کاش می‌شد که تو با معجزه‌ای برخیزی! رفتنت را کسی باور نکرد... حتی در عمق گودال بیست متری ضاحیه... هنوز خیلی‌ها منتظر از در درآمدن سید و خطابه او در معرکه ضاحیه هستند تا «لبیک یا حسین» را برای «أمرکیون» هجی کند... باید می‌ماندی و مابعد حیفا و مابعدمابعد حیفا را درهم می‌کوبیدی. می‌ماندی و سلاح در دست و یزله‌کنان پایان اسرائیل را پای می‌کوفتی... اما تو مقصدت را انتخاب کرده بودی... در همان نه‌سالگی که در بقالی پدرت به تصویری خیره می‌شدی و آرزو داشتی روزی «امام» شوی؛ مثل «امام صدر»... فقط دوسالت بود که سرباز امام شدی؛ همان زمانی که امام از سربازان در گهواره‌اش می‌گفت... با این‌که هیچ‌وقت «امام» پشت‌بند اسمت نیامد، ولی در جای امام صدر نشستی و امام شدی برای مردم #لبنان... و چه پاداشی بالاتر از شهادت به دست شقی‌ترین موجودات زمان؟ متن کامل #نصرالله #حزب_الله #انا_علی_العهد یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

به‌روزرسانی جدید در نرم‌افزار مقاومت ‌حزب‌الله لبنان که از ابتدای تأسیس در کنار نام سیدحسن نصرالله معنا پیدا می‌کرد، حالا رهبر کاریزماتیک خود را از دست داده و باید در پیشانی جبهه مقاومت، حیات جدیدی را آغاز کند. طوفان‌الاقصی و نبردهای اخیر مقاومت که با شهادت رهبران و فرماندهان برجسته نیروهای مقاومت همراه بود، نشان داد جبهه مقاومت بدان حد از بلوغ رسیده است که وابسته به هیچ شخصیتی نباشد. مقاومت در واقع تبدیل به نرم‌افزاری شده که در شبکه‌های عصبی امت اسلامی جریان دارد و با حذف سخت‌افزاری تجهیزات و تسلیحات و حتی عناصر انسانی نابود نمی‌شود. نمونه این نرم‌افزار را پیش از این در توان هسته‌ای هم دیده بودیم؛ توانی که به نقطه‌ای برگشت‌ناپذیر رسیده و چون از جنس دانش است، نابودی‌اش غیرممکن شده است. این نرم‌افزار است که می‌تواند همه بن‌بست‌های سخت‌افزاری را بشکند و از باریکه‌ای که سال‌ها در محاصره مطلق امنیتی‌ترین قدرت جهان بوده است، در برابر پیشرفته‌ترین ارتش جهان پانصد روز ایستادگی را رقم بزند. آثار این نرم‌افزار حتی در کرانه باختری هم مشهود است؛ جایی که اسرائیلی‌ها با همکاری تشکیلات وابسته خودگردان ماه‌هاست درگیر هسته‌های در حال فعال‌شدن مقاومت هستند و دیر یا زود با فوران آن مواجه خواهند شد. شاید ده سال قبل نمی‌شد با این قاطعیت درباره نرم‌افزار مقاومت در امت اسلامی سخن گفت؛ اما حاج قاسم سلیمانی بود که به تعبیر رهبر انقلاب «نرم‌افزار مقاومت و الگوی مبارزه را در میان ملت‌های اسلامی رایج کرد» و معبر را برای «غلبه نرم‌افزاری بر هیمنه استکبار» گشود. چنین نرم‌افزاری با حذف سخت‌افزاری عناصر انسانی نه‌تنها نابود نمی‌شود، بلکه با وجود عنصری مثل روحیه شهادت‌طلبی که در ساختار این نرم‌افزار وجود دارد، به‌روز و تقویت هم خواهد شد. تشییع گسترده سید مقاومت نشان از خون تازه‌ای دارد که در پیکر امت اسلامی و جبهه مقاومت دمیده شده و به مثابه به‌روزرسانی نرم‌افزار مقاومت است. نسخه جدیدی که مقاومت را از ذیل عناوین بزرگ و اتکای به اشخاص خارج می‌کند و حیات آن را در بستر حضور مردمی به جریان می‌اندازد. البته ممکن است که این ضربه و فقدان، برای مدتی کارکرد سیستم را با اختلال و کندی مواجه کند و چه‌بسا ساختار مقاومت به بازآرایی و راه‌اندازی مجدد نیاز داشته باشد؛ اما نتیجه غایی آن به حکم تجربه تاریخی، مطلوب‌تر از گذشته خواهد بود. #نصرالله #لبنان #جبهه_مقاومت #نرم_افزار_مقاومت #انا_علی_العهد یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

