eitaa logo
موضوع شناسی و تدبر در آیات منتخب موضوعی
144 دنبال‌کننده
84 عکس
95 ویدیو
0 فایل
منابع: تفاسیر المیزان،مجمع البیان،نمونه،احسن الحدیث،نور سخنرانی های آیت الله جوادی آملی http://sokhanrani.iranseda.ir درس گفتارهای استاد علی صبوحی؛ http://ganjineh-tadabbor.ir https://nasherat.blog.ir کپی به لحاظ شرعی و قانونی ممنوع/فوروارد نمایید
مشاهده در ایتا
دانلود
🟩 بیان نقش و جایگاه رسولان الهی در نظام وحی و ابلاغ چند دستور مهم به رسول گرامی اسلام (آیات ۴۸ اِلیٰ ۵۵ سوره ی مبارکه ی انعام) 🔵 خداوند حکیم در آیات ۴۸ و ۴۹ سوره ی مبارکه ی انعام به بیان نقش، جایگاه و رسالت مهم رسولان الهی در [نظام وحی] و نیز رویکرد دوگانه ی مردم در ارتباط با این رسالت اشاره نموده است: 🟢 وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِینَ إِلَّا مُبَشِّرِینَ وَمُنذِرِینَۖ فَمَنۡ ءَامَنَ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَیۡهِمۡ وَلَا هُمۡ یَحۡزَنُونَ ۝ وَٱلَّذِینَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔایَـٰتِنَا یَمَسُّهُمُ ٱلۡعَذَابُ بِمَا كَانُوا۟ یَفۡسُقُونَ/سوره اﻷنعام ۴۸-۴۹ ✨ و ما فرستاده شدگان را جز بشارتگران و بیم رسانان نمی فرستیم، پس هر کس ایمان آورد و اصلاح کند، نه خوفی بر آن هاست و نه اندوهگین می‌شوند و کسانی که آیات ما را تکذیب کنند، به سزای نافرمانی شان عذاب [ما] آن ها را می گیرد. 🔷 خداوند رسولان خود را با عنوان «مُبَشِّر: بشارتگر» و «مُنذِر: بیم رسان» در میان امت ها فرستاده است و رسالت اصلی آنان را بشارتگری و بیم رسانی معرفی فرموده است: «وَمَا نُرۡسِلُ ٱلۡمُرۡسَلِینَ إِلَّا مُبَشِّرِینَ وَمُنذِرِینَ» 🔷 رویکرد مردم در ارتباط با تبشیر و انذار فرستادگان خداوند متفاوت است؛ گروهی ایمان آورده و به اصلاح خود می پردازند، این دسته اهل نجات از خوف و حزن هستند: «فَمَنۡ ءَامَنَ وَأَصۡلَحَ فَلَا خَوۡفٌ عَلَیۡهِمۡ وَلَا هُمۡ یَحۡزَنُونَ» و گروهی دیگر تکذیب نموده و به خاطر فسق و نافرمانی گرفتار عذاب خداوند می‌شوند: «وَٱلَّذِینَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔایَـٰتِنَا یَمَسُّهُمُ ٱلۡعَذَابُ بِمَا كَانُوا۟ یَفۡسُقُونَ» 💠 رهایی از خوف و حزن مژده و بشارتی است به اهل ایمان و اصلاح و گرفتار شدن به عذاب الهی هشدار و انذاری است در جهت نهی از تکذیب آیات الهی و دچار شدن به فسق و نافرمانی https://eitaa.com/nJannatif
🟠 پس از بیان نقش و جایگاه رسولان الهی در نظام وحی به عنوان مقدمه، در ادامه رسول گرامی اسلام مأموریت یافته است برای نفی و بطلان برخی از توهمات فکری، پندارهای غلط و انتظارات نا به جای مشرکان در ارتباط با نقش و جایگاه خود به عنوان یکی از رسولان الهی و پاسخ به بعضی از شبهات آنان در بابِ رسالتِ فرستاده ی الهی اینچنین بگوید: 🟢 قُل لَّاۤ أَقُولُ لَكُمۡ عِندِی خَزَاۤىِٕنُ ٱللَّهِ وَلَاۤ أَعۡلَمُ ٱلۡغَیۡبَ وَلَاۤ أَقُولُ لَكُمۡ إِنِّی مَلَكٌۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا یُوحَىٰۤ إِلَیَّۚ قُلۡ هَلۡ یَسۡتَوِی ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِیرُۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ/سوره اﻷنعام ۵۰ ✨ بگو به شما نمی گویم که خزینه ها و گنجینه های خدا نزد من است و غیب نمی دانم و به شما نمی گویم که فرشته ام، جز از آنچه به من وحی می شود پیروی نمی کنم، بگو آیا نابینا و بینا یکسانند؟ پس آیا نمی اندیشید؟! 