دلار زدایی؛ بازی بریکس با اعصاب کاخ سفید
📝زهرا طوسی، روزنامهنگار
✅دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا از کاخ سفید تهدید میکند که هر کشوری با بریکس و سیاستهای آن همراه شود، باید منتظر تعرفههای سنگین بر سر راه صادراتش به آمریکا باشد. اما ریشه این خشم کجاست؟
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcbPP
سوراخ بزرگ در جیب مالیات
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅در سال ۱۴۰۴، مجموع معافیتها و بخشودگیهای مالیاتی به عدد حیرتانگیز ۲۰۲۵ هزار میلیارد تومان رسیده؛ تقریبا برابر با کل مالیاتی که دولت قرار است بگیرد. یعنی جیب مالیات با یک دست پر و با دست دیگر خالی میشود.
✅ماهیت معافیتهای مالیاتی در ایران متنوع است. بخشی از آنها با هدف حمایت از اقشار کمدرآمد در نظر گرفته شده، مانند معافیت کالاهای اساسی از مالیات بر ارزش افزوده یا پایه معافیت حقوق. بخش دیگر به عنوان مشوق فعالیت اقتصادی در مناطق خاص یا صنایع خاص اعمال شده، مانند معافیتهای مناطق آزاد یا معافیتهای سالهای ابتدایی فعالیت واحدهای تولیدی.
✅اما مشکل اینجاست که بخش قابل توجهی از این معافیتها یا فاقد توجیه اقتصادی و اجتماعیاند، یا به دلیل نبود شفافیت، به محلی برای سوءاستفاده و فرار مالیاتی تبدیل شدهاند. این پدیده که اقتصاددانان از آن به عنوان «خزش معافیتها» یاد میکنند، زمانی رخ میدهد که هر گروه ذینفع با استناد به معافیتهای موجود، تلاش میکند خود را نیز از مالیات معاف کند.
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcgPH
یارانهها؛ میان قیچی دو معیار
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅حذف یارانه نقدی دیگر یک تصمیم محدود به ارقام بودجهای یا اختلاف جناحهای سیاسی نیست؛ این روزها، میدان رویارویی چند دستگاه، چند معیار و چند روایت از عدالت اجتماعی شده است.
✅اکنون که حذف دهکهای پردرآمد رسماً کلید خورده، دو سوال اصلی بر میز سیاستگذار قرار دارد: آیا میتوان با معیار واحد، دقیق و شفاف، هم عدالت توزیعی را اجرا کرد و هم اعتماد عمومی را بازسازی نمود؟ و آیا این مسیر، از تقابل شاخصها و چندصدایی نهادها پاک خواهد شد یا همچنان حذف یارانه، میدان رقابت آمارهای متناقض و وعدههای مبهم باقی میماند؟...
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xchrp
زیر رگبار تورم بدون چتر
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅کارکرد برخی سیاستگذاری های اقتصادی ما شبیه وقتی است که سقف خانه چکه میکند و بهجای تعمیر پشتبام، سطل زیر آب میگذاریم و هرچه باران شدیدتر می شود، سطل را عوض میکنیم اما پشتبام را تعمیر نمی کنیم.
✅این روزها رگبار سهمگین تورم بر سر مردم میکوبد و ثمره نشستهای ستاد تنظیم بازار، شورای رقابت، کارگروه مسکن، کارگروه محصولات کشاورزی و ... چیزی بیش از همان سطل برای مردم نبوده است.
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcjXp
گمرک خصوصی؛ واگذاری نظارت ملی برای تسریع تجارت یا تخلف؟
📝زهرا طوسی، روزنامهنگار
✅خصوصیسازی گمرک از نگاه دولت نسخهای برای سرعت در تجارت است، اما در واقع، باز کردن در نظارت ملی به پیمانکارانیست که سود را بهتر از قانون میشناسند.
✅وزارت اقتصاد ستادی برای ساماندهی گمرک تشکیل داده تا مسیر واگذاری بخشی از مدیریت و عملیات گمرکی به «بخش خصوصی توانمند» آغاز شود. این واگذاری، در ظاهر با هدف افزایش سرعت ترخیص، کاهش هزینه تجارت، و حذف بوروکراسی مضاعف است؛ اما در عمل، گام برداشتن در منطقهای است که مرز میان کارایی و فساد بسیار باریک است.
