مدل شناختی چیست؟
تا حالا دقت کردید چرا یک اتفاق ثابت، حالِ دو نفر رو کاملاً متفاوت میکنه؟ مثلاً انتقادِ رئیس، یکی رو باانگیزه میکنه و یکی دیگه رو چند روز به هم میریزه! 🤷♂️
توی رویکرد CBT، ریشه این تفاوتها در «مدل شناختی» نهفته است. این مدل میگه زندگی ما یک زنجیره است:
۱. 🛣 موقعیت: یک اتفاق بیرونی رخ میده.
۲. 🧠 فکر: ذهن ما اون اتفاق رو تفسیر میکنه.
۳. 🎭 احساس: اون فکر، در ما یک حس (خوب یا بد) میسازه.
۴. 🏃♂️ رفتار: بر اساس اون حس، واکنشی نشون میدیم.
۵. 🌡 واکنش جسمانی: بدن ما هم به اون حس پاسخ میده (مثل تپش قلب).
📍 نکته مهم: خودِ اتفاق به تنهایی حالِ شما رو بد نمیکنه، بلکه این «فکر» شماست که تعیینکنندهست!
فکرهای خودکار؛ فرماندهان پنهان
وقتی رئیست میگه: «گزارشت مشکل داره»، توی ذهنت چی میگذره؟ 🗣
👤 آدم اول: «خب، احتمالاً اشتباهی داشتم، بررسیش میکنم.»
نتیجه 👈 آرامش و تلاش برای اصلاح.
👤 آدم دوم: «من اصلاً آدم موفقی نیستم، همیشه گند میزنم!»
نتیجه 👈 شرم، ناامیدی و داغون شدن حال.
به این فکرهای سریع و ناگهانی میگیم «فکرهای خودکار» 💭.
این فکرها اونقدر سریع از ذهن رد میشن که شاید متوجهشون نشیم، اما اثرشون رو روی حالمون حس میکنیم. ذهن ما مدام در حال تفسیر دنیاست و این تفسیرها هستند که به زندگی ما رنگ میدن. 🎨
زنجیره نهایی و نگاهی به آینده
در مدل شناختی، وقتی فکری منفی شکل میگیره، فقط قلبمون نمیگیره، بلکه کل سیستم ما درگیر میشه:
🔴 تأثیر بر رفتار: اگر ناامید بشیم، ممکنه از کار دست بکشیم یا دیگه داوطلب پروژههای جدید نشیم.
🔴 تأثیر بر بدن: استرس ناشی از فکر منفی باعث تپش قلب، تنگی نفس یا منقبض شدن عضلات میشه. 🩺
✨ جمله طلایی CBT:
«چیزی که احساس ما رو تعیین میکنه، فقط خودِ اتفاقات نیست؛ بلکه تفسیر ما از اون اتفاقاته.»
👣 در مسیر پیش رو:
توی پستهای بعدی سراغ این میریم که این فکرهای منفی از کجا میان؟ 🧐 با مفهومی به اسم «طرحواره» آشنا میشیم؛ عینکهای قدیمی و عمیقی که از کودکی به چشم زدیم و دارن فکرهای امروز ما رو هدایت میکنن.
✅ تمرین: همین امروز یک اتفاق ساده رو مرور کن و ببین بین «اتفاق» و «حست»، چه فکری از ذهنت رد شد؟
عیدتون مبارک
شادی مهمون دلتون
👓 بخش بعد در حال آماده سازی....
ربطش به عینک چیه؟
خواهیم دید چه میشود.
فکرِ دوم | سید مهدی
تمرین کردید برامون بفرستید @secondthought_admin
تمرینهای مخاطب زرنگمون👇🏻
☹️ قبل از لحاظ فکر دوم:
۱. 🛣 موقعیت: برادرم برای دیر رسیدن به منزل، بعد از تاریکی هوا، بهم تذکر داد و بحث مون شد.
۲. 🧠 فکر: زورش جای دیگه نرسیده داره سر من خالی می کنه، کنترلم می کنه و فکر می کنه من از پس خودم برنمیام
۳. 🎭 احساس: تحت کنترل بودن، دیوارِ کوتاه بودن
۴. 🏃♂️ رفتار: جروبحث، قهر
۵. 🌡 واکنش جسمانی: گریه، کم اشتهایی
😊 بعد از لحاظ فکر دوم:
۱. 🛣 موقعیت: برادرم برای دیر رسیدن به منزل، بعد از تاریکی هوا، بهم تذکر داد.
۲. 🧠 فکر: اون از من بزرگتر و تجربه ش بیشتر، نگران منه، امنیت خواهرش براش مهمه
۳. 🎭 احساس: حس امنیت و توجه
۴. 🏃♂️ رفتار: تجدید نظر تو ساعت رفت و آمدها
#پیام_شما
روانبنه 🧠
🔸️ روانبنه یعنی چی؟
🔸️ روانبنه چطور شکل میگیرد؟
🔸️ روانبنهی رهاشدگی
🔸️روانبنهی نقص و شرم
🔸️ روانبنهی شکست
🔸️ روانبنه چه ربطی به افکار و احساسات ما دارد؟
🔸️ جمعبندی + سؤال از مخاطب
#گزیده_متنی
#قرار_دوم_تبیین_مبانی_فکر_دوم
#سید
«فکرِ دوم | سید مهدی»
@secondthought
روانبنه یعنی چی؟ 🧠👓
تا حالا شده حس کنی انگار از پشت یک شیشهی رنگی به دنیا نگاه میکنی؟
مثلاً یک اتفاق ساده میافتد، اما ذهن تو سریع آن را به یک معنی خاص تفسیر میکند.
روانبنه یا طرحواره یعنی همین الگوهای عمیق ذهنی که باعث میشوند دنیا، خودمان و دیگران را به یک شکل خاص ببینیم.
🔹 روانبنه مثل یک عینک ذهنی است.
🔹 این عینک تعیین میکند اتفاقها را چطور تفسیر کنیم.
🔹 خیلی وقتها هم اصلاً حواسمان نیست که این عینک روی چشممان است.
📌 یعنی همیشه خودِ اتفاق حال ما را خراب نمیکند؛
خیلی وقتها برداشت ما از اتفاق است که حالمان را میسازد.
روانبنه چطور شکل میگیرد؟ 📖✨
روانبنهها یکشبه ساخته نمیشوند.
آنها کمکم از تجربههای زندگی، مخصوصاً در کودکی و نوجوانی شکل میگیرند.
مثلاً:
👨👩👧 رفتار پدر و مادر با ما
🏫 تجربههای مدرسه
💔 دلشکستگیها
🤍 تشویق شدن یا نادیده گرفته شدن
همهی این تجربهها در ذهن ما ثبت میشوند و از دل آنها، یکسری الگو و باور عمیق شکل میگیرد.
📌 به زبان ساده:
ذهن ما از تجربههای تکراری، برای خودش قانون میسازد.
مثلاً:
- «آدمها میرن»
- «من کافی نیستم»
- «من موفق نمیشم»
همین قانونهای پنهان، بعداً تبدیل میشوند به روانبنه.