🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : شرایط لازم برای داشتن همسفرانی خوب (بخش ۲ از ۲) 🔷 شناسه : ۱۷۳/۲ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۳۸ ✳ در آیات پایانى سوره حمد، همراهى با همسفرانى الهى، مانند پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان را از خداوند درخواست می‌کنیم؛ ◀ اما این پرسش مطرح است که آیا برای همراهى با آنان، شرایطی هم باید در ما وجود داشته باشد یا نه؟ ◀ و از طرف دیگر، خود را نیز بیازماییم که آیا دعاى مکرر و همیشگى ما در سوره حمد به اجابت رسیده و همسفر آنان هستیم یا از همراهى با آنان محرومیم؟ (ادامه از قبل) ‼ راه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) که ستمکاران در حسرت پیمودنش «هر دو دست خود» را به دندان مى‌گزند، (بر خلاف دنیا که انسان پشیمان تنها سرانگشت خود را مى‌گزد)، در دو جاى قرآن کریم بیان شده است: ◀ الف: در سوره مبارکه نور می‌فرماید: 🔷 «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذَا کَانُوا مَعَهُ عَلَىٰ أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ یَذْهَبُوا حَتَّىٰ یَسْتَأْذِنُوهُ ۚ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَأْذِنُونَکَ أُولَٰئِکَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ۚ فَإِذَا اسْتَأْذَنُوکَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِیْتَ مِنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمُ اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ» 🔶 «جز این نیست که مؤمنان آنانند که به خدا و پیامبرش ایمان دارند، و چون برای کار مهمی حضور پیامبر باشند بی اجازۀ او [از نزدش] نمی روند، به راستی کسانی که [برای رفتن] از تو اجازه می گیرند آنان به خدا و رسولش مؤمنند، هنگامی که برای برخی کارهایشان از تو اجازه می خواهند به هرکدام که خواستی اجازه بده! و برای آنان از خداوند آمرزش بخواه! که خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است»(۳)؛ ◀ کسانی که به خدا و رسول ایمان دارند، در مسائل اجتماعى مانند جنگ و دفاع در برابر هجوم دشمن، پیامبر را تنها نمى‌گذارند و بى‌اجازه او صحنه را ترک نمى‌کنند و این نمونه‌ای از همراهى با رسول خدا و پیمودن راه اوست. کسى که در صحنه‌هاى اجتماعى، ولى خدا را تنها نگذارد، مى‌تواند توفیق مرگ با ابرار را از خداوند درخواست کند. ◀ ب: در سوره مبارکه فتح نیز شکل دیگرى از همراهى با رسول اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم) بیان شده است: 🔷 «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ۚ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ ۖ تَرَاهُمْ رُکَّعًا سُجَّدًا یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوَانًا ۖ سِیمَاهُمْ فِی وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ ذَٰلِکَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرَاةِ ۚ وَ مَثَلُهُمْ فِی الْإِنْجِیلِ کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ ۗ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْرًا عَظِیمًا» 🔶 «محمّد [صلی الله علیه وآله] فرستادۀ خداست و کسانی که با او هستند بر کافران سرسخت [و سازش‌ناپذیر]، و در بین خودشان [با یکدیگر] مهربانند، آنان را اهل رکوع و سجود می‌بینی، پیوسته خواهان احسان و خشنودی خدایند، نشانۀ [روحیۀ عبادت و بندگی] آنان در چهره هایشان