🔰 «مشاهدات اخیر DESI، انرژی تاریک شبح‌وار و سرنوشت کیهان!» Recent observations of DESI, phantom dark energy and the end of the universe 🔺مشاهدات اخیر DESI کیهان‌شناسان را بسیار هیجان‌زده کرده است، چرا که نشان می‌دهد که احتمالاً برای اولین بار در قرن 21ام، باید تغییراتی اساسی را در مدل استاندارد کیهان‌شناسی بپذیریم. 🔸 انرژی تاریک، با ایجاد دافعه گرانشی موجب انبساط شتابدار کیهان می‌شود. طبق مدل استاندارد، چگالی انرژی تاریک با انبساط تغییر نمی‌کند، یعنی در معادله حالت آن داریمw=-1. (w در واقع نوع تغییر چگالی انرژی تاریک را با انبساط کیهان مشخص می‌کند.) داده‌های اخیر DESI نشان می‌دهد که احتمالاً انرژی تاریک پویا است، یعنی w آن متغیر است. این یعنی، نحوه تغییر چگالی انرژی تاریک در اثر انبساط کیهان، با گذر زمان تغییر می‌کند. (برای مطالعه بیشتر کلیک کنید) 🔹از سوی دیگر، انرژی تاریک در تعیین #سرنوشت_کیهان از منظر علم فیزیک، بسیار مؤثر است. ✅ اگر انرژی تاریک ثابت بماند، کیهان در نهایت برای همیشه با شتاب ثابتی منبسط خواهد شد. ✅ اگر آن به مرور زمان از بین برود، یعنی از ماده و تابش نیز رقیق‌تر شود، آنگاه نرخ انبساط کیهان به مرور کاهش می‌یابد و در نهایت (در زمان بی‌نهایت) متوقف می‌شود. ✅حالت جالب دیگر وقتی است که w کوچک‌تر از منفی 1 شود که در این حالت اصطلاحاً انرژی تاریک #شبح‌وار (phantom) خواهیم داشت. یعنی بر اثر انبساط، نه تنها چگالی آن کم نمی‌شود، بلکه زیاد و زیادتر نیز خواهد شد! در چنین حالتی، انرژی تاریک در آینده آنقدر قوی خواهد شد که حتی اتم‌ها را نیز از بین خواهد برد. به این سناریو، #مه‌شکافت (Big Rip) گفته می‌شود. 🔸 داده های DESI نشان می‌دهد که هرچند در گذشته، انرژی تاریک حالت شبح‌وار داشته است (w<-1)، اما در حال حاضر از این فاز خارج شده و در آینده نیز آنقدر w زیاد می‌شود که انرژی تاریک عملاً از بین خواهد رفت و جهان با آهنگی کندشونده به انبساط خود ادامه خواهد داد. 🔹 در یکی دو سال اخیر مباحثات بسیاری بین کیهان‌شناسان درباره نحوه نتیجه‌گیری از این داده‌ها وجود داشته است. بسیاری بر این باورند که این نتیجه‌گیری که انرژی تاریک در گذشته شبح‌وار بوده است، بسیار عجولانه است. برخی حتی در خود پویا بودن انرژی تاریک نیز هنوز تشکیک می‌کنند. 🔺از این موضوع چه می‌آموزیم؟ 1️⃣ نظریه‌پردازی درباره آینده کیهان بر مبنای دانسته‌های فعلی بسیار ساده‌انگارانه است. کسی چه میداند؟ شاید انرژی تاریک در آینده رفتار عجیبی از خود بروز داد یا شاید انرژی ناشناخته دیگری در آینده فعال شد، و همه معادلات تغییر کرد! 2️⃣ ارتباط کیهان‌شناسی با فلسفه و الهیات ارتباطی پویاست. رصدهای جدید می‌توانند از منظر فلسفی و حتی الهیاتی بسیار جالب توجه باشند. ❗️برای مشاهده چند مقاله جالب درباره داده‌های اخیر DESI و انرژی تاریک پویا به قسمت نظرات مراجعه کنید. 🔴 کانال علم، فلسفه و الهیات 🆔@TheoCosmology

The firewall paradox is Wigner's friend paradox Ladina Hausmann, Renato Renner https://arxiv.org/abs/2504.03835 پارادوکس دیوار آتش به بیان ساده: ✅طبق نظریه‌ی نسبیت عام، اگه یه نفر به داخل سیاه‌چاله سقوط کنه، چیز خاصی رو هنگام عبور از افق رویداد حس نمی‌کنه. ✅اما از طرف دیگه، مکانیک کوانتومی و قانون پایستگی اطلاعات می‌گه اطلاعات نباید از بین بره. برای حفظ اطلاعات پیشنهاد شده که شاید افق رویداد یه «دیوار آتش» باشه که همه‌چیو می‌سوزونه! اما اگه دیوار آتش وجود داشته باشه، با نسبیت عام جور درنمیاد (چون طبق اصل هم ارزی می‌گه ناظری که در حال عبور از افق رویداد هست نباید چیزی حس کنه ). اما اگه دیوار آتش وجود نداشته باشه، با مکانیک کوانتومی و حفظ اطلاعات مشکل داریم. ————————— پارادوکس دوست ویگنر به بیان ساده: ✅فرض کن دوست ویگنر توی یه آزمایشگاه بسته آزمایش کوانتومی انجام می‌ده (مثلاً اندازه‌گیری اسپین یه ذره). وقتی اون آزمایش رو انجام می‌ده، از دید خودش نتیجه‌ی مشخصی می‌بینه. مثلاً می‌گه: «اسپین به بالا بود.» ✅حالا ویگنر بیرون آزمایشگاه وایستاده و هنوز نمی‌دونه چه اتفاقی افتاده. از دید ویگنر، سیستمِ «ذره + دوستش + کل آزمایشگاه» توی یه حالتِ برهم‌نهی (سوپرپوزیشن) باقی مونده! مشکل کجاست؟ از دید دوست ویگنر، سیستم فروپاشی کرده و جواب مشخصه. از دید ویگنر، هنوز هیچی فروپاشی نکرده و همه‌چی توی حالت برهم‌نهیه. یعنی دو نفر، دو دیدگاه کاملاً متفاوت از یه واقعیت دارن! در این مقاله جدید ادعا شده که مسئله اول در حقیقت از جنس همان مسئله دوم است!