غیبت قرآن در حوزه فقه‌محور روز گذشته بیانات رهبر انقلاب در جمع دست‌اندرکاران برگزاری «همایش بین‌المللی تفسیر تسنیم» منتشر شد. بیاناتی که علاوه بر تعابیر ویژه نسبت به شخصیت آیت‌الله #جوادی_آملی و تفسیر برجسته ایشان، «#تفسیر_تسنیم»، اشارات مهمی درباره جایگاه تفسیر در حوزه‌های علمیه داشت و از ضعف و کمک‌کاری حوزه‌های علمیه، به‌ویژه حوزه‌های علمیه شیعه در طول تاریخ حکایت می‌کرد: «در مقوله تفسیر قرآن... حوزه‌های مختلف ما، در طول زمان، خیلی کم‌کاری داشته‌اند» البته این تذکر جدیدی نیست و موضوعی است که بارها و در فرصت‌های گوناگون توسط رهبر انقلاب بیان شده است. این سخن را کسی می گوید که خود در سال‌های حضور در مشهد و فعالیت در #حوزه_علمیه_خراسان، تأکید فراوانی بر تفسیر و تبیین قرآن کریم داشته و حتی می‌توان گفت محور مبارزاتش، همان جلسات تفسیر در مدارس علمیه و مساجد بوده است. جلسه تفسیر «پایین‌خیابان»، درس تفسیر مسجد کرامت، مسجد صدیقی‌ها، مدرسه میرزاجعفر، تفسیر رمضانیه مسجد امام حسن(ع)، درس تفسیر مسجد قبله و... او این ضرورت را 52 سال پیش هم در ازدحام مسجد کوچک امام‌حسن مشهد بیان کرده بود: «من امروز بیش از هر چیز شناخت قرآن را لازم می‌دانم و لذا این ضرورت را احساس کرده‌ام و در حوزه علمیه قم و مشهد گفتم که بیایید دروس فعلی را به مدت 20سال متوقف کنیم و بپردازیم به قرآن و خودم مدت 6سال است درس تفسیر می‌گویم». حتی زمانی که ساواک درسش را به‌خاطر تفسیر آیات بنی‌اسرائیل و اشاره به صهیونیسم تعطیل کرد، همگان را توصیه می‌کرد: «... ولی شما از اطراف قرآن پراکنده نشوید... تمام بدبختی‌های امروز ما در اثر نداشتن علم قرآن است. قرآن مرهم تمام زخم‌ها و جراحت‌هاست...» واقعیت این است که محوریت علوم در حوزه‌های علمیه با فقه و اصول و مجتهدپروری است و فارغ از ارزش‌گذاری نسبت به این رویکرد، نتیجه اجتهادمحوری در حوزه‌های علمیه، کاهش توجه به سایر علوم و فنون حوزوی، از کلام و حدیث تا تبلیغ و رسانه و... بوده است. در این میان علوم قرآنی به‌طور عام و علم تفسیر به‌طور خاص نیز از این کم‌توجهی بی‌نصیب نمانده است. «قرآن» در کنار سنت و عقل، مهم‌ترین منبع استنباط احکام فقهی است و فقه ضرورتا باید به قرآن رجوع داشته باشد. اما طبیعی است که رجوع ضروری حوزه علمیه فقه‌محور به قرآن، صرفا از باب منابع استنباط است؛ رجوعی که فقط تعدادی از آیات قرآن را دربرمی‌گیرد که قابلیت استنباط صریح حکم شرعی را داشته باشند. این دسته آیات که به «آیات‌الاحکام» مشهور هستند، شامل حدود 300 تا 500 آیه می‌شود که گرچه در فقه بررسی می‌شوند، اما فقط بخشی از آن‌ها در مقدمات استنباط قرار می‌گیرند. مشخص است که این تعداد در نسبت با کل آیات قرآن، رقم بسیار کوچکی را دربر می‌گیرد. بدین ترتیب به‌تعبیر رهبر انقلاب وضعیت حوزه‌های علمیه به‌گونه‌ای بوده است که از ابتدای طلبگی تا انتهای اجتهاد، ممکن بود هیچ‌گاه نیازی به رجوع مستقیم به قرآن پیدا نشود و طلبه به همان آیاتی که در ضمن دروس ادبی و فقهی اشاره شده، اکتفا کند. گرچه در همان حوزه علمیه تلاش‌های فراوانی صورت گرفته و آثار گران‌سنگی نظیر تفسیر المیزان به نگارش درآمده، اما این فعالیت‌ها فردی بوده و قرآن و تفسیر در ساختار رسمی #حوزه_علمیه جایگاه خاصی نداشته