.
3️⃣ «قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»
در
تدبر ۱ اشاره شد که یک معنای محتمل از عبارت «آیا میخواهید به خداوند دین خودتان را تعلیم بدهید» این است که میخواهد بفرماید که گویی خودتان را عالمتر از خدا به دین میدانید که برای خدا در خصوص احکام دین تعیین تکلیف می کنید و به او تعلیم میخواهید بدهید؟!
📝نکته تخصصی: درباره
#اخلاق_دینشناسی
تردیدی نیست که مخاطب اصلی دین، عقل انسان است: «لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الْعَقْلَ اسْتَنْطَقَهُ ثُمَّ قَالَ لَه ... أَمَا إِنِّي إِيَّاكَ آمُرُ وَ إِيَّاكَ أَنْهَى وَ إِيَّاكَ أُعَاقِبُ وَ إِيَّاكَ أُثِيبُ: خداوند چون عقل را آفرید آن را به سخن درآورد و ... و سپس به او فرمود: تنها به تو امر یکنم و تنها تو را نهی میکنم و تنها تو را عقاب میکنم و تنها به تو پاداش میدهم» (امام صادق ع، الكافي، ج1، ص10 )؛
و سزاوار است که انسان همواره با عقل خویش با دین مواجه شود و اساسا این عقل است که فعل عبودیت را انجام میدهد: «قُلْتُ لَهُ: مَا الْعَقْلُ؟ قَالَ: مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ: پرسیدم عقل چیست؟ فرمود: آنچه با آن خداوند عبادت شود و بهشت به دست آید» (امام صادق ع، الكافي، ج1، ص11 ).
اما گاه انسان عقلورزی را با خیالپردازی و آرزواندیشی خلط میکند ویا عقل وی اسیر دلخواهها و هوای نفس وی میگردد: «كَمْ مِنْ عَقْلٍ أَسِيرٍ تَحْتَ هَوَى أَمِير: چهبسیار عقلی که اسیر است به دست هوای نفسی که امیر او شده است» (نهجالبلاغه، حکمت۲۱۱).
و بسیاری از مشکلات دینداری انسانها به این برمیگردد که نام این خیالپردازی و آرزواندیشی را عقل مینهند و آنگاه در برابر بسیاری از تعالیم دین میایستند و میگویند عقل ما نظر دیگری دارد.
⛔️نمونه بارز آن بسیاری از اظهارنظرهای افرادی است که میگویند فلان حکم دین خلاف عقل است یا اگر فلان حکم به این صورت باشد بهتر است (نمونهای که امروزه بسیار رواج پیدا کرده اظهارنظرهای افراد است درباره حکم شرعی حجاب، که اصلا چه ضرورتی دارد زنان حجاب داشته باشند و اگر حجاب واجب نباشد و کاملا اختیاری باشد بهتر است و ...).
💢در حقیقت، همان عقلی که مخاطب اصلی دین است ما را به سوی دینداری سوق میدهد:
مهمترین استدلال عقلی برای ضرورت تن دادن به دین و شریعت الهی این است که خود عقل میفهمد که زندگی اش نمیتواند محدود به دنیا باشد و باز خودش - بویژه اگر افق زندگی پس از مرگ و حتی احتمال وقوع آن را جدی بگیرد - میفهمد که با اینکه خوبی و بدی بسیاری از امور را تشخیص میدهد (= به اقتضای حسن و قبح عقلی) اما نمیتواند بتنهایی تمامی اقتضائات راه سعادت خود را به نحو دقیق و جامع دریابد؛ و از این روست که خود را نیازمند پیام الهی میبیند.
پس محوریت احساس نیاز به پیام الهی در این است که عقل درک میکند که توانایی خودش برای تشخیص همه چیز کافی نیست و نیاز به راهنما دارد، آن هم راهنماییِ کسی که نهتنها به تمامی ابعاد و زوایای وجود انسان، بلکه به تمامی آسمانها و زمین که عرصه عمل انسان هستند، و در واقع، به هر چیزی کاملا آگاه است و اگر توصیه و رهنمودی دارد صددرصد برخاسته از آگاهی است.
🤔حالا وقتی این راهنمای الهی آمد، اگر شخصی در برابر راهنماییِ او مدعی شود که من خودم بهتر میفهمم، ویا اصرار داشته باشد که خداوند و پیامبران و فرستادگان الهی نحوه درست دینداری و احکام دین را از او یاد بگیرند! آیا این ادعا برخاسته از عقل اوست یا خیالپردازی و آرزواندیشی و هوای نفس او؟!
@yekaye
👇ادامه مطلب👇