بازی «شفافیت یا منفعت؟» مجید بهستانی حتما با بازی «شجاعت یا حقیقت» آشنا هستید. در سیاست و دیپلماسی هم بازی مشابهی وجود دارد، «منفعت یا شفافیت»؟ آیا در سیاست بهترین یا ممکن ترین منفعت باید حاصل شود، یا مردم از جزئیات اتفاقات و پشت پرده سیاست باید با خبر شوند؟ ظاهراً این دو نباید روبروی یکدیگر تعریف بشوند؛ هم مردم از همه مسائل پشت صحنه سیاست باخبر باشند (به کمک رسانه‌ها و مجلس نمایندگان، و ...)، هم بهترین هدف اکتساب بشود. این مسأله، تحت عنوان جمهوری خواهی و دموکراسی، با حلول رنسانس شروع، و با انقلاب فرانسه وارد عرصه سیاست شد. برای کنش‌گران سیاسی این سئوال مطرح گردید مردم تا کجا و تا چه سطحی و در چه فرآیندی از هزارتوی سیاست و دیپلماسی می‌بایست آگاه شوند؟ ضمنا این آگاهی صرفا استطلاعی است یا موثر و نافذ است؟ یعنی پس از وقوع از حوادث و تصمیمات آگاه شوند، یا از ابتدا رأی مردم (افکار عمومی) موثر و اصیل باشد؟ درباره تمام سیاست چیزی نمی‌گویم. ولی درباره دیپلماسی، این مهم است که نظام جمهوری تا چقدر بر نظام دیپلماسی غلبه دارد؟ خوشایند عمومی است که کاملا غلبه داشته باشد. ولی رویکرد واقع‌گرایی از سیاست «درهای بسته» حمایت می‌کند. چرا؟ چون احتمالا دیپلمات‌ها تحت‌تأثیر فضای جناحی و سیاسی یا هیجانات عمومی قرار می‌گیرد. آنها می‌توانند کاملا تخصصی به قضیه نگاه کنند و بهتر امتیاز بگیرند. با ورود افکار عمومی از طریق رسانه‌ها به این حوزه، رجزخوانی و حداکثرخواهی جای عقلانیت و تدبیر را خواهد گرفت. همچنین این شفاف سازی بدموقع و زودهنگام، دست بازیگران رقیب برای برهم زدن روند طبیعی مذاکرات را می‌گیرد. خصوصا اگر دولت‌ها نگران رأی مردم در انتخابات باشند، اوضاع به مراتب سخت‌تر خواهد شد. ولی اگر دیپلمات‌ها، خواسته یا ناخواسته، مسیر اشتباه طی کنند، چگونه باید کنترل شوند؟ در اینجا، در حکومت‌ها سازوکارهای درونی برای خودکنترلی و نظارت تعبیه می‌شود. مثلا مجلس نمایندگان در موضوعات اساسی باید نظر بدهند، یا تصویب کنند. یا نقش شورای امنیت ملی، و ولی فقیه (در ایران). بطور کلی، سیاست خارجی یک امر تخصصی و چندلایه است که می‌بایست مسیر صحیح و آرام خودش را طی بکند. وگرنه منفعت ملی فدای شفافیت خواهد شد. https://eitaa.com/mbehestani