است. حوزه‌های علمیه در سال‌های اخیر در تلاش بوده تا این خلأ را با راه‌اندازی دروس مختلف علوم قرآنی و به‌ویژه تفسیر پوشش دهد؛ اما بیان دوباره آن توسط رهبر انقلاب نشان‌دهنده کافی و به نتیجه نرسیدن این تلاش‌هاست. به‌نظر می‌رسد صرف تعریف مواد درسی و قرار دادن علوم قرآنی به عنوان درسی جنبی در کنار فقه و اصول برای رفع این دغدغه کافی نیست و ارتقای جایگاه تفسیر و سایر علوم حوزوی را باید در اصلاح نظام ارزشی تک‌ساحتی حوزه‌های علمیه جست. به تعبیر رهبر انقلاب پرداختن به #تفسیر باید «به یک فرهنگ باثبات تبدیل شود» و علاوه بر جایگاه اجتهادی که برای فقه و اصول تعریف شده است، جایگاهی نیز برای تفسیر و سایر #علوم_حوزوی تعریف شود تا عالم شدن در «تفسیر هم به معنای ملّا شدن باشد» و «ارج و قربی» که نسبت به فقها و اصولیون دیده می‌شود، برای مفسرین حوزه نیز دیده شود. یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

اسرار حکیم سبزواری فلاسفه به دلیل نوع و سطح مباحثی که مطرح می‌کنند، کم‌تر در میان عموم مردم شناخته می‌شوند. اما تأثیر فلسفه در حیات انسانی قابل کتمان نیست و کلیه شئون فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی جوامع، در نهایت به ساختار نظری و تفکر فلسفی حاکم بر مردم آن جامعه بازگشت دارد. هشتم اسفند در تقویم ملی ایران، «روز بزرگداشت حکیم حاج ملاهادی سبزواری» نام‌گذاری شده است؛ فیلسوفی که علاوه بر فقه و #فلسفه و عرفان، شاعر زبردستی نیز بوده است و از جمله بزرگ‌ترین متفکران قرون اخیر ما شمرده شده است. داستان زندگی ملاهادی سبزواری عجیب و درس‌آموز است؛ کسی که مفاهیم خشک فلسفی را در قالب شعر سروده، در اوج جایگاه علمی به‌صورت ناشناس خدمت‌کار طلاب کرمان می‌شود. با وجود ثروت پدری زندگی زاهدانه‌ای در پیش می‌گیرد و در عین حال خورد و خوراکش را با زراعت و دام‌داری تولید می‌کند و معافیت مالیاتی شاه را هم نمی‌پذیرد. او نخستین عالمی است که تصویرش با دوربین عکاسی به ثبت رسیده است. بیشتر بخوانید: 🔸 معجزه سرایش فلسفه 🔸 از تولید فعالانه به مصرف زاهدانه 🔸 حکیمی در قامت نظافت‌چی! 🔸 زیره کرمان؛ دلتنگ خراسان 🔸 دیدار تاریخی با ناصرالدین شاه 🔸 امضای طلایی معافیت مالیاتی! 🔸 نان حلالی که از گلوی شاه پایین نرفت! 🔸 نخستین تصویر عکاس‌باشی از یک عالم ایرانی متن کامل در فارس و قدس: farsnews.ir/Valianpour/1740558451727649531 qudsdaily.com/?nid=10594&pid=2&type=2 #حکیم_سبزواری #علما یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

هانی؛ طلوع یک تکاور هانی، پسر نوجوانی است که می‌خواهد برای پیدا کردن پدرش، در آزمون تکاوری شرکت کند. او در مسیر تبدیل شدن به تکاور، با چالش‌های بزرگ، آزمون‌های سخت و خطرات زیادی روبرو می‌شود. دوستانی پیدا می‌کند که در این مسیر او را یاری می‌کنند... «هانی» یک #کتاب_داستان جذاب ۱۰ قسمتی است که در ۸۴ صفحه با تصویرسازی زیبا مفهوم ۱۰ آیه از قرآن را روایت می‌کند. «طلوع یک دلاور» همکاری تیمی و مهربانی با دیگران را در برابر چالش‌ها نشان می‌دهد و خواننده را تا آخرین صفحه کتاب با هیجان و تعلیق همراه می‌کند. به مناسبت ماه مبارک رمضان این کتاب را در پویش زیبای #زندگی_با_آِیه_ها به رایگان دریافت کنید و برای دیگران هم بفرستید تا در ثواب آن شریک باشید! دانلود رایگان کتاب: https://eitaa.com/joinchat/2138309435C33bca0d387 یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