از اثر سجده پیداست، این است وصفشان در تورات، اما وصفشان در انجیل [این است که: وجودشان] چون زراعتی است که جوانه های خود را رویانده، پس تقویتش کرده تاجایی که پابرجا و استوار گشته، و بر ساقه های خود ایستاده اند، [به گونه ای که] کشاورزان را [از رشد و انبوهی خود] به شگفتی می اندازد، [خداوند مؤمنان را به این صورت تقویت می کند] تا به وسیلۀ آنان کافران را به خشم اندازد، خداوند به آنان که ایمان آورده، و کارهای شایسته انجام داده اند وعدۀ آمرزش و پاداشی بزرگ داده است»(۴). ✅ همراهان رسول خدا علاوه بر عبادت‌های فردی ـ یعنی رکوع، سجود، تهجّد و شب زنده‌دارى ـ نسبت به یکدیگر مهربان و باگذشت و در برابر بیگانگان شدید و با صلابت هستند. ✅ در آخر آیه نیز هماهنگى و همراهى اقتصادى آنان را بیان کرده، آنان را به زراعتی تشبیه مى‌کند که جوانه، ریشه، ساقه، شاخه و محصولش را خود برآورده و در همه عرصه‌ها خودکفاست. ❇ منابع و ماخذ : ۳) سوره نور، آیه ۶۲ ۴) سوره فتح، آیه ۲۹ 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : مقامی بالاتر از «همراهی» با نعمت‌یافتگان 🔷 شناسه : ۱۷۴ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۰ ✳ قرآن کریم در آغاز مسیر سلوک الی الله، به سالکان صراط مستقیم دستور «سرعت در حرکت» مى‌دهد(۱) : 🔷 «وَ سَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ» 🔶 «به سوی آمرزشی ویژه از سوی پروردگارتان و بهشتی که پهنایش، [پهنای] آسمان‌ها و زمین است بشتابید»(۲) ◀ و به دنبال آن فرمان سبقت: 🔷 «فَاسْتَبِقُوا الْخَیْرَاتِ» 🔶 «پس به‌سوی کارهای نیک بر یکدیگر پیشی گیرید»(۳) ✅ سالکى که راه را با سرعت پیمود، مى‌تواند بر دیگران پیشى بگیرد ـ و البته سبقت او مزاحم سلوک دیگران نیست زیرا اگر دیگران، عالم، عادل و شجاع هستند او می‌تواند عالم‌تر، عادل‌تر و شجاع‌تر باشد ـ و در این صورت شایسته امامت و رهبرى دیگران است. ◀ چنین کسانی ـ به تعلیم قرآن ـ اینگونه دعا می‌کنند: 🔷 «وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا» 🔶 «و ما را پیشوای پرهیزگاران قرار ده‌!»(۴). ✅ بنابراین، سالکان صراط مستقیم مى‌توانند پس از این که «با» صدیقان، شهیدان و صالحان بودند، «از» آنان شوند؛ یعنی از مرحله «مَعیّت» بالاتر روند و در «زمره» صالحان قرار گیرند. ◀ البته در این میان تنها راه نبوت و پیامبری بر روى دیگران بسته است؛ زیرا جایگاهی است الهی که اهل آن توسط خداوند تعیین می‌شوند: 🔷 «اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالَتَهُ» 🔶 «خدا داناتر است که [منصب] رسالتش را کجا قرار دهد»(۵) ◀ اما راه ولایت و امامت متقین، همواره به روی سالکان گشوده است و بر همین اساس کسى مانند حضرت سلمان فارسى از مرحله «معیّت» گذشته به مقام رفیع «منا اهل البیت»(۶) رسیده و فضه خادمه در فضیلت نزول سوره «هل اتى» که براى اهل بیت (علیهم السلام) است با آنان شریک شده است(۷). ❇ منابع و ماخذ : ۱) سرعت، امری مطلوب و وصف حرکت است؛ اما عجله امری نامطلوب و صفت حرکت‌کننده است ۲) سوره آل عمران، آیه ۱۳۳ ۳) «وَ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ الْکِتَابِ وَ مُهَیْمِنًا عَلَیْهِ ۖ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَکَ مِنَ الْحَقِّ ۚ لِکُلٍّ جَعَلْنَا مِنْکُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهَاجًا ۚ وَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰکِنْ لِیَبْلُوَکُمْ فِی مَا