پس از مذاکرات ناکام اسلام‌آباد، ترامپ و بلافاصله سنت‌کام از آغاز محاصره دریایی ایران در خلیج فارس خبر دادند. البته هستند کسانیکه فکر میکنند آمریکا از فرصت آتش‌بس برای خروج دائمی از جنگ با ایران استفاده کرد و دیگر درگیر نخواهد شد. بگذریم! ولی نکاتی درباره محاصره دریایی: ۱- این محاصره سیاست ایران را تکمیل می‌کند و بر ناامن شدن حوزه خلیج‌فارس می‌افزاید. در نتیجه شرایط برای کشورهای عربی حوزه، و اقتصاد جهانی بدتر خواهد شد. ۲- میانگین بهای جهانی نفت بالاتر خواهد رفت (حداکثر ۱۳۰ تا ۱۴۰). این به ضرر اقتصاد جهانی خصوصا قدرت‌های نوظهور مثل چین و هند است. اروپا هم آسیب خواهد دید. آمریکا کمتر ضرر میکند و بیشتر از جهت بهای بنزین و گازوئیل. ولی از جهت دیگر، این برای صنعت نفت بومی آمریکا مفید خواهد بود. آمریکا به چین و هند نفت ونزوئلا را خواهد فروخت تا مخالفت آنها با محاصره ایران کاهش پیدا کند. ۳- ایران نباید اجازه دهد حلقه محاصره تنگ‌تر شود. از همان ساعت شروع، باید آتشبازی علیه ناوها شروع شود. در دریای عمان و اقیانوس هند، و محدوده باب المندب. فرصت برای مذاکره زیاد است. ۴- ابن محاصره فقط شامل حوزه انرژی نیست و عمده کالاهای اساسی و غیر آن از بنادر جنوب می‌آید. کشوری به وسعت خاکی و غنای زیرخاکی ایران نباید از این محاصره ها بهراسد هر چند که موقتا اثر نامطلوب خواهد داشت. لازم است با چین و روسیه برای فعال شدن کریدورهای جایگزین، دیپلماسی تجاری راه انداخت. بنادر جنوب برای انتقال کالاهای روسی می‌بایست همچنان فعال بماند و ترامپ از مواجهه با پوتین ابا دارد. مجید بهستانی https://eitaa.com/mbehestani

مذاکره در خدمت محاصره مجید بهستانی دو نگاه درباره سیاست محاصره دریایی ترامپ علیه ایران وجود دارد، فارغ از اینکه موفق خواهد شد یا خیر. یک گروه آن را صرفا جهت تهدید بیشتر ایران میشمارند تا در میز مذاکره امتیاز بیشتری بگیرند، یا درآمد ارزی کشور را مختل کنند، تا ایران خودش بستن تنگه هرمز را کنار بگذارد. از این منظر، آمریکا قصد ورود دوباره به جنگ مستقیم ندارد. گروه دیگر، محاصره را در راستای سیاست تداوم جنگ برای تسلیم ایران تعریف می‌کنند. درنتیجه، آتش‌بس و مذاکره در خدمت محاصره قرار دارند نه بالعکس. اختلال در صادرات و واردات، و تامین مالی کشور، یک طرف، تنگ‌تر کردن حلقه قوای نظامی در خط جنوبی، در طرف دیگر، و مهمتر از آن باید شمرده شود. نظرم با گروه دوم است. https://eitaa.com/mbehestani

چند کیلو دروغ اسرائیلی مجید بهستانی سال ۱۹۹۱ در تجاوز آمریکا به عراق (موسوم به جنگ اول خلیج فارس)، صدام حسین برای برهم زدن فضای منطقه و ایجاد وجهه برای خودش در جهان عرب و اسلام، با ۴۳ موشک بالستیک اسکاد (موسوم به الحسین) به اسرائیل حمله کرد. همان موقع اسراییل اعلام کرد که تنها ۲ شهروند او کشته شدند. تقریبا سی سال بعد، روزنامه یدیعوت آحارنوت افشا می‌کند که تعداد کشته‌شدگان ۱۴ نفر بوده است؛ هفت برابر اختلاف! در جنگ اخیر، اعلام شده کمتر از ۲۰ نفر کشته داشتند. مهم نیست چند برابر دروغ می‌گویند؛ مهم اینه که خیلی راحت چند برابر دروغ می‌گویند. آمریکا هم همینه! https://eitaa.com/mbehestani