🔶 به طور کلی و بر اساس مضمون برخی از آیات قرآن کریم، یکی از علل عدم ایمان برخی از مردم به وحی الهی و تکذیب آیات الهی توسط آنان، وجود برخی پندارها و توهمات فکری نادرست یا انتظارات نابه جا از مقام رسالت است؛ از جمله پندار قدرت برتر عِلمی و آگاهی از تمام امور غیبی مورد سؤال آنان و یا توان برتر عَملی در انجام کارهای عجیب و خارق العاده به خواست و پیشنهاد آن ها؛ حتی در بعضی موارد پندار آن ها این بود که رسول الهی باید از سنخ ملائکه یا وجودی ملکوتی باشد و احتیاجات و عوارض بشری نداشته باشد 🔸 به عنوان مثال در آیات ۹۰ ِالیٰ ۹۵ سوره ی اسراء به قول و گفتار برخی از معاندان در این زمینه اشاره شده است: 🟢 وَقَالُوا۟ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ تَفۡجُرَ لَنَا مِنَ ٱلۡأَرۡضِ یَنۢبُوعًا ۝ أَوۡ تَكُونَ لَكَ جَنَّةࣱ مِّن نَّخِیلࣲ وَعِنَبࣲ فَتُفَجِّرَ ٱلۡأَنۡهَـٰرَ خِلَـٰلَهَا تَفۡجِیرًا ۝ أَوۡ تُسۡقِطَ ٱلسَّمَاۤءَ كَمَا زَعَمۡتَ عَلَیۡنَا كِسَفًا أَوۡ تَأۡتِیَ بِٱللَّهِ وَٱلۡمَلَـٰۤىِٕكَةِ قَبِیلًا ۝ أَوۡ یَكُونَ لَكَ بَیۡتࣱ مِّن زُخۡرُفٍ أَوۡ تَرۡقَىٰ فِی ٱلسَّمَاۤءِ وَلَن نُّؤۡمِنَ لِرُقِیِّكَ حَتَّىٰ تُنَزِّلَ عَلَیۡنَا كِتَـٰبࣰا نَّقۡرَؤُهُۥۗ قُلۡ سُبۡحَانَ رَبِّی هَلۡ كُنتُ إِلَّا بَشَرࣰا رَّسُولࣰا ۝ وَمَا مَنَعَ ٱلنَّاسَ أَن یُؤۡمِنُوۤا۟ إِذۡ جَاۤءَهُمُ ٱلۡهُدَىٰۤ إِلَّاۤ أَن قَالُوۤا۟ أَبَعَثَ ٱللَّهُ بَشَرࣰا رَّسُولࣰا ۝ قُل لَّوۡ كَانَ فِی ٱلۡأَرۡضِ مَلَـٰۤىِٕكَةࣱ یَمۡشُونَ مُطۡمَىِٕنِّینَ لَنَزَّلۡنَا عَلَیۡهِم مِّنَ ٱلسَّمَاۤءِ مَلَكࣰا رَّسُولࣰا/سوره اﻹسراء ۹۰-۹۵ ✨ و گفتند ما هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد تا اینکه از زمین [خشک و سوزان مکه] برای ما چشمه ای پرآب و روان بجوشانی یا برای تو باغی از خرما و انگور باشد که از لابه‌لای آن نهرهای فراوانی جاری سازی یا آسمان را چنان که گمان می کنی پاره پاره برسر ما بیفکنی یا خدا و فرشتگان را مقابل ما بیاوری یا برای تو خانه ای زرّین باشد یا در آسمان بالا روی و هرگز بالا رفتنت را باور نخواهیم کرد تا اینکه نوشته ای بر ما نازل کنی که آن را بخوانیم؛ بگو پروردگارم پاک و منزه است، آیا من جز بشری فرستاده و پیام آورم! و مانع اینکه مردم ایمان بیاورند- هنگامی که هدایت به سویشان آمد- جز این نبود که گفتند آیا خداوند بشری را به عنوان رسول مبعوث کرده است؟ بگو اگر در زمین[به جای بشر] فرشتگانی بودند که با آرامش و طمأنینه راه می رفتند، البته بر آن ها از آسمان ملکی پیام آور نازل می کردیم 🔶 بنابراین آیه ی ۵۰ سوره ی انعام، نفی و بطلان کامل این توهمات فکری و انتظارات نا به جا از مقام رسالت از زبان رسول گرامی اسلام است: «قُل لَّاۤ أَقُولُ لَكُمۡ عِندِی خَزَاۤىِٕنُ ٱللَّهِ وَلَاۤ أَعۡلَمُ ٱلۡغَیۡبَ وَلَاۤ أَقُولُ لَكُمۡ إِنِّی مَلَكٌ» ضمن اینکه در ادامه آن حضرت مأمور شده است برای تبیین هر چه بهتر شأن و جایگاه رسول الهی در نظام وحی بر تبعیت خود از آنچه در قالب وحی الهی بر او نازل می شود، تأکید نماید: «إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا یُوحَىٰۤ إِلَیَّ» 💠 در حقیقت آیه درصدد بیان و تفهیم این مطلب است که اگر گاهی رسول الهی قادر است بر انجام برخی از کارهای خارق العاده یا از برخی علوم غیبی آگاهی دارد، این توانایی و آگاهی به اذن و اراده ی خدا و به واسطه ی وحی الهی و ارتباط رسول خدا با غیب و در راستای رسالت اوست و رسول خدا در این توانایی و آگاهی و میزان آن تابع وحی است، ضمن اینکه رسول الهی از سنخ ملائکه نیست، بلکه بشری است مانند دیگر مردم، اما از این امتیاز برخوردار است که به او وحی می‌شود و مأمور به انجام وظایفی در راستای رسالت خویش بر مبنا و مدار وحی الهی است https://eitaa.com/nJannatif
🔵 پس از بیان نقش و جایگاه رسول خدا در نظام وحی (به عنوان بشارتگر و بیم رسان و تبعیت کننده از وحی) در آیات گذشته، در ادامه در آیات ۵۱ الی ۵۴ سوره ی انعام چند دستورالعمل مهم در راستای این نقش و جایگاه خطیر به رسول گرامی اسلام ابلاغ شده است: 🔷 آیه ی ۵۱ امر به انذار کسانی است که از حشر در پیشگاه پروردگارشان خوف دارند: 🟢 وَأَنذِرۡ بِهِ ٱلَّذِینَ یَخَافُونَ أَن یُحۡشَرُوۤا۟ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ لَیۡسَ لَهُم مِّن دُونِهِۦ وَلِیࣱّ وَلَا شَفِیعࣱ لَّعَلَّهُمۡ یَتَّقُونَ/سوره اﻷنعام ۵۱ ✨ و با این قرآن کسانی را که از اینکه به سوی پروردگارشان گرد آورده شوند، می ترسند، هشدار ده که برای آن ها هیچ سرپرست و حامی غیر