هانی؛ طلوع یک تکاور به مناسبت ماه مبارک رمضان این کتاب را در پویش زیبای #زندگی_با_آِیه_ها به رایگان دریافت کنید و برای دیگران هم بفرستید تا در ثواب آن شریک باشید! یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

«مفید» برای مکتب شیعه محمدبن محمدبن نعمان از بزرگ‌ترین دانشمندان جهان اسلام است که در سال‌های آغازین غیبت کبری تأثیر فراوانی بر تفکر شیعی گذاشت؛ تا جایی که او را پایه‌گذار اندیشه کلام شیعه و روش اجتهادی فقه آن می‌دانند. سومین روز رمضان و سال‌روز وفات او بهانه‌ای است برای مرور مهم‌ترین فرازهای زندگی عالم شیعی که با پنجاه سال تلاش و پرچمداری فکری و فرهنگی جهان اسلام، نقش بی‌نظیری در زمینه‌سازی تمدن اسلامی داشت؛ تا جایی که دوست و دشمن زبان به تمجیدش گشودند و او را «مفید» لقب دادند. او از اولین فقهایی است که نظریه ولایت‌فقیه را برپایه مبادی نظری شیعه تثبیت کرد و علاوه بر این‌که ولایت و تصدی فقیه بر اقامه و اجرای حدود و جهاد با کفار را تجویز می‌کند، پشتیبانی از فقیه را بر جامعه اسلامی واجب می‌داند. شیخ مفید مکتب کلام عقل‌گرای بغداد را به اوج خود رساند و به برجسته‌ترین شخصیت آن تبدیل شد. گرچه از عقل‌گرایی افراطی هم پرهیز کرد و رویکردی اعتدالی و میانه در پیش گرفت... بیشتر بخوانید: 🔸 شیخ فتح‌الفتوح تاریخی 🔸 مناظرات طلایی 🔸 عقل‌گرای اعتدالی 🔸 امام المتکلمین 🔸 الارشاد برای ثبت در تاریخ 🔸 استاد حسنین علیهم‌السلام! 🔸 در مدح شیخ گندم‌گون 🔸 تشییع جنازه تاریخی متن کامل در فارس و قدس: farsnews.ir/Valianpour/1741065093374192263 qudsdaily.com/?nid=10599&pid=2&type=2 یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

تنفس مصنوعی به مذاکره! روز گذشته بلومبرگ به نقل از منابع خود مدعی شد که روسیه به دولت آمریکا برای برقراری ارتباط با ایران و گفتگو درباره موضوعاتی از جمله برنامه هسته‌ای و مسائل منطقه‌ای کمک می‌کند. در این گزارش ادعا شده ترامپ در تماسی تلفنی با پوتین علاقه خود به این موضوع را مطرح کرده و مقامات ارشد دولت آمریکا نیز چند روز بعد در حاشیه مذاکرات عربستان، این موضوع را با همتایان روسی خود در میان گذاشته‌اند. مقامات کاخ سفید از اظهارنظر در این موضوع خودداری کرده‌اند؛ روسیه و ایران نیز به پاسخ دیپلماتیک اکتفا کرده و موضوع را تأیید یا رد نکردند. این در حالی است که دو روز پیش مایکل والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا در گفتگو با سی‌ان‌ان ضمن تکرار ادعاهای ضدایرانی مدعی شده بود این دولت بایدن بوده که از روسیه به عنوان میانجی در مذاکره با نظام ایران استفاده کرده است! این اولین‌بار نیست که روسیه برای میانجی‌گیری در مذاکرات هسته ای ایران اعلام آمادگی می‌کنند و این کشور همیشه یک پای ثابت مذاکرات هسته‌ای ما بوده است. اما طرح دوباره و باآب‌وتاب این ادعاها پس از تنش‌های اخیر روابط ایران و آمریکا و به‌ویژه کمدی اعتماد در کاخ سفید، احتمالا ابعاد دیگری هم دارد. انتشار چنین خبرهایی نشان از آن دارد که طرف آمریکایی همچنان مشتاق زنده نگهداشتن موضوع و اثبات توان ترامپ برای حل مسائل و شکستن بن‌بست‌هاست. از سوی دیگر گره زدن ارتباط روسیه و آمریکا با پرونده ایران چنین تداعی می‌کند که ایران بخشی از معامله این دو قدرت بوده است! ادعاها درباره میانجی‌گری #روسیه در حالی مطرح می‌شود