به احترام «فواد ایزدی» مجید بهستانی اینکه مشهور است در شرایط فراگیری بیماری، همه پزشک می‌شوند؛ در شرایط رونق بازار سرمایه، همه متخصص نوسانات بازار بورس؛ یا در شرایط بحرانی سیاست، همه کارشناس مسائل سیاسی و نظامی. گویا این خصلت بشری است، و فقط شاید در فرهنگ ایرانی پررنگ‌تر باشد؛ شاید. در وضعیت جنگی کنونی، مخاطبان با صدها شبدر و صنوبر مواجه شدند که بدون تخصص در «امنیت بین‌الملل»، «تاریخ جنگها»، «جامعه شناسی جنگها»، «حقوق بین‌الملل و رژیم‌های بین‌المللی امنیت»، «اقتصاد سیاسی بین‌الملل»، یا «مسائل نظامی» ترهاتی طرح کردند. با این حال، هر قاعده مستثنی دارد و حتما، به نظرم، استاد فواد ایزدی یکی از آن‌هاست. با آنکه متخصص رسانه و ارتباطات جمعی است ولی اشراف خوبی بر جریان شناسی سیاسی در غرب و آمریکا، و فضای امنیتی بین‌المللی دارد. نکته‌سنجی های خوبی از سیاست آمریکایی مبتنی بر فضای رسانه‌ای و اتاق فکرهای شان به دست می‌دهد. ذهن خوبی دارد و این در فرآیند رشد ۲۰ ساله ایشان, که در فضای دانشگاهی و رسانه‌ای داخلی، شروع به طرح بحث کردند، خصوصا از نقد برجام، تاکنون، قابل شناسایی است. رشدی قابل احترام. امروز هم در چارچوب مکتب امنیتی ایرانی که از بنیانگذاران آن مرحوم عسگرخانی بودند، از منافع ملی کشور دفاع می‌کند. البته طبیعی است که تایید کلی ایشان به معنی تایید همه نظرات و سیاست های او نمی‌شود. برای او آرزوی موفقیت می‌کنم. https://eitaa.com/mbehestani

جنگ را زودتر جمع کنید! مجید بهستانی ۸ سال جنگیدیم ولی هیچگاه انتخابات منوط به سرنوشت جنگ نشد. ولی حالا نه تنها انتخابات شورای شهر و روستا به دو ماه پس از پایان جنگ! موکول شده، آزمون های نهایی مدارس، و امتحانات کنکور هم به پس از جنگ عقب افتاده‌اند. حالا این هم داشته باشید که بازار و سرمایه هم معطل سرنوشت جنگ است و دولت باید ابزارهای اطمینان بخش برای بخش اقتصادی و عمرانی داشته باشد. امنیت در تعلیق به اقتصاد در تعلیق می‌رسد، و بالعکس. گویا جریانی موثر در حکمرانی برای بازگشت به زندگی عادی، زندگی را به سرنوشت جنگ گره زده است تا فشار برای زودتر *جمع و جور کردن* جنگ و آتش‌بس و مذاکره بالا ببرد. قضیه فقط دولت یا گروهی در دولت نیست. https://eitaa.com/mbehestani

الان چه کنیم؟ مجید بهستانی تنها چند روز به پایان مهلت ۶۰ روزه ترامپ برای جنگ بدون مجوز از کنگره زمان باقی مانده است. دو راه می‌ماند: یا در همین فاصله (یا چند مدت بیشتر) کنگره مجوز بدهد، یا تصویب قانون عدم تداوم جنگ. ایران در این فاصله چکار کند؟ ۱- کنگره در صورتی چنین مجوزی می‌دهد که ولو اجماع نسبی دوحزبی در ضرورت جنگ با ایران شکل بگیرد. افکار عمومی آمریکا علیه ایران تحریک شود. این بهترین گزینه برای ترامپ است. شاید حمله به ناوگان گروه محاصره دریایی چنین قدرتی ایجاد کند. من با آنکه با اصل آتش‌بس و مذاکره بدبین هستم، ولی برای این برهه کوتاه، و سنجش وضعیت مهم سازمان سیاسی داخل آمریکا، چند روز دیگر هم صبر می‌کنم. ۲- اسرائیل به زدن ایران و تضعیف دولت مرکزی، بسیار انگیزه مند است. ولی ترامپ قمار بدی کرد. حالا باید پایان بندی آبرومندانه ایجاد کند. حمله ناکام به تأسیسات هسته‌ای اصفهان ضدحال بدی برای او شد. کنترل مسلحانه ایران بر تنگه هرمز ضدحال دیگری است. اگر این قضیه تعیین تکلیف نشود، بی آبرویی محض برای آنها خواهد شد. حفظ محاصره دریایی می‌تواند باعث عقب‌نشینی ایران شود. اگر نه، آنها نمی‌توانند این نمایش را تا ابد اجرا کنند. نمایش محاصره به چند ناوگروه تخصصی حاضرآماده نیازمند است که روزانه میلیون دلاری هزینه روی دوش بودجه دولت فدرال می‌گذارد. برای جبران بودجه، دست به راهزنی دریایی هم بزند، سطح تنش بالاتر خواهد رفت. محاصره دریایی حکم اقدام جنگ ندارد و نیازمند مجوز از کنگره نیست. البته به دلیل به خطر انداختن جان سربازان و حیثیت آمریکا، می‌تواند ترامپ تحت فشار قرار بگیرد (که مهم نیست). بعد از این مهلت قانونی، چه کنگره مجوز جنگی بدهد، چه ندهد، ایران باید ناوگروه آمریکا در منطقه را گلوله‌باران کند، تا زمانیکه از منطقه خارج بشوند و محاصره شکسته شود. https://eitaa.com/mbehestani

