امارات، برنده بحران تنگه؟ به نظر می‌رسد در جنگ نفتکش‌ها با توجه به اهداف متنوعی که در دسترس نیروهای مسلح ما قرار دارد، ضرورتی برای ورود به پاسخ متقارن در خلیج فارس نیست. چه این‌که تأسیسات انرژی و نفتکش‌های خارجی مستقر در خلیج فارس، در واقع پشتوانه تنگه هرمز و ضامن ارزش آن به‌شمار می‌روند. با این نگاه، مسیرهای جایگزینی که برای دور زدن تنگه هرمز طراحی شده‌اند در اولویت هستند و تا وقتی اهدافی مثل پایانه نفتی فجیره و ناوگان نفتی آن در تیررس اقدام تقابل هستند، هدف قرار دادن اهداف نفتی درون خلیج فارس منطقی نیست و در صورت ضرورت نیز در مراتب بعدی اهمیت قرار می‌گیرد. بندر فجیره با زیرساخت‌های عظیم نفتی و خط لوله‌ای که نفت را از سواحل غربی امارات در خلیج فارس به سواحل شرقی‌اش در دریای عمان می‌رساند، هم‌چنان در حال دور زدن تنگه است؛ تا جایی‌که میزان صادرات نفتی این کشور در بحبوحه بحران تنگه هرمز، به لطف خروج از اوپک، حتی از دوران پیش از جنگ هم بیشتر شده و رکوردهای جدیدی را جابجا کرده است. با این‌که نیروهای مسلح ما در اردیبهشت‌ماه گذشته طی اعلامیه‌ای محدوده بندر فجیره را نیز جزو منطقه کنترلی تنگه هرمز قرار داده بود و این اعمال حاکمیت را برای مدتی عملیاتی کرد، اما این کنترل پس از مدتی به دلایل نامعلومی متوقف شده و رژیم امارات را به تنها برنده بستن تنگه هرمز تبدیل کرده است. امارات علاوه بر دور زدن تنگه هرمز به بستری برای انتقال مخفیانه نفت از تنگه توسط شناورهای کوچک تبدیل شده است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد آب‌های غربی این کشور محل تجمع نفتکش‌هایی است که عملیات کشتی‌به‌کشتی را برای خروج غیرقانونی و غیرایمن نفت از تنگه هرمز انجام می‌دهند. گرچه گمانه‌هایی مبنی بر هماهنگی‌ها و معاملات پشت پرده با کشورمان برای چشم‌پوشی از این اقدامات به گوش می‌رسد، ولی حتی در صورت صحت این گمانه‌ها نیز بعید به‌نظر می‌رسد چنین معامله‌ای بتواند کند شدن شمشیر هرمز و تضعیف «اثر تنگه» را توجیه کند. #تنگه_هرمز #جنگ #امارات بیشتر بخوانید: چالش اثر تنگه دور زدن ممنوع! تنگه قیمت نفت فراتر از بازوبست تنگه تنگه در تنگنای تفاهم عمان در دو راهی هرمز گره تنگه کورتر می‌شود؟ تعرفه هرمز را تصاعدی کنیم! تأملات | محمد ولیانپور @mvalianpour

وحدت ساحات در تنگی تنگه‌ها بستن تنگه هرمز با این‌که در برهه‌های ابتدای جنگ قیمت نفت را به بیش از ۱۲۰ دلار هم رساند، اما به دلایل مختلف نتوانست آستانه تحمل اقتصاد جهانی را لمس کند. برگه تنگه هرمز نهایتا نفت ۷۰ دلاری پیشاجنگ را طی ماه‌های گذشته زیر سقف ۱۰۰ دلار متوقف کرد و تنش‌ها و درگیری‌های بعدی نتوانست این سقف قیمتی را بشکند. دلایلی مثل شکل‌گیری مناسبات و تفاهمات سیاسی، عقب‌نشینی موقت آمریکایی‌ها از جبهات، معماری دورزدن تنگه با خط لوله‌های فجیره و ینبع یا عبور از ترتیبات ایرانی از مسیر جنوبی تنگه با شناورهای کوچک و انتقال کشتی به کشتی و اسکورت ناوشکن‌های آمریکایی در شکل‌گیری این انتظار قیمتی بی‌تأثیر نبودند. درست است که سیاست نیمه‌باز بودن تنگه برای ایران نیز ممکن است عوایدی داشته باشد و راه تنفس اقتصاد ما را تا حدی باز نگه می‌دارد، اما چنین سیاستی نمی‌تواند شوک مناسبی را به اقتصاد جهانی وارد کند و به فشار مؤثر بر دشمن منجر شود. در نتیجه تنها به عنوان یک اختلال در بازار قیمت‌گذاری می‌شود که ممکن است برای دشمن همچنان قابل تحمل باشد. عبور از این قیمت‌ها نیازمند شوک دیگری بود که