💠 مادر امام رضا(علیهما السلام)
مادر امام رضا(ع) اُم ولد بوده است. اُم ولد به کنیزی گویند که از مولای خود صاحب فرزند شود. و بنابر احکام شرعی بخاطر همین مادر شدنش خرید و فروش او ممنوع میشود و در شُرف آزادی است.
کنیۀ ایشان «اُم البنین» بود و نامهای متعددی برای ایشان ذکر شده است از جمله «نجمه»، «تُکتَم» و «طاهره».
«تُکتَم» یعنی چیز نفیس و گرانبهایی که پنهان نگه داشته میشود.
جناب تُکتَم پیش از آنکه در ملکیت امام کاظم(ع) در آید کنیزِ مادر ایشان جناب حمیدۀ مصفّاه، و به عبارتی کنیزِ همسر امام صادق(ع) بوده است.
علی بن میثم میگوید: حمیدۀ مصفّاه مادر حضرت موسی بن جعفر که از اشراف عجم بود کنیزکی خرید به نام تُکتَم که از بهترین زنان از لحاظ عقل و دینش بود، و به بانویش حمیده فوق العاده احترام میگذاشت به گونهای كه از زمانى كه در مِلک جناب حميده درآمد، از روى ادب و احترام، پیش روی آن بانو ننشست. لذا جناب حمیده به فرزندش موسی بن جعفر گفت: ای پسرم، تُکتَم کنیزکی است که هرگز کنیزی بهتر از او ندیدهام و شک ندارم که وی بخاطر شأن و مقامی که دارد نسلی پاک بدنیا میآورد. اینک او را به تو بخشیدم، از وی بخوبی نگهداری کن که خداوند از او فرزند خوبی به تو عطا خواهد کرد*️⃣.
اینکه مادر امام رضا(ع) چند نام داشته است (نجمه، تُکتَم، طاهره، و کنیۀ اُم البنین) از آن روست که بنا بر فرمودۀ پیامبر اسلام(صلّی الله علیه وآله) یکی از آداب مستحب در اسلام نسبت به بردهداری اینست که وقتی کنیزی را خریداری میکنند نام او را تغییر دهند، اگر او را آزاد کردند باز نام او را تغییر دهند، اگر با او ازدواج کردند نیز نام او را تغییر دهند و اگر آبستن شد و فرزندی بدنیا آورد باز هم نام او را تغییر دهند.
گویا این کار اثر روانی بر کنیز داشت که همواره صفحه به صفحه از حوادث زندگی او ورق بخورد و گذشتههای ناخوشایندش به فراموشی سپرده شود.
📓 مجموعۀ مصاحبهها: ٧٨٨.
ــــــــــــــــــــ
*️⃣ عیون أخبار الرضا(ع) ١، ب٢، ح٢.
@Yusufi_Gharawi