی یا حتی کتابی که ارزش خواندن داشته باشد، وجود ندارد که نتوان با تحلیل زبان نشان داد که پر از جملات بی معنی و همان گویانه است.
🔵 این که بسیاری از مکتوبات فلسفی پر از سخنان بی معنی است، درست است. به علاوه، این هم درست است که ویتگنشتاین و تحلیل گران زبان برای مدتی جلوی این نحوه نوشتن فلسفی غیر مسئولانه را گرفتند. با این حال راسل با مکتوبات فلسفی واضح و جذابش نشان داد که می توان هم محتوای عمیق داشت و هم سبک ساده و شفاف. بنابراین، به نظر پوپر در مجموع، به شکلی همدلانه در دفاع از ویتگنشتاین دو نکته قابل ذکر است: اول اینکه هر فلسفه ای ممکن است در بسیاری مواقع به جایی برسد که مسائلش تبدیل به شبه مسئله شود و زبانش به پرگویی بی معنی منجر شود.
🔵 اما این نتیجه فرو رفتن فلسفه در خود است. به عبارتی، مکاتب فلسفی وقتی دچار انحطاط می شوند که در این قرار گیرند که بدون توجه به مسائل واقعی خارج از فلسفه، مثلاً در ریاضیات، کیهان شناسی، سیاست، دین یا زندگی اجتماعی فلسفه ورزی کنند. به عبارت دیگر، مسائل اصیل فلسفی همیشه در مسائلی برآمده در خارج از فلسفه ریشه دارند که اگر این ریشه ها از بین بروند، مسائل فلسفی هم می میرند.
📚 منبع: کتاب علم و متافیزیک، نوشته علیرضا منصوری
👈 بخش قبلی
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#برش_کتاب
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
✅ فراخوان هفدهمین جشنواره بینالمللی فارابی
📌 شرایط پذیرش آثار:
• نوع آثار: کتاب، گزارش نهایی پژوهش، رساله دکتری، پایاننامه کارشناسی ارشد و مقاله پژوهشی
• بازه زمانی انتشار/ اتمام اثر: فروردین ۱۴۰۱ تا پایان اسفند ۱۴۰۳
• رده سنی: بزرگسال و جوان (زیر ۳۵ سال)
• بخشها: داخلی (ویژه پژوهشگران ایرانی) و بینالملل(ویژه پژوهشگران غیرایرانی)
📅 مهلت ارسال آثار: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
🔗 اطلاعات بیشتر و ارسال اثر: www.farabiaward.ir
_ـ_ــ_ـ_ـ_
#خبر
💻 آدرس تارنمای ما :
🌐 https://manainstitute.ir
📱 ما را در ایتا دنبال کنید:
🆔 @maanainstitute
🟣 معرفی اساتید معاصر فلسفه و منطق
🟡 بارگزاری بیش از ۱۵۰۰ مطلب فلسفی
🔵 معرفی بیش از ۱۰۰ کتاب منطقی و فلسفی
🟠 بارگزاری درسگفتارهای درباره ابن سینا و سهروردی
🟢 برگزاری سه مدرسه تابستانه علوم عقلی
🔴 بارگزاری بیش از ۱۰۰۰ مقاله علمی پژوهشی در زمینه فلسفه و منطق
⚪️ اعلان همایشها و درسگفتارهای جدید
⚫️ بارگزاری ۹۰۰ صوت از اساتید و محققین در زمینه منطق و فلسفه و عرفان
🟤 برگزاری نشستهای منطقی و فلسفی
«کانال کانون علمی منطق و فلسفه»
موسسه آموزش عالی امام خمینی (ره) فارس
https://eitaa.com/Logicandphilosophy