اگر در یک حرکت مردمی ، مقاماتی از حکومت آن کشور ، نقش توطئه آمیز و نوعی هدایت آشوب را داشته باشند این حرکت ، کودتای مخملی است که به غلط به آن انقلاب رنگی گفته می شود.
حرکت مردمی که دارای رهبر با نفوذ معنوی بالا( کاریزما) و مورد قبول مردم ، دارای مرام و ایدئولوژی مشخص( به عنوان موتور محرکه مردم) و دارای برنامه مشخص برای مرحله پس از سرنگونی حکومت ( الگوی حکومتی جایگزین) باشد ، انقلاب نامیده می شود.
حرکت مردمی که دارای رهبر با نفوذ معنوی بالا( کاریزما) و مورد قبول مردم ، دارای مرام و ایدئولوژی مشخص( به عنوان موتور محرکه مردم) باشد اما فاقد برنامه برای سرنگونی حکومت ( الگوی حکومتی جایگزین) باشد ، نهضت نامیده می شود. هدف از نهضت ، سرنگونی حکومت نیست بلکه هدف، اصلاح ساختارهای معیوب است.
حرکت مردمی فاقد رهبر کاریزما، فاقد ایدئولوژی و برنامه مشخص برای جایگزینی حکومت ( الگوی حکومتی جدید که مورد قبول اکثریت مردم ناراضی است) شورش نامیده می شود .
شورش یعنی به هیجان آمدن ، آشفتن
شورش ، حرکت اعتراض خشن محض است .
حرکتی که شورش باشد ممکن است فراگیر شود ( مشارکت مردمی بالا) و ممکن است موفق به سرنگونی حکومت بشود اما پس از این مرحله ،دچار هرج و مرج می شود زیرا هر گروهی اقدام به سهم خواهی خواهد نمود و زمینه برای دخالت خارجی فراهم می شود زیرا فاقد رهبری و کادر رهبری است.
اغتشاش از ماده ی غش به معنی خیانت است. اغتشاشگر خائن است.
وقتی بخشی از هر یک از ساختارها ( سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی) دچار نارسایی و مولد نارضایتی شود یکی از تحولات رخ می دهد.
تحول مطلوب و عاقلانه ، اصلاحات یا رفرم است.
رفرم یا اصلاح به معنی بازآرایی، دوباره شکل دادن و رفع ژولیدگی ها و نارسايي ها است.
ماهیت رفرم ، تعمیر کردن ، درمان کردن و تغییرات روبنایی برای رفع عیب است.
خودرو مشکل دارد وقتی تعمیرش میکنیم عیبش برطرف می شود، آسایش و امنیت راننده تامین می شود اعضای خانواده هم راضی می شوند. روبنایی بودن تغییر به این معنا است که اصل آن عوض نمی شود.
رفرم تغییر دهنده ی اصل حکومت نیست اصلاح کننده و تعمیر کننده ی آن است.
انقلاب و کودتا می توانند تغییر دهنده اصل یک حکومت شوند.
تورم و مشکلات اقتصادی موجب مهیا شدن زمینه ی اعتراض، شورش و سپس اغتشاش می شود.
اما فقدان رهبری و کادر رهبری در حرکت های شورشی و به تبع آن فقدان سازماندهی و افق روشن برای «بعد از تغییر» ، حاصل از مرحله ی پس از تخریب موجب میشود وضعیت هرج و مرج پس از فروپاشی حکومت حاکم شود.
با آگاهي هایی که در مردم دیده می شود نهایتا شاهد شکاف قابل توجه بین " نارضايتي اجتماعی" و " امید به تغییر شرایط به نفع مردم " خواهیم بود .
شکاف میان نارضایتی اجتماعی و فقدان بدیل سیاسی موجب میشود حرکت گسترده برای تغییر ( شورش فراگیر)، محتمل نباشد.