(معلومات و ظرائف و لطائف قرآنی) جهت تنوع و تغییر مزاج و مذاق دوستان بحث☺️

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: آیا نزاع مشتق در همه مشتقات جریان دارد یا اینکه در مسئله باید قائل به تفصیل بشویم؟؟؟ پاسخ به سوال : در اینجا چند قول وجود دارد. قول اول: نظر مشهور اصولیین که قائل هستند به جریان نزاع در همه مشتقات اصولیه از اسم فاعل گرفته تا اسم آلت مشتق از اطلاق کلام میرزای قمی ره در جلد ۱ صفحه ۱۵۶ تا ۱۵۸ این قول استفاده میشود که نزاع در همه جریان دارد..اگر چه ایشان مشتق را حقیقت در متلبِّس میداند. از کلام آخوند خراسانی ره و محقق خوئی ره و علامه مظفّر ره همین قول استفاده میشود 🔺تذکر :البته ما در مورد اسم زمان جداگانه بحث خواهیم کرد. که آیا اساسا نزاع مشتق در آن جریان دارد یا خیر. قول دوم: تفصیل فاضل تونی ره در الوافیه به نقل منتهی الدرایه،تفصیل خاصی را داده و شاید اساس طرح این مقدمه از ناحیه محقق خراسانی ره به خاطر تعریض به تفصیل ایشان بوده، نظر ایشان؛ اگر مبداء اشتقاق از ملکات باشد مثل مجتهد و طبیب، واگر از قبیل صنعت باشد(مثل نجار ،حدّاد ،نسّاج خیّاط ،بنّاء) ویا اگر از قبیل حرفه باشد(مثل تاجر،کاسب،بقال) در اینجا حقیقت در اعم میباشد. اما اگر از افعال باشد [مثل ضرب، واکل ،وشرب، قتل ،ونصر،] در اینجا حقیقت در متلبّس است. قول سوم: تفصیل صاحب فصول است بین اسم فاعل و صفت مشبّه ای که به معنای اسم فاعل و مصدری که به معنای فاعل باشد و بین سایر مشتقات مثل اسم مفعول و........ در اولی جاری ولی در اسم مفعول و بقیه جاری نیست. قول چهارم: تفصیل محقق نائینی ره بین اسم آلت و مفعول و بین سایرین..در اولی جاری نمیشود ولی در بقیه جاری است. ۱۴۰۴/۷/۲۳ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: تتمه بحث سابق (آیا اراده متکلم دخیل در معنای لفظ هست به گونه ای جزء یا قید معنا باشد یا خیر؟؟؟) آخوند خراسانی ره می فرماید: الفاظ برای معانی بما هی وضع شده اند و اراده لافظ از مقومّات استعمال است. استدلال آخوند :اینکه شما میگویید اراده دخالت دارد منظورتان مصداق اراده است یا مفهوم اراده؟؟؟ اگر بگوئید مصداق اراده دخیل است لازم می آید وضعِ همه الفاظ ،عام و موضوع له خاص باشد ،حتی در اسم جنس.. در حالی که شما این را قبول ندارید واین تالی فاسد را ملتزم نیستید. واگر مفهوم اراده دخیل باشد، لازم می آید وضعِ همه الفاظ عام و موضوع له عام باشد وما دیگر وضع عام و موضوع له خاص یا وضع خاص،و موضوع له خاص نداشته باشیم. نتیجه؛ پس اراده مستعمِل ومتکلم دخالتی در معنا ندارد. ان قلت: پس کلام خواجه نصیر طوسی و بوعلی که گفته اند دلالت تابع اراده هست رو چه میگوئید؟؟؟ قلت:منظور دخالت اراده در معنا نیست بلکه منظور دخالت اراده متکلم هست در دلالت تصدیقیه........ توضیح بیشتر در صوت.... ۱۴۰۴/۷/۲۳ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: آیا برای مرکبات(جُمل) علاوه بر وضع شخصی موادّشان و وضع نوعی هیئت هایشان، وضع ثالثی هم وجود دارد یا خیر؟ یعنی در مثال [زید قائم] علاوه بر وضع شخصی در کلمه زید ،و وضع شخصی در ماده قائم(قیام)، ووضع نوعی در قائم به عنوان انه اسم فاعل، و علاوه بر وضع نوعی اعرابی زید به عنوان مبتداء و قائم به عنوان خبر، و علاوه وضع جمله اسمیه زیدقائم. وضع دیگری برای مجموع همه اینها (به وضع جداگانه ) داریم یا خیر؟؟؟ پاسخ: منفی هستش.اولا: چون نیازی به این وضع نداریم بعد از وفاء وضع های سابق به غرض. وثانیا:لازمه این وضع جداگانه تداعی دوباره معنا هستش ،در حالی که بیش از یک تداعی در هر استعمال نداریم. ۱۴۰۴/۷/۲۶ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: جریان و عدم جریان نزاع در اسم آلت و مفعول. 📖صاحب فصول ره و محقق نائینی ره در اسم آلت و مفعول قائل شده اند به عدم جریان نزاع مشتق اصولی. زیرا اسم آلت مثل منشار و مفتاح وضع شده برای دلالت بر قابلیت واستعداد..وچه ما استفاده بکنیم و چه استفاده نکنیم ،در هر صورت اسم آلت حقیقتا بر آن صدق میکند،در واقع ادعای ایشان بر میگردد به اینکه انقضاء در اسم آلت تصور ندارد.و وقتی انقضاء تصور نداشته باشد معنا ندارد که ما بحث کنیم که آیا اسم آلت بر (ما انقضی عنه المبداء )صدق میکند یا خیر؟ پاسخ محقق خوئی ره به ایشان را بیان کردیم.در صوت......... 📖در اسم مفعول هم یه چنین ادعایی وجود دارد..چون اسم مفعول وضع شده برای دلالت بر ذاتی که عمل وفعلی بر او واقع شده و وقتی اینچنین شد الشیء لاینقلب عما وقع علیه...در واقع اسم مفعول حالت انقضاء نداریم... پاسخ این ادعا را هم دادیم که در صوت آمده...... 📖ادعای صاحب فصول ره در صیغه مبالغه مطرح شد. پاسخ محقق خوئی ره به ایشان بیان کردیم ۱۴۰۴/۷/۲۶ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: علامات حقیقت و مجاز (علامات وضع) محقق خراسانی بعد از بیان حقیقت وضع و اقسام وانواع وضع، در این امر شروع به بیان علامات وضع نموده 📖اولین علامت: تبادر تبادر یعنی خطور معنی ،انسباق و سبقت گرفتن آن به ذهن به مجرد شنیدن لفظ بدون اعتماد به قرینه ای. ان قلت: برای جاهل که تبادر حاصل نمیشود .پس تبادر متوقف است بر علم به وضع ،چون اگر علم نداشته باشی تبادری حاصل نمیشود...از آن طرف هم علم به وضع را شما به تبادر میخواهید اثبات کنید این هم دور هستش... چون تبادر متوقف است بر علم به وضع و علم به وضع هم متوقف است بر تبادر. قلت: در اینجا موقوف با موقوف علیه مغایر است ولذا دوری لازم نمی آید..چون آن علمی که تبادر متوقف بر آن است ،علم اجمالی میباشد. ولی آن علمی که متوقف است بر تبادر ،علم تفصیلی میباشد. 🔺این مطلبی که در رفع غائله دور بیان کردیم زمانی است که مراد از تبادر ،تبادر عند المستعلِم باشد یعنی شخصی که دنبال دانستن وضع است از طریق تبادر خودش. اما اگر مراد از تبادر،تبادر عند اهل المحاوره باشد..قطعا دوری لازم نمی آید.چون علم به وضع متوقف است به تبادر آنها، ولی علم آنها که متوقف بر تبادرِ من نیست.بلکه علم آنها از یه طریقی حاصل شده که ارتباطی با من ندارد. ۱۴۰۴/۷/۲۷ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: آیا در اسم زمان نزاع مشتق جاری است یا خیر؟؟ با توجه به شرط دومی که برای مشتق اصولی بیان کردیم ،یک اشکالی در اسم زمان مطرح شده و آن اینکه چون در اسم زمان ذات ،خودِ زمان است و زمان از امور غیر قارّه و متصرّم الوجود است و حالت ثبات ندارد،لذا با رفتن مبداء اشتقاق ،خود ذات هم از بین رفته و دیگر در آنِ لاحق ،ذاتی نمانده تا بحث کنیم مشتق حقیقت است در ذاتی که متلبس بالمبداء فی الحال است یا اعم از متلبس وما انقضی عنه المبداء؟؟ 📖نکته: مراد و مقصود از اسم زمان ،اسم زمان مشتق است که بر وزن (مفعِل یا مفعَل) میباشد. نه اسم زمانی مثل: دقیقه،ساعت،سال و قرن و یوم و لیل و.......چون اینها برای یک مفاهیم کلی وضع شده اند که اگر یک فردش از بین رفت ،فرد دیگر باقی و از فردیّت خارج نمیشود... 📖چند نظر مطرح شده.. الف: نظریه صاحب فصول ره با یک ملاک ومعیار خاص ب: نظریه اکثر اصولیین مثل محقق خراسانی ره و من تبعه. که قائل به جریان نزاع هستند ج؛ عده ای هم که قائل هستن به عدم جریان با توجه به شرط دوم د: نظریه محقق بجنوردی ره که مختار ما هم میباشد. در جلسه آینده.......وللکلام تتمه. ۱۴۰۴/۷/۲۷ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: کلام محقق خراسانی ره در اسم زمان. ایشان قائل است که نزاع مشتق در اسم زمان جاری میباشد .و در پاسخ به اشکال خروج اسم زمان از محل نزاع میفرماید: اگر نزاع مشتق در مصداق اسم زمان باشد جا برای اشکال وجود دارد ،چون مصداق اسم زمان داری فرد انقضائی نمیباشد بلکه یک فرد دارد و آن هم فرد تلبسی میباشد. اما اگر نزاع در مفهوم اسم زمان باشد ،نزاع جاری است............ 📖پاسخ محقق بجنوردی ره را به ایشان بیان کردیم و به نظر میرسد این اشکال بر کلام محقق خراسانی ره وارد است...... ۱۴۰۴/۷/۲۸ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: ادامه تبادر در علامات وضع. تبادری علامت وضع است که متّکی به قرینه نباشد. سوال؛در مواردی که احتمال قرینه وجود دارد وما شک داریم که آیا مستند به خودِ لفظ است یا قرینه، آیا اصلِ عدم قرینه میتواند اثبات کند که این تبادر مستند به خودِ لفظ است؟؟؟؟؟ پاسخ:اصل عدم قرینه جاش اینجا نیست،در شک در مراد جاری میشود نه در شک در موضوع له. 🔺البته اگر مقصود از اصالت عدم قرینه استصحاب عدم باشد، باز جاری نمیشود. به بیانی که در صوت آمده است. علامت دوم: عدم صحت سلب معنی از لفظ و صحت حمل علامت حقیقت. و صحت سلب و عدم صحت حمل ،علامت مجاز است. توضیح در صوت........ ۱۴۰۴/۷/۲۸ https://eitaa.com/parvaei

بسمه تعالی 📚موضوع بحث: علامات حقیقت و مجاز دومین علامت وضع؛ صحت حمل و عدم صحت سلب لفظ از معنای مرتکز در ذهن نشانه این است که همان معنا ،معنای حقیقی لفظ است. وصحت سلب و عدم صحت حمل هم، نشانه مجاز بودن میباشد. حتی بنابر نظریه سکاکی در باب مجاز . توضیح در صوت..... 📖اشکال دور که در تبادر مطرح شد در اینجا هم مطرح شده...جواب همان جوابی است که دادیم. در صوت........ 🔺در مورد اطراد جلسه آینده مفصل بحث خواهیم کرد. ۱۴۰۴/۷/۲۹ https://eitaa.com/parvaei