🔻جناب پروفسور کاش مثل نوجوانی آدم منصفی بودید!
✍ روح الله نامداری
▫️یورگن هابرماس یکی از شاخصترین چهرههای فلسفی معاصر آلمان روز دوشنبه، در بیانیهای با اشاره به بحثهایی که درباره درگیریهای غزه در آلمان درگرفته ابراز عقیده کرد: عملیات ارتش اسرائیل علیه این اقدامات تروریستی به لحاظ اصولی موجه است، ولی راهبر این عملیات باید باید اصل تناسب، اجتناب از کشتن غیرنظامیان و و پیشبرد جنگ با ملاحظه دستیابی به صلح در آینده باشد
طرح این اظهارات ما را به یاد نامه مرحوم روحالله نامداری انداخت که چند سال پیش خطاب به پروفسور هابرماس؛ فيلسوف اجتماعی آلمانی منتشر کرد؛ متن این نامه هنوز هم قابل تأمل است:
جناب پروفسور،
من دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی هستم و چند وقت است که به مطالعه آثار شما مشغولم. آثار شما مهم هستند و فکر میکنم که در جامعهشناسی امروز نیز نقش تعیینکنندهای داشته باشند. مدرنیته پروژه ناتمام است و جهان سرمایهداری امروز نقصهای دارد که شما به برخی از آنها اشاره کردهاید و قصد دارید بنایی را بگذارید که به تحقق شرایط بهتر کمک کند. شما با نقد عقلانیت ابزاری عقلانیت ارتباطی را طرح کردهاید، بنا به همان حقیقت توافقی که به آن اشاره کردهاید امروز بیشتر -اگر نگوییم همه- مردم جهان بر صحت و ضرورت عقلانیت ارتباطی و انتقادی تأکید میکنند. به راستی انتقاد میتواند ما را بر بسیاری از بحرانها و ناملایمات پیروز کند. جامعه شناس و روشنفکر باید همواره ناظر بر کنش در حوزه عمومی باشد و با انتقاد از ارتباط تحریف شده جلوگیری کند. جامعه شناس با مشروع سازیها و ایدئولوژیورزیها مخالفت کند.
جناب پروفسور،
این نظرات شما خیلی مهم هستند و به نظر من باید جدیتر تلقی شوند، جامعه عقلانی وقتی شکل خواهد گرفت که روشنفکران، متفکران و جامعهشناسان از وظیفه نقادی خویش چیزی کم نگذارند.
اما جناب پروفسور میخواهم نظر شما در مورد مسئله مهمی بدانم، شما گفتهاید که جامعه شناس باید نظر به زیست جهان بکند و به نقددرمانی بپردازد که نقد درمانی نیاز ضروری جهان امروز ماست. جناب پروفسور در زیست جهان امروز که من به عنوان یک دانشجوی جامعه شناسی در آن نظر می کنم، سرزمینی را میبینم به نام فلسطین، که سالهاست در آن جنگ و کشتار ادامه دارد، الان نه روز است که درگیری شدیدی جریان دارد. کودکان و زنان و پیران و سالخوردگان بیگناه کشته و دریده میشوند. اسرائیل برای این کشتارها دست به مشروعسازی میزند.
اما آنچه باورش برای من دشوار است اینکه جامعه شناسی هنجاری همچون شما سکوت کرده است، شما که ارتباطی تحریف شده را بر نمیتابید چگونه امروز چشمان خود را بر این جنایتها بستهاید، چرا به این مشروعسازیها انتقاد نمیکنید؟ من از شما میخواهم که در مورد کشتار مردم مظلوم فلسطین تحلیل جامعه شناختی خود را برای همگان طرح کنید. از شما میخواهم که به سکوت رسانههای غرب در برابر این جنایات انتقاد کرده و مانع سلطه شوید.
سوال آخرم اینکه به نظر شما چرا امروز متفکران و جامعه شناسان غربی در برابر این مسئله سکوت کردهاند؟ یادتان هست که گفته بودید: در سن پانزده یا شانزده سالگی در مقابل رادیو مینشستم و به آنچه در دادگاه نورنبرگ میگذشت گوش میدادم. وقتی میدیدم دیگران به جای اینکه در برابر آن فضاحت فرو روند، به بحث و جدل درباره عادلانه بودن محاکمه، شیوههای دادرسی و سوالهای قضایی می پردازند. اولین گسست در من پدید آمد، گسستی که هنوز هم پابرجاست. مطمئنا به خاطر حساسیت و زودرنجی نوجوانیام بود که نمیتوانستم مانند اکثر بزرگترها واقعیت یک بیدادگری جمعی را نادیده بگیرم./ فرهیختگان
#هابرماس
#غزه
#علم
@r_esmaeili