💠پرسش:
آیا خدا دیده میشود؟
..............................................................
✍️ پاسخ:
نکته ی اول: اگر منظور از دیدن، دیدن با چشم (رؤیت بصریّة) باشد، جواب منفی است؛ و تفاوتی بین دنیا و آخرت ندارد.
دلایل اینکه نمیشود خدا را دید و دیدن خداوند به معنای دیدن با چشم محال است، زیاد هست که به دو مورداشاره میشود:
الف: دیدن با چشم، وقتی معنا دارد که آن چیز، جسم یا جسمانی باشد و چنین چیزی حتماً دارای جهت هست و چیزی که جهت داشته باشد، محدود است و نیازمند مکان، درحالیکه خداوند از تمام این امور پاک و منزه است.
ب: اگر بگوییم خدا دیده میشود: یا تمام خدا را میبینیم که لازمهی آن محدود بودن هست و یا جزئی از ذات را مشاهده میکنیم که لازمه آن دارای اجزاء بودن خداوند است که تمام این امور در حقّ خداوند محال هست.
قران کریم میفرماید: «لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبير»؛ «چشمها او را نمىبينند؛ ولى او همه چشمها را مىبيند؛ و او بخشنده (انواع نعمتها و باخبر از دقايق موجودات) و آگاه (از همه) چيز است»(1)
نکته دوم: اگر معنای رؤیت خداوند، مشاهده قلبی باشد، این امر اشکالی ندارد.
امیرالمؤمنین علیهالسلام در جواب ذعلب یمانی که از ایشان پرسید: آیا پروردگارت را دیدهای؟ فرمودند: آیا کسی را که ندیدهام، عبادت میکنم؟ و وقتی ذعلب میپرسد: کیف تراه؟ حضرت میفرمایند: «لَا تُدْرِكُهُ الْعُيُونُ بِمُشَاهَدَةِ الْعِيَانِ وَ لَكِنْ تُدْرِكُهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِيمَان...»؛ «چشمها او را مانند چيزهاى ديدنى ديگر نمىبيند، ولى دلها با حقايق ايمان او را مىبيند»(2)
پینوشتها:
1. انعام/103
2. نهج البلاغة (للصبحي صالح)، ص: 258
🌎کانال رسمی استاد جواد حیدری_گروه فرهنگی تبلیغی پاسخگو
@javadheidari110