از او و یاریگر و واسطه گری [در برابر او] نیست، باشد که تقوا پیشه سازند 🔹 بر اساس مضمون آیه ی شریفه، خوف از حشر به سوی پروردگار از لوازم اولیه و نخستین شرط برای اثر گذاری هشدارهای وحیانی و ثمره ی آن کسب تقوا و پرهیزکاری است، به ویژه اینکه آیه ی شریفه با جمله ی «لَیۡسَ لَهُم مِّن دُونِهِۦ وَلِیࣱّ وَلَا شَفِیعࣱ» توهم هر گونه سرپرست و حامی و دستگیر و یاری کننده [غیر از خداوند یا به اذن و رضایت او] را در عرصه ی محشر نفی کرده و بر مفهوم خوف از حشر در پیشگاه پروردگار و لزوم تقوای الهی تأکید می کند 🔷 آیات بعدی (۵۲ و ۵۳ سوره ی انعام) با برحذر داشتن رسول گرامی اسلام از طرد پیروان موحد و مخلص و اشاره به کبر و برتری طلبی اغنیای مرفه و مستکبر، بر نفی و بطلان تمام امتیازات موهوم اجتماعی در مکتب اسلام تأکید نموده و رعایت اصل مساوات در برخورد با پیروان ایمانی را به رسول گرامی اسلام گوشزد می نماید: 🟢 وَلَا تَطۡرُدِ ٱلَّذِینَ یَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِیِّ یُرِیدُونَ وَجۡهَهُۥۖ مَا عَلَیۡكَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَیۡءࣲ وَمَا مِنۡ حِسَابِكَ عَلَیۡهِم مِّن شَیۡءࣲ فَتَطۡرُدَهُمۡ فَتَكُونَ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِینَ ۝ وَكَذَ ٰ⁠لِكَ فَتَنَّا بَعۡضَهُم بِبَعۡضࣲ لِّیَقُولُوۤا۟ أَهَـٰۤؤُلَاۤءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَیۡهِم مِّنۢ بَیۡنِنَاۤۗ أَلَیۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِٱلشَّـٰكِرِینَ/ سوره اﻷنعام ۵۲-۵۳ ✨ و کسانی که بامداد و شامگاه پروردگار خود را می خوانند، در حالیکه رضای او را می جویند، از خود مران، نه از حساب آن ها چیزی بر توست و نه چیزی از حساب تو بر آن هاست که آن ها را برانی پس از ستمکاران شوی و بدین گونه بعضی شان را با بعضی آزمودیم تا بگویند آیا اینانند که خدا از میان ما بر آنان منت نهاده است؟ آیا خداوند به شاکران و سپاسگزارن داناتر نیست؟ 🔹 صدور فرمان الهی مبنی بر عدم طرد پیروان مخلص توحیدی و قراردادن ارزش و اعتبار برای آنان به سبب تقدم بر ایمان، فتنه و آزمایش الهی برای اغنیای مستکبری است که در مکتب اسلام به دنبال ایجاد یا حفظ برخی امتیازات موهوم یا نوعی موقعیت ویژه اجتماعی هستند: «وَلَا تَطۡرُدِ ٱلَّذِینَ یَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِیِّ یُرِیدُونَ وَجۡهَهُ.........وَكَذَ ٰ⁠لِكَ فَتَنَّا بَعۡضَهُم بِبَعۡضࣲ لِّیَقُولُوۤا۟ أَهَـٰۤؤُلَاۤءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَیۡهِم مِّنۢ بَیۡنِنَاۤ» 🟠 در ادامه آیه ی ۵۴ امر به استقبال از مؤمنان به آیات الهی با قول سلام، ابلاغ رحمت پروردگار به آنان و بشارت آنان به غفران و مرحمت در صورت توبه و اصلاح بعد از اعمال سوء جاهلانه است: 🟢 وَإِذَا جَاۤءَكَ ٱلَّذِینَ یُؤۡمِنُونَ بِـَٔایَـٰتِنَا فَقُلۡ سَلَـٰمٌ عَلَیۡكُمۡۖ كَتَبَ رَبُّكُمۡ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ أَنَّهُۥ مَنۡ عَمِلَ مِنكُمۡ سُوۤءَۢا بِجَهَـٰلَةࣲ ثُمَّ تَابَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَأَنَّهُۥ غَفُورࣱ رَّحِیمࣱ/سوره اﻷنعام ۵۴ ✨ و هرگاه کسانی که به آیات ما ایمان می آورند، نزد تو آیند، بگو سلام بر شما پروردگارتان رحمت را بر خود مقرر داشته است، همانا هر کس از شما از روی جهالت کار بدی انجام دهد، سپس بعد از آن توبه کند و اصلاح نماید، مسلماً خدا آمرزنده ی رحمتگر است 🔸 مؤمنان به آیات الهی مخاطبان قول سلام از زبان رسول گرامی اسلام هستند: «وَإِذَا جَاۤءَكَ ٱلَّذِینَ یُؤۡمِنُونَ بِـَٔایَـٰتِنَا فَقُلۡ سَلَـٰمٌ عَلَیۡكُمۡ» 🔸 بشارت بهره مندی از رحمت ویژه کسانی است که آیین اسلام را پذیرفته و به آیات الهی ایمان می آورند؛ رحمتی که پروردگار رحیم آن را بر خود فرض نموده است: «وَإِذَا جَاۤءَكَ ٱلَّذِینَ یُؤۡمِنُونَ بِـَٔایَـٰتِنَا فَقُلۡ سَلَـٰمٌ عَلَیۡكُمۡۖ كَتَبَ رَبُّكُمۡ عَلَىٰ نَفۡسِهِ ٱلرَّحۡمَةَ» 🔸 شرط برخورداری از غفران و مرحمت پروردگار [پس از ایمان به آیات الهی]، توبه حقیقی و اصلاح عملکرد (توبه و اصلاح اعمال سوء پیشین) است: «أَنَّهُۥ مَنۡ عَمِلَ مِنكُمۡ سُوۤءَۢا بِجَهَـٰلَةࣲ ثُمَّ تَابَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَصۡلَحَ فَأَنَّهُۥ غَفُورࣱ رَّحِیمࣱ» https://eitaa.com/nJannatif