آتَاکُمْ ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَیْرَاتِ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا فَیُنَبِّیُکُمْ بِمَا کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ» 🔷 «ما این قرآن را به درستی و راستی به‌سوی تو نازل کردیم درحالی‌که گواهی‌دهنده کتاب‌های نازل‌شدۀ پیش از خود، و گواه صادق بر [حقانیت همۀ] آن‌هاست، پس بین آنان بر اساس آنچه خداوند نازل کرده داوری کن! و با توجه به آنچه که از حق به‌سویت آمده از خواسته‌ها[ی نامشروع] آنان پیروی مکن، برای هریک از شما [ملت‌ها] آیین و راه روشنی قرار دادیم، و اگر خدا می‌خواست همۀ شما را به‌صورت امت واحدی شکل می‌داد، ولی می‌خواهد شما را با آنچه عطایتان کرده بیازماید، پس به‌سوی کارهای نیک بر یکدیگر پیشی گیرید، بازگشت همۀ شما به‌سوی خداوند است، نهایتاً شما را به آنچه همواره در مورد آن اختلاف می‌کردید آگاه می‌کند، [و بر پایۀ اعمالتان پاداش یا کیفر می‌دهد]‌» (سوره مایده، آیه ۴۸) ۴) «وَ عِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِینَ … (*) وَ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَ ذُرِّیَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْیُنٍ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِینَ إِمَامًا» 🔷 «بندگان [حقیقی] خداوندِ رحمان آنانند که … (*) و [در دعایشان] می‌گویند: پروردگارا! ما را از سوی همسران و فرزندانمان خوشدلی و خوش‌حالی عنایت کن! و پیشوای پرهیزگارانمان قرار ده‌!» (سوره فرقان، آیه ۷۴) ۵) «وَ إِذَا جَاءَتْهُمْ آیَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِیَ رُسُلُ اللَّهِ ۘ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَیُصِیبُ الَّذِینَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عَذَابٌ شَدِیدٌ بِمَا کَانُوا یَمْکُرُونَ» 🔷 «چون معجزه‌ای [برای هدایتشان] به‌سوی آنان آید، می‌گویند: هرگز مؤمن نمی‌شویم تا مانند آنچه به پیامبران خدا داده شد به ما هم بدهند. خدا داناتر است که [منصب] رسالتش را کجا قرار دهد، به‌زودی به آنان‌که مرتکب گناه شدند به کیفر نیرنگی که همواره [برای گمراه‌کردن مردم] می‌زدند، از سوی خداوند خواری و عذاب سختی خواهد رسید‌» (سوره انعام، آیه ۱۲۴) ۶) بحار، ج۲۲، ص۳۷۴ ۷) مجمع البیان، ج۹-۱۰، ص۶۱۱ 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : عوامل صعود از مرحله همراهی با نیکان به مرحله امامت متقین 🔷 شناسه : ۱۷۵ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۰ ✅ مهمترین عامل در ارتقاء درجه سالکان صراط مستقیم از مرحله معیّت و همراهى با اولیای خدا به مرحله از آن‌ها شدن و در زمره آن‌ها قرار گرفتن، «علم» و «عمل» است و در این راه هیچ یک از این دو عامل به تنهایى کافى نیست؛ ✅ اما اینکه «کدام عامل از اهمیت بیشترى برخوردار است؟» باید گفت: همه انسان‌ها در نحوه «عمل» یکسان هستند، چه اولیای الهی و چه مومنین عادی، اما آنچه به عمل اولیای خدا، ارزش مى‌دهد، «معرفت» و «محبت» است؛ ◀ زیرا گروهى به خاطر «ترس از عذاب» خدا را عبادت مى‌کنند و عبادتشان مثل «بردگان» است و برخى دیگر به خاطر «شوق به بهشت و لذّت‌های آن» و عبادت آنها مثل «تاجران» است؛ اما عده‌اى هم هستند که خداوند را نه به دلیل «ترس از عذاب» و یا «شوق به بهشت»، بلکه به خاطر «محبت» به او عبادت می‌کنند و عبادت چنین کسانی «عاشقانه و محبّانه» است. ◀ بنابراین تفاوت درجات عبادت