که این کشور خود پرونده سنگینی در برابر #آمریکا و ناتو دارد و در منازعه اکراین هنوز به هیچ راه حلی نرسیده است. دونالد #ترامپ با وجود همه ادعاها درباره حل این مناقشه، کلیه تحریم‌های روسیه را بار دیگر تمدید کرد و کاهش آن را منوط به بررسی بیشتر کرده است. اما مهم‌تر از کنش‌های خارجی، مواضع و واکنش‌های داخلی نسبت به این دست اخبار است. به‌نظر می‌رسد هدف اصلی از انتشار چنین اخباری که تکرار و تداوم آن نیز قابل پیش‌بینی است، تنفس مصنوعی برای زنده نگهداشتن حربه مذاکره، احیای آن برای کنش‌گران سیاسی و تلاطم هرچه بیشتر اقتصاد شرطی‌شده ایران است. بدیهی‌ست که ارتباطات دیپلماتیک از کانال‌های رسمی و غیررسمی مرسوم انجام می‌پذیرد، نه از کانال منابع مطلع رسانه‌ای. و پیش‌برد رسانه‌ای این دست سیاست‌ها نشان از اهداف فرادیپلماتیک و تأثیرگذاری بر جامعه هدف دارد. گذشته از این، دامن زدن به چنین اخباری نسبتی با #دیپلماسی عزت‌مندانه کشور ما ندارد؛ چراکه سیاست خارجی و مذاکرات با کشورهای مختلف در صورت لزوم به‌صورت مستقیم انجام خواهد شد و نباید اجازه داد #منافع_ملی وجه‌المصالحه قدرت‌های جهانی قرار گیرد. یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

به بهانه سربازی دختران! روزهای گذشته کارزاری با عنوان «درخواست تصویب سربازی برای دختران» در فضای مجازی سروصدای زیادی به‌پا کرد و موافقت‌ها و مخالفت‌هایی را برانگیخت. کارزاری که به یک‌باره داغ شد و تعداد امضاکنندگانش به رقم 170 هزار نفر رسید. در نگاه اول شاید بی‌مسئولیتی و شوروشر پسرانه را بتوان عامل این حرکت شمرد و به نصیحتشان نشست که غیرتتان کجاست و... اما به‌نظر می‌رسد طراحان کارزار با چنین خلاقیتی اصل موضوع #سربازی را در کانون توجه افکار عمومی قرار داده‌اند تا درخواست حذف سربازی اجباری را پررنگ کنند. سربازی در ایران در آستانه صدسالگی قرار دارد و با وجود همه مزایا و مواهبی که به‌ویژه در دوران دفاع مقدس نصیب کشور کرده است، مثل همه پدیده‌های دیگر نیاز به آسیب‌شناسی و بازنگری بنیادین دارد. فرایندی که در اکثر کشورها انجام شده و نتایج متنوعی را درپی داشته است. گرچه سیاست‌گذاران کشور و نیروهای مسلح ما نیز تاکنون اقداماتی در این زمینه داشته‌اند، ولی نتیجه ملموس و قابل‌توجهی مشاهده نشده و دست‌کم تغییرات بنیادینی را شاهد نبوده‌ایم. اما خدمت سربازی در جمهوری اسلامی ایران امری مقدس است و چنان اهمیتی داشته که در قانون اساسی کشور نیز بدان تصریح شده است. چگونه می‌توان از حذف یا تغییر و تحول چنین پدیده‌ای سخن گفت؟ از نظر قانونی چنان‌که از قانون اساسی برمی‌آید، حذف این پدیده موضوع ساده‌ای نیست و بدون تغییر در قانون اساسی حاصل نمی‌شود. اما کیفیت اجرای آن که در قوانین و مقررات عادی مشخص می‌شود، قابل تغییر و اصلاح است. چرا که هدف مصرح در قانون اساسی، یعنی «آموزش نظامی به‌منظور توانایی دائمی همه افراد در دفاع مسلحانه از کشور» با روش اجرای فعلی خدمت سربازی محل تردید است. پیشرفت‌های سریع تسلیحاتی و تغییرات دائمی ابزارهای دفاعی، کارآمدی آموزش‌های نظامی متمرکز را زیر سؤال می‌برد و از سوی دیگر فاصله زمانی بین #آموزش_نظامی و کاربرد احتمالی آن در میدان، اثربخشی آن را با چالش مواجه می‌کند. برای مثال چه‌بسا حذف دوره متمرکز خدمت بلندمدت و توزیع آن طی آموزش‌های نظامی کوتاه‌مدت با تکیه بر پایگاه‌های بسیج، نتیجه‌بخش‌تر باشد. نظیر