🟡 خداوند سبحان و حکیم بعد از بیان نقش، جایگاه و رسالت رسولان الهی و رسول گرامی اسلام و رویکرد دوگانه ی مردم در ارتباط با رسالت آنان و ابلاغ چند دستور مهم به رسول گرامی اسلام در راستای رسالت انذار و تبشیر در مجموعه آیات پیشین، در آیه ی ۵۵ هدف از تفصیل آیات و بیان چنین مطالب روشنگر را آشکار نمودن و تبیین هر چه بهتر راه و رسم مجرمان عنود و مستکبر معرفی فرموده است: 🟢 وَكَذَ ٰ⁠لِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡـَٔایَـٰتِ وَلِتَسۡتَبِینَ سَبِیلُ ٱلۡمُجۡرِمِینَ/سوره اﻷنعام ۵۵ ✨ و بدین سان آیات خود را به روشنی بیان می کنیم تا راه و رسم مجرمان آشکار گردد https://eitaa.com/nJannatif
🟩 بیان وظیفه و خط مشی کلی رسول گرامی اسلام و پیروان توحید در برخورد با مشرکان و تقویت عزم و اراده آنان برای ثبات قدم در مسیر توحید (آیات ۱۰۶ الی ۱۱۳ سوره ی مبارکه ی انعام) 🔵 موضوع مجموعه آیات ۱۰۶ اِلیٰ ۱۱۳ سوره ی مبارکه ی انعام، بیان وظیفه و خط مشی کلی پیامبر و پیروان توحید در برخورد با مشرکان و تقویت عزم و اراده آنان برای ثبات قدم در مسیر اسلام است 🔷 آیات ۱۰۶ و ۱۰۷ خطاب به رسول گرامی اسلام و امر به تبعیت از وحی پروردگار با تأکید بر وحدانیت او و نیز اعراض از مشرکان است با اشاره به این مطلب که شرک آنان خارج از مشیت خداوند نیست و رسول گرامی اسلام نگهدار آن ها [از شرک] و مسئول [ایمان] آن ها نیست: 🟢 ٱتَّبِعۡ مَاۤ أُوحِیَ إِلَیۡكَ مِن رَّبِّكَۖ لَاۤ إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَۖ وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡمُشۡرِكِینَ ۝ وَلَوۡ شَاۤءَ ٱللَّهُ مَاۤ أَشۡرَكُوا۟ۗ وَمَا جَعَلۡنَـٰكَ عَلَیۡهِمۡ حَفِیظࣰاۖ وَمَاۤ أَنتَ عَلَیۡهِم بِوَكِیلࣲ/سوره اﻷنعام ۱۰۶-۱۰۷ ✨ آنچه را که از پروردگارت به تو وحی شده است پیروی کن؛ معبودی جز او نیست و از مشرکان روی بگردان و اگر خداوند می خواست شرک نمی ورزیدند و ما تو را بر آن ها کارساز و نگهبان قرار نداده ایم و تو مسئول و عهده دار آن ها نیز نیستی 🔷 در ادامه در آیه ی ۱۰۸ سوره ی انعام، خداوند حکیم پیروان دین اسلام را از سَبِّ (دشنام دادن و ناسزاگویی) معبودان مشرکان نهی فرموده است و علت این نهی را لزوم حفظ ساحت قدس الهی از سَبّ و بدگویی مشرکان ذکر می نماید: 🟢 وَلَا تَسُبُّوا۟ ٱلَّذِینَ یَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَیَسُبُّوا۟ ٱللَّهَ عَدۡوَۢا بِغَیۡرِ عِلۡمࣲۗ كَذَ ٰ⁠لِكَ زَیَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمۡ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِم مَّرۡجِعُهُمۡ فَیُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا۟ یَعۡمَلُونَ/سوره اﻷنعام ۱۰۸ ✨ و کسانی را که [مشرکان] به جای خدا می خوانند، دشنام ندهید که از سر دشمنی و نادانی، خداوند را دشنام دهند، بدین سان برای هر امتی عمل شان را زینت دادیم، سپس بازگشتشان به سوی پروردگارشان است پس به آنچه انجام می دادند آگاهشان می سازد 🔹 همانطور که ملاحظه می‌شود، علت امکان این عکس العمل جاهلانه و عداوت آمیزِ مشرکان و اینکه آنان در دفاع از معبودهای باطل و دروغین خود [در برابر سبّ و بدگویی مسلمانان] به مقابله به مثل برخاسته تا آنجا که مراعات حریم قدس خداوند را ننمایند، تزیین و زیبا جلوه نمودن عمل هر امت در نظر آن ها دانسته شده است: «وَلَا تَسُبُّوا۟ ٱلَّذِینَ یَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَیَسُبُّوا۟ ٱللَّهَ عَدۡوَۢا بِغَیۡرِ عِلۡمࣲۗ كَذَ ٰ⁠لِكَ زَیَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمۡ» 🔹 اما اینکه تزیین و زیبا جلوه نمودن عمل هر امت در نظر آن ها در آیه