👆 ادامه پست قبل
🔺فهرست آرزوهای پراکنده جای نظریه توسعه
🖊️ محمد کارخانه
🔹این واقعیت را نمیتوان از تحلیل توسعه ایران حذف کرد. فشار خارجی، بهویژه هنگامی که بر زیرساختهای اقتصادی و امکان دسترسی به منابع و فناوری اثر میگذارد، صرفاً یک متغیر جانبی نیست، میتواند بر مسیر سرمایهگذاری، هزینه #تولید، رفاه خانوارها و ظرفیت برنامهریزی بلندمدت اثر بگذارد.از این منظر، توصیه به ادغام در اقتصاد جهانی یا حضور در نهادهای بینالمللی، بدون تحلیل توزیع قدرت در #نظام_جهانی، کافی نیست.
🔹پرسش این نیست که تعامل با جهان خوب است یا بد، بلکه این است که تعامل با چه شرایطی، بر اساس چه تضمینهایی و با چه میزان استقلال تصمیمگیری صورت میگیرد. کشوری که با فشار خارجی روبهروست، ناگزیر است همزمان دو مسئله را حل کند: گسترش همکاریهای اقتصادی و علمی، و حفظ ظرفیت تصمیمگیری مستقل در حوزههای راهبردی.
♦️ توسعه ملی بدون استقلال راهبردی؟
🔹توسعه را نمیتوان صرفاً با میزان شباهت به الگوهای رایج در کشورهای غربی سنجید. تجربه تاریخی کشورها یکسان نیست و مسیرهای موفق توسعه نیز از ترکیبهای متفاوتی از سیاست صنعتی، نهادهای دولتی، سرمایهگذاری در #آموزش، حمایت از #تولید_داخلی و تعامل بینالمللی شکل گرفتهاند. برای ایران، #توسعه_ملی باید به معنای افزایش توان جامعه در #تولید_دانش، ارتقای فناوری، تقویت بنیانهای صنعتی، بهبود رفاه عمومی و کاهش آسیبپذیری در برابر فشارهای خارجی باشد. بنابراین، یادگیری زبان انگلیسی و بهرهگیری از دانش جهانی میتواند ارزشمند باشد، اما نباید بهجای تولید #دانش_بومی، شناخت تاریخ ایران و تقویت نهادهای علمی مستقل بنشیند.
شاید اصلا در این شرایط زبان چینی یا روسی اولویت بیشتری برای ما داشته باشد اما ذهن استعمار زده هنوز بر همان مدار قرن نوزدهم میچرخد.
🔹همچنین ارتباط با #اقتصاد_جهانی زمانی در خدمت توسعه ملی قرار میگیرد که به افزایش ظرفیت تولیدی و قدرت انتخاب کشور کمک کند، نه اینکه صرفاً وابستگیهای موجود را در قالبی جدید بازتولید کند.
♦️ علم توسعه یا ایدئولوژی توسعه؟
🔹نقد فهرست سیگانه سریعالقلم را باید از سطح مخالفت با چند توصیه فراتر برد و به پرسشی بنیادیتر رساند:
🔹چه زمانی گفتمان توسعه از دانش تجربی فاصله میگیرد و به مجموعهای از ارزشگذاریهای سیاسی و فرهنگی تبدیل میشود؟
پاسخ در روش نهفته است. نظریه توسعه باید مفروضات خود را آشکار کند، شواهد ارائه دهد، روابط علّی را توضیح دهد، امکان نقد و ابطال را بپذیرد و شرایط تاریخی و ژئوپلیتیک هر کشور را در تحلیل وارد کند. بدون این الزامات، اصطلاحاتی چون «#پیشران»، «#عقلانیت» و «#توسعهیافتگی» ممکن است بیش از آنکه ابزار تبیین باشند، پوششی علمی برای ترجیحات هنجاری و مقاصد پنهان نگارنده باشند. ایران برای عبور از مشکلات توسعهای خود نه به انکار دستاوردهای علمی جهان نیاز دارد و نه به پذیرش بیچونوچرای الگوهای وارداتی.
