چرا دوست‌دارِ وطن هستیم ؟ یه حس قلبیه یا دلیل و منطقی هم پشت جریان هست؟ @mind_depths🧠✨️

میراث اجداد ما (تکامل) اجداد ما اگه از گروهشون جدا می‌شدن، عملاً شانسی برای زنده موندن نداشتن. بقا فقط با با هم بودن ممکن بود. به همین خاطر تو روان‌شناسی تکاملی از مفهومی به نام Parochial Altruism (تمایل طبیعی انسان به حمایت از گروه خودش و رقابت با گروه‌های دیگر) صحبت می‌شه. مغز ما هنوز همان سازوکار قدیمی رو داره وقتی گروه ما موفق بشه، سیستم پاداش فعال می‌شه، و وقتی شکست می‌خوره، احساس تهدید یا ناکامی به وجود میاد.

حساسیت به قلمرو در خیلی از موجودات، از حیوانات تا انسان، حس قلمرو وجود داره یعنی جایی که زندگی می‌کنیم تبدیل میشه به بخشی از حس امنیت و هویت ما. مغز ما هم سرزمینی رو که در اون بزرگ شده‌ایم به‌عنوان فضای خودی می‌شناسه وقتی این فضا تهدید بشه واکنش‌های هیجانی مثل خشم، اضطراب یا حالت جنگ یا گریز طبیعتا فعال می‌شه.

دلبستگی به مکان محیطی که توش بزرگ می‌شیم، توی مغز با امنیت و هویت گره می‌خوره. برای همین یه شهر، یه کوچه یا حتی بوی یه غذا می‌تونه حس خونه، نوستالژی یا دلتنگی رو فعال کنه. مغز اون مکان رو بخشی از خودی ما ثبت کرده.

هویت جمعی = قدرت بقا روان‌شناس‌ها می‌گن ما فقط فرد نیستیم بخشی از هویت‌مون از گروهی میاد که بهش تعلق داریم. وقتی می‌گی ایرانی‌ام، یعنی خودت رو بخشی از یک جمع بزرگ‌تر می‌بینی. طبق نظریه هویت اجتماعی (Tajfel & Turner)، انسان‌ها بخش مهمی از هویت و عزت‌نفس‌شون رو از گروه‌هایی مثل ملیت می‌گیرن.

نمادین شدنِ خاک پرچم، سرود ملی، زبان مشترک یا خاطرات تاریخی فقط نشانه نیستند. این‌ها به حافظه‌ی هیجانی مغز وصل‌اند برای همین دیدن یا شنیدن‌شان می‌تونه خیلی سریع احساسات قوی مثل غرور، دلتنگی یا حتی بغض رو فعال کنن.

در روان‌شناسی مفهومی وجود دارد به نام Observational Learning یا «یادگیری مشاهده‌ای». مفهومی که می‌گوید کودکان جهان را نه از طریق آموزش مستقیم، بلکه با دیدن و تقلید از محیط اطراف خود می‌آموزند. آن‌ها زندگی را تمرین می‌کنند. رفتارها را بازسازی می‌کنند و واقعیتی را که می‌بینند در بازی‌هایشان تکرار می‌کنند. این ویدیو را امروز دیدم؛ فیلمی از چند کودک در نوار غزه. به جای بازی‌های رایج، عروسک‌هایشان را تشییع می‌کنند. دست‌های کوچکشان، آیینی را تکرار می‌کند که هیچ کودکی نباید بشناسد. آن‌ها مرگ را تصور نمی‌کنند؛ آن را دیده‌اند، لمس کرده‌اند، و حالا بی‌آن‌که بدانند، بازآفرینی‌اش می‌کنند! کودکی که باید قصه یاد بگیرد، دارد سوگواری یاد می‌گیرد. کودکی که باید بازی کند، دارد خداحافظی کردن را تمرین می‌کند. این دیگر بازی نیست، بازتابِ واقعیتی است که بر آن‌ها تحمیل شده است. و این حقیقتِ پیشِ روی ماست؛ جهانی که وارثان مسجمه‌ی آزادی و مدعیان صلح، با جنایت و خون، برای بی‌گناه‌ترین ساکنان این سیاره رقم زده‌اند.. ✍🏻یوژوآل

با این همه اخبار تلخ جنگ، شهادت سرداران و مردم عزیزمون، طبیعه که گاهی احساس نا امیدی یا بی‌حوصلگی میکنیم و سوال هایی که تو ذهنمون میچرخه تو این شرایط، اصلاً حال و حوصله‌ای می‌مونه برای کارای دیگه؟ اصلاً من وسط این همه جنگ و اتفاقات تلخ دارم چیکار می‌کنم؟ چرا باید تو این زمان و مکان زندگی کنم؟ من میتونستم تو دورانی باشم که اصلا جنگی نبوده باشه و صلح برقرار بوده باشه @mind_depths🧠✨️

و اینجاست که دقیقا سر و کله‌ی معنا تو زندگیمون پیدا میشه «کسی که برای زیستن چرایی دارد، با هر چگونگی خواهد ساخت.» معنا یعنی اینکه حتی تو دل نگرانی و غم، بپرسی: من الان چه انتخابی دارم؟ چطور می‌تونم با بودنم یه تفاوتی تو زندگی یکی یا خودم ایجاد کنم؟ دیدین میگن به کی وصلی به چی وصلی؟ من می‌خوام ازتون همین سوال رو بپرسم شما به چی وصلین؟ به کی وصلین؟ به چه چیزایی چسبیدین تو زندگی؟ چه چیزایی برای شما انگیزه بخشه تو زندگی؟ مسیرتونو هدفمند میکنه؟

شاید الان دوست داشتی تو دوره‌ای باشی که جنگ نبود و همه‌چیز آروم‌تر بود. ولی شاید وجود تو قراره تو همین روزای سخت، نقش کوچیکی تو امید دادن، کمک کردن، یا حتی مراقب خودت و اطرافیان داشته باشه شاید اگه این شرایط نبود نمی تونستیم تمرین شجاعت کنیم شاید قراره شرایط بهمون یاد بده چگونه تاب آور تر بشیم، یاد بگیریم چجور ظرفیت روانیممون رو بالا ببریم .

در هر صورت چه معنا بساریم چه معنا نسازیم در میانه جنگ هستیم سؤال مهم اینه در چنین شرایطی چطور می‌تونیم مؤثر باشیم؟ اگر منفعلانه فقط بنشینیم، اخبار را دنبال کنیم و غصه بخوریم، در واقع به نوعی عقب‌نشینی کردیم. این حالت نه حال ما را بهتر می‌کنه و نه کمکی به عبور از این روزها می‌کنه. انسان ذاتاً میل به زندگی داره همین میل باعث می‌شه که به‌طور طبیعی به سمت حرکت، معنا و عمل کشیده بشیم برای همین بعد از سوگواری، ناراحتی و پذیرش احساساتمان، کمی هدفمندتر به این فکر کنیم که الان چطور می‌تونیم فعال‌تر باشیم.

با توجه به معنایی که برای خودمون پیدا می‌کنیم، می‌تونیم بعضی فعالیت‌ها رو تعیین کنیم کارهایی که باعث بشه حضورمون تو زندگی پررنگ‌تر بشه. مثلا میخوام رو زیاد شدن تحملم کار کنم ؟ میخوام رو تاب آوریم کار کنم ؟ میخوام کمک کنم به هموطنام کارهای جهادی انجام بدم؟ یا اصلا یه کانال بزنم توش تولید محتوا کنم یا اصلا به معنویتم و بعد درونیم بپردازم