ی شریفه مطلق ذکر شده و به خدا نسبت داده شده است به دلیل اثر طبیعی است که هر عمل در روح بشر و حُبِّ آن در نظر او می گذارد و این اقتضای طبیعت بشری و سنت خدا در نظام آفرینش انسان است، بنابراین گاهی اعمال جاهلانه و ناشایست نیز در نظر بشر زیبا جلوه می نماید، در این موارد زشتی عمل به دلیل حبّ و علاقه به آن در نظر مرتکب شونده از بین رفته و به صورتی زیبا جلوه نموده است، اما این به معنای این نیست که آن عمل، عمل درستی باشد یا اینکه مسئولیتی متوجه عمل کننده آن نباشد، به همین دلیل آیه ی شریفه در ادامه بر مفهوم بازگشت به سوی پروردگار و آگاهی هر امت از حقیقت کرده های خود تأکید فرموده است: «ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِم مَّرۡجِعُهُمۡ فَیُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا۟ یَعۡمَلُونَ» https://eitaa.com/nJannatif
🔷 پس از بیان وظیفه و خط مشی کلی رسول گرامی اسلام و پیروان توحید در برخورد با مشرکان در آیات قبلی در ادامه در آیات ۱۰۹ اِلیٰ ۱۱۱ به رویکرد و رویه ی کلی مشرکان در برابر آیات الهی اشاره شده است 🔷 آیه ی ۱۰۹ سوره ی انعام ذکر ادعای مشرکان مبنی بر ایمان آوردن به شرط آمدن معجزه [و نشانه ای مطابق نظر و سلیقه ی آنان] است؛ کلام وحی در همین آیه از عدم ایمان آنان و در آیه ی بعد از علت آن خبر داده است: 🟢 وَأَقۡسَمُوا۟ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَیۡمَـٰنِهِمۡ لَىِٕن جَاۤءَتۡهُمۡ ءَایَةࣱ لَّیُؤۡمِنُنَّ بِهَاۚ قُلۡ إِنَّمَا ٱلۡـَٔایَـٰتُ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَا یُشۡعِرُكُمۡ أَنَّهَاۤ إِذَا جَاۤءَتۡ لَا یُؤۡمِنُونَ ۝ وَنُقَلِّبُ أَفۡـِٔدَتَهُمۡ وَأَبۡصَـٰرَهُمۡ كَمَا لَمۡ یُؤۡمِنُوا۟ بِهِۦۤ أَوَّلَ مَرَّةࣲ وَنَذَرُهُمۡ فِی طُغۡیَـٰنِهِمۡ یَعۡمَهُونَ/سوره اﻷنعام ۱۰۹-۱۱۰ ✨ و با سخت ترین سوگندهایشان به خداوند قسم خوردند که اگر معجزه ای برایشان بیاید، قطعاً به آن ایمان می آورند، بگو معجزات فقط نزد [و در اختیار] خداوند است و شما چه می دانید حقیقت این است که آن گاه که [معجزه] بیاید، ایمان نمی آورند؛  و دل ها و دیدگان شان را [به سزای لجاجت و عنادشان] وارونه و دگرگون بر می گردانیم، همچنان‌ که نخستین بار به آن ایمان نیاوردند و آن ها را درطغیانشان وامی گذاریم تا پیوسته سرگشته بمانند 🔹 «وَنُقَلِّبُ أَفۡـِٔدَتَهُمۡ وَأَبۡصَـٰرَهُمۡ كَمَا لَمۡ یُؤۡمِنُوا۟ بِهِۦۤ أَوَّلَ مَرَّةࣲ وَنَذَرُهُمۡ فِی طُغۡیَـٰنِهِمۡ یَعۡمَهُونَ؛ و دل ها و دیدگان شان را وارونه و دگرگون بر می گردانیم، همچنان‌ که نخستین بار به آن ایمان نیاوردند و آن ها را درطغیانشان وامی گذاریم تا پیوسته سرگشته بمانند» ضمن اینکه ذکر و بیان علت حقیقت «إِذَا جَاۤءَتۡ لَا یُؤۡمِنُونَ؛ آن گاه که معجزه هم بیاید، ایمان نمی آورند» در آیه ی قبل است، بیان پیامد کفر و حق ناپذیری مشرکان و نیز کیفر عناد و لجاجت ورزی آنان است، بر همین اساس در ادامه در آیه ی ۱۱۱، بر دروغین بودن ادعای مشرکان مبنی بر ایمان آوردن [حتی با آمدن برخی از آیات و معجزات پیشنهادی خودشان یا هر نوع معجزه ی دیگری] تأکید فرموده است، ضمن اینکه ایمان آوردن آن ها را منوط به مشیت الهی می داند: 🟢 وَلَوۡ أَنَّنَا نَزَّلۡنَاۤ إِلَیۡهِمُ ٱلۡمَلَـٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَحَشَرۡنَا عَلَیۡهِمۡ كُلَّ شَیۡءࣲ قُبُلࣰا مَّا كَانُوا۟ لِیُؤۡمِنُوۤا۟ إِلَّاۤ أَن یَشَاۤءَ ٱللَّهُ وَلَـٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ یَجۡهَلُونَ/سوره اﻷنعام ۱۱۱ ✨ و مسلماً اگر فرشتگان را به سوی آن ها نازل می کردیم و مردگان با آنان سخن گفته و تکلم می کردند و همه چیز را گروه گروه مقابل آن ها گرد می آوردیم، ایمان نمی آوردند، مگر اینکه خدا بخواهد، ولی بیشترشان نادانی و جهالت می ورزند 🔷 پس از اشاره به رویکرد و رویه ی کلی مشرکان در برابر آیات الهی که همانا حق ناباوری و بهانه جویی و لجاجت و عناد و انکار و حق گریزی است، در ادامه برای تأکید بر فرمان «وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡمُشۡرِكِینَ» و ایجاد و تقویت عزم و اراده راسخ در رسول گرامی اسلام و پیروان آن حضرت و نیز استقامت و ثبات قدم آنان در مسیر توحید، به دشمنی و عداوت شیاطین جن و انس و مقابله آنان با نهصت انبیاء در طول تاریخ در آیه ی ۱۱۲ و نیز فلسفه وجودی شیاطین در آیه ی ۱۱۳ سوره ی انعام اشاره شده است: 🟢 وَكَذَ ٰ⁠لِكَ جَعَلۡنَا لِكُلِّ نَبِیٍّ عَدُوࣰّا شَیَـٰطِینَ ٱلۡإِنسِ وَٱلۡجِنِّ یُوحِی بَعۡضُهُمۡ إِلَىٰ بَعۡضࣲ زُخۡرُفَ ٱلۡقَوۡلِ غُرُورࣰاۚ وَلَوۡ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُۖ فَذَرۡهُمۡ وَمَا یَفۡتَرُونَ ۝ وَلِتَصۡغَىٰۤ إِلَیۡهِ أَفۡـِٔدَةُ ٱلَّذِینَ لَا یُؤۡمِنُونَ بِٱلۡـَٔاخِرَةِ وَلِیَرۡضَوۡهُ وَلِیَقۡتَرِفُوا۟ مَا هُم مُّقۡتَرِفُونَ/ سوره اﻷنعام ۱۱۲-۱۱۳ ✨ و این گونه برای هر پیامبری دشمنانی از شیاطین انس و جن قرار دادیم که برای فریب و اغفالگری، سخنان فریبنده القا کنند و اگر پروردگارت می خواست چنین نمی کردند، پس آنان را با آنچه با دروغ به هم می بافند واگذار و تا دل های کسانی که به آخرت ایمان ندارند به آن [القائات و گفتار فریبنده باطل] متمایل شود و آن را بپسندد و آنچه را که آنان انجام دادنی [و در صدد ارتکاب آن] هستند مرتکب شوند. https://eitaa.com/nJannatif
🟠 نقش مشیت الهی در هدایت و ضلالت انسان 🔶 با دقت و تأمل در مجموعه آیات این مبحث از سوره ی مبارکه ی انعام، در می یابیم که مفهوم «مشیت خداوند» در این آیات به طور ویژه و در ارتباط با مفهوم «هدایت و ضلالت انسان» مورد توجه، تکرار و تأکید قرار گرفته است 🔸 در آیه ی ۱۰۷ ضمن بیان حکم اعراض از مشرکان، به این نکته اشاره شده است که شرک مشرکان خارج از «مشیت خداوند» نیست: «وَلَوۡ شَاۤءَ ٱللَّهُ مَاۤ أَشۡرَكُوا۟؛ و اگر خداوند می خواست شرک نمی ورزیدند» 🔸 کلام وحی هم چنین در ادامه پس از اشاره به جهالت و عداوت و بهانه جویی و عناد و حق ناپذیری مشرکان در آیات ۱۰۸ اِلیٰ ۱۱۱، ایمان آوردن مشرکان را نیز منوط به «مشیت خداوند» دانسته است: «مَّا كَانُوا۟ لِیُؤۡمِنُوۤا۟ إِلَّاۤ أَن یَشَاۤءَ ٱللَّهُ؛ ایمان نمی آوردند مگر اینکه خدا بخواهد» 🔸 و نیز هم چنین در ادامه فعل شیاطین برای مقابله با نهضت انبیا که موضوع سخن در آیات ۱۱۲ و ۱۱۳ و عبارت است از تلقین سخنان فریبنده برای اغفال منکران آخرت را نیز خارج از دایره «مشیت الهی» نمی داند: «وَلَوۡ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ؛ و اگر پروردگارت می خواست چنین نمی کردند» 🟡 با تأمل در معناشناسی واژه «مشیت الهی» در آیات فوق و ارتباط آن با مفهوم «هدایت و ضلالت انسان» به این حقیقت دست می یابیم که «مشیت الهی» همواره بر این است که طالبان و جویندگان حق و حقیقت را هدایت نماید، اما ضلالت معاندن و حق گریزان نیز خارج از «خواست و مشیت او» نیست 🟣 به عبارت دیگر «مشیت خدا» بر ایمان و هدایت انسان زمانی واقع می شود که انسان به «اختیار» خود طالب و جویای هدایت باشد، اما اگر انسان بنای حق ناپذیری، بهانه جویی و عناد و لجاجت داشته باشد، بنا بر «اختیار» خود و نیز «مشیت الهی» از مسیر ایمان و هدایت جامانده و در مسیر گمراهی سرگردان می ماند، بر این اساس خداوند حکیم جَعل دشمنان شیطان صفت جن و انس و عداوت آنان با انبیاء و فعل آنان در جهت مقابله با نهضت انبیاء (که تلقین سخنان فریبنده به یکدیگر است و نتیجه ی آن ایجاد میل به پذیرش باطل در منکران آخرت و ارتکاب معاصی توسط آنان است) را نیز در دایره ی «خواست و مشیت خود» ذکر فرموده است نه خارج از آن تا بدین وسیله مؤمنان موحد و حق گرا در مسیر هدایت و تکامل قرار گرفته و از کافران عنود و حق گریز متمایز شوند https://eitaa.com/nJannatif
