بهار سال 1865 چند سالی است که از زندان آزاد شده ام به فلسفه علاقه مند شدم و کتابهای افلاطون، کانت و هگل را با شوق بارها خواندم راه را برایم باز کرده اند که به دنیای آریستوکراسی روسیه وارد شوم همان ده درصدی که می توانند بخوانند و بنویسند و می گویند کتابهایم را دوست دارند در آستانه چهل و پنج سالگی هستم و پیری را بر آستانه در می بینم این روزها نفسم خیلی تنگ می شود ولی دکترها می گویند چیز مهمی نیست و حداقل بیست سال دیگر زندگی می کنم آیا چیز جدیدی پیش از مرگ از زندگی خواهم آموخت؟ من به همه این سالها فکر می کنم و سالهایی که پیش رو دارم ما هیچوقت همه چیز را به یکباره یاد نخواهیم گرفت. در ثانیه ای به آگاهی رسیدن تنها روزها، ماهها و سالها صادقانه زیستن را در خود پنهان می کند. برای کشف حقیقت همه ما با نادانی بسیار خود شروع می کنیم و اگر تصور می کنید با همه نادانی خود حقیقت را زود فرا گرفته اید مطمئن باشید که آن را درست درک نکرده اید. دنیای ما تنها با عشق به حقیقت رهایی خواهد یافت بارها از خود پرسیده ام آیا با همه این بی عدالتی ، رنج و شرارتی که می بینم دنیا همان جهنمی نیست که هراس ما ورود به آن پس از مرگ است؟ شاید برای همین است که به در ته قلب خود می دانیم آنکه رفته است از این دوزخ آزاد است این دنیا دوزخمان خواهد ماند تا روزی که قلبهایمان از دوزخ بودن باز نایستد دوزخ چیست؟ من همیشه باور داشته ام که دوزخ چیزی جز ناتوانی در دوست داشتن دیگران و جهان نیست. اگر عشقی در قلب و جهان خود نمی بینی و اگر لذت و تحسین آنچه زیباست در تو مرده است سرانجام موفق شده ای تا دوزخ را بیابی و شاید او سرانجام تو را یافته است. مهم نیست که به نظم جهان و قانون بزرگ هستی معتقد هستی یا نه.... تنها به قلب خود نگاه کن و ببین هنوز قلبت می تواند از برگ جوان و تازه ای که در بهار بر سر شاخه ای خشک می روید لبریز از لذت و تحسین شود؟ از آسمان آبی؟ و یا از دیدن پرنده کوچکی که بر درخت حیاط تو آشیان ساخته است؟ عشق آن گنج ارزشمندی است که می توانی با آن همه جهان را از آن خود کنی و نه تنها خود که تمام انسانها را از گناهانشان بازگیری و رها سازی. پس برو بی انکه بترسی حتی یک لحظه! فئودور داستایوفسکی