آیا این آیه قرآن کریم می تواند دلیل بر ضرورت یا شرطیت بومی گزینی در انتخاب کاندیدای خبرگان باشد؟
👇
«وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً ۚ فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ» ﴿توبه:١٢٢﴾
و مؤمنان را نسزد که همگی [به سوی جهاد] بیرون روند؛ چرا از هر جمیعتی گروهی [به سوی پیامبر] کوچ نمی کنند تا در دین آگاهی یابند و قوم خود را هنگامی که به سوی آنان بازگشتند، بیم دهند، باشد که [از مخالفت با خدا و عذاب او] بپرهیزند.
تأملاتی پیرامون «آیه نفر» و برخی محتوای آیه و ادعاها در مورد دلالت آیه بر بومی گزینی در کاندیدای خبرگان رهبری:
۱) نفر به معنای کوچ از محل زندگی به محلی دیگر است که با اهداف مختلفی صورت می پذیرد.
۲) صدر آیه حکایت از «شوق مؤمنین به جهاد با دشمن» دارد که می تواند نشان از ضرورت آمادگی دائم جامعه ایمانی برای جهاد با دشمن باشد لکن در همین قسمت بر عدم ضرورت حضور همه مومنان در جهاد سخت اشاره داشته و در قسمت بعد نوع دیگری از ضرورت جامعه ایمانی یعنی کوچ برای «جهاد علمی» به معنای تفقه در دین را تذکر می دهد. بنابراین هر دو گروه را می توان مجاهد فی سبیل الله نامید.
۳) هدف از فهم عمیق دین یا همان تفقه در آیه شریفه انذار دادن قوم خویش بیان شده و عادتا انذار از طریق رجوع بعد از تفقه محقق میشود بنابراین تفقه بدون ارتباط با مردم قوم ابتر و بی حاصل است و ثمره فهم دینی باید رجوع به مردم و انذاز باشد؛ به عبارت دیگر هدف آیه شریفه تنها «دیندانی فقیه» نیست و به ضرورت «دینداری مردم» تصریح دارد و این مهم عادتا از طریق بازگشت بین مردم قوم خویش محقق می گردد.
۴) قسمت آخر آیه شریفه غایت و هدف از این کوچ علمی، تفقه و بازگشت را پرهیز مردم از مخالفت با خدا و جلوگیری از عذاب الهی می داند.
۵) حاصل آنکه غایت آیه تحقق تحذیر و منع مردم از مخالفت با دین الهی است و این مهم عادتا و نه ضرورتا از طریق فقیه قوم محقق می شود اما منحصر در فقیه قوم نیست و اگر هدف و غایت آیه از طریق دیگری محقق شود وافی به مقصود است.
بنابراین نمی توان از آیه به عنوان دلیل برای بومی گزینی در نمایندگان مجلس خبرگان استفاده نمود و این آیه دلالت بر کلیت اخذ به معارف دین و تحقق تحذیر دارد. البته در صورت تحقق این احذار و دسترسی به فقیه بومی این مسئله صرفا یک امتیاز است نه یک دلیل.