اینترنت پرو، یا دولت پررو؟! مجید بهستانی هیچگاه خدمات مخابراتی از جمله دسترسی به اینترنت رایگان نبوده است. برای ملاحظات امنیتی، که هیچوقت از سوی دولت توضیح داده نشد که چرا، دسترسی به اینترنت بین‌المللی از ابتدای جنگ رمضان قطع شد. بعضی اشخاص و نهادها به ضرورت کاری از این قاعده مستثنی شدند. تا اینجا ملت با احترام و سکوت به این تصمیم نظام احترام گذاشتند. ولی پس از یک ماه از شروع جنگ اصطلاح جدیدی بنام «اینترنت پرو» مطرح شد. در ابتدا گمان می‌رفت عنوان جدید دسترسی محدود برای گروه و نهاد خاص است. با شروع آتش‌بس منکشف شد نخیر! این با آن فرق دارد و دولت از اینترنت به مثابه تنگه هرمز میخواهد از استفاده‌کنندگان عوارض بگیرد. تازه حتی پس از پرداخت هزینه هم دسترسی‌ها به سطح قبل از جنگ برنمی‌گردد. البته فرمودند با رفع خطر جنگ اینترنت به شرایط عادی برمیگردد. ولی من بعید میدانم دولت به شرایط عادی برگردد، همانطور که دیگر قرار نیست وضعیت عبور از تنگه هرمز به شرایط قبل از جنگ بازگردد. آیا دولت برای شریان محدود اینترنت می‌بایست هزینه بیشتری نسبت به قبل پرداخت کند که می‌خواهد آن را از مشتریان بازستاند؟ وگرنه، آیا کفگیر دولت به ته دیگ خورده و منبع رانتی جدیدی پیدا کرده‌اند؟ حقوقدانان بفرمایند این اقدام دولت مصداق گران‌فروشی است، یا سرقت، یا کلاهبرداری؟ https://eitaa.com/mbehestani

*حالا نوبت ماست که رییس‌جمهور آمریکا را تعیین کنیم!* مجید بهستانی این عبارت حتما عجیب و غریب است که ایران رییس‌جمهور آمریکا را تعیین کند. امشب توفیق داشتم در جمع مردم در کنار ساختمان وزارت خارجه سخنرانی کنم. از ابتهاج رییس سازمان برنامه دوره شاه یاد کردم که پس از وقایع ۱۵ خرداد که شاه دنبال آدم جدیدی برای نخست‌وزیری بود، یکبار نماینده سفارت آمریکا از ابتهاج وقت ملاقات خواست. می‌پرسد موضوع چیست؟ می‌گوید آیا تمایل دارید پست نخست‌وزیری را قبول کنید؟ تعجب کردم: نظر شخصی تان است؟! - خیر! از واشنگتن درخواست آمده که با شما در این باره صحبت بشود! گفتم آن روز، دولت آمریکا به شاه نخست‌وزیر پیشنهاد میکرد، ولی پس از انقلاب و با ترفند ایران در طولانی کردن آزادی گروگان‌های آمریکایی، کارتر شکست خورد و ریگان روی کار آمد. اما امروز! ترامپ سه هفته قبل از پایان مهلت ۶۰ روزه بابت جنگ بدون مجوز درخواست آتش‌بس کرد. همچنین مرحله مقدماتی انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره از ۱۵ اردیبهشت شروع می‌شود که بر ترکیب نمایندگان تأثیر خواهد داشت. ترامپ، بعد از افتضاح شکست در دشت اصفهان، بلافاصله چنین درخواستی کرد تا فشارهای داخلی روی خودش را کم کند و شانس گرفتن مجوز را بالا ببرد. حالا بازی ایران میتواند تعیین کننده باشد که حزب ترامپ اکثریت بشود یا نه، یا کنگره مجوز به ترامپ بدهد یا نه. https://eitaa.com/mbehestani