سه
اما این «نامنهادن» تیغی دولب است: نام مینهد تا واقعیت ادراک شود و نام مینهد تا واقعیت ادراک نشود. اما آنکه واقعیت را نام مینهد باید از اقتدار و مقبولیت و مشروعیت نامنهادگی برخوردار باشد، تا آن نام که مینهد، بتواند از اذهان متکثر عبور کند و اجماعی بینالاذهانی پیرامون خود ایجاد کند. در غیر اینصورت، هر نام که مینهد، نوعی تحریف و تخریب و تصرفِ واقعیت فهم میشود، و نوعی مدیریت حالات و کیفیات و سویههای ادراکی و شناختی، و بهتبع، رفتاری آدمیان.
در پرتو این تمهید نظری نمیخواهم بگویم گفتمان مسلط در سپهر سیاسی-اجتماعی ایران امروز، بهگونهای محسوس اقتدار و مشروعیت «نامنهادن» خویش را از دست داده است، و در مغاک و مصاف نامها و نشانها گرفتار آمده است.
برای نمونه، اندکی در مصاف بزرگی که بر سر نامنهادن بر آن رخداد که در ۱۴۰۱ تجربه کردیم، تامل کنید: میل و ارادۀ قدرت حاکم بر آن است تا این رخداد «اغتشاش» نام و نامیده شود. اما آیا این نام از استعداد ایجاد زنجیرۀ ادراکی-شناختی، یا به بیان دیگر، امکان شستن چشم و ذهن و زبان اکثریت مردم – تا آن ببینند و بفهمند و بگویند که آنان انشاء میکنند – برخوردار است؟
بیتردید، پاسخ نمیتواند مثبت باشد. در اینجا نمیخواهم به صدق و کذب این «نامنهادن» ورودی داشته باشم، بلکه تنها میخواهم بگویم نظم نمادین حاکم در جامعۀ امروز ما چنان دچار بحران اعتبار یا بحران مقبولیت و مشروعیت و کارآمدی شده که آن نام که مینهد، مقبول اکثریت نمیافتد و واقعی و حقیقی فهم نمیگردد.
این واقعیت را میتوان در مواردی همچون «حجاب»، «اخراج اساتید»، «انتخابات»، «پیشرفت»، و… مورد مطالعۀ افزونتر و عمیقتر قرار داد. در وضعیتی چنین، قدرت حاکم با انبوهی از «نامنهادن»های گوناگون مواجه میشود که چنان ابری از نام انگیختهاند و فضای معنایی و تحلیلی و تبیینی جامعه را تیره داشتهاند که دیگر باید نعش آن شهید عزیز (واقعیت) را برای همیشه به خاک فراموشی سپرد.
پایان