✅دولت میخواهد گمرک را خصوصی کند تا تجارت سریع شود اما نتیجه احتمالاً سرعت در فرار مالیاتی و رانت در ترخیص خواهد بود. مستندات آماری می گوید که در سال ۱۴۰۳ مجموع درآمد گمرک بیش از ۳۸۷ هزار میلیارد تومان بود که حدود ۱۸ درصد منابع غیرنفتی دولت را تشکیل میداد. بر اساس گزارش ستاد مبارزه با قاچاق، حجم قاچاق کالا در همین سال بین ۱۸ تا ۲۲ میلیارد دلار برآورد شد. واگذاری نظارت گمرک، حتی با خطای پنجدرصدی در ارزشگذاری، میتواند بیش از ۱۹ هزار میلیارد تومان از این درآمد را از بودجه حذف کند...
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcrGT
منطق مدیریت بحران؛ خاموشی برق برای مهار آب
📝زهرا طوسی، روزنامهنگار
✅«برق کسانی که مصرف آب بالایی دارند، قطع میشود»؛ این اظهار وزیر نیرو درباره قطع برق برای تنبیه کسانی که آب بیشتری مصرف میکنند، نمونهای از منطق وارونه در مدیریت بحران کشور است
✅در حالیکه کمبود منابع آب نیازمند برنامهریزی علمی و هماهنگی میان دستگاههاست، وزارت نیرو با اظهارات اخیر خود راهحل را در قطع برق مشترکان پرمصرف دیده است؛ تصمیمی که به جای مهار بحران، نشانهی ضعف منطق مدیریتی و تداوم چرخهی تصمیمهای ناهماهنگ در دولت محسوب میشود. تصمیمی که بهجای مهندسی سیاست مصرف از تنبیه عمومی استفاده میکند، در حالیکه حتی کارآمدی موقتی یک ابزار نیز جایگزین ضعف منطق مدیریتی نمیشود.
✅مدیریت بحران در ایران سالهاست در مقام واکنش باقی مانده نه پیشبینی. بحران را تنها زمانی میبینیم که رخ داده است؛ بعد با صدور بخشنامه، دستور، تهدید یا جریمه، دنبال رفع فوری آن میرویم. چنین رویکردی، روح سیستم مدیریتی کشور را از مسئولیت به واکنش تبدیل کرده است؛ مدیریتی که بهجای مهار بحران، از دل بحرانهای قدیمی بحرانهای تازه میسازد.
✅جمله وزیر نیرو تصویری واقعی از چرخه معیوب تصمیمسازی است. چرخهای که تا نگاه جزیرهای و واکنشی در مدیریت بحران ادامه دارد، بحران در ایران نه پایان مییابد و نه فروکش میکند بلکه هر روز دوباره ساخته میشود.
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcsjK
بنزین و ۱۰ سال تردید از تک نرخی تا سهنرخی
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅ده سال است دولتها در برابر یک واقعیت اقتصادی ایستادهاند و هر بار تصمیمی گرفتهاند که فقط ظاهر مسئله را تغییر داده، از حذف کارت سوخت تا احیای دوبارۀ آن، از تکنرخی شدن تا سهنرخی شدن امروز، نشان از تصمیمهایی دارد که از اصلاح ساختار واهمه دارد.
✅ایران در کمتر از یک دهه سه مدل بنزینی را آزموده هر بار نه با اصلاح ساختار مصرف، بلکه با تغییر عدد روی نازل. از کارت سوخت خانوار تا فروش بین افراد و حالا سهنرخی شدن، هیچکدام نتوانستهاند پاسخ دهند به پرسش سادهای که هنوز در هر پمپبنزین تکرار میشود که قیمت بنزین واقعی چند است؟
✅به نظر می رسد ده سال سیاستگذاری بنزین مثل دور زدن در یک حلقه بوده و هر دولت با پرهیز از تصمیم سخت، به نسخه موقت پناه برده و امید داشته شوک بعدی را دولت بعدی جذب کند. حالا که بنزین سهنرخی شده، شاید وقت آن رسیده باشد که بپرسیم مسأله بنزین، قیمت آن است یا ناتوانی نظام تصمیمسازی در عبور از تصمیمهای کوتاهمدت؟
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcvMb
در نکوداشت زن ایرانی از مصرفکننده تا سیاستگذار خانگی
نقش پنهان مادر در اقتصاد تورمی ایران
📝زهرا طوسی؛ روزنامه نگار
در اغلب خانوادههای ایرانی، مادر مدیر واقعی گردش نقدینگی خرد است. از تنظیم سبد خرید تا کنترل هزینههای درمان و آموزش، تقریباً بخش بزرگی از اقتصاد خانوار در تصمیمهای او جریان دارد.