🔹نیاز اصلی، نظریهای تاریخی، نهادی و واقعگراست که هم کاستیهای داخلی را توضیح دهد، هم فشارهای خارجی را جدی بگیرد و هم میان پیشرفت علمی، #عدالت_اجتماعی و #استقلال_ملی پیوند برقرار کند. مسئله این نیست که ایران باید توسعه یابد یا با جهان تعامل کند، مسئله این است که چه نوع توسعهای، با چه هزینهای، به سود چه کسانی و با چه میزان استقلال و عدالت حاصل خواهد شد. این پرسشها را نمیتوان با یک فهرست پاسخ داد، پاسخ به آنها مستلزم پژوهش تجربی، مناقشه نظری و شناخت دقیق تاریخ و جامعه ایران است.
#نوآورد
رسانه انتقادی علوم اجتماعی
👇با ما همراه باشید در
بله| ایتا
🆔@newavard
🔹در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱، رهبر لیبی، #معمر_قذافی توسط جهادیستهای مزدور ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا در جریان تهاجم وحشیانهشان به #لیبی به قتل رسید.
🔹دو سال پیش از این تهاجم در سال ۲۰۰۹، #هیلاری_کلینتون #دموکرات آمریکایی، پسر قذافی را در واشنگتن پذیرفت و به او وعده سرمایهگذاری داد، اما بعد او و پدرش را به شکلی هولناک به قتل رساند و پس از آن خندید.
🔹پس از این حوادث، لیبی از پررونقترین کشور در سراسر آفریقا، به فقیرترین کشور قاره و به جهنمی تحت کنترل تروریستهای مزدور غرب تبدیل شد که بزرگترین تجارتشان قاچاق انسان است، بازارهای بردهفروشی که زنان را به قیمت سیصد دلار میفروشند، ربایش گسترده مهاجرانی که سعی در رسیدن به سواحل اروپا را دارند؛ مهاجرانی که در دریا شکار میشوند و به اردوگاههای خاص فرستاده میشوند.
🔹دلایل کاملاً روشن بود: لیبی هشتمین ذخایر نفتی بزرگ جهان را دارد با جمعیتی هفت میلیون نفری و بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار ذخایر بینالمللی که توسط غرب غارت شد.
🔹نقش مطبوعات مزدور غربی که از تخریب لیبی حمایت کردند، از قتل وحشیانه قذافی لذت بردند، ویدیوهای سادیستیک از شکنجه او را به میلیونها نفر نشان دادند، و سپس از سرنوشت مردمی که با فقر و وحشیگری دست و پنجه نرم میکردند بیتفاوت گذشتند، نفرتانگیز بود.
🔹ناتو در جریان مداخله نظامی سال ۲۰۱۱ در لیبی، غیرنظامیان را در حملات هوایی خود هدف قرار داده است. در دههزار حمله هوایی علیه لیبی از چهلهزار بمب استفاده کرده. شهرهایی مانند بنغازی را نابود کرد. بیش از پنجاههزار نفر را در هفتماه به قتل رساند، آمار منتشرشده از کشتهشدگان پس از تهاجم ناتو به ۳۶۰,۰۰۰ کشته هم رسید.
🔹آمریکا سلاحهای لیبی را گرفت، هیلاری به قذافی وعده سرمایهگذاری داد؛ اما قذافی رفت و بعد از آن دهها هزار نفر دیگر هم قربانی شدند. هیلاری دموکرات هنوز میخندد.
🖊️ حمیدرضا فلاح سامانی
#نوآورد
رسانه انتقادی علوم اجتماعی
👇با ما همراه باشید در
بله| ایتا
🆔@newavard
📌دیپلماسی انتظار؛ قاتل امید اجتماعی
🔹از مسائل قابل تأمل در نسبت میان #سیاست_خارجی و جامعه، شکلگیری نوعی «#سیاست_انتظار» است؛ وضعیتی که در آن افق امید، انتظارات اقتصادی و حتی تصور #جامعه از آینده، به نتیجه #مذاکرات و اراده بازیگران خارجی عمدتاً مخالف و دشمن گره میخورد. در چنین شرایطی، توافق از یک ابزار در #سیاست_خارجی فراتر رفته و به متغیری تعیینکننده در ذهنیت عمومی تبدیل میشود؛ گویی مسیر پیشرفت، ثبات و بهبود #زندگی_اجتماعی، نه از ظرفیتهای درونی جامعه، بلکه از دریچه #توافق با قدرتهای خارجی عبور میکند.