🟩 نفی و ابطال برخی اعمال جاهلانه و احکام خرافی رایج میان مشرکان در زمینه فرزند کشی و نحوه بهره مندی از محصولات کشاورزی و انعام و بیان حکم اِباحه بهره مندی از محصولات کشاورزی و اصنافی از انعام (آیات ۱۴۰ اِلیٰ ۱۴۲ سوره ی مبارکه ی انعام) 🔵 اعراب جاهلی در زمان جاهلیت قبل از بعثت نبی مکرم اسلام و نزول کتاب مقدس قرآن، نه تنها در عقیده به اصول اعتقادی دین و در حوزه فکر و باور بلکه در برخی احکام و دستورات دینی و حوزه رفتار و منش و اخلاق نیز دچار انحراف و انحطاط شده بودند، بر این اساس همانطور که بسیاری از آیات سوره ی انعام در فضای نزولی این سوره ی مبارکه (سال چهارم بعثت) در مقام احتجاج با مشرکان و بیان و اثبات اصول مهم دین اسلام و مبارزه با انحرافات عقیدتی و انحطاط فکری آنان است، آیات دیگری (مجموعه آیات ۱۳۶ اِلیٰ ۱۶۰) نیز در مقام احتجاج با مشرکان و نفی اعمال جاهلانه آنان و مبارزه با بدعت های آنان ضمن بیان نمونه هایی از این اعمال جاهلانه و احکام خرافی رایج میان آنان و بدعت گذاری آنان در دین است، از جمله در آیه ی ۱۴۱ سوره ی انعام قتل اولاد به عنوان مصداق بارزی از اعمال جاهلانه آنان و تحریم رزق خدا بر خود از طریق پیروی از خرافات و احکام ساختگی به شدت محکوم شده است: 🟢 قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِینَ قَتَلُوۤا۟ أَوۡلَـٰدَهُمۡ سَفَهَۢا بِغَیۡرِ عِلۡمࣲ وَحَرَّمُوا۟ مَا رَزَقَهُمُ ٱللَّهُ ٱفۡتِرَاۤءً عَلَى ٱللَّهِۚ قَدۡ ضَلُّوا۟ وَمَا كَانُوا۟ مُهۡتَدِینَ/سوره اﻷنعام ۱۴۰ ✨ قطعاً کسانی که فرزندان خود را از روی سفاهت و نادانی کشتند و آنچه را که خدا روزیشان کرده بود از روی افترا به خدا حرام شمردند سخت زیان دیدند، به راستی گمراه شدند و راه یافته نبودند https://eitaa.com/nJannatif
🟠 خداوند حکیم پس از اینکه فرزند کشی مشرکان را عملی سفیهانه و غیرمعقول و این عمل و نیز تحریم در بهره مندی یا تبعیض در استفاده از بخشی از محصولات کشاورزی و نیز اصنافی از اَنعام (چهارپایان) را در میان خودشان به زعم و گمان باطل به شدت محکوم کرده و بلکه مایه ی خسارت، ضلالت و عدم راه یافتگی آنان ذکر فرمود، برای اینکه بر خرافی بودن و ساختگی بودن این سنت های جاهلانه تأکید فرموده و آن ها را به طور کامل نفی و باطل اعلام نماید، در ادامه در آیات ۱۴۱ و ۱۴۲ سوره ی انعام حکم اِباحه (اذن و جواز) بهره مندی از انواع محصولات کشاورزی و اصنافی از انعام را بیان نموده و چند دستور مهم اخلاقی نیز در این زمینه صادر فرموده است: 🟢 وَهُوَ ٱلَّذِیۤ أَنشَأَ جَنَّـٰتࣲ مَّعۡرُوشَـٰتࣲ وَغَیۡرَ مَعۡرُوشَـٰتࣲ وَٱلنَّخۡلَ وَٱلزَّرۡعَ مُخۡتَلِفًا أُكُلُهُۥ وَٱلزَّیۡتُونَ وَٱلرُّمَّانَ مُتَشَـٰبِهࣰا وَغَیۡرَ مُتَشَـٰبِهࣲۚ كُلُوا۟ مِن ثَمَرِهِۦۤ إِذَاۤ أَثۡمَرَ وَءَاتُوا۟ حَقَّهُۥ یَوۡمَ حَصَادِهِۦۖ وَلَا تُسۡرِفُوۤا۟ۚ إِنَّهُۥ لَا یُحِبُّ ٱلۡمُسۡرِفِینَ ۝ وَمِنَ ٱلۡأَنۡعَـٰمِ حَمُولَةࣰ وَفَرۡشࣰاۚ كُلُوا۟ مِمَّا رَزَقَكُمُ ٱللَّهُ وَلَا تَتَّبِعُوا۟ خُطُوَ ٰ⁠تِ ٱلشَّیۡطَـٰنِۚ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوࣱّ مُّبِینࣱ/سوره اﻷنعام ۱۴۱-۱۴۲ ✨ و او کسی است که باغ هایی از درختان داربستی و غیر داربستی و درخت خرما و کشتزار با محصولات گوناگون و زیتون و انار، شبیه به هم و بی شباهت به هم را پدید آورد، از محصول آن هنگامی که بار داد بخورید و حق آن را [که به تهی دستان اختصاص داده شده است] روز چیدنش بپردازید ولی اسراف و زیاده روی نکنید، همانا او اسراف کاران را دوست ندارد و نیز از چهارپایانِ دامی انواع بزرگ باربر و انواع کوچک کرک دار و پشم دهنده؛ از آنچه خدا روزیتان کرده بخورید و از گام های شیطان پیروی نکنید، همانا او برای شما دشمنی آشکار است. 🔶 اصنافی از انعام که اذن و جواز بهره مندی از آنان در آیه ی ۱۴۲ سوره ی انعام با تعبیر «حَمُولَةࣰ» به آن اشاره شده است بر اساس مضمون آیه ی ۱۴۴ همین سوره عبارت است از: شتر (نر و ماده) و گاو (نر و ماده) 🔶 و اصنافی از انعام که اذن و جواز بهره مندی از آنان در آیه ی ۱۴۲ سوره ی انعام با تعبیر «فَرۡشࣰا» به آن اشاره شده است بر اساس مضمون آیه ی ۱۴۳ همین سوره عبارت است از: گوسفند (نر و ماده) و بز (نر و ماده) https://eitaa.com/nJannatif