در اقتصاد تورمی ایران، جایی که شاخص قیمت مصرفکننده از ابتدای ۱۴۰۴ بیش از ۳۵ درصد رشد کرده و قدرت خرید خانوار به پایینترین سطح هفتساله رسیده، نحوه تصمیمگیری درباره هزینه و پسانداز، دیگر یک کنش ساده خانوادگی نیست، فرآیندی اقتصادی با پیامد کلان است و در اغلب خانهها، این مادر است که مسئولیت این سازوکار نامرئی را برعهده دارد.
✅در شرایطی که اقتصاد رسمی در سطح کلان دچار نوسان است، در سطح خانهها، مادران هنوز راهی برای حفظ تعادل پیدا میکنند، سبد غذایی را کوچکتر میکنند، هزینه غیرضروری را حذف میکنند، و تصمیمهای روزمره را به سیاستهای مالی دقیق تبدیل میکنند.
✅در حقیقت هر خانه به مقیاسی کوچک از نظام پولی کشور تبدیل شده و مادر عملاً نقش بانک مرکزی خانواده را دارد، مدیریت فشارهای تورمی، تعدیل مصرف، اولویتبندی هزینهها از نحوه خرج کردن گرفته تا پسانداز، از خرید پوشاک تا انتخاب درمان، اوست که تصمیم نهایی میگیرد. می توان ادعا کرد او با تنظیم سبد خرید، بزرگترین برنامه تعدیل تورم را در کشور اجرا میکند.
✅می خواهم بگویم از دیرباز سلامت مالی میلیونها خانوار ایرانی، نه به سیاست، بلکه به مهارت زنانی گره خورده که با ترکیب احساس و حساب، اقتصاد را در سادهترین و مؤثرترین شکلش معنا میکنند.
✅امروز روز مادر است و اقتصاددانان اگر بخواهند بدانند چگونه در این کشور هنوز خانوادهها دوام دارند، باید به خانه برگردند و کسی که چراغ اقتصاد را درکشور روشن نگهداشته در آشپرخانه ملاقات کنند.
🔻مشروح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcvTm
چله به رسم دنگیدونگی؛ وقتی معنا جلوتر از مصرف میایستد
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
زمان مطالعه: ۱ دقیقه
✅جامعهشناسان معتقدند آیینهای جمعی، در زمانههای فشار، یا آرامآرام از زندگی حذف میشوند یا خود را با شرایط تازه وفق میدهند. شب یلدا در ایران، سالهاست راه دوم را انتخاب کرده، مانده، اما با صورتی متفاوت و منطقیتر.
✅این روزها نمیشود از شب چله نوشت و چشم بر واقعیت نرخ ها و آمارهای اقتصادی بست. هر چند آمارهای رسمی نشان میدهد سهم خوراک از سبد مصرفی خانوار به بیش از یکسوم رسیده و قدرت خرید نیروی کار حداقل ۴۰ درصد افت داشته است، ولی با این حال، قصد ندارم از سفرههایی بگویم که کوچک تر شده یا از فهرست اقلامی نام ببرم که دیگر در بسیاری از آشپزخانه ها جایی ندارند.
✅این یادداشت قرار نیست درباره جایگزینی تخمه با آجیل باشد، نه درباره حذف میوه ها و نه درباره سبک و سنگین کردن خریدهای حداقلی برای شام شب چله. آنچه اهمیت دارد، فراتر از محتویات سفره است، رفتاری که در دل این شرایط شکل گرفته و معنای یک آیین را زنده نگه داشته است. اینجا صحبت از یک رفتارجمعی اقتصادی است، رفتار خانوادههایی که واقعیت زندگی را پذیرفتهاند و متناسب با آن، آیین چله را بازتنظیم کردهاند.
✅میخواهم از پسرانی بگویم که شأن پدر کارگرشان را میشناسند و بیسروصدا، پاکتی دربسته به مادر میدهند تا سور و سات شب چله جور شود. میخواهم از خانوادههایی بگویم که چند سالی است هزینهها را میان خودشان تقسیم میکنند. خریدها را «دنگیدونگی» کرده و همه سعی میکنند کاری کنند که شب یلدا، بار مالی بر دوش یک نفر نباشد و نیت پشت این کار است که اهمیت دارد.