🔹از منظر #جامعهشناسی_سیاسی، این وضعیت را میتوان نوعی برونسپاری افق #امید_اجتماعی دانست؛ پدیدهای که در آن، عاملیت جمعی و اعتماد به توانمندیهای داخلی به حاشیه رانده شده و جامعه در موقعیت انتظار برای تصمیمی قرار میگیرد که خارج از اراده مستقیم آن اتخاذ میشود. پیامد چنین وضعیتی، صرفاً وابستگی روانی به اخبار #دیپلماتیک نیست؛ بلکه بازتولید نوعی نااطمینانی ساختاری است که در آن، هر تحول در #مناسبات_خارجی میتواند انتظارات #اقتصادی، رفتار #سرمایهگذاری، تصمیمات خانوار و حتی محاسبات فعالان اجتماعی را دستخوش نوسان کند.
🔹مسئله اساسی آن است که در این صورتبندی، مذاکره بهتدریج از جایگاه یک ابزار برای تأمین #منافع_ملی خارج شده و به غایت سیاست خارجی تبدیل میشود. این همان خطای محاسباتی است که پیشتر نیز در تجربه مواجهه #ایران با #ایالات_متحده، هزینههای راهبردی خود را نشان داده است؛ تصور اینکه استمرار اشتیاق به توافق، بهخودیخود میتواند طرف مقابل را به پذیرش حقوق و #منافع_ملی وادار کند.
🔹حال آنکه در مناسبات #بینالمللی، اراده سیاسی بدون پشتوانه #قدرت و بازدارندگی، الزاماً به تولید توافقی پایدار و متوازن منجر نمیشود.
از این منظر، بازدارندگی را نباید صرفاً در چارچوب یک مفهوم #نظامی محصور کرد. #بازدارندگی، بخشی از زیرساخت #امنیت_اجتماعی و پیششرط کاهش نااطمینانی در افق زندگی جمعی است.
🔹جامعهای که امنیت و آینده خود را وابسته به رضایت #قدرتی_خارجی میبیند، در معرض نوعی تعلیق راهبردی قرار میگیرد؛ تعلیقی که میتواند ظرفیت برنامهریزی، خودباوری و کنشگری اجتماعی را فرسوده کند.
🔹بنابراین، مسئله فقط چگونگی مذاکره نیست، بلکه نسبت میان #قدرت_ملی، #استقلال تصمیمگیری و #اعتماد_جامعه به توانمندیهای خویش است.
🔹البته نقد سیاست انتظار به معنای نفی مطلق #دیپلماسی یا بیاهمیت دانستن توافق نیست. مذاکره زمانی میتواند در خدمت منافع ملی قرار گیرد که ابزار تأمین حقوق کشور باشد، نه جایگزین قدرتسازی و بازدارندگی.
🔹 تفاوت معناداری وجود دارد میان مذاکره از موضع برخورداری از قدرت و اصرار بر توافق به هر قیمت؛ اولی میتواند محصول موازنه قدرت باشد و دومی ممکن است به بازتولید محاسبات غلط طرف مقابل بینجامد.
🔹از همین رو، بازسازی امید اجتماعی مستلزم تغییر نقطه اتکای آن است؛ امیدی که باید بر ظرفیت تولیدی، توان علمی، #انسجام_اجتماعی، اصلاح حکمرانی و قدرت دفاعی کشور استوار باشد، نه بر نوسانات میز مذاکره. جامعه نباید در انتظار توافق بماند تا زندگی خود را آغاز کند و نظام حکمرانی نیز نباید آینده توسعه را به متغیرهای خارج از کنترل خود گره بزند.
🔹مسئله جمهوری اسلامی نه گریز از دیپلماسی، بلکه رهایی از دیپلماسیزدگی است؛ نه اشتیاق به #منازعه، بلکه پرهیز از نمایش اشتیاق یکطرفه به توافق. صلح پایدار از مسیر التماس برای توافق عبور نمیکند؛ بلکه زمانی امکان تحقق مییابد که طرف مقابل، هزینه تعرض و نقض تعهدات را واقعی و محاسبهپذیر بداند.
🔹جامعهای که امید خود را بر قدرت خویش بنا کند، مذاکره را انتخاب میکند، نه پناهگاه؛ و صلح را از موضع اقتدار مطالبه میکند، نه از موضع انتظار.
🖊️ علیرضا کمالی
#نوآورد
رسانه انتقادی علوم اجتماعی
👇با ما همراه باشید در
بله| ایتا
🆔@newavard
.
