✅زمام امر مردم، دست آن کسانی نیفتد که انسانها را به دوزخ میکشانند.
آنچه که در اسلام تكيه روی آن شده، این است که زمام امر مردم، دست آن کسانی نیفتد که انسانها را به دوزخ میکشانند. مگر تاریخ نشان نداد این مطلب را به ما؟ مگر ندیدیم که با جامعه اسلامی، اندکی بعد از صدر مشعشع آغاز اسلام، چه کردند و چه شد؟ و چه بر سر این جامعه آمد؟ آن جامعهای که در آن جامعه، مردم قدر مردان نیك را ندانند، آن جامعهای که مردم در آن جامعه، معیارهای نیکی را عوضی بگیرند، در آن جامعهای که مردم نتواند آن کس که مصلح آنان است و ناصح مشفق آنها، او را بشناسند، این جامعه چقدر باید رویش کار شده باشد تا به اینجا رسیده باشد و يك چنین وضعی پیدا کرده باشد؟ تبلیغات زهرآگینی که از طرف دستگاههای قدرت ظالمانه و جائرانه در میان جامعه اسلامی انجام گرفت، به قدری افق معلومات و بینش مردم را عوض کرد، کاری کرد با این مردم که مردم مثل اینکه سیاهی را سفیدی ببینند و سفیدی را سیاهی، به يك چنین حالتی در آمده بودند. لذا بود که در قرنهای دوم و سوم هجری تقریباً، آدم وقتی به تاریخ نگاه میکند، میبیند فجايع دستگاه قدرت و خلافت را، و میبیند بیاعتنایی و بیتفاوتی مردم را، حیرت میکند. آیا این همان مردمند؟ اینها همان مردمی هستند که در مقابل عثمان صبر نکردند، از اطراف، او را محاصره کردند و بعد هم بالاخره با آن وضع فجیع او را از خلافت خلع و عزل کردند؟ اینها همانهایند؟ اینها همانها هستند که حالا در شب عروسی خلیفه عباسی، خرج گزافی را که میتوانست يك جناح عظیمی از جامعه اسلامی را اداره کند، میبینند که دارد خرج چه عیاشیهایی میشود، برای چه کارهایی دارد مصرف میشود، چگونه دارد بیتالمال مسلمین صرف مسائل شخصی میشود. کار به درست و نادرستش ندارم، مسائل شخصیست؛ پولیست برای هزار نفر آدم، يك نفر آدم این پول را فقط صرف خودش بکند، نمیگوییم صرف عیاشی خودش بکند، نه خیر، صرف نماز و روزه خودش بکند، جایز است این کار؟ و میدیدند که در متن واقعیت جامعه اسلامی این کار دارد انجام میگیرد و در عین حال، غافل بیخبر.
شايد يك وقتی گفته باشم این را که در شب عروسی جعفر برمکی، وزیر محبوب هارونالرشید -يك جوان بیست وهشت، نه ساله، سی سالهای بوده جعفر برمکی. آن وقتی که جعفر برمکی از دنیا رفت، سی و چهار، پنج سالش بود، آن وقتی که کشتند او را در اوج محبوبیت داماد میشود جعفر، هارونالرشید هم علاقه وافری به جعفر برمکی دارد- به جای نقل که بر سر عروس و داماد میپاشند شب عروسی، دیدند مهمانهای گرامی عالیقدر جناب برمکیها و هارونالرشید، چه چیزهایی بر سر عروس و داماد پاشیده شد! وقتی که رفتند نزديك برداشتند؛ و ریختند برداشتند، دوتا، سهتا، پنجتا برداشتند، دیدند بله، اینها نقل که نیست، سکه هم نیست، درست دقت کردند؛ قوطیهای ظریفیست به قدر يك بند انگشت، جعبه است اینها، از طلای ناب این جعبه را درست کردند، بعد که جعبه را باز میکردی، از داخلش يك كاغذی در میآمد، کاغذ بسیار نازك و رقیقی، این کاغذ را که باز میکردی، میدیدی که عجب! يك ورقه بزرگ شد. میخواندی ورقه را، میدیدی که در این ورقه، فرمان مالکیت فلان قسمت از کشور، به شما داده شده. فرمان اقطاع است، فرمان تیول است.