به «نیّت» و «معرفت» بستگی دارد. آنان که خدا را در حد عالى شناختند و محبت خدا بر دل‌هایشان حکمفرما شد، عبادتشان به خاطر ترس از جهنم و یا شوق به بهشت نیست و چون به لطف و کرم خدا آشنا شده‌اند، مى‌دانند که خدای مهربان، دوستانش را عذاب نمى‌کند؛ بلکه به آنان نعمت عطا مى‌کند. ◀ پس راه رشد و تعالی انسان از مرحله «همراهی با صالحان» به مرحله «از آنان شدن» کسب علم و معرفت درباره خداوند و انجام اعمال صالح بر اساس آن معرفت است. ◀ البته بین معرفت و عمل، رابطه تنگاتنگی وجود دارد؛ «معرفت» باعث انجام «عبادت خالص» و «عبادت خالص» مایه شکوفایى «معرفت» است. هر درجه‌اى از علم و معرفت، مرتبه‌اى از عبادت را به دنبال دارد و هر عبادتى باعث شکوفایى مرتبه‌اى از معرفت است. ◀ به همین دلیل، صعود و بالا رفتن درجه مومن به میزان علم و معرفت او بستگی دارد. مومن، داراى «درجه» و مومن اهل علم و معرفت، داراى «درجات» است: 🔷 «یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» 🔶 «تا خداوند مومنان از شما را به درجه‌ای، و آگاهان اهل معرفت از شما را به درجاتی رفعت دهد»(۱). ❇ منابع و ماخذ : ۱) «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا قِیلَ لَکُمْ تَفَسَّحُوا فِی الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا یَفْسَحِ اللَّهُ لَکُمْ وَ إِذَا قِیلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» 🔷 «ای مومنان! هنگامی که به شما گویند در مجالس [برای حضور دیگر برادرانتان] جا باز کنید، پس [با رغبت و شوق جا] باز کنید تا خداوند به شما [در دنیا و آخرت] گشایش دهد، و چون به شما گویند برخیزید [و جای خود را به برادران مومنتان واگذارید] بی‌درنگ برخیزید تا خداوند مومنان از شما را به درجه‌ای، و آگاهان اهل معرفت از شما را به درجاتی رفعت دهد» (سوره مجادله، آیه ۱۱). 🔷 در بخش اول عبارت پایانی این آیه که در مورد «مومن» است، کلمه «دَرَجَةً» حذف شده ولی در بخش دوم که در مورد «مومنِ اهل علم و دانش» است، کلمه «دَرَجَاتٍ» آورده شده و تقدیر آیه چنین است:«یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ (دَرَجَةً) وَ الَّذِینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : مبنا و محور صراط مستقیم 🔷 شناسه : ۱۷۶ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۴ ✳ خداوند در سوره حمد، درخواست رسیدن به راه نعمت‌یافتگان را به ما آموخت و در جای دیگرآنان را اینگونه معرفی کرد که ایشان، پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان هستند و کسانی که از خدا و رسول پیروی کنند، می‌توانند همراهان و همسفران این قافله باشند: 🔷 «وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَٰئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ ۚ وَ حَسُنَ أُولَٰئِکَ رَفِیقًا» 🔶 «آنان‌که [صادقانه] از خدا و پیامبر اطاعت کنند در گروه پیامبران، و درستکاران بسیار راستگو و شهیدان و شایستگانی می‌باشند که از نعمت‌های کاملِ حق برخوردارند، و [این چهار گروه] برای آنان نیکو همنشینانی هستند‌»(۱) ◀ و در مقابل، کسانی که از اطاعت خدا و رسول سرپیچی می‌کنند را اهل ضلالت و گمراهى آشکار دانست: 🔷 «وَ مَنْ یَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِینًا» 🔶 «هرکس از خداوند و پیامبرش نافرمانی کند قطعاً به‌ صورتی آشکار گمراه و منحرف شده است‌»(۲). ✅ از این آیات معلوم می‌شود که محور صراط مستقیم، رفتار و سنت پیامبران