♨️ «راه توسعه» یا بن‌بست ژئوپلیتیکی؟ بررسی ظرفیت‌های ایران در خصوص تلاش برای بازنگری عراق در راهبرد ترانزیتی خود 👤 نویسنده: شهاب نورانی‌فر 🔸پروژه «راه توسعه» و بندر فاو از سوی عراق به‌عنوان مسیری سریع‌تر برای اتصال به اروپا معرفی شده، اما در سطحی کلان، بیش از آنکه صرفاً اقتصادی باشد، دارای اهداف ژئوپلیتیکی است؛ از جمله کاهش وابستگی به مسیرهای متاثر از ایران و ایجاد همکاری راهبردی با ترکیه. با این حال، وابستگی ساختاری این پروژه به تنگه هرمز، آن را در برابر تحولات امنیتی این گذرگاه آسیب‌پذیر می‌کند. در صورت بروز بحران، کارکرد بندری پروژه مختل شده و در نتیجه، کل زنجیره ترانزیتی آن دچار اختلال می‌شود و مزیت رقابتی آن برای تجارت با شرق آسیا عملاً از بین می‌رود. 🔸یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه راه توسعه، اغراق در برآورد زمان انتقال کالا به اروپا است. برخلاف ادعای کاهش زمان به ۱۵ روز، در عمل انتقال کالا از شرق آسیا به عراق همچنان زمان‌بر بوده و مجموع زمان ممکن است به حدود ۳۰ روز برسد؛ رقمی نزدیک به مسیر کانال سوئز. در مقابل، اتصال به کریدور چین–پاکستان (CPEC) می‌تواند زمان انتقال را به ۱۵ تا ۲۲ روز کاهش دهد. افزون بر این، هزینه‌های زیرساختی در این مسیر برای عراق کمتر بوده و عمدتاً به توسعه داخلی محدود می‌شود، در حالی که پروژه فاو بار مالی سنگینی بر دوش بغداد می‌گذارد. 🔸 قرار گرفتن عراق در مسیر کریدورهای منطقه‌ای مانند CPEC می‌تواند علاوه بر مزایای اقتصادی، فرصت‌های ژئوپلیتیکی تازه‌ای ایجاد کند. این مسیر امکان کاهش آسیب‌پذیری عراق در برابر بحران‌های تنگه هرمز را فراهم کرده و جایگزینی برای واردات و صادرات ارائه می‌دهد. همچنین در حوزه انرژی، انتقال نفت از مسیرهای جایگزین مانند ایران، بندر جاسک یا گوادر می‌تواند به تنوع‌بخشی مسیرهای صادراتی کمک کند. چنین رویکردی، ضمن ایجاد موازنه در برابر مسیر ترکیه، می‌تواند جایگاه عراق را در معادلات منطقه‌ای تقویت کرده و زمینه همکاری‌های گسترده‌تر با ایران و سایر همسایگان را فراهم سازد. 🔗 متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید. ©️@mersadcss🔷🔷🔷

♨️ خلاصه سیاستی «سازوکار مدیریت تنگه هرمز» 👤 نویسنده: سیدمجتبی بقایی اردکانی 🔗 متن خلاصه سیاستی را اینجا از مطالعه کنید. ©️@mersadcss🔷🔷🔷

🎞 پادکست مدائن ⚓️ از گروتیوس تا سانتیاگو: هژمونی و مقاومت در آب‌های آزاد 🔻آب‌های آزاد مفهومی است که تا پیش از معرکۀ رمضان به ندرت در گفتگوهای عمومی ما ایرانیان نشانه‌ای از آن وجود داشت. با محقق شدن وعدۀ انسداد آبراه جهانی هرمز ما تازه به درکی نزدیک از احاطه شدن توسط یک نظم دوردست اما بسیار نافذ رسیده ایم. آب های آزاد همچون هوای آزاد برای تنفس نظم سیاسی مسلط بر جهان مدرن است و اکنون صدای تنگی نفس آن در بیخ گوش ما، دریچه‌ای به یک خودآگاهی جدید است. ما خواسته یا ناخواسته به معرکه‌ای دعوت شده ایم که در سال‌های منتهی به پیمان وستفالی، توسط گروسیوس هلندی، پدر حقوق بین‌الملل، صورت‌بندی اولیه شد. 🔻تصور اینکه مسئلۀ تنگۀ هرمز به گونه‌ای استثناء محلی تبدیل شود، در واقع یک نوع استنکاف از قبول دعوت به این معرکه جهانی است. ما فرصت آن را داریم که با تفسیری جهان‌شمول و تاریخ‌مند از جدال هرمز، خود را در پیوند و هم‌پیمانی با نیروهایی قرار دهیم که پیش از ما توانسته‌اند یک گام بزرگ در برابر هژمونی قدرت‌های بحری پیش نهند و عقبنشینی تاریخی حاصل از اعلامیه سانتیاگو را در کارنامۀ جنوب جهانی ثبت نمایند. رژیم حقوقی آنکلوز که اکنون در آب‌های بین‌المللی حاکم است، برآیندی از تحمیل سلطه از یک سو و ارادۀ بر مقاومت از سوی دیگر است. ایرانیان اگر به تاریخ مقاومت جهانی در دریا بپیوندند، فرصت آن را دارند که دومین انقلاب در رژیم دریاها را پس از سانتیاگو، به نام خود ثبت کنند. 🔻این دومین برنامه از سری پادکستی است که با «از صور تا ایلاف» آغاز شد و به موقعیت سیاسی و تمدنی ایران در دوگانۀ برّ و بحر می‌پردازد. در این برنامه رضا محمدی و پریسا رضایی به عنوان دو محقق جوان که هر یک پیگیر یک سویۀ خاص از تنازع بر سر دریا بوده‌اند گفتگویی تطبیقی از منظر این دو زاویه شکل می دهند. 📽 مشاهده در آپارات ©️@mersadcss🔷🔷🔷

