#دشوار
چه دلایلی می توان برای وحدت تشکیکی وجود اقامه کرد ؟ چه اشکالی در نظر استاد مصباح در خوانش مشهور از وحدت تشکیکی وجود که می گوید: اختلاف هر وجودی با وجود دیگر، در مرتبه وجود است می توان وارد دانست ؟
1-یکی آنکه مفهوم «وجود» مفهوم واحد و از قبیل مشترکات معنوی است.
2- انتزاع مفهوم واحد از امور کثیر، کاشف از حیثیت واحد و مشترکی بین آنهاست، و دلیل آن این است که اگر حیثیت واحدی برای انتزاع مفهوم واحد لازم نباشد، لازمهاش این است که انتزاع آن بدون ملاک باشد و بتوان هر مفهومی را از هر چیزی انتزاع کرد، در صورتی که بطلان آن روشن است.
نتیجه : وجودهای عینی دارای مابهالاشتراک خارجی هستند. سپس مقدمهٔ دیگری به آن ضمیمه میشود و آن این است که وجود عینی، بسیط و دارای حیثیت عینی واحدی است و نمیتوان آن را مرکب از دو حیثیت متمایز دانست. پس حیثیت امتیاز وجودهای عینی، مغایر با حیثیت وحدت و اشتراک آنها نخواهد بود، یعنی اختلاف وجودها، تشکیکی و به معنای اختلاف در مراتب حقیقت واحد خواهد بود.
که این دلیل قابل مناقشه باشد؛ زیرا وحدت و کثرت معقولات ثانیه، دلیل قاطعی بر وحدت و کثرت جهات عینی و خارجی نیست، بلکه تابع وحدت و کثرت دیدگاهی است که عقل در انتزاع اینگونه مفاهیم دارد. چهبسا که از حقیقت واحد و بسیطی، مفاهیم متعددی را انتزاع کند، چنانکه از ذات مقدس الهی، مفاهیم وجود و علم و قدرت و حیات را انتزاع میکند.بنابراین وحدت اینگونه مفاهیم فقط کاشف از وحدت دیدگاه عقل در انتزاع آنهاست، نه از وحدت حیثیت عینی مشترک بین آنها، و اگر چنین حیثیتی وجود داشته باشد، باید از راه دیگری ثابت شود.
دلیل دوم :
1- میان موجودات رابطه علیت و معلولیت برقرار است و هیچ موجودی نیست که از سلسلهٔ علل و معلولات بیرون باشد. البته موجودی که در رأس سلسله واقع میشود، فقط متصف به علیت میگردد، و موجودی که در نهایت سلسله قرار میگیرد، فقط متصف به معلولیت میشود،
2- وجود عینی معلول، استقلالی از وجود علت هستیبخش به او ندارد و چنان نیست که هرکدام وجود مستقلی داشته باشند و بهوسیله یک رابطهای که خارج از متن وجود آنهاست به یکدیگر پیوند داده شوند، بلکه وجود معلول هیچگونه استقلالی در برابر علت ایجادکنندهاش ندارد. به تعبیر دیگر عین ربط و تعلق و وابستگی به آن است نه اینکه امری مستقل و «دارای ارتباط» با آن باشد
نتیجه : وجود همه معلولات، نسبت به علل ایجادکننده و سرانجام نسبت به ذات مقدس الهی که افاضهکنندهٔ وجود به ماسوای خودش میباشد، عین وابستگی و ربط است و همه مخلوقات، در واقع جلوههایی از وجود الهی میباشند که برحسب مراتب خودشان دارای شدت و ضعفها و تقدم و تأخرهایی هستند و بعضی نسبت به بعضی دیگر استقلال نسبی دارند، ولی استقلال مطلق، مخصوص به ذات مقدس الهی است.
به حمد الهی و با عنایت حضرت حق در مدت یک ماه، جلد نخست کتاب آموزش فلسفه اثر فیلسوف و مفسر وارسته مرحوم آیت الله مصباح یزدی مورد مطالعه مروری قرار گرفت. آنان که در این مدت یک ماهه، این طرح را همراهی نمودند توانستند با معارف عالیه این کتاب آشنا شده و موجبات کمال معرفتی خود را فراهم سازند. این طرح علیرغم انتظار و با مساعدت و پیگیری همه مجموعه های همکار نمونهای از یک کار عمیق معرفتی در بستر فضای مجازی بود که می تواند سرلوحه ای برای دیگر فعالیتهای حوزه اندیشه و تفکر باشد. بر خویش مفروض می دانیم از همه مجموعه های همکار،طلاب ارجمند و دانشجویان گرانقدر شرکت کننده در این طرح، کمال تشکر را داشته باشیم و از خداوند منان خواستاریم تا باب معرفت خود را بر روی همه ما مفتوح گرداند شاید که به تعبیر نص وصیت استاد علامه مصباح یزدی این کسب معرفت جهاد فی سبیل الله و از راه های خشنودی خدای بزرگ خواهد بود.
در پایان ضمن تشکر از همه همراهان در این مدت سه نکته را از طرف شورای علمی این طرح بیان می داریم:
۱ به زودی جهت علاقمندان به دریافت گواهی شرکت در این دوره زمان آزمون مشخص خواهد شد تا بتوانند با شرکت در این آزمون ضمن سنجش یادگیری های خود از دوره، موفق به کسب گواهی آن گردند.
۲ دومین نشست جهت بررسی محتوای این کتاب و مطالعه مروری آن همچنین گفتگو پیرامون مطالب به زودی اعلام و برگزار خواهد شد
۳ با توجه به استقبال حکمت جویان عزیز به زودی نظرسنجی در خصوص استمرار این مطالعه مروری از جلد دوم کتاب آموزش فلسفه استاد علامه مصباح در کانال صورت خواهد گرفت که خواهشمندیم با اعلام نظر، ماراهمراهی نمایید