و امامان معصوم (علیهم السلام) است؛ زیرا هر کس پیرو آنان بود، بر صراط مستقیم قرار دارد و هر کس از آنها سرپیچى کرد به گمراهى گرفتار شده است. ◀ تذکر : هر کس از صراط مستقیم منحرف شد، قطعا اهل ضلالت و گمراهی خواهد بود؛ ولی ممکنست مستحق غضب مخصوص باشد و ممکنست در زمره مغضوبین قرار نگیرد. بنابراین اثبات ضلالت برای کسانی که از خدا و رسول سرپیچی می‌کنند، نفی کننده غضب خداوند بر ایشان نیست. ❇ منابع و ماخذ : ۱) سوره نساء، آیه ۶۹ ۲) «وَ مَا کَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ یَکُونَ لَهُمُ الْخِیَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ۗ وَ مَنْ یَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِینًا» 🔷 «شایسته هیچ مرد و زن مؤمنی نیست که چون خدا و پیامبرش کاری را فرمان دهند، از پیش خود [ برخلاف فرمان خدا و رسول] کاری دیگر را انتخاب کنند، هرکس از خداوند و پیامبرش نافرمانی کند قطعاً به‌ صورتی آشکار گمراه و منحرف شده است‌»(سوره احزاب، آیه ۳۶) 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : همسفران صراط و دشواری سلوک 🔷 شناسه : ۱۷۷ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۵ ✅ پیمودن صراط مستقیم آسان نیست؛ زیرا رهروان آن، هر چند از بزرگان هستند، اما تعدادشان زیاد نیست و سالک الی الله، باید این مسیر طولانى را با همسفرانى اندک طى کند. ◀ امام امیرالمومنین (علیه السلام) که خود، صراط مستقیم است، مى‌فرماید: 🔷 «اَیُّهَا النّاسُ، لاتَسْتَوْحِشُوا فى طَریقِ الْهُدى لِقِلَّةِ اَهْلِهِ» 🔶 «اى مردم، در راه هدایت از کم تعداد بودن اهل آن وحشت نکنید»(۱). ✅ پس صراط مستقیم راهى پر رهرو نیست و به همین دلیل، هنگام پیمودن صراط، به تلاشى فراوان و زمانى طولانی نیاز است تا انسان به یکی از اولیاى خدا دست یابد. ◀ نشانه دیگر «کم تعداد» بودن همسفر در صراط مستقیم آن است که گرچه قرآن کریم در آیه آخر سوره حمد، نعمت‌ داده‌شدگان، گمراهان و مغضوب شدگان را به صورت جمع آورده، اما امیرالمومنین (علیه السلام) در حدیثى، مردم را به سه دسته تقسیم می‌کند و تنها یک گروه را با لفظ جمع مى‌آورد: 🔷 «النّاسُ ثَلاثَةٌ: فَعالِمٌ رَبّانِىٌّ، وَ مُتَعَلِّمٌ عَلى سَبیلِ نَجاة، وَ هَمَجٌ رَعاعٌ، اَتْباعُ کُلِّ ناعِق، یَمیلُونَ مَعَ کُلِّ ریح، لَمْ یَسْتَضییُوا بِنُورِ الْعِلْمِ، وَ لَمْ یَلْجَاُوا اِلى رُکْن وَثیق» 🔶 «مردم سه گروهند: دانشمند ربّانى، دانشجوى بر راه نجات، و مگسانى ناتوان که به دنبال هر صدایى مى‌روند، و با هر بادى حرکت مى‌کنند، به نور دانش روشنى دست نیافته، و به رکنى محکم پناه نبرده‌اند»(۲). ◀ در این حدیث، عالم ربانى و جوینده دانشی که بر راه نجات است ـ که اندک هم هستند ـ به صورت مفرد و انسان‌هاى بى‌اراده‌اى که نه عالِم هستند و نه به دنبال کسب علم، به صورت جمع آمده است. ◀ شاهد دیگر بر اندک بودن رهروان صراط مستقیم آن است که خداوند درباره جهنم مى‌فرماید: «آن را از کافران لبریز مى‌کنم»: 🔷 «لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِینَ» 🔶 «یقیناً دوزخ را از همۀ جنّیان و آدمیانی [که منکر آیاتم شدند] پُر خواهم کرد»(۳) ◀ اما درباره بهشت نفرموده که «آن را از نیکان لبریز مى‌کنم»؛ زیرا اهل جهنم فراوانند؛ اما کم هستند کسانی که اهل بهشت شوند. ✅ بنابراین، راه هدایت به دلیل کم تعداد بودن رهروانش ترسناک و پرخطر است و توصیه حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) براى