🔹حکایت خرابه شام
کتاب «أحسن الکبار» علوی ورامینی نیز همچون «کامل بهائی» به نقل از «حاویه» مأمونی داستان دختر چهارساله را ذکر کرده و او را به امام حسین (ع) نسبت نداده و به عنوان دختری مجهول النسب از آل رسول یاد کرده است.
🔻«عورات و اطفال را وعده های نیکو می دادند که پدر شما به فلان جای رفته است اینک بازآید. بدین سخنان روزی چند بگذشت. کودکی طلب پدر خویش می کرد گفت: یا مادر! این ساعت پدر را به خواب دیدم. زنان و کودکان به گریه درافتادند و فغان و غلغله برآمد. یزید لعین خفته بود. بیدار شد و گفت این جمع را چه بوده است و چه رسیده است؟ حاجبان تفحّص کردند احوال به یزید بازگفتند. بفرمود تا سر پدر او را بیاوردند و در کنار او نهادند. آن کودک چهارساله بود. گفت: این چیست؟ لعنتی [لعینی] گفت: سر پدر توست. کودک فریاد برآورد و بترسید و رنجور شدند و در آن چند روز آن طفل جان به حق تسلیم کرد».
https://t.me/bazmeghodsian2
🔹حکایت خرابه شام
نسخه خطی کتاب «السنی فی قتل أولاد النبی (ص)» از تألیفات مأمونی صاحب حاویه ، که منبع کتاب کامل بهائی و سایر کتب است. دراین اثر حکایت به همان کیفیت که در نسخ کهن کامل بهائی آمده ذکر شده و مطلقا انتساب به امام (ع) در آن نیامده است.
«انّ یزید لمّا أنزل آل النبی بیتاً من بیوت داره کان فیهم صبیة.. ابنة أربع سنین، وکانت مشتاقة إلی ابیها، وکانوا یکتمون ذلک عنها.. فانتبهت من منامها فی الهاجرة وقالت: یا امّاه رأیت أبی فی المنام.. وأین هو؟ فصیحن بأجمعهنّ. فبعث إلیهنّ یزید أن یسألهنّ؛ وذلک أنه کان فی مقیله فانتبه لصحیهنّ، فسألهنّ فقلن: إنّ هذه الصبیة رأت أباها فی المنام، وقصصن علیه القصة. فأخبره بذلک وأمره اللعین بطرح رأس أبیها فی حجرها. فعلوا کذلک فصاحت: ما هذا؟ فقالوا: رأس أبیک. ففزعت الصبیة وفاضت وماتت».
📚السنی فی قتل أولاد النبی (ص) (نسخه خطی کتابخانه سلیمیه در شهر ادرنه ترکیه).
https://t.me/bazmeghodsian2
🔹حکایت خرابه شام
نسخه خطی کامل بهائی کتابت 1007ق ظ (موجود در کتابخانه مجلس)
در حاویه آمد که زنان خاندان حال پدران بر کودکان پوشیده می داشتند و وعده ها می دادند که پدر تو به فلان سفر رفته است باز می آید. تا ایشان را به خانه یزید آوردند. دخترکی بود چهارساله. از خواب بیدار شد و گفت: پدر من کجاست؟ این ساعت او را به خواب دیدم سخت پریشان! زنان و کودکان، جمله در گریه افتادند و فغان از ایشان برخاست. یزید لعین خفته بود از خواب بیدار شد و حال تفحص کردو خبر بردند که حال چنین است. آن لعین در حال بفرمود که بروند و سر پدر او بیاورند و در کنار او نهند. ملاعین گفت [کذا] سر بیاوردند و در کنار آن کودک چهارساله نهادند. گفت: آن چیست؟ ملاعین گفت [کذا]: سرِ پدر توست. آن کودک بترسید و فریاد بر آورد و رنجور شد و در آن چند روز جان به حق تسلیم کرد.
https://t.me/bazmeghodsian2
🔹حکایت خرابه شام
کامل بهائی (نسخه خطی کتابخانه ملّی)
در حاویه آمد که زنان خاندان حال پدران بر کودکان پوشیده می داشتند و وعده ها می دادند که پدر تو به فلان سفر رفته باز می آید. تا ایشان را به خانه یزید آوردند. دخترکی بود چهارساله. از خواب بیدار شد و گفت: پدر من کجاست که این ساعت او را به خواب دیدم سخت پریشان! زنان و کودکان، جمله در گریه افتادند و فغان از ایشان برخاست. یزید لعین در حال بفرمود که بروند و سر پدر او بیاورند و در کنار او نهند. ملاعین، سر بیاوردند و در کنار آن کودک نهادند. پرسید که این چیست؟ گفتند: سرِ پدر توست. آن کودک بترسید و فریاد بر آورد و رنجور شد و در آن چند روز جان به حق تسلیم کرد.
https://t.me/bazmeghodsian2
🔻حکایت خرابه شام در چاپ سنگی مغلوط و تحریف شده «کامل بهائی» چاپ بمبئی. در این چاپ بر خلاف تمام نسخ خطی کهن و متأخر کتاب - که نمونه های آن را عرضه داشتیم - برای اولین بار کلمه «حسین» به عبارت: «پدر من کجاست» افزوده شده است.
محدّث قمی در «فوائد رضویه» درباره این نسخه فرموده: بسیار سقیم است به حدّی که برای غیر مطلع خبیر انتفاع از آن عسیر است.
اما بخاطر دسترسی نداشتن به نسخ خطی کتاب، همین عبارت تحریف شده را در «منتهی الآمال» نقل کرده و از آنجا به سایر کتابها راه یافته است.
https://t.me/bazmeghodsian2
🌺 تحقیقی بدیع
🔸کنز الغرائب فی قصص العجایب از منابع روضة الشهداء کاشفی سبزواری است که حکایت خرابه شام را از آن نقل کرده. این اثر که نویسنده اش معلوم نیست در سال 737 نگاشته شده و تنها نسخه آن در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می شود.
🔹پس از تحقیق بدیعی که چند سال قبل در نسخ خطی کامل بهائی انجام دادم - و معلوم شد در هیچ یک از نسخ خطی کامل بهائی دختر چهارساله به امام حسین (ع) منسوب نشده و در چاپ سنگی هند کلمه حسین را به متن افزوده اند - اخیرا کتاب کنز الغرائب را به استاد امیر علیپور معرفی کرده و نشانی نسخه خطی آن را از کتاب ادبیات فارسی بر مبنای تألیف استوری برای ایشان فرستادم.
🔸با تلاش ایشان تصویر نسخه خطی مزبور به دست آمد و معلوم شد کاشفی در نقل از آن کتاب امین بوده و صاحب کنز الغرائب آن دختر را صراحتا بنت الحسین (ع) معرفی کرده است.
🔹حال بین کنز الغرائب و کامل بهائی تعارض می افتد و برای ترجیح باید مرجحات تاریخی و علم انساب را در نظر گرفت.
🔸به گفته استاد علیپور نسخه موجود به سال ۸۸۲ کتابت شده و نویسنده آن معتزلی و به احتمال قوی اهل خوارزم بوده است.
والحمد للّه ربّ العالمین. رحیم قاسمی
@bazmeghodsian