📌۲۶۰ شب پایداری ایرانیان علیه منطق بازاری غنینژادها
♦️#موسی_غنینژاد در مباحثات اخیرش حواشی زیادی خلق کرده. او به اظهارنظر در حیطههای مختلف میپردازد. از #جامعهشناسی و #تاریخ گرفته تا فقاهت و دیانت و عرفان. اما چه چیزی به غنینژاد چنان اعتماد به نفسی میدهد که بتواند در تمام مسائل نظر بدهد؟!
🔹پاسخ در کلام خود او است: #اقتصاد! دیگرانی که غنینژاد با آنها بحث میکند سواد ندارند و نخواندهاند، چون اقتصاد نمیدانند.
اقتصاد علم اعداد است و مگر ممکن است اعداد خطا کنند؟! اینجا است که میتوان فهمید دامنه درگیری غنینژاد صرف #دین دولتی و #سوسیالیسم نیست؛ او اساس #علوم_اجتماعی را زیر سوال میبرد. تفوق اقتصاد و به تبع آن نظام بازار البته مسئله تازهای نیست.
🔹اقتصاد علم نابی است که بدون جهتگیری و قضاوت حکم میراند و همه باید در برابر این خدایگان نوین گردن نهند. در مقابل علوماجتماعی رشتهای است که هر علم را در بسترش مورد مطالعه قرار میدهد، از جمله اقتصاد. علوماجتماعی است که ابزاری فراهم میکند برای نشان دادن سازوکار اعمال قدرت در بازار؛ و واسازی این نسبت بیش از همه برای اقتصاددانی مثل غنینژاد سخت میآید.
🔹علم اجتماعی کورسوی #جامعه است تا در برابر فشار #بازار زنده بماند و همین جا است که از قضا اقتصاد مورد نظر غنینژاد حامی سلطه است و علوماجتماعی حامی جامعه. آری، جامعه! همان کلمهای که غنینژاد سوسیالیستی میخواندش!
🔹جنگها، مصائب، فقر و پوچی مدرن تالیهای #سرمایهداری مورد نظر غنینژاد هستند و او به جای پاسخ دادن به این نتایج مشهود و انکارناپذیر به منتقدان برچسب میزند. یکی را شیاد میخواند، دیگری را بیسواد. جالب آنکه استاد پیر و فرزانه به جای استدلال (که مدعی آن است) برای پدیدهای در مقیاس #انقلاب از ویسکی خوردن دو نفر در یک کافه مثال میآورد!
🔹به جای پرداختن به اندیشه #فوکو مسائل جنسیاش را برجسته میکند و با این ادعا که فاشیسم از اندیشه #نیچه و #هایدگر بیرون آمده، است پرونده فلسفه آنها را میبندد. این است روششناسی آقای اقتصاددان!
🔹غنینژاد در nامین برنامه #مناظره و مصاحبهاش میگوید: «پس از انقلاب چه پیشرفتی کردهایم؟». فراموش میکند موشکهایی که میگفت «مگر چه ساختهایم و اگر در بازار آزاد میساختیم هم کاراتر و هم ارزانتر بود» اینک اربابان بازار آزاد را به زانو در آورده است؟!
🔹غنینژاد احتمالا مثل #قوچانی فکر میکند #باستانگرایی طباطبایی است که کشور را تاکنون حفظ کرده، حقیقت اما چیز دیگری است.
🔹واقعیت ورای #ایدئولوژی اصحاب بازار است. آن نیروی اجتماعی و نظامی که اینک ایران را در برابر هجمههای بیسابقه آزمندان منابع این سرزمین و دشمنان دادخواهی و مظلومیاوری ایرانیان حفظ کرده است را باید در اندیشه مردی جست که پیکرش را میلیونها نفر تشییع کردند و بیش از ۲۶۰ شب است #مبعوث بر خون او و فراتر از منافع بازار آلوده در خیابانها خواب دوستان برونمرزی و درونمرزی غنینژاد را آشفته کردهاند.
🔹منطق بازار حکم میکرد با سالها #تحریم ایرانیان و ضمیمهکردن پروپاگاندای «منوتو» و «تاسیانی» و در نهایت حمله نظامی کار تمام شود، اما منطق بازار سرمایهسالارانه تکنولوژیک مدرن در برابر منطق فرهنگ «صبوری دهقانی» و «#جمعگرا» و «#فتوتی» تاریخی ایرانیان سر تسلیم فرود آورد.
🖊️محمدحسام غفوری
#نوآورد
رسانه انتقادی علوم اجتماعی
👇با ما همراه باشید در
بله| ایتا
🆔@newavard