رفع این نگرانى آن است که از کم بودن همراهان در این مسیر نترسید، زیرا این همسفران ـ گرچه اندکند ـ اما همه از نیکان هستند. ❇ منابع و ماخذ : ۱) نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲ ۲) نهج البلاغه، حکت ۱۴۷ ۳) «وَ لَوْ شِیْنَا لَآتَیْنَا کُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَٰکِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّی لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِینَ» 🔷 «اگر می‌خواستیم، هدایت هرکسی را [از روی اجبار] به او عطا می‌کردیم، [ولی هدایتِ اجباری برای انسان، فاقد ارزش و بهرۀ قیامتی است،] اما این وعده از سوی من حتمی و حق است که: یقیناً دوزخ را از همۀ جنّیان و آدمیانی [که منکر آیاتم شدند] پُر خواهم کرد»(سوره سجده، آیه ۱۳) 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : رفیق و نارفیق از نگاه سالکان 🔷 شناسه : ۱۷۸ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۶ ✅ رهروان صراط مستقیم با پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان رفاقت و همراهی دارند؛ اما با کسانی که مورد غضب خداوند قرار گرفته‌اند و همچنین با گمراهان، سر ناسازگاری و نارفاقتی دارند. ✅ بنابراین آنان که روش زندگی و خلق و خوی غضب شدگان و گمراهان را در پیش گرفته‌اند، هرگز با نعمت داده شدگان، رفیق و همراه نیستند و در نتیجه از سالکان و رهروان صراط مستقیم نخواهند بود. 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : منحرف از حق، هم ضال است و هم مغضوب 🔷 شناسه : ۱۷۹ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۶ ✳ در آیه مورد بحث، انسان‌ها به سه دسته نعمت داده شدگان، مغضوب شدگان و گمراهان تقسیم شده‌اند که دسته اول بر مسیر حق و دو دسته دیگر در مسیر باطل هستند؛ ⭕ اما این نوع تقسیم‌بندی به این معنا نیست که افراد منحرف از مسیر حق، فقط همین دو صفت ـ مغضوب شدن و گمراهی ـ را دارند، بلکه این افراد، اوصاف و حالات دیگرى هم دارند که آن‌ها را در مقابل اهل حق (نعمت داده شدگان) قرار می‌دهد؛ ◀ همانطور که تقسیم‌بندی سه‌گانه فوق به معنای این نیست که مغضوب شدگان و گمراهان، دو دسته جدا و متفاوت از یکدیگرند؛ بلکه هر کسی که از مسیر حق و حقیقت، منحرف شد، گمراه ـ و در زمره ضالّین ـ است و علاوه بر آن به میزان گمراهیش، مورد غضب خداوند قرار دارد؛ ◀ زیرا صراط مستقیم، حق است و غیر آن چیزى جز گمراهى نیست: 🔷 «فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ» 🔶 «بنابراین آیا بعد از حق جز گمراهی است؟»(۱). ☑ پس مغضوب شدگان هم در دسته گمراهان قرار دارند؛ همچنانکه گمراهان نیز مورد غضب خداوند واقع شده‌اند؛ مگر کسانى که گمراهی آنها، سهوی باشد نه عمدی و یا به دلیل خطای در اجتهاد باشد؛ ◀ به عبارت دیگر، تلاش برای تشخیص حق از باطل، انجام گرفته باشد اما ناخواسته به نتیجه نادرست رسیده باشد. البته آنهم در صورتى است که شرایط اجتهاد صحیح رعایت شده باشد؛ که در این نوع موارد، گمراهی هست، ولى مشمول غضب خداوند نیست. ❇ منابع و ماخذ : ۱) «قُلْ مَنْ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ أَمَّنْ یَمْلِکُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصَارَ وَ مَنْ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ مَنْ یُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَیَقُولُونَ اللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿*﴾ فَذَٰلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمُ الْحَقُّ ۖ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ ۖ فَأَنَّىٰ تُصْرَفُونَ» 🔷 «بگو: چه کسی شما را از آسمان و زمین روزی می‌دهد؟ یا چه کسی مالک گوش و چشم‌هاست؟ و چه کسی زنده را از مرده، و مرده را از زنده بیرون می‌آورد؟ و چه کسی همواره امور [جهان و نظام هستی را] تدبیر می‌کند؟ مسلّماً خواهند گفت: خدا. پس بگو: آیا [از پرستش غیر او، هرچه و هرکه هست] پرهیز نمی‌کنید؟ (*) این است خداوند یکتا پروردگار حقیقی شما؛ بنابراین آیا بعد از حق جز گمراهی است؟ پس چگونه شما را [از حق] رویگردان می کنند؟»(سوره یونس، آیات ۳۱-۳۲) 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : مصادیق «نعمت داده شدگان» و «مغضوب علیهم» و «ضالّین» 🔷 شناسه : ۱۸۰ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۴۷ ✳ در روایات متعدد، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت (علیهم السلام)، به عنوان کسانی که خداوند، نعمت خاص خود را به آن‌ها عطا فرموده، معرفی شده‌اند و ما در نماز، هدایت به صراط آن‌ها را درخواست می‌کنیم. ◀ لازم به ذکر است که آنچه در این روایات به آن اشاره می‌شود، از باب ذکر نمونه و مصداق است و نه تفسیر آیه. ◀ گذشته از آن که خود اهل بیت (علیهم السلام) همان راهى را مى‌پیموده‌اند که انبیاى گذشته طى کرده‌اند؛ ◀ یعنى رسول گرامى اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم) و به تبع او اهل بیت (علیهم السلام) تابع راهى بوده‌اند که خداوند، انبیاى گذشته را به آن راهنمایى کرده است، نه آن که تابع انبیاى گذشته باشند: 🔷 «أُولَٰئکَ الَّذِینَ هَدَى اللَّهُ ۖ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ». 🔶 «[پیامبرانی که از آنان یاد شد] کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرد، پس به هدایت آنان اقتدا کن!»(۱) ☑ همچنین یهود به عنوان «مغضوب علیهم» و مسیحیان به عنوان «ضالین» معرفی شده‌اند که این نوع معرفی هم از باب ذکر نمونه و مصداق است؛ ◀ چون هر دو گروه، هم از پیروی پیامبران خود سرپیچی کردند و گرفتار گمراهی شدند و هم اعمالی انجام دادند که مورد غضب خداوند قرار گرفتند؛ ◀ گرچه در هر کدام، یکى از آن دو صفت «گمراهی» و «مورد غضب واقع شدن» بارزتر است اما این دو از هم جدا نیستد؛ ☑ بلکه هر انسان گمراهى به میزان گمراهیش، گرفتار غضب الهى است و هر انسان مورد غضبِ خداوند، به اندازه مغضوب بودنش، گمراه است. ❇ منابع و ماخذ : ۱) «أُولَٰئکَ الَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ وَ الْحُکْمَ وَ النُّبُوَّةَ ۚ فَإِنْ یَکْفُرْ بِهَا هَٰؤُلَاءِ فَقَدْ وَکَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَیْسُوا بِهَا بِکَافِرِینَ ﴿*﴾ أُولَٰئکَ الَّذِینَ هَدَى اللَّهُ ۖ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ ۗ قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا ۖ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرَىٰ لِلْعَالَمِینَ» 🔷 «آنان [که در آیات گذشته نامشان برده شد] کسانی هستند که کتاب و منصب داوری و نبوت عطایشان کردیم، پس اگر اینان [که اهل مکه‌اند و امثالشان تا قیامت] منکر پیامبران و کتب آسمانی شوند یقیناً گروهی را می‌گماریم که نسبت به آنان و کتاب‌هایشان منکر نخواهند بود‌ (*) [پیامبرانی که از آنان یاد شد] کسانی هستند که خداوند هدایتشان کرد، پس به هدایت آنان اقتدا کن! و [به مردم] بگو: در برابر این [رسالت و کوششی که برای هدایت شما دارم] هیچ پاداشی از شما نمی‌خواهم، این [قرآن و رسالتم] جز یادآور حقایق برای جهانیان نیست‌» (سوره انعام، آیات ۹۰-۹۱) 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