با ابتکار عمل ضلع جنوبی محور مقاومت، یعنی دولت انقلابی یمن محقق شد تا مسیر جایگزین تنگه هرمز، یعنی خط لوله بقیق-ینبع که نفت را از سواحل شرقی عربستان در خلیج‌فارس به سواحل غربی‌اش در دریای سرخ می‌رساند نیز با چالش جدی مواجه شود. انصارالله یمن اواخر تیرماه گذشته کارزار محاصره دریایی و هوایی عربستان را در پاسخ به محاصره ده‌ساله عربستان بر این کشور آغاز کرده بود و ضمن هدف قرار دادن بندر ینبع، کشتیرانی عربستان در دریای سرخ و عبور از باب‌المندب را نیز با چالش مواجه کرد. اما سلطه کامل بر آب‌راه دریای سرخ، نیازمند تسلط بر تنگه باب‌المندب بود که با مواضع نیروهای انصارالله در شمال یمن فاصله‌ای صدها کیلومتری داشت. با اقدام عربستان سعودی در حملات هوایی به مواضع یمن و تجهیز مزدورانش برای حمله زمینی به قصد یکسره کردن کار انصارالله، یمنی‌ها دست روی دست نگذاشتند و با حملات پیش‌دستانه به کاروان‌های تجهیزات نظامی و نیروهای سعودی، به استقبال آن‌ها رفتند. گسترش درگیری‌ها نه‌تنها به موضع دفاعی و عقب‌نشینی انصارالله منجر نشد، بلکه در ضدحمله‌ای برق‌آسا طی سه روز گذشته بخش‌های مهمی از سرزمین یمن را آزاد کردند تا حاکمیت محور مقاومت بر ساحل غربی یمن و جزایر راهبردی‌اش تکمیل شود و به بالای سر باب‌المندب برسند. انصارالله که پیش از این برای عملیات در دریای سرخ و باب‌المندب فاصله عملیاتی زیادی را پیش روی خود می‌دید، حالا در جایگاه تسلط مستقیم بر دومین تنگه راهبردی منطقه ایستاده و برای اعمال حاکمیت بر باب‌المندب با عرض بیست کیلومتری‌اش حتی نیازی به سلاح‌های سنگین و موشک‌های دوربرد هم ندارد. سعودی‌ها هم که خط لوله انتقال نفتشان در چندین نقطه هدف حمله قرار گرفته، بندر ینبوعشان زیر آتش یمنی‌هاست و مجوز عبور نفتشان از دومین تنگه را در دستان انصارالله می‌بینند. این یعنی کشتی دور زدن تنگه هرمز از طریق دریای سرخ تقریبا به گل نشسته است. امری که باعث جهش قیمت نفت و شکست مرز روانی 100 دلار شد و اگر چشم انداز بحران همچنان ادامه یابد و با ابتکارات سیاسی و رسانه ای سرکوب نشود، رقم های بالاتری را نیز می توان به انتظار نشست. البته تثبیت این مواضع با توجه به برتری هوایی ائتلاف سعودی همچنان نیاز به مجاهدت دارد؛ اما حتی در صورت موقت بودن این دستاوردها نیز راهبرد وحدت ساحات و کنش همزمان سایر بازیگران محور مقاومت در محدود کردن راه‌های دور زدن تنگه در امارات، عراق و... می تواند حداکثر استفاده را از این دستاورد رقم بزند. #جنگ #یمن #تنگه_هرمز بیشتر بخوانید: چالش اثر تنگه تله تهدیدپذیری دور زدن ممنوع! تنگه قیمت نفت فراتر از بازوبست تنگه تنگه در تنگنای تفاهم عمان در دو راهی هرمز گره تنگه کورتر می‌شود؟ امارات، برنده بحران تنگه تعرفه هرمز را تصاعدی کنیم! تأملات | محمد ولیانپور @mvalianpour

یادگاری روی دیوار امارات! رئیس‌جمهور روز گذشته و در چارچوب اجلاس سران کشورهای بریکس در دهلی‌نو دیداری نیز با ولیعهد امارات متحده عربی داشت. پزشکیان گفته است توافق کردیم که گذشته را فراموش کنیم و آینده خوبی بسازیم. اما امارات علاوه بر میزبانی تجاوزات آمریکا، به تصریح وزیر خارجه کشورمان به‌صورت مستقیم هم در اقدام تجاوزکارانه علیه ایران دخیل بوده است. این کشور در دوران آتش‌بس نیز متهم شماره یک دور زدن ترتیبات ایرانی هرمز و به چالش کشیدن اثر تنگه است. حتی از قبل جنگ هم به مدت چند دهه چشم طمعش به جزایر ایرانی بوده و از هیچ همکاری با اسرائیل فروگذار نکرده