✅بعضیها هم برای دور زدن غیرت پدری که دست کمک را نمی پذیرد راههای دیگری پیدا کردهاند، از «قابلمه پارتی» گرفته تا برگزاری مسابقه خانوادگی برای تعیین بهترین دستپخت! پوششی محترمانه برای سبک کردن فشارهزینه ها، بیآنکه لازم باشد چیزی گفته شود.
✅شب چله در این سالها تبدیل به میدان تمرین یک مهارت جمعی شده است، مهارت کنار آمدن با نداشتنها، از طریق تعدیل تقاضا، توزیع هزینه و بازتعریف نقشها در خانواده. در این الگو، حفظ آیین نه با افزایش خرج، که با تغییر رفتار ممکن شده است.
✅مردم یاد گرفتهاند خواستهها را کم کنند و به محترمانهترین شکل فشار را از روی دوش یک نفر بردارند. این یک تغییر رفتاری است. تغییری که در آن، معنا جلوتر از مصرف میایستد و مشارکت، جای نمایش را میگیرد. یلدای امروز نه فقیرانه تر است و نه کمرنگتر، بلکه انسانیتر و مبتنی بر فهم دقیقتری از واقعیت زندگی شکل گرفته است.
🔻 این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcwQm
@sahmmardom
وقتی معیشت غیرعلنی میشود
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅برگزاری نشست غیرعلنی مجلس درباره حفظ قدرت خرید مردم، همزمان با تقدیم بودجه ۱۴۰۵، نشان میدهد اختلافها از سطح مباحث کارشناسی عبور کرده و مستقیماً به معیشت مردم رسیده است؛ جایی که دیگر شعار پاسخگو نیست و بودجه باید پاسخ عملی بدهد.
✅اینکه مجلس، بررسی این موضوعات را غیرعلنی انجام میدهد نیز بیش از هرچیز بیانگر حساسیت شرایط است، جایی که گفتوگوی صریح میان دولت و مجلس، بدون ملاحظات رسانهای، ضروری تشخیص داده شده است. چنین جلساتی معمولاً زمانی برگزار میشود که هزینه اجتماعی تصمیمها بالا رفته و نمایندگان نیاز به توضیح مستقیم، دقیق و قابل اتکا دارند.
✅و اما با تقدیم لایحه بودجه در روز جلسه غیرعلنی، این سؤال مطرح می شود که آیا بودجه ۱۴۰۵ قرار است پاسخی عملی به همین نگرانیها باشد یا صرفاً ادامه همان مسیر پرهزینه و کماثر؟
🔻این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcx8F
@sahmmardom
حضور همزمان پنج وزیر در مجلس؛ اقتصاد در کانون پرسش نمایندگان
📝زهرا طوسی، روزنامه نگار
✅همزمانی حضور پنج وزیر اقتصادی در مجلس، آن هم درست پیش از بررسی بودجه ۱۴۰۵، نشان میدهد اقتصاد به مهمترین محور پرسشهای نمایندگان تبدیل شده است.
✅وزرای اقتصاد، صنعت، معدن و تجارت، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، راه و شهرسازی و نفت قرار است طی روزهای آینده به پرسشهای متعدد نمایندگان در کمیسیونهای مختلف پاسخ دهند. محور این جلسات از واگذاری معادن و سامانههای تجاری گرفته تا سرمایهگذاری، تولید، تأمین مالی بخش کشاورزی، انرژی، مسکن و بودجه سلامت را در بر میگیرد دامنهای گسترده که بیش از هر چیز، از پیوند خوردن مسائل اجرایی با اعداد و اولویتهای بودجه حکایت دارد.
✅آنچه این رفتوآمد گسترده را معنادار میکند، همزمانی آن با بررسی کلیات و جزئیات لایحه بودجه ۱۴۰۵ است. به نظر میرسد مجلس در آستانه تصمیمگیری درباره مهمترین سند مالی کشور، تلاش دارد تصویر دقیقتری از توان اجرایی دولت در تحقق وعدهها و برنامهها به دست آورد. از این منظر، کمیسیونها به محلی برای سنجش فاصله میان آنچه در بودجه نوشته میشود و آنچه در عمل اجرا شده یا خواهد شد تبدیل شدهاند.
...
🔻مشرح این یادداشت را در قدس آنلاین بخوانید:
https://qudsonline.ir/xcxtp