آن‌چه سال‌هاست در سوئیس به اجرا درآمده و ضمن ایجاد بزرگ‌ترین نیروی شبه‌نظامی جهان، این کشور را در قلب اروپا از خطر جنگ جهانی نیز مصون نگاه داشت. وقتی از خدمت «مقدس» سربازی سخن گفته می‌شود، نباید تقدس آن را به شکل فعلی خدمت سربازی فروکاست؛ ساختاری که ناپلئون 230 سال پیش بنا نهاد و 100 سال پیش توسط رضاخان در ایران اجباری شد و در دوره‌هایی مورد خرید و فروش هم قرار گرفت! آن‌چه تقدس دارد، اصل دفاع از کشور و خدمت به مردم است که در هر عرصه‌ای امکان تحقق دارد و البته خدمت نظامی که مستلزم سربازی و جانبازی در این راه است، در صدر آن‌ها قرار می‌گیرد. اما دوره‌های تاریخی اقتضائات خاص خود را دارد و اینک که درگیر جنگ تمام‌عیار اقتصادی هستیم و عرصه نظامی نیز به‌صورت تخصصی توسط دو واحد عظیم نظامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدیریت می‌شود، ممکن است نبرد در صحنه‌های علمی و اقتصادی اولویت بیشتری بیابد. از سوی دیگر بحران ازدواج و جمعیت، ضرورت بازنگری در امری که موجب اخلال در زیست شغلی، خانوادگی و حتی جنسی جوانان می‌شود و سالانه زندگی صدها هزار ایرانی را در اوج دوره جوانی و شکوفایی درگیر خود می‌کند را دوچندان می‌کند. با توجه به تجربیات سایر کشورهای پیشرو در این زمینه و البته ناظر به ظرفیت‌های بومی می‌توان به بازنگری و تجدیدنظر در روش اجرای خدمت سربازی با هدف بهینه‌سازی و بهره‌وری حداکثری از آن رسید. امری که مورد تأکید رهبر انقلاب هم بوده است و به‌نظر می‌رسد سیاست‌گذاران کشور نیز به این ضرورت رسیده‌اند. یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

🌙 بدریون یادواره سرداران فاتح عملیات بدر لشکر ۲۱ امام رضا(ع) 🚩 🔻در چهلمین سالگرد #بدریون 🌹 سرداران شهید: 🥀 جواد جامی خراسانی (فرمانده گردان فلق) 🥀 سیدعلی ابراهیمی (فرمانده گردان الحدید) 🥀 محمدحسین بصیر (فرمانده گردان کوثر) 🥀 محمدعلی حافظی (فرمانده گردان یاسین) 🔸 ۲۳ اسفندماه ۱۴۰۳، ساعت ۱۹:۳۰ 🔸 مشهد، بلوار شهیدساجدی، ساجدی ۷، مسجد جوادالائمه(ع) #عملیات_بدر #شهید_جامی_خراسانی 👈 شما هم رسانه باشید... @mvalianpour

نگاه هوشمندانه به هوش مصنوعی روز گذشته از نخستین «سکوی ملی هوش مصنوعی» در دانشگاه صنعتی‌شریف رونمایی شد. هرچند زمان‌بندی یک‌ساله طراحان سکو برای ارائه نسخه نهایی نشان می‌دهد که فاصله زیادی با سرعت تحولات هوش مصنوعی دارند، اما هر گام مؤثری در شتاب‌گیری حرکت به سمت بهره‌گیری هرچه بیشتر کشور از هوش مصنوعی را باید مغتنم شمرد. نگاه فرصت‌محور به این پدیده می‌تواند پیشران توسعه علمی کشور و مقرون به‌صرفه‌تریمن راهکار برای کاهش فاصله علمی و پژوهشی با رقیبان باشد. بنابراین سرمایه‌گذاری در این بخش، آورده‌ای است که بازدهی بالایی خواهد داشت. توسعه هوش مصنوعی در کشور گرچه ضرورت دارد، ولی رویکردی منفعلانه نسبت به این پدیده است. علاوه بر اهتمام به این امر باید رویکردی فعالانه در مدیریت و سیاست‌گذاری آن نیز در پیش گرفت تا به عنصر دنباله‌رو و مقهور این پدیده‌ها تبدیل نشویم. مهم‌ترین مسئله، مدل‌های فکری و الگوریتم‌های یادگیری هوش مصنوعی است که در دستگاه فکری و روش تعقلی خاصی طراحی شده‌اند و حتی در نگاه خوشبینانه ممکن است با دستگاه فکری جامعه ما تطابق نداشته باشد. نتایج موتورهای هوشمند گرچه خلاقانه و انطباق‌پذیر به نظر می‌رسد، اما مثل هر پدیده و ابزار دیگری خنثی نیست و سبکی