🟩 ذکر مأموریت رسول گرامی اسلام در دفاع از رسالت توحیدی خویش و تأکید بر استقامت و ثبات قدم در مسیر توحید و هشدار دهی نسبت به مسئولیت هر نفس نسبت به عملکرد خویش و بیان موقعیت و جایگاه انسان در جهان هستی و سنت ابتلای الهی در ارتباط با داده ها (آیات ۱۶۱ الیٰ ۱۶۵ سوره ی مبارکه ی انعام) 🔵 همانطور که ملاحظه شد، بخش مهمی از آیات سوره ی مبارکه ی انعام ذکر احتجاجات رسول گرامی اسلام با مشرکان و کافران ربوبیت خداوند و برای اثبات اصول اساسی دین اسلام و نفی و ابطال برخی عقاید انحرافی و اعمال جاهلانه و احکام خرافی رایج میان آنان است، در همین راستا و بر اساس مجموعه آیات ۱۶۱ اِلیٰ ۱۶۴ سوره ی انعام آن حضرت مأموریت یافته است تا در مقابله با مخالفت ها، دشمنی ها و کارشکنی های مشرکان به دفاع از رسالت توحیدی خویش پرداخته و بر استقامت و ثبات قدم خویش در مسیر توحید تأکید نماید و نسبت به مسئولیت هر نفس در قبال عملکرد خویش در پیشگاه پروردگار هشدار دهد 🟠 آن حضرت به اشاره وحی و تعلیم پروردگار، هدایت خویش به توحید و آیین اسلام را همانا راهیابی به صراط مستقیم، دین قیّم و ملّت ابراهیم خلیل معرفی نموده و در ادامه با اظهار تجلی اعتقاد به توحید در عمل و تأکید بر اخلاص خویش در عبادت و عبودیت، بر حقانیت راه و رسم خود و صدق دعوت توحیدی خویش تأکید فرموده است: 🟢 قُلۡ إِنَّنِی هَدَىٰنِی رَبِّیۤ إِلَىٰ صِرَ ٰ⁠طࣲ مُّسۡتَقِیمࣲ دِینࣰا قِیَمࣰا مِّلَّةَ إِبۡرَ ٰ⁠هِیمَ حَنِیفࣰاۚ وَمَا كَانَ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِینَ ۝ قُلۡ إِنَّ صَلَاتِی وَنُسُكِی وَمَحۡیَایَ وَمَمَاتِی لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ ۝ لَا شَرِیكَ لَهُۥۖ وَبِذَ ٰ⁠لِكَ أُمِرۡتُ وَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلۡمُسۡلِمِینَ/سوره اﻷنعام ۱۶۱-۱۶۳ ✨ بگو به یقین پروردگارم مرا به راه مستقیم هدایت نمود، دینی پایدار و استوار، آیین ابراهیم حق گرا و او از مشرکان نبود؛ بگو همانا نماز من و عبادات من و زندگی من و مرگ من برای خداوند پروردگار جهانیان است، او را شریکی نیست و به آن دستور یافته ام و من نخستین مسلمانم 🟡 در ادامه ضمن تأکید بر استقامت و ثبات قدم خویش در مسیر توحید و عدم اتخاذ شریک برای پروردگار، به مسئولیت هر کس در قبال اعمال و آثار کسب شده توسط نفس خویش، اشاره نموده و بازگشت به سوی پروردگار را یادآوری می نماید: 🟢 قُلۡ أَغَیۡرَ ٱللَّهِ أَبۡغِی رَبࣰّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَیۡءࣲۚ وَلَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٍ إِلَّا عَلَیۡهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةࣱ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَیُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ فِیهِ تَخۡتَلِفُونَ/سوره اﻷنعام ۱۶۴ ✨ بگو آیا جز خدا پروردگاری بجویم در حالی که او پروردگار هرچیزی است و هیچ نفسی جز به زیان خود کسب نمی کند و هیچ باربرداری بار دیگری را بر دوش نمی گیرد، سپس بازگشت شما به سوی پروردگارتان است؛ پس شما را به آنچه درباره آن اختلاف می گردید، آگاهتان می کند 🟣 کلام حکیمانه وحی در ادامه در آیه پایانی سوره ی انعام ضمن بیان موقعیت و‌ جایگاه انسان در جهان هستی و اشاره به برتری بخشی بعضی بر بعضی در نظام خلق و تدبیر، سنت ابتلای الهی در ارتباط با داده ها را گوشزد نموده و در این راستا دو شأن از شئون ربوبیتی در ارتباط با عملکرد انسان را مورد تأکید قرار داده است: 🟢 وَهُوَ ٱلَّذِی جَعَلَكُمۡ خَلَـٰۤىِٕفَ ٱلۡأَرۡضِ وَرَفَعَ بَعۡضَكُمۡ فَوۡقَ بَعۡضࣲ دَرَجَـٰتࣲ لِّیَبۡلُوَكُمۡ فِی مَاۤ ءَاتَىٰكُمۡۗ إِنَّ رَبَّكَ سَرِیعُ ٱلۡعِقَابِ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورࣱ رَّحِیمُۢ/سوره اﻷنعام ۱۶۵ ✨ و اوست کسی که شما را جانشینان [یکدیگر] در زمین قرار داد و بعضی از شما را بر بعضی دیگر به درجاتی برتری داد تا شما را در آنچه به شما داده، بیازماید، همانا پروردگارت زود کیفر و قطعاً او بسیار آمرزنده ی رحمتگر است https://eitaa.com/nJannatif