است. این‌ها علاوه بر اقدامات ضدانسانی امارات در مواجهه با ایرانیان مقیم است؛ اخراج هزاران نفر و مصادره اموالشان در کنار تعطیلی مدارس و بیمارستان‌های ایرانی و از همه مهم‌تر بازداشت صدها ایرانی بی‌گناه در روزهای ابتدای جنگ که کم‌ترین توضیحی درباره وضعیت آنان ارائه نشده است. حالا در حالی‌که انتظار می‌رود رسیدگی به جرائم امارات در تجاوز به کشورمان و میزبانی پایگاه‌های آمریکا و سرنوشت ایرانیان مقیم این کشور روی میز باشد، چنین مراوداتی بیشتر به عادی‌سازی روابط و پاک کردن سوءسابقه شباهت دارد. با این‌حال و با وجود همه تنش‌ها نمی‌توان منکر ضرورت ارتباط مدیریت‌شده با کشورهای همسایه، حتی همسایگان ناباب بود و دیدارهایی از این دست می‌تواند به این هدف کمک کند. ارتباط‌هایی که ممکن است به تحقق برخی اهداف تاکتیکی نیز کمک کند. همان‌طور که پیش‌تر گمانه‌هایی مبنی بر همکاری در دور زدن محاصره دریایی آمریکا مطرح شده بود. اما اینک اخباری از یمن به گوش می‌رسد که نشان می‌دهد هماهنگی‌ها با امارات حتی وارد لایه‌های امنیتی هم شده و این کشور عملا به عرصه تحولات یمن بازگشته است. تا جایی‌که هم‌زمان با آغاز درگیری‌های انصارالله با مزدوران سعودی، هسته‌های شورای انتقالی جنوب یمن که پیش از این تحت نفوذ امارات بوده‌اند دوباره فعال شده و تحرکاتشان را آغاز کردند. تحرکاتی که جبهه جدیدی را علیه ائتلاف سعودی گشود تا پیشروی‌های ارتش و کمیته‌های مردمی یمن در مسیر باب‌المندب با موانع کم‌تری مواجه شود. شورای عالی سیاسی یمن نیز پس از تسلط نیروهایش بر ساحل غربی و باب‌المندب، پایان درگیری‌ها را اعلام کرد که به‌معنای توقف پیشروی به سمت جنوب یمن و مناطق تحت تسلط جنوبی‌هاست. همه این هماهنگی‌ها در سطوح تاکتیکی کاملا توجیه‌پذیر است؛ اما نمی‌توان انتظار داشت که چنین رویکردی به اهداف راهبردی ضربه بزند و مناسبات واقعی با کشوری که موضع خصمانه داشته را کم‌رنگ کند. در زمینه جنگ و امنیت ملی، به‌ویژه در عرصه یک جنگ وجودی نباید دچار روزمرگی شد و اهداف کلان و بلندمدت را فدای دستاوردهای تاکتیکی کرد. امارات علاوه بر همکاری عمیق و بی‌حدوحصرش با آمریکا و اسرائیل که از مرز روابط عادی نیز عبور کرده، خود نیز به‌سرعت در حال تبدیل شدن به اسرائیل دوم منطقه است. رفتارهای غیرمسئولانه امارات به خلیج فارس و کشور ما هم محدود نیست؛ شبکه بنادر و پایگاه‌هایش در جزایر و سواحل آفریقا و دخالت‌های نظامی‌اش در یمن، سومالی، سودان، لیبی، صحرای غربی و... امان کشورهای اسلامی را بریده و برخی را به رویارویی کشانده که تازه‌ترینش قطع رابطه الجزایر و بستن حریم هوایی‌اش بر این کشور است. رژیمی که تلاش می‌کند به بازیگر نیابتی ساختار غربی در خلیج فارس و حتی جهان اسلام تبدیل شود، می‌تواند در یمن علیه ریاض بازی کند و به محور مقاومت نزدیک شود و همان شب در دهلی، مانع از تصریح به تجاوزگری آمریکا در بیانیه بریکس شود تا صرفا جنگ، بدون محکومیت متجاوز محکوم شود. مواضع ابوظبی نشان می‌دهد همراهی‌اش در ترتیبات هرمز نیز تا حد یک کریدور موقت و بدون رژیم حقوقی خواهد بود تا با عادی‌سازی و مرور زمان، به مسیر گذشته بازگردد. همه این‌ها یعنی در برج‌های سربه فلک کشیده امارات، دیواری پیدا نمی‌شود که بشود روی آن یادگاری نوشت. #جنگ #امارات #تنگه_هرمز بیشتر بخوانید: چالش اثر تنگه دور زدن ممنوع! تنگه قیمت نفت شبه‌جزیره ثبات! امارات، برنده بحران تنگه وحدت ساحات در تنگی تنگه‌ها تأملات | محمد ولیانپور @mvalianpour