از عقلانیت سازندگانش را بازتاب می‌دهد. رویکرد فعالانه به استفاده از مدل فکری موجود بسنده نمی‌کند و ضمن گسترش عرصه تأملات نظری، اعم از فلسفی، کلامی، حقوقی و علوم اجتماعی، به طراحی ساختار و چارچوب فکری و روش‌های یادگیری بومی می‌اندیشد. از سوی دیگر بسیار از کشورهای پیش‌رو از هم‌اکنون به عوارض هوش مصنوعی توجه کرده‌اند و در حال تدوین چارچوب‌های حقوقی و اخلاقی آن هستند. این عوارض در فضای رسانه‌ای ما معمولا از زاویه تحت‌الشعاع قرار گرفتن کسب‌وکارها بررسی می‌شوند؛ در حالی‌که مشاغل منقرض‌شده در طول تاریخ فراوان بوده‌اند و تنها گستره و حجم تغییرات فعلی ممکن است متفاوت باشد. اما آن‌چه مهم‌تر است تغییر نقش انسان‌هاست که تحت‌الشعاع ظهور کارکردهای ارتباطی، اجتماعی و حتی نظری و عاطفی در بسترهای گفتگوی ماشینی قرار می‌گیرد. عرصه‌های جدیدی که تاکنون تجربه نشده‌اند و مستلزم ملاحظات اخلاقی و فلسفی است. گرچه طی نیم‌قرن گذشته به‌نظر می‌رسید ربات‌ها به‌زودی جای نیروی بدنی انسان را می‌گیرند و نقش تفکر و هدایت بر عهده انسان باقی می‌ماند، اما هزینه‌های هنگفت توسعه و تولید ربات‌های فیزیکی این امر را جز در خطوط تولید محقق نکرد. به‌نظر می‌رسد اتوماسیون این‌بار با توپ پرتری آمده تا وظیفه تفکر را با حداقل هزینه‌ها از انسان بگیرد و او را به کارهای بدنی مشغول سازد! آیا همان‌طور که موتورهای جستجو کارکرد حافظه انسان را تقلیل دادند، سیستم‌های هوش مصنوعی هم قرار است قوه تفکر و تحلیل انسان را تقلیل دهند؟ کارکرد هوش انسانی در دوره هوش مصنوعی چه خواهد بود؟ در حالی‌که همه از یادگیری هوش مصنوعی و تهدیدهای مشابهت تفکر هوش مصنوعی با هوش انسانی سخن می‌گویند، باید به تهدید بزرگ‌تری اندیشید که انسان‌ها مثل ماشین فکر کنند و قدرت تفکر و تحلیل انسان را به چارچوب‌های نرمال‌شده هوش مصنوعی فروبکاهند! این‌ها تنها بخشی از دغدغه‌هایی است که با نگاه آینده‌پژوهانه به هوش مصنوعی و تبعات و عوارضش، می‌توان آمادگی لازم را برای پذیرش و هضم آن فراهم کرد. پیش از آن‌که دیر شود، باید تبعات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن را مدیریت کرد و به تعیین چارچوب‌های حقوقی و اخلاقی منطبق با سبک زندگی ایرانی‌اسلامی پرداخت. تدوین سیاست‌های پیش‌دستانه به‌جای واکنش‌های انفعالی به تحولات فناورانه، کلید استقبال از این پدیده‌هاست و سرعت تحولات و پویایی موضوعات و مسائل هوش مصنوعی، سیاست‌ها و چارچوب‌های انعطاف‌پذیری را می‌طلبد که از عقب‌ماندگی های پیایی نسبت به آن جلووگیری خواهد کرد. #هوش_مصنوعی #سیاستگذاری #آینده_پژوهی یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour

حوزه علمیه نمی‌تواند «تعطیل» باشد ۱. فروگذاشتن، خالی کردن، مهمل گذاشتن، ترک کردن، رها کردن، رفع تعهد، متوقف کردن و... . این‌ها کلماتی است که کتب لغت در مقابل واژه «تعطیل» گذاشته‌اند تا معادله‌ای معنوی برایش برقرار کنند. نسبت #حوزه_علمیه با این واژه چیست؟ آیا حوزه علمیه می‌تواند «تعطیل» باشد؟ ۲. طلبه‌ها ابتدای سال تحصیلی، زودتر از دانش‌پژوهان سایر نظام‌های آموزشی در دروس حاضر می‌شوند و در انتهای سال تحصیلی نیز دیرتر از آن‌ها به #تعطیلات تابستانی می‌روند. اما علاوه بر تعطیلات رسمی، تعطیلات دیگری را نیز در تقویم آموزشی خود می‌بینند: بخش‌هایی از ماه‌های محرم، صفر و رمضان. البته تردیدی نیست که تعطیلی دروس حوزوی در مناسبت‌های مذهبی، به دلیل سفر تبلیغی بخش قابل توجهی از طلاب به شهرها و روستاهای دور و نزدیک است و بعضی از طلاب حتی فرصت تعطیلات نوروز و تابستان را نیز به همین امر مقدس سپری می‌کنند. اما آیا همه طلاب در این ایام، عازم سفر تبلیغی می‌شوند؟ و خود مدارس علمیه در ایام تعطیلات چه کارکردی دارند؟ ۳. #تبلیغ، وظیفه غایی طلبه و روحانی است و این اولویت قطعی، رها کردن تعلیم و تدریس در ایام خاص تبلیغی را موجه می‌سازد. در اصلِ لزوم تعطیلی سالانه دروس به منظور تنفس و استراحت به‌منظور بهره‌وری بیشتر آموزشی نیز شکی نیست؛ هرچند ممکن است کمیت آن محل مناقشه باشد. اما چرا تعطیلی دروس، معادل تعطیلی حوزه‌های علمیه انگاشته شده است؟ ۴. درست است که مدارس علمیه، نهادهایی آموزشی هستند که برای تربیت نیروی انسانی عالم و مبلغ دین ایجاد شده‌اند؛ اما آیا ورای این وظیفه ذاتی، کار دیگری از این مراکز ساخته نیست و با تعطیلی دروس باید درهای خود را ببندند؟ آیا مدارس علمیه بزرگی چون نواب، عباسقلی‌خان، سلیمانیه، آیت‌الله خوئی و... که بر شانه‌های حرم مطهر تکیه زده‌اند، می‌توانند در اوج حضور زائران کنشی تبلیغی نداشته باشند یا با حداقل ظرفیت فعالیت کنند؟ ۵. تفاوت مشهد و حوزه علمیه آن، با سایر شهرهای غیرزیارتی و حوزه‌های علمیه‌شان در چیست؟ به عبارت دیگر، واقعیت #زیارت چه تغییری در حرکت حوزه علمیه مشهد ایجاد کرده و چه کارویژه‌هایی برای مدارس علمیه تعریف می‌کند؟ مدارسی که به عنوان پایگاه‌های دیرپای تعلیم دین، عمدتا بر گرد حرم مطهر رضوی(ع) حلقه زده‌اند و بخش مهمی از فضای کالبدی هسته مرکزی توجه زائران را به خود اختصاص داده‌اند، چه اقتضائاتی را باید درنظر بگیرند؟ ۶. #روحانیت، بنابر رسالت خود، همواره به دنبال فرصت‌های تبلیغی است و دستگاه‌های متعدد حوزوی، طرح‌های متعددی را برای اعزام روحانیون به مراکز هدف تبلیغی اجرا می‌کنند. اما درست مقارن ایجاد بزرگ‌ترین فرصت تبلیغی در مشهدمقدس، یعنی زمان‌هایی که میلیون‌ها زائر به مشهدالرضا(ع) روی می‌آورند، حوزه علمیه این شهر می‌تواند به تعطیلات برود؟ ۷. ارتباطات مردمی با «حوزه علمیه» چه زمانی باید شکل بگیرد؟ آیا حضور روحانیت در اجتماع برای برقراری این ارتباط کافی است؟ آیا مردم، یا حداقل مردم متدین و علاقه‌مند، نباید با ساختار حوزه‌های علمیه و کالبد مدارس علمیه ارتباطی داشته باشند؟ آیا زمانی را برای عبور این مردم از تابلوی «ورود ممنوع» سردر مدارس علمیه درنظر گرفته‌ایم تا حوزه علمیه را از درون ببینند، وجودش را لمس کنند و از فضای علمی و معنوی‌اش بهره بگیرند؟ تا شاید این مسیر را در آینده زندگی خود و فرزندشان ترسیم کنند و فصل پذیرش حوزه‌های علمیه را پربارتر کنند؟ ۸. حوزه علمیه می‌تواند فرصت زیارت و حضور زائران را به عنوان مهم‌ترین فرصت تبلیغی ارزیابی کند؛ با جمعیت هدف میلیونی که قطعا فراتر از همه ظرفیت‌های تبلیغی دیگر خواهد بود. در این صورت با فرض تعطیلی دروس و اعزام بخشی از طلاب به تبلیغ، مدارس علمیه مشهد باید با تغییر کاربری مقطعی و فصلی، به استقبال زائران بروند و فضای کالبدی، علمی و معنوی خود را در اختیار این خیل عظیم و مشتاق قرار دهند. زائرانی که خود و با پای خود آمده‌اند و در گذر از فرایند انسان‌ساز زیارت، آمادگی لازم برای شنیدن و تعمیق معارف زیارت را پیدا کرده‌اند. فرصت زیارت را قدر بدانیم. یادداشت‌ها و تأملات محمد ولیانپور @mvalianpour