🔷 نسیمی از معارف سوره حمد (از تفسیر تسنیم) 🔶 عنوان : نعمت‌هاى ظاهرى؛ زمینه‌ساز گمراهى 🔷 شناسه : ۱۸۱ ـ آیه : ۷ (صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ) ـ صفحه : ۵۵۱ ✅ نعمت‌های ظاهرى ـ مانند مال و امکانات زندگی ـ اگر همراه با نعمت معنوى و توفیق الهى نباشد، ابزار مناسبى براى تحریک شهوت و غضب از یک طرف و القای اوهام و خیالات از طرف دیگر است. ✅ شیطان با تسخیر قوای ادراکی و تحریکی(۱) افراد رفاه‌زده، آنان را به اسراف و طغیان می‌کشاند و دنیا و آخرتشان را نابود مى‌کند. ✅ به همین دلیل انسان مومن، از خداوند، نعمت‌های دنیایی را درخواست مى‌کند، درست همانطور که نعمت‌های آخرتی را مى‌خواهد؛ نه هر نوع کالای دنیایی را و نه به هر قیمتی. به بیان دیگر، او نعمت‌های دنیایی را در راستای رسیدن به نعمت‌های آخرتی می‌خواهد نه چیزی جدای از آن و یا در مقابل آن: 🔷 «فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَ مَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ (*) وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ (*) أُولَٰئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُواۚ وَ اللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ» 🔶 «گروهی از مردم [که از مواهب معنوی و از آثار پایدار جهانِ دیگر غافل هستند] می‌گویند: پروردگارا! به ما در دنیا [کالا و متاع و مال] عطا کن، در حالی که آنان را [به سبب این غفلت و کوته نظری] در آخرت هیچ بهره ای نیست (*) و گروهی از مردم می‌گویند: پروردگارا! به ما در دنیا از هرگونه خیر [و خوبی] و در آخرت هم از هر نوع خیر [و ثواب] عطا کن و ما را از عذابِ آتش نگهدار (*) اینانند که از دست‌آوردشان [از انجام مناسک و دعای خالصشان] بهرۀ [عظیم و فراوانی] دارند، و خداوند در حسابرسی سریع است»(۲). ❇ منابع و ماخذ : ۱) ر.ک. به مطلب با شناسه ۹۹ (قوای ادراکی و تحریکی انسان) ۲) سوره بقره، آیات ۲۰۰ تا ۲۰۲ 🔴 #آشنایی_با_تفسیر_سوره_حمد: @tafsirhamd

با سلام و عرض ادب به محضر علاقمندان به کلام الله مجید مطلب فوق، آخرین مورد از مطالب انتخاب شده از کتاب تفسیر تسنیم (سوره حمد) بود که ارائه شد. اگر عنایت حق تعالی بود، در آینده مطالب فوق در قالب چند رسانه‌ای منتشر خواهد شد. التماس دعا والحمد لله رب العالمین

معرفی وبگاه ایران صدا (وابسته به صدا و سیما) که فایل صوتی سخنرانی‌های تفسیر حضرت استاد (با کیفیت خوب) و همچنین متن تایپ شده آن سخنرانی در دسترس عموم قرار دارد. http://sokhanrani.iranseda.ir/search/?t=%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%20%D8%AD%D9%85%D8%AF

آیا تا حالا شده بخواهید معنای قرآن را بفهمید و بدونید چی دارید میخونید؟ ترجمه قرآن را برای همه و با روشی بسيار آسان و سریع آموزش میدیم. ♦️ برای یادگیری معانی قرآن 🌟به کانال ترجمه کلمات قرآن🌟 تشریف بیارید، تا با تمام معانی کلمات و ریشه‌های قرآنی و .... آشنا بشید. پس به جمع قرآنی ما بپیوندید. 💠👇👇👇 💠 https://eitaa.com/joinchat/1341457063C76c9252a88 🔊🔊🔊🔊🔊 عزیزان همراه با انتشار لینک فوق در ثواب یادگیری معانی کلمات قرآن به دیگران سهیم باشید.