♨️ جایابی دوباره ایران در اقتصاد جهانی، میزبان مسیر یا معمار جریان؟ درنگی بر ایده‌های کریدوری و اینکه چگونه می‌توان تنگه هرمز را به عنوان یک دارایی راهبردی بازآفرینی کرد 👤 نویسنده: وحید اخوت 🔸در سال‌های اخیر، «ایده‌های کریدوری» به گفتمان مسلط اندیشکده‌های اقتصادی ایران تبدیل شده است؛ طرحی که نوید می‌دهد جغرافیا می‌تواند ایران را به پناهگاهی امن در برابر تحریم‌ها بدل کند و پاسخی به سوال «بقا» در ایران باشد. اما آیا تبدیل شدن به یک «میزبان مسیر» در نقشه‌های قدرت‌های بزرگ، واقعاً به معنای بازگشت اقتدار اقتصادی است؟ 🔸یادداشت پیش‌رو با نگاهی نقادانه به «ایده‌های کریدوری»، استدلال می‌کند که تمرکز صرف بر ترانزیت زمینی می‌تواند ایران را در «تله ترانزیت» گرفتار کند. این مطلب با طرح ابتکاری «معماری مسیر» با تکیه بر تنگه هرمز، به دنبال پاسخی برای این پرسش حیاتی است: چگونه می‌توان تنگه هرمز را از یک «اهرم تهدید نظامی» به یک «دارایی راهبردی اقتصادی» بازآفرینی کرد؟ 🔸 از نقد ساختاری کریدورها تا تبیین دکترین معماری جریان و مفهوم Pax Iranica؛ این یادداشت تلاش می‌کند نقشه راه جدیدی برای جایابی دوباره ایران در اقتصاد جهانی ترسیم کند؛ جایی که ایران نه یک مهره در مسیر دیگران، بلکه ناظم اصلی شریان‌های حیاتی جهان باشد. 🔗 متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید. ©️@mersadcss🔷🔷🔷

♨️ فرصت‌های انصارالله در گزینه‌های محدود انتقالی برای بقا 👤 نویسنده: مصطفی شریفی 🔸شورای انتقالی جنوب در شرایط کنونی با مسئله قدرت مواجه نیست، بلکه چالش اصلی این جریان مسئله بقاست. فروپاشی ساختار رسمی شورا، پراکندگی نیروها، کاهش حمایت امارات پس از اخراج و فشار روزافزون عربستان، انتقالی را وارد مرحله ای کرده که برای نخستین‌بار از زمان شکل گیری‌اش، نه تنها موقعیت سیاسی بلکه موجودیت آن نیز در معرض تهدید قرار گرفته است. در چنین شرایطی نیروهای وابسته به انتقالی در واقع به سه بخش تقسیم شده‌اند: بخشی که همچنان به امارات چشم امید دوخته است، بخشی که در حال نزدیک شدن به ساختار مورد حمایت عربستان می‌باشد و بخشی که نه امکان بازگشت به گذشته را دارد و نه جایگاهی در نظم جدید جنوب پیدا کرده است. 🔸 مسئله اصلی اینجاست که مجلس انتقالی جنوب و رهبران آن در وضعیت فعلی، بیش از هر زمان دیگری مستعد تغییر در آرایش سیاسی خود هستند. برخلاف گمان رایج، رابطه جنوب و انصارالله صرفا بر پایه تقابل تعریف نشده و دارای تاریجه‌ای مملو از همکاری‌های دو طرف با یکدیگر است. این همکاری‌ها از مواضع سید حسین بدرالدین الحوثی در محکومیت قتل‌عام جنوبی‌ها در جنگ 1994 و مخالفت آشکار جریان حوثی با فتوای الدیلمی، تا حمایت قبایل جنوب از انصارالله در جنگ‌های شش‌گانه صعده و هم‌پوشانی‌های سیاسی پسا انقلاب 2011 میان جریان جنوب و انصارالله، همواره زمینه‌هایی از همگرایی وجود داشته است. بر همین اساس، انصارالله امروز می‌تواند برای نیروهای انتقالی، نه صرفا یک متحد مقطعی بلکه آخرین مسیر بقا در معادلات جدید یمن بوده و حرکت دولت صنعا برای حل پرونده یمن در مناطق تحت کنترل دولت عدن را وارد مرحله‌ای جدید کند. 🔗 متن کامل يادداشت را از اینجا مطالعه کنید. ©️@mersadcss🔷🔷🔷

📣 شماره سوم هفته‌نامه رصدی «اندیشکده مرصاد» و «مرکز رسانه‌ای سیاق» که به پیشنهاد و درخواست جمعی از دوستان تهیه و منتشر شده است، در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت. 🔹انتشار این هفته‌نامه به‌صورت منظم و هفتگی برای روزهای شنبه برنامه‌ریزی شده است. 🔹در این هفته‌نامه تلاش می‌شود مهم‌ترین تحولات منطقه با بهره‌گیری از تحلیل و ارزیابی کارشناسان متخصص هر حوزه مورد بررسی قرار گیرد و در عین اختصار، تصویری جامع و کاربردی در اختیار مخاطبان قرار داده شود. 🔹در ادامه این مسیر و بنا بر پیشنهاد مخاطبان، از شماره آینده نسخه الکترونیک هفته‌نامه با دریافت هزینه‌ای اندک در قالب اشتراک در دسترس علاقه‌مندان خواهد بود. 🔹جهت دریافت اشتراک، از طریق شناسه @Mers_ad می‌توانید اقدام نمایید. ©️@mersadcss🔷🔷🔷