پاتوق اسطوره شناسان
🕰⏳•°~زَروان
در اساطیر ایرانی ایزد زمان، سرنوشت و چرخش دنیا است، اما بنا بر آیین زروانی، زروان ایزدی است که در زمانی که هیچچیز وجود ندارد اهورامزدا و انگره مینو (اهریمن) را به وجود آورد.
🕯زروان یا زمان در آیین ایرانی تاریخی مبهم و طولانی دارد. زروان دراصل فرشتهٔ زمان است و با صفت اَکرانه (بیکرانه) از او یاد شده است. از صفات زروان چنین پیداست که برای زمان، آغاز و انجامی تصور نشده و آن را همیشه پایدار و قدیم و جاودانی دانستهاند. از این زمان بیکرانه است که زمان کرانمند آفریده شد و ادامهٔ خلقت از طریق میسر فرزندان او ادامه گردید.
🕯زمانِ بیکرانه در رأس قرار دارد و زروان معمولاً بهصورت موجودی با سر شیر و جسمی که ماری دورِ آن پیچیده، تجسم یافته است. در برخی از نوشتهها، از زروان به صورت موجودی برتر از اورمزد سخن رفته است.
🕯درواقع، زروان که ایزد زمان است، مظهر حرکات افلاک و اجرام تلقی میشده است که همهچیز را دربردارد و بر همهچیز قادر است و اعتقاد به جبر و تقدیر هم که از نتایج اعتقاد به زروان است.
🕯زروان، ایزدِ دیرین، که پدر هورمزد و اهریمن بهشمار میآمد، تنها زمان بیکران نبود؛ مظهر تقدیر و سرنوشت نیز محسوب میشد. در آیین زروان، جهدِ تمام رفته بود که خیر و شر، هر دو را به مبدأ واحد که زروان است منسوب بدارند.
🕯از آن پس زروان، که ایزد زمان بود، مختار مطلق و جبار مقتدر گردید و دیگر جایی برای قدرت و اختیار انسان نماند.
اورمزد و اهریمن دو فرزند بودند، از آن زمان که زروان بیکران نام داشت. چون این دو نیروی عظیم از یک اصل بودند، از لحاظ قدرت باهم برابری میکردند و در کارهای جهان تعادلی پدید آمد.
این وجود مطلق، به صورت ایزدی درآمد که هم پدیدآورندهٔ جهان بود و هم نیستکنندهٔ آن بهشمار میآمد. به همانگونه که کرونوس، ایزد زمان نزد یونانیان قدیم، بر همه چیز برتری داشت، زروان بیکران نیز در ایران همهچیز را در تصرف داشت.
زروان ایزد زمان بیکران است؛ یعنی قبل از وجود داشتن زمان و مکان وجود داشته است. آسمان یا همان «وای» به عنوان تن زروان شناخته میشود و بعدها از این زمان بیکران زمان کرانهمند به وجود میآید. در برخی متون او را دارای همسر نیز دانستهاند.
زروان در نوشتههای یونانی و رومی با کرونوس/ساتورن که هستی بخش است برابر دانسته میشود، او که پلوتون/هادس یا همان اهریمن را و زئوس/ژوپیتر یا همان اهورامزدا (هورمزد) را خلق کرده است. هادس دیوها/تایتانها را میآفریند و در زیر زمین اقامت میگزینند و با زئوس/ژوپیتر که بر فراز کوه المپ زندگی میکند نبرد میکند و زئوس دیوها و تایتانها را به دوزخ (تارتاروس) میفرستد.
⏳نماد او زمان جاودانه و بیکرانه است.
او نگهبان روزی نیست. گاهی روز 31 شش ماه اول سال را به نام او در نظر میگیرند.
#اساطیر_ایران