🔰مدرسه بهاره «علم، فلسفه، الهیات» 🔺مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، یک مدرسه بهاره در زمینه «#علم_فلسفه_الهیات» ترتیب داده است که به مدّت چهار روز در روزهای 24، 25 و 31 اردیبهشت و 1 خرداد (دو چهارشنبه و پنجشنبه متوالی)، از ساعت 8:30 صبح تا 18 عصر برگزار می‌شود. 🔹در این مدرسه، اساتید برجسته و شناخته شده بین‌المللی و داخلی، از قبیل #ویلیام_کریگ (هیوستون)، #فیلیپ_کلایتون (کلرمونت)، #کلوس_فون_اشتوش (بن)، دکتر #محمدحسین_نامجو (IPM)، دکتر #محمدصالح_زارع‌پور (منچستر)، دکتر #رضا_اکبری (امام صادق(ع))، دکتر #سید_محمدرضا_حسینی_بهشتی (تهران)، دکتر #شهرام_پازوکی (مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران) و... ارائه سخنرانی خواهند داشت. 🔸بنده هم در پنل #فیزیک_و_الهیات این مدرسه، درباره کیهان‌شناسی و الهیات سخن خواهم گفت. ❗️جهت اطلاعات بیشتر و ثبت نام به آدرس های زیر مراجعه فرمایید: 📍https://t.me/spt_springschool 🔗https://evnd.co/evjxL 🔴 کانال علم، فلسفه و الهیات 🆔 @TheoCosmology

🔰 «استدلال مک‌تاگارت دربارهٔ غیرواقعی بودن زمان» McTaggart's Argument for the unreality of time 🔺مک‌تاگارت (McTaggart)، فيلسوف برجسته قرن بیستم، در سال 1908 در مقاله‌ای استدلال کرد که زمان، امری واقعی و حقیقی نیست. اهمیت این استدلال به حدی است، که بخش مهمی از ادبیات فلسفه زمان را تا کنون شکل داده است. استدلال او سه گام دارد: 1⃣ دو نوع توصیف از زمان وجود دارد: سلسله رویدادهای زمانی را به دو نحو می‌توان توصیف کرد، سری A و ‌سری B: 🔸سری A زمان را با مفاهیم «گذشته»، «حال» و «آینده» توصیف می‌کند. این نگاه پویاست، چون رویدادها از آینده به حال و سپس به گذشته تبدیل می‌شوند. بنابراین وصفی که از هر رویداد میکنیم (گذشته/حال/آینده)، تغییر می‌کند. 🔸 سری B رابطه بین سلسله رویدادها را فقط با روابط «قبل از» و «بعد از» نشان می‌دهد، بدون هیچ اشاره‌ای به مفاهیم گذشته، حال یا آینده. این نگاه ایستاست و فاقد هیچگونه تبدیل و پویایی است. بنابراین، هیچ‌گونه تغییری در وصف رویدادها (بعد/قبل از رویداد x) رخ نمی‌دهد. 2⃣ اساس زمان، تغییر و پویایی است. توصیفی از زمان که شامل تغییر و پویایی نباشد، کامل و بنیادین نیست. پس سری A اصالت دارد و بنیادین است و سری B بدون سری A توصیفی ناقص است. 3⃣ سری A دارای تناقض است. زیرا اگر زمان از منفی بی‌نهایت تا مثبت بی‌نهایت بگذرد، هر رویداد به‌ناچار، هم در آینده خواهد بود، هم در حال، و هم در گذشته. این سه ویژگی متناقض‌اند و نمی‌توانند با هم بر یک رویداد صدق کنند. به عبارت دیگر، سری A دچار تناقض است زیرا در این سری، هر رویداد باید سه وصف متضاد را به صورت یکجا داشته باشد: گذشته، حال و آینده؛ که این امری ناممکن است. 🔺👈 در نتیجه، زمان واقعی نیست چون توصیف کامل سازگاری از آن وجود ندارد. چرا که تنها توصیف کامل و بنیادین از زمان، سری A است که آن نیز دارای تناقض است. 🔹 در مقابل مک تاگارت، عده‌ای معتقدند که سری A توصیف سازگاری از زمان است که به آن‌ها طرفداران نظریه A می‌گویند (A-theorists)، و عده‌ای دیگر معتقدند که سری B توصیف کامل و اصیلی است که به آن‌ها طرفداران نظریه B می‌گویند (B-theorists). ❗️ان‌شاءالله در مطالب آتی، به برخی از نقدهایی که به استدلال فوق وارد شده خواهم پرداخت. 🔴 کانال علم، فلسفه و الهیات 🆔@TheoCosmology

🔰طرح درس «فیزیک و فلسفه1» 🔹گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف 🔸ترم پاییز 1404 ⏰ شنبه ها ساعت 13:30 تا 16:30 🔹مدرس: حامد منوچهری ❇️ @philsharif 🔴 کانال علم، فلسفه و الهیات 🆔 @TheoCosmology