روایات و احادیث ۱۰ - عبداللّه بن سنان مى گوید از امام صادق (ع) از معناى «بسم اللّه الرحمن الرحیم» سؤال کردم، آن حضرت فرمود: «الباء بهاء اللّه و السین سناء اللّه و المیم مجد اللّه - و روى بعضهم ملک اللّه - واللّه إله کل شىء [و] الرحمن لجمیع العالم و الرحیم بالمؤمنین خاصة;[۱] «باى» بسم اللّه، نشانگر خوبى و حسن خداوند و «سین» اشاره به رفعت او و «میم» اشاره به مجد و عظمت اوست. و بعضى روایت کرده اند که: [میم] اشاره به ملک و سلطنت خداوند است و «اللّه» معبود همه چیز است [و] «رحمان» نظر به رحمت او در باره همه عالم و «رحیم» نظر به رحمت او فقط درباره مؤمنان دارد. ۱۱ - اسماعیل بن مهران گوید: امام رضا (ع) فرمود: «ان بسم اللّه الرحمن الرحیم أقرب إلى إسم اللّه الأعظم من سواد العین إلى بیاضها;[۲] «بسم الله الرحمن الرحیم» به اسم اعظم خدا نزدیکتر از سیاهى چشم به سفیدى آن است. ۱۲ - حسن بن فضال گوید: «سألت الرضا (ع) على بن موسى (ع) عن «بسم اللّه»، فقال: معنى قول القائل «بسم اللّه» اسم على نفسى سمة من سمات اللّه عز و جل و هى العبادة ... ;[۳] امام رضا(ع) در پاسخ سؤال از معناى «بسم اللّه» فرمود: معناى سخن کسى که مى گوید «بسم اللّه» این است که یکى از نشانه هاى بندگى خداى عز و جل را بر خود مى نهم ...». ۱۳ - ابو سعید خدرى روایت مى کند که رسول خدا (ص) فرمود: «... قال عیسى (ع) ... «الرحمان» رحمان الدنیا و الآخرة و «الرحیم» رحیم الآخرة;[۴] ... حضرت عیسى (ع) فرمود: ... «رحمان» نظر به رحمت واسعه خدا در دنیا و آخرت و «رحیم» نظر به رحمت ویژه او در آخرت دارد». معانى الاخبار، ص ۳، ح ۱; نورالثقلین، ج ۱- ، ص ۱۲، ح ۴۶. تفسیر عیاشى، ج ۱، ص ۲۱، ح ۱۳; نورالثقلین، ج ۱، ص ۸، ح ۲۳ و ۲۵. معانى الاخبار، ص ۳، ح ۱; نورالثقلین، ج ۱- ، ص ۱۱، ح ۴۱. الدر المنثور، ج ۱، ص ۲۳.

آیه الْحَمْدُ ِللَّهِ رَبِّ الْعَلَمِينَ ترجمه سپاس و ستایش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانیان است. معنی کلمات و عبارات ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ✓ «رَبِّ»: پروردگار ← مصدری است به معنی تربیت، و در اینجا در معنی اسم فاعل، یعنی مربّی به کار رفته است، و صفت (الله) می‌باشد. ✓ «الْعَالَمِینَ»: جهانیان، جهانها. هر صنفی از اصناف آفریدگان. ← اسم آلت است و به معنی آنچه خدا بدان شناخته شود. از راه تغلیب به صورت جمع مذکّر سالم با (ین) جمع بسته شده است.