جبر بر جهان حاکم است یا اختیار؟ این یکی از قدیمی ترین و اساسی ترین سوال متافیزیک هست که هنوزم جواب قطعی ای براش نداریم و شاید در تفکرات محدود انسانی خودمون هیچوقت به جوابش نرسیم ولی برای فهم اساسی این سوال باید بگم جبر یعنی چی و باقی دیدگاه هارو توضیح بدم تصور کنید شما یک جنین هستید که در قرن ۱۷ وسط ناف اروپا به دنیا میایید وقتی شما به دنیا میایید اعتقاد های اصلی پدر و مادرتون بهتون به ارث میرسه و پدر و مادرتون اگه کاتولیک باشن تو ام کاتولیک میکنن و تو همین رو واسه فرزندت تکرار میکنی فرزندت واسه نوه ات تکرار میکنه و... همینطوری این ادامه پیدا میکنه اسم این جبرگرایی عع هر اتفاق دلیل داره و اختیار انسان خیالی است _باولر ولی اختیار چیه؟ همون مثال اول رو تصور کنید شما در یک خانواده کاتولیک وسط اروپا تو قرن ۱۷ به دنیا میایید و قاعدتا باید کاتولیک بشید ولی ناگهان میبینید شما در اوج گسترش پروتستان جای این که مذهب اجدادیتوت حفظ کنید پروتستان میشید و ما به این‌میگیم اختیار ولی یک دیدگاه هست که ریشه در قرن ۲۰ داره به اسم سازگارگرایی این نظریه میگه ما در چارچوب های جبری حرکت میکنیم اما در این چارچوب ها فضایی برای انتخواب داریم یک مثال ام میزنم تا بهتر بفهمید شما مثل اولیه ای که زدم رو نگه دارید و تصور کنید یک پسر تو یک خانواده کاتولیک هستید این که شما تو چه خانواده ای به دنیا بیایید دست شما نیست ولی این که طبق اعتقاد خانواده بمونی دست تو عع و این خلاصه سازگارگراییه ولی این بحث هنوز با وجود این دیدگاه ها بازه و هیچکس پاسخ قطعی نداده و شاید ذات این اینه که هیچ جواب قطعی ای نداشته باشه

منطق دینی در قسمت جبری قرار میگیره

تا بدان جا رسید دانش من که بدانم همی که نادانم _ابوعلی سینا

_

_

_

_

انسان‌معمولا میخواد چیزی باشد که نیست _کامو

_

_